Adhyaya 11
Kriyā-yoga, the Virāṭ-Puruṣa Mapping, and the Sun-God’s Monthly Expansions
စကန္ဓ ၁၂ ၏ လက်တွေ့အကျင့်အာရုံကို ဆက်လက်တင်ပြရာတွင် နိုင်မိရှာရဏ္ယရှိ ရှင်တော်များက စူတာဂိုစွာမီထံ tantra-siddhānta ကို မေးမြန်းကြသည်။ အဓိကမှာ kriyā-yoga ဟူသည် ဗိဿဏုကို စည်းကမ်းတကျ ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်းနှင့်၊ သခင်၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ၊ လက်နက်များ၊ အလှဆင်များ၊ ပရိဝါရများကို လောကီသဘောတရားများနှင့် ဆက်စပ်စဉ်းစားသော်လည်း သခင်ကို ပစ္စည်းအဖြစ် မလျှော့ချဘဲ မြင်သဘောထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စူတာက virāṭ-puruṣa အယူအဆမှ စ၍ ဂြိုဟ်လောကများနှင့် ကောစမစ်လုပ်ဆောင်ချက်များကို သခင်၏ ကိုယ်တော်အဖြစ် ဖတ်ရှုသည့် vibhūti-map ကို ပြောကြားပြီး၊ ထို့နောက် Kaustubha၊ Śrīvatsa၊ မာလာ၊ အဝါရောင်ဝတ်စုံ၊ ယဇ်ကြိုး စသည့် အလှဆင်များနှင့် သင်္ခ၊ စက္ကရ၊ ဂဒါ၊ ဓနု စသည့် လက်နက်များကို ဓာတ်များ၊ prāṇa၊ guṇa၊ ကာလ၊ အာရုံများ စသည့် သဘောတရားများအဖြစ် နိမိတ်ဖော်ပြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Śaunaka က နေဘုရားကို ဝန်းရံသည့် လစဉ် «ခုနှစ်စု» ကို မေးရာ စူတာက လစဉ် နေဘုရား၏ ပုံသဏ္ဍာန် ၁၂ မျိုးနှင့် အဖော် ၆ မျိုး (ရိရှီ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ အပ္ဆရာ၊ နာဂ၊ ယက္ခ၊ ရက္ခသ) ကို စာရင်းပြုကာ မနက်နှင့် ညနေ သတိရခြင်းက သန့်စင်စေမည်ဟု ကတိပေးသည်။ ဤသည်က စဉ်းစားသဘောတရားကို နေ့စဉ် sādhana နှင့် ချိတ်ဆက်ကာ ဟရီ၏ ကာလနှင့် ဝတ်ပြုမှုမှတဆင့် အုပ်ချုပ်မှုကို ပြသသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशौनक उवाच अथेममर्थं पृच्छामो भवन्तं बहुवित्तमम् । समस्ततन्त्रराद्धान्ते भवान् भागवत तत्त्ववित् ॥ १ ॥
သီရိ ရှောနကက ပြောသည်—အို စူတရေ၊ သင်သည် ပညာရှင်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်ပြီး အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ မဟာဘက်တဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တန်တရကျမ်းများအားလုံး၏ အဆုံးအဖြတ်သဘောတရားကို ယခု သင့်ထံ မေးမြန်းပါသည်။
Verse 2
तान्त्रिका: परिचर्यायां केवलस्य श्रिय: पते: । अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पं कल्पयन्ति यथा च यै: ॥ २ ॥ तन्नो वर्णय भद्रं ते क्रियायोगं बुभुत्सताम् । येन क्रियानैपुणेन मर्त्यो यायादमर्त्यताम् ॥ ३ ॥
တန်တရပူဇာတွင် သီရိပတိ အလွန်လောကီမဟုတ်သော ဘုရားကို စည်းကမ်းတကျ ဝတ်ပြုရာ၌ ဘက်တများက ဘုရား၏ အင်္ဂါအပိုင်းများ၊ အဖော်အပါးများ၊ လက်နက်များနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများကို သတ်မှတ်ထားသော ရုပ်ဝတ္ထုသင်္ကေတများဖြင့် မည်သို့ စိတ်ကူးသတ်မှတ်ကြသနည်းကို ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းပြပါ။ သင့်အပေါ် မင်္ဂလာရှိပါစေ! သိလိုသူများဖြစ်သော ကျွန်ုပ်တို့အား ကရိယာ-ယောဂ နည်းလမ်းကို ဖော်ပြပါ; ထိုပူဇာကျွမ်းကျင်မှုကြောင့် မရဏသတ္တဝါသည် အမရత్వသို့ ရောက်နိုင်သည်။
Verse 3
तान्त्रिका: परिचर्यायां केवलस्य श्रिय: पते: । अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पं कल्पयन्ति यथा च यै: ॥ २ ॥ तन्नो वर्णय भद्रं ते क्रियायोगं बुभुत्सताम् । येन क्रियानैपुणेन मर्त्यो यायादमर्त्यताम् ॥ ३ ॥
တန်တရပူဇာတွင် သီရိပတိ အလွန်လောကီမဟုတ်သော ဘုရားကို စည်းကမ်းတကျ ဝတ်ပြုရာ၌ ဘက်တများက ဘုရား၏ အင်္ဂါအပိုင်းများ၊ အဖော်အပါးများ၊ လက်နက်များနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများကို သတ်မှတ်ထားသော ရုပ်ဝတ္ထုသင်္ကေတများဖြင့် မည်သို့ စိတ်ကူးသတ်မှတ်ကြသနည်းကို ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းပြပါ။ သင့်အပေါ် မင်္ဂလာရှိပါစေ! သိလိုသူများဖြစ်သော ကျွန်ုပ်တို့အား ကရိယာ-ယောဂ နည်းလမ်းကို ဖော်ပြပါ; ထိုပူဇာကျွမ်းကျင်မှုကြောင့် မရဏသတ္တဝါသည် အမရత్వသို့ ရောက်နိုင်သည်။
Verse 4
सूत उवाच नमस्कृत्य गुरून् वक्ष्ये विभूतीर्वैष्णवीरपि । या: प्रोक्ता वेदतन्त्राभ्यामाचार्यै: पद्मजादिभि: ॥ ४ ॥
သုတက ပြောသည်—ဆရာတော်များအား ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီးနောက်၊ ဝေဒနှင့် တန္တရတို့တွင် ပဒ္မဇ ဘြဟ္မာ စသည့် မဟာအာစာရျများက ဟောကြားထားသော ဝိုင်ရှ္ဏဝ ဘုရား ဗိဿဏု၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ဗိဘူတိများကို ငါ ပြန်လည်ဖော်ပြမည်။
Verse 5
मायाद्यैर्नवभिस्तत्त्वै: स विकारमयो विराट् । निर्मितो दृश्यते यत्र सचित्के भुवनत्रयम् ॥ ५ ॥
ဘုရား၏ စကြဝဠာရုပ် (ဝိရာဋ) သည် မပေါ်လွင်သေးသော မာယာမှ စ၍ အခြေခံတတ္တဝါ ၉ ပါးနှင့် ၎င်းတို့၏ ပြောင်းလဲမှုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထိုရုပ်၌ ချေတနာ ဝင်ရောက်လာသောအခါ သုံးလောကသည် ထိုအတွင်း၌ ထင်ရှားမြင်ရသည်။
Verse 6
एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥
ဤသည်မှာ အရှင်၏ စကြဝဠာပုရုရှ ရုပ်တော်ဖြစ်သည်—မြေကြီးသည် ခြေတော်၊ ကောင်းကင်လောကသည် ခေါင်းတော်၊ အာကာသသည် နာဘိ; နေသည် မျက်တော်၊ လေသည် နှာခေါင်းပေါက်၊ ဒిశများသည် နားတော်။ ပရဇာပတိသည် မျိုးဖွားအင်္ဂါ၊ အပာန (မရဏ) သည် အနောက်ပေါက်; လောကပာလများသည် လက်တော်များ၊ လသည် စိတ်တော်၊ ယမသည် မျက်ခုံးတော်။ ရှက်ကြောက်မှုသည် အောက်နှုတ်ခမ်း၊ လောဘသည် အပေါ်နှုတ်ခမ်း; လရောင်သည် သွားတော်၊ မောဟသည် အပြုံး; သစ်ပင်များသည် ရောမ၊ မိုးတိမ်များသည် ခေါင်းဆံတော်။
Verse 7
एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥
ဤသည်မှာ အရှင်၏ စကြဝဠာပုရုရှ ရုပ်တော်ဖြစ်သည်—မြေကြီးသည် ခြေတော်၊ ကောင်းကင်လောကသည် ခေါင်းတော်၊ အာကာသသည် နာဘိ; နေသည် မျက်တော်၊ လေသည် နှာခေါင်းပေါက်၊ ဒిశများသည် နားတော်။ ပရဇာပတိသည် မျိုးဖွားအင်္ဂါ၊ အပာန (မရဏ) သည် အနောက်ပေါက်; လောကပာလများသည် လက်တော်များ၊ လသည် စိတ်တော်၊ ယမသည် မျက်ခုံးတော်။ ရှက်ကြောက်မှုသည် အောက်နှုတ်ခမ်း၊ လောဘသည် အပေါ်နှုတ်ခမ်း; လရောင်သည် သွားတော်၊ မောဟသည် အပြုံး; သစ်ပင်များသည် ရောမ၊ မိုးတိမ်များသည် ခေါင်းဆံတော်။
Verse 8
एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥
ဤသည်မှာ အရှင်၏ စကြဝဠာပုရုရှ ရုပ်တော်ဖြစ်သည်—မြေကြီးသည် ခြေတော်၊ ကောင်းကင်လောကသည် ခေါင်းတော်၊ အာကာသသည် နာဘိ; နေသည် မျက်တော်၊ လေသည် နှာခေါင်းပေါက်၊ ဒిశများသည် နားတော်။ ပရဇာပတိသည် မျိုးဖွားအင်္ဂါ၊ အပာန (မရဏ) သည် အနောက်ပေါက်; လောကပာလများသည် လက်တော်များ၊ လသည် စိတ်တော်၊ ယမသည် မျက်ခုံးတော်။ ရှက်ကြောက်မှုသည် အောက်နှုတ်ခမ်း၊ လောဘသည် အပေါ်နှုတ်ခမ်း; လရောင်သည် သွားတော်၊ မောဟသည် အပြုံး; သစ်ပင်များသည် ရောမ၊ မိုးတိမ်များသည် ခေါင်းဆံတော်။
Verse 9
यावानयं वै पुरुषो यावत्या संस्थया मित: । तावानसावपि महापुरुषो लोकसंस्थया ॥ ९ ॥
ဤလောကရှိ သာမန်လူ၏ အရွယ်အစားကို ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို တိုင်းတာ၍ သိနိုင်သကဲ့သို့၊ စကြဝဠာရုပ်သဏ္ဍာန်အတွင်းရှိ ဂြိုဟ်လောကစနစ်များ၏ စီမံတည်ဆောက်ပုံကို တိုင်းတာခြင်းဖြင့် မဟာပုရုရှ၏ အရွယ်အစားကိုလည်း သတ်မှတ်နိုင်သည်။
Verse 10
कौस्तुभव्यपदेशेन स्वात्मज्योतिर्बिभर्त्यज: । तत्प्रभा व्यापिनी साक्षात् श्रीवत्समुरसा विभु: ॥ १० ॥
မမွေးဖွားသော အလုံးစုံအာဏာရှင် ဘုရားသခင်သည် ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် ကೌஸ္တုဘ မဏိကို ဆောင်ထားပြီး၊ ၎င်းသည် သန့်ရှင်းသော အာတ္မာ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ ထိုမဏိ၏ ကျယ်ပြန့်သော တောက်ပမှုသည် ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် ශ්ရီဝတ္စ အမှတ်အသားအဖြစ် တိုက်ရိုက် ထင်ရှားနေသည်။
Verse 11
स्वमायां वनमालाख्यां नानागुणमयीं दधत् । वासश्छन्दोमयं पीतं ब्रह्मसूत्रं त्रिवृत् स्वरम् ॥ ११ ॥ बिभर्ति साङ्ख्यं योगं च देवो मकरकुण्डले । मौलिं पदं पारमेष्ठ्यं सर्वलोकाभयङ्करम् ॥ १२ ॥
ဘုရားသခင်သည် အမျိုးမျိုးသော ဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မိမိ၏ မာယာကို ပန်းကုံး (ဝနမာလာ) အဖြစ် ဆောင်ထားသည်။ သူ၏ အဝါရောင် ဝတ်ရုံသည် ဝေဒ ချန်ဒသ်များဖြစ်ပြီး၊ သန့်ကြိုးသည် သုံးသံပါသော ပရဏဝ “အိုမ်” ဖြစ်သည်။ မကရာပုံ နားကပ်များတွင် စာင်ခယနှင့် ယောဂ လမ်းစဉ်တို့ကို ဆောင်ထားပြီး၊ လောကအားလုံးကို အကြောက်ကင်းစေသော သူ၏ သရဖူသည် ဘြဟ္မလောက၏ အမြင့်ဆုံး ပဒဖြစ်သည်။
Verse 12
स्वमायां वनमालाख्यां नानागुणमयीं दधत् । वासश्छन्दोमयं पीतं ब्रह्मसूत्रं त्रिवृत् स्वरम् ॥ ११ ॥ बिभर्ति साङ्ख्यं योगं च देवो मकरकुण्डले । मौलिं पदं पारमेष्ठ्यं सर्वलोकाभयङ्करम् ॥ १२ ॥
ဘုရားသခင်သည် အမျိုးမျိုးသော ဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မိမိ၏ မာယာကို ပန်းကုံး (ဝနမာလာ) အဖြစ် ဆောင်ထားသည်။ သူ၏ အဝါရောင် ဝတ်ရုံသည် ဝေဒ ချန်ဒသ်များဖြစ်ပြီး၊ သန့်ကြိုးသည် သုံးသံပါသော ပရဏဝ “အိုမ်” ဖြစ်သည်။ မကရာပုံ နားကပ်များတွင် စာင်ခယနှင့် ယောဂ လမ်းစဉ်တို့ကို ဆောင်ထားပြီး၊ လောကအားလုံးကို အကြောက်ကင်းစေသော သူ၏ သရဖူသည် ဘြဟ္မလောက၏ အမြင့်ဆုံး ပဒဖြစ်သည်။
Verse 13
अव्याकृतमनन्ताख्यमासनं यदधिष्ठित: । धर्मज्ञानादिभिर्युक्तं सत्त्वं पद्ममिहोच्यते ॥ १३ ॥
အနန္တဟု ခေါ်သော ဘုရား၏ ထိုင်ရာသည် ပစ္စည်းသဘာဝ၏ မဖော်ပြသေးသော (အဗျက္တ) အဆင့်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပန်းကြာထိုင်ခုံကို စတ္တဝဂုဏ်ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ဓမ္မနှင့် ဉာဏ် စသည့် အရည်အသွေးများဖြင့် ပြည့်စုံသည်။
Verse 14
ओज:सहोबलयुतं मुख्यतत्त्वं गदां दधत् । अपां तत्त्वं दरवरं तेजस्तत्त्वं सुदर्शनम् ॥ १४ ॥ नभोनिभं नभस्तत्त्वमसिं चर्म तमोमयम् । कालरूपं धनु: शार्ङ्गं तथा कर्ममयेषुधिम् ॥ १५ ॥
ဘုရားသခင်၏ ဂဒါသည် အဓိကဓာတ်ဖြစ်သော ပရာဏ (အသက်ရှုဓာတ်) ကို ကိုယ်စားပြု၍ အာရုံ၊ စိတ်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အင်အားများကို ပေါင်းစည်းထားသည်။ သင်္ခါသည် ရေဓာတ်၊ စုဒർശနစက်သည် မီး/တేజဓာတ်၊ မိုးကောင်းကင်ကဲ့သို့ သန့်ရှင်းသော ဓားသည် အာကာသဓာတ်; ကာကွယ်ကွင်းသည် တမောဂုဏ်၊ ရှာရင်္ဂ မြားတံသည် ကာလရုပ်၊ မြားအိတ်သည် ကర్మအင်ဒြိယများကို ကိုယ်စားပြုသည်။
Verse 15
ओज:सहोबलयुतं मुख्यतत्त्वं गदां दधत् । अपां तत्त्वं दरवरं तेजस्तत्त्वं सुदर्शनम् ॥ १४ ॥ नभोनिभं नभस्तत्त्वमसिं चर्म तमोमयम् । कालरूपं धनु: शार्ङ्गं तथा कर्ममयेषुधिम् ॥ १५ ॥
ဘုရားသခင်၏ ဂဒါသည် အဓိကဓာတ်ဖြစ်သော ပရာဏ (အသက်ရှုဓာတ်) ကို ကိုယ်စားပြု၍ အာရုံ၊ စိတ်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အင်အားများကို ပေါင်းစည်းထားသည်။ သင်္ခါသည် ရေဓာတ်၊ စုဒর্শနစက်သည် မီး/တేజဓာတ်၊ မိုးကောင်းကင်ကဲ့သို့ သန့်ရှင်းသော ဓားသည် အာကာသဓာတ်; ကာကွယ်ကွင်းသည် တမောဂုဏ်၊ ရှာရင်္ဂ မြားတံသည် ကာလရုပ်၊ မြားအိတ်သည် ကర్మအင်ဒြိယများကို ကိုယ်စားပြုသည်။
Verse 16
इन्द्रियाणि शरानाहुराकूतीरस्य स्यन्दनम् । तन्मात्राण्यस्याभिव्यक्तिं मुद्रयार्थक्रियात्मताम् ॥ १६ ॥
သူ၏ မြားများကို အာရုံများဟု ဆိုကြပြီး၊ သူ၏ ရထားသည် အားပြင်း၍ လှုပ်ရှားသည့် စိတ် (ākūti) ဖြစ်သည်။ သူ၏ ပြင်ပပေါ်ထွန်းမှုသည် tanmātra များဖြစ်ပြီး၊ လက်ဟန်မုဒ္ဒရာများသည် ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော လုပ်ဆောင်မှုအားလုံး၏ အနှစ်သာရ ဖြစ်သည်။
Verse 17
मण्डलं देवयजनं दीक्षा संस्कार आत्मन: । परिचर्या भगवत आत्मनो दुरितक्षय: ॥ १७ ॥
နေမဏ္ဍလသည် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဘုရားသခင်ကို ပူဇော်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ ဒိက္ခာ (dīkṣā) သည် ဇီဝအတ္တ၏ သန့်စင်ရေး စံနစ်ဖြစ်ပြီး၊ ဘဂဝန်အား ဘက္တိဖြင့် ဝန်ဆောင်ခြင်းသည် အပြစ်ကံအကျိုးများကို ပယ်ဖျက်သည့် လမ်းစဉ်ဖြစ်သည်။
Verse 18
भगवान् भगशब्दार्थं लीलाकमलमुद्वहन् । धर्मं यशश्च भगवांश्चामरव्यजनेऽभजत् ॥ १८ ॥
ဘဂဝန်သည် “bhaga” ဟူသော စကားလုံးညွှန်ပြသည့် အိုင်ශ්ဝရယများ၏ သင်္ကေတဖြစ်သော ကြာပန်းကို လီလာဖြင့် ကိုင်ဆောင်ကာ၊ ဓမ္မနှင့် ယశ (ဂုဏ်သတင်း) ဟူသော ချာမရ ပန်ကာနှစ်လက်၏ ဝန်ဆောင်မှုကို လက်ခံတော်မူသည်။
Verse 19
आतपत्रं तु वैकुण्ठं द्विजा धामाकुतोभयम् । त्रिवृद्वेद: सुपर्णाख्यो यज्ञं वहति पूरुषम् ॥ १९ ॥
အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ ဘုရား၏ ထီးတော်သည် ကြောက်ရွံ့မှုမရှိသော ဝိုင်ကుంఠ နိဗ္ဗာန်တော်အိမ်ရာဖြစ်၏။ ယဇ్ఞပုရုෂကို သယ်ဆောင်သော စုပဏ္ဏ ဂရုဍသည် ဝေဒသုံးပါး၏ ရုပ်သဘောဖြစ်၏။
Verse 20
अनपायिनी भगवती श्री: साक्षादात्मनो हरे: । विष्वक्सेनस्तन्त्रमूर्तिर्विदित: पार्षदाधिप: । नन्दादयोऽष्टौ द्वा:स्थाश्च तेऽणिमाद्या हरेर्गुणा: ॥ २० ॥
ဟရိကို မည်သည့်အခါမျှ မခွာမသွားသော သီရိ (လက္ခမီ) သည် ဤလောက၌ ဟရိ၏ အတွင်းပိုင်းသက္တိ၏ ကိုယ်စားပြုရုပ်အဖြစ် သူနှင့်အတူ ပေါ်ထွန်းသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအဖော်များ၏ အကြီးအကဲ ဝိශ්ဝက္စೇန သည် ပဉ္စရာတြနှင့် အခြား တန္တရများ၏ ရုပ်သဘောဟု သိကြသည်။ နန္ဒတို့ဦးဆောင်သော တံခါးစောင့် ၈ ဦးသည် အဏိမာ စသည့် ဟရိ၏ စိတ်ဝိညာဉ်ဆိုင်ရာ စိဒ္ဓိများဖြစ်သည်။
Verse 21
वासुदेव: सङ्कर्षण: प्रद्युम्न: पुरुष: स्वयम् । अनिरुद्ध इति ब्रह्मन् मूर्तिव्यूहोऽभिधीयते ॥ २१ ॥
အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဝါစုဒေဝ၊ သင်္ကර්ရှဏ၊ ပရဒျုမန နှင့် အနိရုဒ္ဓ ဟူသော အမည်များသည် အမြင့်ဆုံး ပုရုෂဘုရား၏ တိုက်ရိုက် ကိုယ်ပွား လေးပါး (চতুরဗျူဟ) ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 22
स विश्वस्तैजस: प्राज्ञस्तुरीय इति वृत्तिभि: । अर्थेन्द्रियाशयज्ञानैर्भगवान् परिभाव्यते ॥ २२ ॥
ဘဂဝန်ကို နိုးကြားမှု (ဝိශ්ဝ), အိပ်မက် (တൈဇသ), နက်ရှိုင်းအိပ်စက်မှု (ပရာဇ্ঞ) ဟူသော အခြေအနေများအဖြစ်—အပြင်အရာဝတ္ထုများ၊ စိတ် (မနစ်) နှင့် ပစ္စည်းဘုဒ္ဓိတို့ဖြင့် အစဉ်လိုက် လုပ်ဆောင်ကြသည်—ထို့ပြင် သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်ဖြင့် လက္ခဏာပြသော စတုတ္ထ အတိတ်အခြေအနေ တုရီးယ ဟူ၍လည်း ဆင်ခြင်နိုင်သည်။
Verse 23
अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पैर्भगवांस्तच्चतुष्टयम् । बिभर्ति स्म चतुर्मूर्तिर्भगवान् हरिरीश्वर: ॥ २३ ॥
ဤသို့ အရှင်ဟရိ (ဣශ්ဝရ) သည် မూర్తိ လေးပါးအဖြစ် ပေါ်ထွန်းပြီး၊ မော်တီတစ်ပါးစီတွင် အဓိကအင်္ဂါ၊ အနုအင်္ဂါ၊ လက်နက်နှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းတို့၏ ထူးခြားလက္ခဏာများဖြင့် ထိုလေးပါးကို ဆောင်ထားသည်။ ဤကွဲပြားသော အင်္ဂါရပ်များကြောင့်ပင် အရှင်သည် အရှိတရား၏ လေးမျိုးသော အဆင့်များကို ထိန်းသိမ်းတည်တံ့စေသည်။
Verse 24
द्विजऋषभ स एष ब्रह्मयोनि: स्वयंदृक् स्वमहिमपरिपूर्णो मायया च स्वयैतत् । सृजति हरति पातीत्याख्ययानावृताक्षो विवृत इव निरुक्तस्तत्परैरात्मलभ्य: ॥ २४ ॥
အို ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ! ထိုသခင်တော်တစ်ပါးတည်းသည် ကိုယ်တိုင်တောက်ပသော အလင်းဖြစ်၍ ဝေဒ၏ မူလအရင်းအမြစ်ဖြစ်ကာ မိမိ၏ မဟိမၼာ၌ ပြည့်စုံတော်မူ၏။ မာယာသက္တိဖြင့် ဤလောကကို ဖန်ဆင်း၊ ထိန်းသိမ်း၊ ပျက်စီးစေတော်မူသည်။ ပစ္စည်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကြောင့် ခွဲခြားသကဲ့သို့ ဖော်ပြကြသော်လည်း သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်၌ အမြဲတည်နေတော်မူ၏။ ဘက္တိဖြင့် အပ်နှံသူတို့သည် ထိုသခင်ကို မိမိ၏ အမှန်တကယ် အတ္တမန်အဖြစ် သိမြင်ရ၏။
Verse 25
श्रीकृष्ण कृष्णसख वृष्ण्यृषभावनिध्रुग् राजन्यवंशदहनानपवर्गवीर्य । गोविन्द गोपवनिताव्रजभृत्यगीत- तीर्थश्रव: श्रवणमङ्गल पाहि भृत्यान् ॥ २५ ॥
အို သရီကృష్ణ! အာర్జုန၏ မိတ်ဆွေ! ဝೃષ્ણိဝంశ၏ အကြီးအကဲ! မြေပြင်ပေါ် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော အာဏာရှင်အုပ်စုများကို မီးလောင်ပျက်စီးစေသူ၊ သင်၏ သတ္တိမဟာဘုရားမင်းတန်ခိုးသည် မည်သည့်အခါမျှ မလျော့နည်း။ အို ဂోవින්ဒ! ဗြဇ၏ ဂိုပီ၊ ဂိုပနှင့် သူတို့၏ အစေခံများက သီဆိုသော သင်၏ သန့်ရှင်းသော ကီർത്തန—ကြားရုံဖြင့်ပင် မင်္ဂလာဖြစ်စေသည်။ အရှင်၊ သင်၏ ဘက္တများကို ကာကွယ်တော်မူပါ။
Verse 26
य इदं कल्य उत्थाय महापुरुषलक्षणम् । तच्चित्त: प्रयतो जप्त्वा ब्रह्म वेद गुहाशयम् ॥ २६ ॥
မည်သူမဆို မနက်စောစော ထပြီး မဟာပုရုရှ၌ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေကာ သန့်ရှင်းသောစိတ်ဖြင့် ဤလက္ခဏာဖော်ပြချက်ကို တိတ်တဆိတ် ဂျပ်ဆိုလျှင်၊ နှလုံးဂူအတွင်း တည်ရှိသော အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်ကို သိမြင်ရမည်။
Verse 27
श्रीशौनक उवाच शुको यदाह भगवान् विष्णुराताय शृण्वते । सौरो गणो मासि मासि नाना वसति सप्तक: ॥ २७ ॥ तेषां नामानि कर्माणि नियुक्तानामधीश्वरै: । ब्रूहि न: श्रद्दधानानां व्यूहं सूर्यात्मनो हरे: ॥ २८ ॥
သရီ ရှောနက ပြောသည်– နားထောင်နေသော ဝိෂ္ဏုရာတ (ပရိက္ခစ်) ထံသို့ ဘဂဝန် ရှုကဒေဝ ပြောခဲ့သမျှကို ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းပြပါ။ နေဒေဝ၏ အဖွဲ့သည် လစဉ်လတိုင်း မတူညီသောပုံစံဖြင့် ခုနစ်ဦးစီအဖြစ် တည်ရှိသည်။ အဓိဿဝရတို့က တာဝန်ပေးထားသော သူတို့၏ အမည်များနှင့် လုပ်ငန်းများကို ယုံကြည်သူ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြပါ; အကြောင်းမှာ နေ၏ အဓိဋ္ဌာတာအဖြစ် ဟရိ၏ ကိုယ်ပိုင်ဗျူဟာ-တိုးချဲ့များ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 28
श्रीशौनक उवाच शुको यदाह भगवान् विष्णुराताय शृण्वते । सौरो गणो मासि मासि नाना वसति सप्तक: ॥ २७ ॥ तेषां नामानि कर्माणि नियुक्तानामधीश्वरै: । ब्रूहि न: श्रद्दधानानां व्यूहं सूर्यात्मनो हरे: ॥ २८ ॥
သရီ ရှောနက ပြောသည်– နားထောင်နေသော ဝိෂ္ဏုရာတ (ပရိက္ခစ်) ထံသို့ ဘဂဝန် ရှုကဒေဝ ပြောခဲ့သမျှကို ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းပြပါ။ နေဒေဝ၏ အဖွဲ့သည် လစဉ်လတိုင်း မတူညီသောပုံစံဖြင့် ခုနစ်ဦးစီအဖြစ် တည်ရှိသည်။ အဓိဿဝရတို့က တာဝန်ပေးထားသော သူတို့၏ အမည်များနှင့် လုပ်ငန်းများကို ယုံကြည်သူ ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြပါ; အကြောင်းမှာ နေ၏ အဓိဋ္ဌာတာအဖြစ် ဟရိ၏ ကိုယ်ပိုင်ဗျူဟာ-တိုးချဲ့များ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 29
सूत उवाच अनाद्यविद्यया विष्णोरात्मन: सर्वदेहिनाम् । निर्मितो लोकतन्त्रोऽयं लोकेषु परिवर्तते ॥ २९ ॥
သုတက ပြောသည်—ကိုယ်ရှိသတ္တဝါအားလုံး၏ ပရမాత్మာ ဖြစ်သော သရီဗိဿနုသည် အစမရှိသော မာယာသက္တိဖြင့် ဤလောကစနစ်ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထိုနေမင်းသည် လောကများအတွင်း လှည့်လည်ကာ ၎င်းတို့၏ လှုပ်ရှားမှုကို စီမံညှိနှိုင်းသည်။
Verse 30
एक एव हि लोकानां सूर्य आत्मादिकृद्धरि: । सर्ववेदक्रियामूलमृषिभिर्बहुधोदित: ॥ ३० ॥
နေမင်းသခင်သည် ဘဂဝန် ဟရီနှင့် မကွာခြားသူ ဖြစ်သည်။ သူသည် လောကအားလုံး၏ တစ်ပါးတည်းသော အတ္တမနှင့် အစဦးဖန်ဆင်းရှင် ဖြစ်ပြီး၊ ဝေဒတွင် သတ်မှတ်ထားသော ကర్మကိစ္စများ၏ အမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ရှိများက အမည်များစွာဖြင့် ချီးမွမ်းထားကြသည်။
Verse 31
कालो देश: क्रिया कर्ता करणं कार्यमागम: । द्रव्यं फलमिति ब्रह्मन् नवधोक्तोऽजया हरि: ॥ ३१ ॥
အို ဘြာဟ္မဏာ! မာယာသက္တိ၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော ဘဂဝန် ဟရီသည် နေမင်းအဖြစ် ပေါ်ထွန်းရာတွင် ကိုးပါးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်—ကာလ၊ နေရာ၊ ကြိုးပမ်းမှု၊ ကర్తာ၊ ကရဏ (ကိရိယာ)၊ သီးသန့် ယဇ్ఞကర్మ၊ သာස්တရ၊ ပူဇာပစ္စည်းများ၊ နှင့် ရရှိရမည့် ဖലം။
Verse 32
मध्वादिषु द्वादशसु भगवान् कालरूपधृक् । लोकतन्त्राय चरति पृथग्द्वादशभिर्गणै: ॥ ३२ ॥
ဘဂဝန်သည် ကာလသက္တိကို နေမင်းအဖြစ် ထင်ရှားစေ၍ မဓုမှ စသော တစ်နှစ်၏ လတစ်ဆယ့်နှစ်လုံးတွင် လောကဂတိကို စီမံရန် လှည့်လည်တော်မူသည်။ လတိုင်းတွင် နေမင်းနှင့်အတူ ခြောက်ဦးပါသော မတူညီသည့် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့စီ လိုက်ပါသည်။
Verse 33
धाता कृतस्थली हेतिर्वासुकी रथकृन्मुने । पुलस्त्यस्तुम्बुरुरिति मधुमासं नयन्त्यमी ॥ ३३ ॥
အို မုနိ! မဓုလကို အုပ်စိုးသူများမှာ—ဓာတာ (နေမင်း), ကృతസ്ഥလီ (အပ်ဆရာ), ဟေတိ (ရာක්ෂသ), ဝာစုကီ (နာဂ), ရഥကృత် (ယက္ခ), ပုလස්တျ (ရိသိ), နှင့် တုမ္ဘုရု (ဂန္ဓဗ္ဗ) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 34
अर्यमा पुलहोऽथौजा: प्रहेति: पुञ्जिकस्थली । नारद: कच्छनीरश्च नयन्त्येते स्म माधवम् ॥ ३४ ॥
အရျမာသည် နေဘုရားအဖြစ်၊ ပုလဟသည် ရှင်တော်အဖြစ်၊ အထောဇာသည် ယက္ခအဖြစ်၊ ပရဟေတိသည် ရက္ခသအဖြစ်၊ ပုဉ္ဇိကသ္ထလီသည် အပ္စရာအဖြစ်၊ နာရဒသည် ဂန္ဓဗ္ဗအဖြစ်၊ ကစ္ဆနီးရသည် နာဂအဖြစ်—ဤသူတို့သည် မာဓဝ လကို အုပ်စိုးကြသည်။
Verse 35
मित्रोऽत्रि: पौरुषेयोऽथ तक्षको मेनका हहा: । रथस्वन इति ह्येते शुक्रमासं नयन्त्यमी ॥ ३५ ॥
မိတ္တရသည် နေဘုရားအဖြစ်၊ အတြိသည် ရှင်တော်အဖြစ်၊ ပေါရုရှေယသည် ရက္ခသအဖြစ်၊ တက္ခကသည် နာဂအဖြစ်၊ မေနကာသည် အပ္စရာအဖြစ်၊ ဟာဟာသည် ဂန္ဓဗ္ဗအဖြစ်၊ ရထသွနသည် ယက္ခအဖြစ်—ဤသူတို့သည် ရှုကရ လကို အုပ်စိုးကြသည်။
Verse 36
वसिष्ठो वरुणो रम्भा सहजन्यस्तथा हुहू: । शुक्रश्चित्रस्वनश्चैव शुचिमासं नयन्त्यमी ॥ ३६ ॥
ဝသိဋ္ဌသည် ရှင်တော်အဖြစ်၊ ဝရုဏသည် နေဘုရားအဖြစ်၊ ရမ္ဘာသည် အပ္စရာအဖြစ်၊ သဟဇန္ယသည် ရက္ခသအဖြစ်၊ ဟူဟူသည် ဂန္ဓဗ္ဗအဖြစ်၊ ရှုကရသည် နာဂအဖြစ်၊ စိတ္တရသွနသည် ယက္ခအဖြစ်—ဤသူတို့သည် ရှုချိ လကို အုပ်စိုးကြသည်။
Verse 37
इन्द्रो विश्वावसु: श्रोता एलापत्रस्तथाङ्गिरा: । प्रम्लोचा राक्षसो वर्यो नभोमासं नयन्त्यमी ॥ ३७ ॥
အိန္ဒြသည် နေဘုရားအဖြစ်၊ ဝိශ්ဝာဝသုသည် ဂန္ဓဗ္ဗအဖြစ်၊ ရ္ရောတာသည် ယက္ခအဖြစ်၊ အေလာပတ္တရသည် နာဂအဖြစ်၊ အင်္ဂိရာသည် ရှင်တော်အဖြစ်၊ ပရမ္လိုချာသည် အပ္စရာအဖြစ်၊ ဝရျသည် ရက္ခသအဖြစ်—ဤသူတို့သည် နဘတ် လကို အုပ်စိုးကြသည်။
Verse 38
विवस्वानुग्रसेनश्च व्याघ्र आसारणो भृगु: । अनुम्लोचा शङ्खपालो नभस्याख्यं नयन्त्यमी ॥ ३८ ॥
ဝိဝသွာန်သည် နေဘုရားအဖြစ်၊ ဥဂ္ဂရစေနသည် ဂန္ဓဗ္ဗအဖြစ်၊ ဗျာဃရသည် ရက္ခသအဖြစ်၊ အာသာရဏသည် ယက္ခအဖြစ်၊ ဘೃဂုသည် ရှင်တော်အဖြစ်၊ အနုမ္လိုချာသည် အပ္စရာအဖြစ်၊ ရှင်ခပာလသည် နာဂအဖြစ်—ဤသူတို့သည် နဘသျ လကို အုပ်စိုးကြသည်။
Verse 39
पूषा धनञ्जयो वात: सुषेण: सुरुचिस्तथा । घृताची गौतमश्चेति तपोमासं नयन्त्यमी ॥ ३९ ॥
ပူရှာသည် နေဘုရားအဖြစ်၊ ဓနဉ္ဇယသည် နာဂအဖြစ်၊ ဝါတသည် ရာක්ෂသအဖြစ်၊ စုရှေဏသည် ဂန္ဓဗ္ဗအဖြစ်၊ စုရုချိသည် ယက္ခအဖြစ်၊ ဂ္ဃృతာချီသည် အပ်ဆရာအဖြစ်၊ ဂေါတမသည် ရှင်မုနိအဖြစ်—တပသ လကို အုပ်စိုးကြသည်။
Verse 40
ऋतुर्वर्चा भरद्वाज: पर्जन्य: सेनजित्तथा । विश्व ऐरावतश्चैव तपस्याख्यं नयन्त्यमी ॥ ४० ॥
ရတုသည် ယက္ခအဖြစ်၊ ဝရ္စာသည် ရာක්ෂသအဖြစ်၊ ဘရဒ္ဝါဇသည် ရှင်မုနိအဖြစ်၊ ပရ္ဇညသည် နေဘုရားအဖြစ်၊ စေနဇစ်သည် အပ်ဆရာအဖြစ်၊ ဝိශ්ဝသည် ဂန္ဓဗ္ဗအဖြစ်၊ အဲရာဝတသည် နာဂအဖြစ်—တပသျာ လကို အုပ်စိုးကြသည်။
Verse 41
अथांशु: कश्यपस्तार्क्ष्य ऋतसेनस्तथोर्वशी । विद्युच्छत्रुर्महाशङ्ख: सहोमासं नयन्त्यमी ॥ ४१ ॥
အံရှုသည် နေဘုရားအဖြစ်၊ ကശ്യပသည် ရှင်မုနိအဖြစ်၊ တာရ္ක්ෂျသည် ယက္ခအဖြစ်၊ ရ္တစေနသည် ဂန္ဓဗ္ဗအဖြစ်၊ ဥရဝသီသည် အပ်ဆရာအဖြစ်၊ ဝိဒျုချ္ဆတရုသည် ရာක්ෂသအဖြစ်၊ မဟာရှင်ခသည် နာဂအဖြစ်—သဟ လကို အုပ်စိုးကြသည်။
Verse 42
भग: स्फूर्जोऽरिष्टनेमिरूर्ण आयुश्च पञ्चम: । कर्कोटक: पूर्वचित्ति: पुष्यमासं नयन्त्यमी ॥ ४२ ॥
ဘဂသည် နေဘုရားအဖြစ်၊ စဖူးရ္ဇသည် ရာක්ෂသအဖြစ်၊ အရိဋ္ဌနేమိသည် ဂန္ဓဗ္ဗအဖြစ်၊ ဥူရ္ဏာသည် ယက္ခအဖြစ်၊ အာယုရ်သည် ရှင်မုနိအဖြစ်၊ ကර්ကိုဋကသည် နာဂအဖြစ်၊ ပူර්ဝချိတ္တိသည် အပ်ဆရာအဖြစ်—ပုရှျ လကို အုပ်စိုးကြသည်။
Verse 43
त्वष्टा ऋचीकतनय: कम्बलश्च तिलोत्तमा । ब्रह्मापेतोऽथ शतजिद् धृतराष्ट्र इषम्भरा: ॥ ४३ ॥
တွဗෂ္ဋာသည် နေဘုရားအဖြစ်; ရ္စီက၏သား ဇမဒဂ္နိသည် ရှင်မုနိအဖြစ်; ကမ္ဗလာရှွသည် နာဂအဖြစ်; တိလိုတ္တမာသည် အပ်ဆရာအဖြစ်; ဘြဟ္မာပေတသည် ရာක්ෂသအဖြစ်; ရှတဇစ်သည် ယက္ခအဖြစ်; ဓృతရာෂ္ဋရသည် ဂန္ဓဗ္ဗအဖြစ်—ဤသူတို့သည် အိෂ လကို ထိန်းသိမ်းကြသည်။
Verse 44
विष्णुरश्वतरो रम्भा सूर्यवर्चाश्च सत्यजित् । विश्वामित्रो मखापेत ऊर्जमासं नयन्त्यमी ॥ ४४ ॥
ဦရ္ဇ လတွင် ဗိဿဏုသည် နေဒေဝအဖြစ်၊ အရှွတရသည် နာဂအဖြစ်၊ ရမ္ဘါသည် အပ္စရာအဖြစ်၊ ဆူရျဝရ္စာသည် ဂန္ဓဗ္ဗအဖြစ်၊ သတ္တျဇစ်သည် ယက္ခအဖြစ်၊ ဝိශ්ဝာမိတ္တရသည် ရှိအဖြစ်၊ မခာပေတသည် ရက္ခသအဖြစ် တာဝန်ယူအုပ်စိုးကြသည်။
Verse 45
एता भगवतो विष्णोरादित्यस्य विभूतय: । स्मरतां सन्ध्ययोर्नृणां हरन्त्यंहो दिने दिने ॥ ४५ ॥
ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့အားလုံးသည် နေဒေဝအဖြစ် ထင်ရှားသော ဘဂဝန် ဗိဿဏု၏ ဗိဘူတိများဖြစ်သည်။ မနက်နှင့် ညနေ သန္ဓ്യာအချိန်တိုင်း နေ့စဉ် သတိရသူတို့၏ အပြစ်ဖလများကို နေ့စဉ် ဖယ်ရှားပေးသည်။
Verse 46
द्वादशस्वपि मासेषु देवोऽसौ षड्भिरस्य वै । चरन् समन्तात्तनुते परत्रेह च सन्मतिम् ॥ ४६ ॥
ထို့ကြောင့် တစ်နှစ်တစ်လျှောက် လတစ်ဆယ့်နှစ်လုံးတွင် နေဒေဝအရှင်သည် မိမိ၏ အမျိုးအစားခြောက်မျိုးသော အဖော်အပါများနှင့်အတူ အရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်ကာ ယခုဘဝနှင့် နောက်ဘဝအတွက် သန့်ရှင်းသော အသိဉာဏ်နှင့် ကောင်းမြတ်သော အမြင်ကို သတ္တဝါများအတွင်း ဖြန့်ဝေသည်။
Verse 47
सामर्ग्यजुर्भिस्तल्लिङ्गैऋर्षय: संस्तुवन्त्यमुम् । गन्धर्वास्तं प्रगायन्ति नृत्यन्त्यप्सरसोऽग्रत: ॥ ४७ ॥ उन्नह्यन्ति रथं नागा ग्रामण्यो रथयोजका: । चोदयन्ति रथं पृष्ठे नैऋर्ता बलशालिन: ॥ ४८ ॥
နေဒေဝ၏ အတ္တလက္ခဏာကို ဖော်ပြသော သာမ၊ ရိဂ်၊ ယဇုရ်ဝေဒ သီချင်းများဖြင့် ရှိများက ချီးမွမ်းကြသည်။ ဂန္ဓဗ္ဗများက ဂုဏ်တော်ကို သီဆိုကြပြီး အပ္စရာများက ရထားရှေ့တွင် ကပြကြသည်။ နာဂများက ရထားကြိုးများကို တင်းကျပ်စေပြီး ယက္ခများက မြင်းများကို ရထားနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ အင်အားကြီး ရက္ခသများက နောက်မှ ရထားကို တွန်း၍ မောင်းနှင်စေသည်။
Verse 48
सामर्ग्यजुर्भिस्तल्लिङ्गैऋर्षय: संस्तुवन्त्यमुम् । गन्धर्वास्तं प्रगायन्ति नृत्यन्त्यप्सरसोऽग्रत: ॥ ४७ ॥ उन्नह्यन्ति रथं नागा ग्रामण्यो रथयोजका: । चोदयन्ति रथं पृष्ठे नैऋर्ता बलशालिन: ॥ ४८ ॥
နေဒေဝ၏ အတ္တလက္ခဏာကို ဖော်ပြသော သာမ၊ ရိဂ်၊ ယဇုရ်ဝေဒ သီချင်းများဖြင့် ရှိများက ချီးမွမ်းကြသည်။ ဂန္ဓဗ္ဗများက ဂုဏ်တော်ကို သီဆိုကြပြီး အပ္စရာများက ရထားရှေ့တွင် ကပြကြသည်။ နာဂများက ရထားကြိုးများကို တင်းကျပ်စေပြီး ယက္ခများက မြင်းများကို ရထားနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ အင်အားကြီး ရက္ခသများက နောက်မှ ရထားကို တွန်း၍ မောင်းနှင်စေသည်။
Verse 49
वालखिल्या: सहस्राणि षष्टिर्ब्रह्मर्षयोऽमला: । पुरतोऽभिमुखं यान्ति स्तुवन्ति स्तुतिभिर्विभुम् ॥ ४९ ॥
ရထား၏ရှေ့ဘက်တွင် သန့်ရှင်းသော ဗြဟ္မဏ ရှင်တော်များဖြစ်သည့် ဝါလခိလျာ အမည်ရှိ ရှင်တော် ခြောက်သောင်းသည် ရှေ့တန်းမှ လျှောက်လှမ်းကာ ဝေဒမန်တရားများဖြင့် အာဏာကြီးသော နေဘုရားကို ချီးမွမ်းကြသည်။
Verse 50
एवं ह्यनादिनिधनो भगवान् हरिरीश्वर: । कल्पे कल्पे स्वमात्मानं व्यूह्य लोकानवत्यज: ॥ ५० ॥
ဤသို့ပင် အစမရှိ အဆုံးမရှိ၊ မွေးဖွားခြင်းမရှိသော အရှင်ဘုရား ဟရီသည် ကလ္ပတိုင်းတွင် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်ပုံရိပ်များကို ခွဲထုတ်၍ လောကအားလုံးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တော်မူသည်။
Frequently Asked Questions
The chapter presents kriyā-yoga as disciplined worship (arcana) grounded in authoritative tantra and Vedic testimony, aimed at fixing consciousness on Viṣṇu through prescribed forms, meditations, and meanings. It is ‘conclusive’ because it integrates ritual precision with bhakti’s goal—purification, removal of sin, and realization of the Lord in the heart—rather than treating ritual as merely worldly merit.
Virāṭ description is a pedagogical upāsanā (meditative aid): it trains the mind to see the cosmos as ordered under the Supreme Person’s sovereignty. The Bhāgavata simultaneously safeguards transcendence by distinguishing the Lord’s self-luminous nature from material elements, using correspondences to elevate perception, not to equate Bhagavān with matter.
Kaustubha is identified with the pure jīva (pure spirit soul), while Śrīvatsa is described as the manifest effulgence expanding from that gem. The symbolism teaches that individuality and spiritual radiance are ultimately grounded in the Lord’s presence and that pure consciousness is most perfectly situated when connected to Him.
They are the catur-vyūha, direct personal expansions of the Supreme Godhead used in Pañcarātra theology to explain divine functions and cosmic maintenance. The chapter links these expansions to the Lord’s governance of the phases of existence and to contemplative frameworks like the four states of consciousness.
Each month features the sun-god’s ruling name along with six associates—typically a sage (ṛṣi), gandharva, apsarā, nāga, yakṣa, and rākṣasa—who serve the sun’s chariot and functions. This portrays time (kāla) as a divine administration under Hari, with liturgical remembrance at dawn and dusk recommended for purification.
Because the sun, as Hari’s expansion and regulator of time and ritual order, is tied to sandhyā (junction times) when consciousness is traditionally stabilized through mantra and remembrance. The chapter’s point is not mere astral piety but aligning daily life with the Lord’s governance, which purifies intention and action.