Adhyaya 30
The Pracetās Meet Lord Viṣṇu—Benedictions, Pure Prayer, and the Birth of Dakṣa
ဝိဒုရက မૈထရေယကို ပရစေတားတို့သည် ရှီဝ၏ စတုတိကို ဂါယနာ၍ ဗိဿနုကို စိတ်ကျေနပ်စေခြင်းမှ ဘာကို ရရှိသနည်းဟု မေးသည်။ မဲထရေယက သူတို့သည် သမုဒ္ဒရာအတွင်း တပသ ၁၀,၀၀၀ နှစ် ပြုလုပ်ပြီး ဂရုဍာပေါ်တွင် လက်ရှစ်လက်တောက်ပသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် သခင် ဗိဿနု ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ပြောသည်။ အထူးသဖြင့် အချင်းချင်း မိတ်သဟာယဖြစ်မှုနှင့် တစ်စိတ်တစ်လုံး ဘက္တိကြောင့် သခင်က ကောင်းချီးပေးသည်—ကျော်ကြားမှု၊ အံ့ဖွယ်သားတော် မွေးဖွားမည့်အနာဂတ်၊ လောကနှင့် ကောင်းကင်အဆင်ပြေမှုများကို ကြာရှည်ခံစားခွင့်၊ နောက်ဆုံးတွင် သန့်စင်၍ မလွဲမသွေ သန့်ရှင်းသော ဘက္တိသို့ ရောက်ကာ ဘဂဝန်ထံ ပြန်လည်ရောက်ရှိမည်ဟု။ ပရစေတားတို့က ဓမ္မဗေဒပြည့်ဝသော စတုတိဖြင့် ငွေကြေးမတောင်းဘဲ သခင်၏ စိတ်ကျေနပ်မှုနှင့် ဘဝတိုင်း ဘဝတိုင်း သဒ္ဓု-သင်္ဂ (သဒ္ဓုတို့နှင့် ပေါင်းသင်းခြင်း) ကို တောင်းကာ သင်္ကီရတန၏ မဟာတန်ဖိုးကို ချီးမွမ်းသည်။ သခင် ထွက်ခွာပြီးနောက် မြေကြီးကို သစ်ပင်များ ဖုံးလွှမ်းနေသည်ကို တွေ့၍ ဒေါသဖြင့် မိမိတို့ ပါးစပ်မှ မီးနှင့် လေ ထုတ်ကာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးကြသည်။ ဘြဟ္မာက သက်သာစေပြီး ကျန်သစ်ပင်များက မာရီရှာကို ပေးအပ်သဖြင့် ပရစေတားတို့ လက်ထပ်ကြသည်။ သူမမှ ဒက္ခ (ရှီဝကို ပြစ်မှားမှုကြောင့် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း) မွေးဖွားကာ လူဦးရေတိုးပွားရေးကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်၍ မျိုးဆက်၊ ယဇ္ဉာအာဏာနှင့် ၎င်း၏ သန့်စင်မှုဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲဇာတ်လမ်းကို ဖွင့်လှစ်သည်။
Shlokas
Verse 1
विदुर उवाच ये त्वयाभिहिता ब्रह्मन् सुता: प्राचीनबर्हिष: । ते रुद्रगीतेन हरिं सिद्धिमापु: प्रतोष्य काम् ॥ १ ॥
ဝိဒုရက မေးလေသည်—အို ဘြာဟ္မဏာ၊ သင်သည် ယခင်က ပရာချီနဗရ္ဟိရှ၏ သားများကို ပြောခဲ့ပြီး၊ ရုဒြဂီတကို သီဆို၍ သရီဟရီကို ပျော်ရွှင်စေခဲ့ကြသည်ဟု ဆို၏။ ထိုနည်းဖြင့် မည်သည့် စိဒ္ဓိကို ရရှိခဲ့သနည်း?
Verse 2
किं बार्हस्पत्येह परत्र वाथ कैवल्यनाथप्रियपार्श्ववर्तिन: । आसाद्य देवं गिरिशं यदृच्छया प्रापु: परं नूनमथ प्रचेतस: ॥ २ ॥
အို ဘာရ္ဟသပတျယ၊ ကైవလျနာထ အရှင်၏ အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော အနီးကပ်တော်ဝင် ဂိရိရှ (ရှီဝ) ကို မတော်တဆ တွေ့ဆုံပြီးနောက် ပရချေတားတို့သည် ဤလောက သို့မဟုတ် နောက်လောက၌ ဘာကို ရရှိခဲ့သနည်း။ သူတို့သည် ပရမဓာမသို့ ရောက်သည်မှာ သေချာသော်လည်း၊ ထို့အပြင် ဘာရှိသနည်း?
Verse 3
मैत्रेय उवाच प्रचेतसोऽन्तरुदधौ पितुरादेशकारिण: । जपयज्ञेन तपसा पुरञ्जनमतोषयन् ॥ ३ ॥
မైతတရေယက ပြောသည်—ပရချီနဗရ္ဟိရှ ဘုရင်၏ သားများဖြစ်သော ပရချေတားတို့သည် ဖခင်၏ အမိန့်ကို လိုက်နာရန် ပင်လယ်ရေထဲတွင် ပြင်းထန်သော တပသ်ကို ဆောင်ရွက်하였다။ ရှီဝပေးသော မန္တရများကို ဂျပယဇ္ဈနဖြင့် ထပ်တလဲလဲ ရွတ်ဆိုကာ ပုရဉ္ဇန သရီဝိෂ္ဏု၊ အမြင့်ဆုံးဘုရားကို ပျော်ရွှင်စေ하였다။
Verse 4
दशवर्षसहस्रान्ते पुरुषस्तु सनातन: । तेषामाविरभूत्कृच्छ्रं शान्तेन शमयन् रुचा ॥ ४ ॥
တပသ်ကို တစ်သောင်းနှစ် ပြည့်စုံသည့်အခါ စနာတန ပုရုရှ—အမြင့်ဆုံးဘုရားသည် သူတို့ရှေ့၌ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ငြိမ်းချမ်းသော တောက်ပမှုဖြင့် သူတို့၏ တပသ်ပင်ပန်းမှုကို သက်သာစေ하였다။
Verse 5
सुपर्णस्कन्धमारूढो मेरुशृङ्गमिवाम्बुद: । पीतवासा मणिग्रीव: कुर्वन्वितिमिरा दिश: ॥ ५ ॥
ဂရုဍ၏ ပခုံးပေါ်၌ စီးနင်းပေါ်ထွန်းသော ဘုရားသည် မေရုတောင်ထိပ်၌ တင်နေသော မိုးတိမ်ကဲ့သို့ ထင်ရှား하였다။ ပီတဝါသ (အဝါရောင်ဝတ်စုံ) ကို ဝတ်ဆင်၍ ကောස්တုဘ မဏိဖြင့် လည်ပင်းကို အလှဆင်ထားပြီး၊ ဘုရား၏ တောက်ပမှုက အရပ်အားလုံး၏ အမှောင်ကို ဖယ်ရှား하였다။
Verse 6
काशिष्णुना कनकवर्णविभूषणेन भ्राजत्कपोलवदनो विलसत्किरीट: । अष्टायुधैरनुचरैर्मुनिभि: सुरेन्द्रै- रासेवितो गरुडकिन्नरगीतकीर्ति: ॥ ६ ॥
ဘုရားသခင်၏ မျက်နှာတော်သည် အလွန်လှပ၍ ရွှေအလှဆင်ပစ္စည်းများနှင့် တောက်ပသော မကွတ်တော်ကြောင့် ထင်ရှားတောက်လက်နေသည်။ အရှစ်လက်တော်တွင် လက်နက်မျိုးစုံကို ကိုင်ဆောင်ထားပြီး ဒေဝတားများ၊ မဟာရိရှီများနှင့် အိန္ဒြာတို့က ဝတ်ပြုစေဝာဖြင့် ဝိုင်းရံနေကြသည်။ ဂရုဍာသည် တောင်ပံခတ်ကာ ဝေဒသီချင်းများဖြင့် ဘုရား၏ ဂုဏ်ကီർത്തిని ချီးမွမ်းသီဆို၍ ကိန္နရာလောကနေသူကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။
Verse 7
पीनायताष्टभुजमण्डलमध्यलक्ष्म्या स्पर्धच्छ्रिया परिवृतो वनमालयाद्य: । बर्हिष्मत: पुरुष आह सुतान् प्रपन्नान् पर्जन्यनादरुतया सघृणावलोक: ॥ ७ ॥
ဘုရား၏ လည်ပင်းတွင် ဒူးအထိ ဆင်းလျားသော တောပန်းမാലာ (ဝနမாலာ) တင်ထားပြီး၊ ထိုမാലာသည် ခိုင်မာရှည်လျားသော အရှစ်လက်တော်ပေါ်တွင် တောက်ပကာ လက္ရှမီဒေဝီ၏ အလှကိုပင် ယှဉ်ပြိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ကရုဏာပြည့်ဝသော မျက်စိတော်နှင့် မိုးကြိုးသံကဲ့သို့သော အသံဖြင့်၊ ပရာချီနဘർဟိရှတ် မင်း၏ အလုံးစုံအပ်နှံလာသော သားတော်များကို မိန့်ကြားတော်မူသည်။
Verse 8
श्रीभगवानुवाच वरं वृणीध्वं भद्रं वो यूयं मे नृपनन्दना: । सौहार्देनापृथग्धर्मास्तुष्टोऽहं सौहृदेन व: ॥ ८ ॥
သီရိဘဂဝန် မိန့်တော်မူသည်– မင်းသားတို့၊ သင်တို့အပေါ် မင်္ဂလာရှိပါစေ။ သင်တို့သည် အပြန်အလှန် မိတ်သဟာယဖြင့် တစ်ခုတည်းသော ဓမ္မ—ဘက္တိဆေဝာ—တွင် တညီတညွတ် လုပ်ဆောင်နေကြသဖြင့် ငါ အလွန်နှစ်သက်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ငါထံမှ အပေးအကူ (ဗရ) တစ်ပါးကို တောင်းခံကြလော့။
Verse 9
योऽनुस्मरति सन्ध्यायां युष्माननुदिनं नर: । तस्य भ्रातृष्वात्मसाम्यं तथा भूतेषु सौहृदम् ॥ ९ ॥
နေ့စဉ် ညနေဆည်းဆာအချိန်တွင် သင်တို့ကို သတိရမြဲသောသူသည် မိမိညီအစ်ကိုများအပေါ် ကိုယ်တူစိတ်တူ သဘောထားရရှိပြီး၊ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် မိတ်သဟာယစိတ်လည်း ပေါ်ပေါက်လာမည်။
Verse 10
ये तु मां रुद्रगीतेन सायं प्रात: समाहिता: । स्तुवन्त्यहं कामवरान्दास्ये प्रज्ञां च शोभनाम् ॥ १० ॥
ရုဒ္ဒရဒေဝ (ရှီဝ) ရေးစပ်ထားသော ဆုတောင်းသီချင်းများဖြင့် မနက်နှင့် ညနေ တည်ငြိမ်စိတ်ဖြင့် ငါ့ကို ချီးမွမ်းသူတို့အား ငါသည် လိုအင်ဆန္ဒနှင့် ကိုက်ညီသော အပေးအကူများနှင့် လှပမြင့်မြတ်သော ဉာဏ်ပညာကို ပေးတော်မူမည်။
Verse 11
यद्यूयं पितुरादेशमग्रहीष्ट मुदान्विता: । अथो व उशती कीर्तिर्लोकाननु भविष्यति ॥ ११ ॥
သင်တို့သည် ဖခင်၏ အမိန့်ကို ဝမ်းမြောက်စွာ နှလုံးထဲတွင် လက်ခံ၍ သစ္စာရှိစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သဖြင့် သင်တို့၏ ကောင်းမြတ်သောဂုဏ်သတင်းသည် ကမ္ဘာအနှံ့ ကျော်ကြားလိမ့်မည်။
Verse 12
भविता विश्रुत: पुत्रोऽनवमो ब्रह्मणो गुणै: । य एतामात्मवीर्येण त्रिलोकीं पूरयिष्यति ॥ १२ ॥
သင်တို့တွင် ဂုဏ်သတ္တိများအားဖြင့် ဘြဟ္မာနှင့် မနိမ့်သော နာမည်ကြီးသားတစ်ဦး ပေါ်ထွန်းလိမ့်မည်။ သူသည် မိမိ၏ အာတ္မဗီရျဖြင့် သုံးလောကကို ပြည့်စုံစေပြီး သူ၏ မျိုးဆက်များကလည်း သုံးလောကကို ဖြန့်ကျက်လိမ့်မည်။
Verse 13
कण्डो: प्रम्लोचया लब्धा कन्या कमललोचना । तां चापविद्धां जगृहुर्भूरुहा नृपनन्दना: ॥ १३ ॥
ကဏ္ဍု ရှိ၏နှင့် အပ္စရာ ပရမ်လိုချာတို့၏ ဆုံစည်းမှုမှ မွေးဖွားလာသော ကြာပန်းမျက်လုံးရှိ သမီးငယ်ကို ပရမ်လိုချာက တောအုပ်သစ်ပင်များ၏ စောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် ထားခဲ့ပြီး နတ်ပြည်သို့ ပြန်သွားသည်။ အို မင်းသားတို့၊ သစ်ပင်များက ထိုစွန့်ပစ်ခံကလေးကို လက်ခံစောင့်ရှောက်하였다။
Verse 14
क्षुत्क्षामाया मुखे राजा सोम: पीयूषवर्षिणीम् । देशिनीं रोदमानाया निदधे स दयान्वित: ॥ १४ ॥
ထို့နောက် သစ်ပင်များထံ အပ်ထားသော ကလေးငယ်သည် ဆာလောင်၍ ငိုကြွေးလာသည်။ ထိုအခါ တော၏ဘုရင်ဖြစ်သော လမင်းသည် ကရုဏာဖြင့် အမృతစီးဆင်းသော မိမိလက်ချောင်းကို ကလေး၏ ပါးစပ်ထဲ ထည့်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လမင်းဘုရင်၏ ကျေးဇူးကြောင့် ကလေးသည် ကြီးပြင်းလာ하였다။
Verse 15
प्रजाविसर्ग आदिष्टा: पित्रा मामनुवर्तता । तत्र कन्यां वरारोहां तामुद्वहत मा चिरम् ॥ १५ ॥
သင်တို့သည် ငါ၏ အမိန့်ကို လိုက်နာသူများဖြစ်ပြီး ဖခင်ကလည်း မျိုးဆက်ဖန်တီးရန် အမိန့်ပေးထားသည်။ ထို့ကြောင့် အလှအပနှင့် ဂုဏ်သတ္တိပြည့်ဝသော ထိုမိန်းကလေးကို မနှောင့်နှေးဘဲ လက်ထပ်၍ သူမမှတစ်ဆင့် သားသမီးများကို မွေးဖွားစေကြလော့။
Verse 16
अपृथग्धर्मशीलानां सर्वेषां व: सुमध्यमा । अपृथग्धर्मशीलेयं भूयात्पत्न्यर्पिताशया ॥ १६ ॥
သင်တို့ညီအစ်ကိုအားလုံးသည် တူညီသောသဘောသဘာဝရှိကြပြီး ငါ၏ဘက်တားများဖြစ်ကာ ဖခင်၏အမိန့်ကိုနာခံသောသားများဖြစ်ကြသည်။ ထိုနည်းတူ စုမဓျမာ မိန်းကလေးလည်း တူညီသောအမျိုးအစားဖြစ်၍ သင်တို့အားလုံးထံ မိမိ၏အာသယကို အပ်နှံထားသည်။ ထို့ကြောင့် ပရာချီနဗရ္ဟိෂတ်၏သားများဖြစ်သော သင်တို့နှင့် ထိုမိန်းကလေးသည် တူညီသောဓမ္မမူတည်ချက်ပေါ်တွင် တန်းတူတည်ရှိကြသည်။
Verse 17
दिव्यवर्षसहस्राणां सहस्रमहतौजस: । भौमान् भोक्ष्यथ भोगान् वै दिव्यांश्चानुग्रहान्मम ॥ १७ ॥
အို မင်းသားတို့! ငါ၏ကရုဏာကြောင့် သင်တို့သည် ဤလောကနှင့် ကောင်းကင်လောက၏ အပျော်အပါးအဆင်ပြေမှုများကို အတားအဆီးမရှိဘဲ အင်အားပြည့်ဝစွာ တစ်သန်းသော ဒိဗ္ဗနှစ်များတိုင်အောင် ခံစားနိုင်မည်။
Verse 18
अथ मय्यनपायिन्या भक्त्या पक्वगुणाशया: । उपयास्यथ मद्धाम निर्विद्य निरयादत: ॥ १८ ॥
ထို့နောက် သင်တို့သည် ငါ့အပေါ် မရောနှောသော မပြတ်တောက်သော ဘက္တိကို ဖွံ့ဖြိုးစေပြီး မည်သည့်ပစ္စည်းဆိုင်ရာအညစ်အကြေးမှ မကျန်ဘဲ လွတ်မြောက်မည်။ ထိုအခါ ကောင်းကင်ဘုံ၏အပျော်အပါးနှင့် နရကဘုံ၏အခြေအနေတို့အပေါ် လုံးဝမကပ်လှမ်းဘဲ ငါ၏ဓာမသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိမည်။
Verse 19
गृहेष्वाविशतां चापि पुंसां कुशलकर्मणाम् । मद्वार्तायातयामानां न बन्धाय गृहा मता: ॥ १९ ॥
ဘက္တိ-ဆေဝါ၌ မင်္ဂလာရှိသော ကုသလကမ္မများကို ပြုလုပ်ပြီး အမြဲတမ်း ဘုရားသခင်၏ကഥာဝတ္ထုများတွင် ဘဝကို ဖြတ်သန်းသူတို့အတွက်၊ အိမ်ထောင်ရေးတွင် ပါဝင်နေသော်လည်း အိမ်သည် ချည်နှောင်မှုမဟုတ်။
Verse 20
नव्यवद्धृदये यज्ज्ञो ब्रह्मैतद्ब्रह्मवादिभि: । न मुह्यन्ति न शोचन्ति न हृष्यन्ति यतो गता: ॥ २० ॥
ဘက္တိ-ဆေဝါ၏ လုပ်ငန်းများတွင် အမြဲတမ်း ပါဝင်နေသော ဘက္တားများအတွက် လုပ်ဆောင်မှုတိုင်းသည် နှလုံးသားထဲတွင် ပိုမိုသစ်လွင်လာသည်ဟု ခံစားရသည်။ အကြောင်းမှာ နှလုံးသားတွင် တည်ရှိသော အရာအားလုံးကိုသိသော ပရမာတ္မာက အရာရာကို သစ်လွင်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အဘ်ဆိုလျူတ်သစ္စာကို ဆိုသူများက ဤအခြေအနေကို ဘြဟ္မန်-အနေအထားဟု ခေါ်ကြသည်; ထိုလွတ်မြောက်သောအခြေအနေတွင် မ भ्रमမရှိ၊ မ ဝမ်းနည်းမရှိ၊ မ အကြောင်းမဲ့ ဝမ်းမြောက်မှုမရှိ။
Verse 21
मैत्रेय उवाच एवं ब्रुवाणं पुरुषार्थभाजनं जनार्दनं प्राञ्जलय: प्रचेतस: । तद्दर्शनध्वस्ततमोरजोमला गिरागृणन् गद्गदया सुहृत्तमम् ॥ २१ ॥
မૈထရေယာ မိန့်သည်—ဇနာဒန ဘုရားသခင်က ဤသို့ မိန့်တော်မူပြီးနောက် ပရချေတားတို့သည် လက်အုပ်ချီ၍ ဘဝရည်မှန်းချက်အကျိုးပေးသူ၊ အမြင့်ဆုံးမိတ်ဆွေဖြစ်သော သခင်ကို ဝမ်းမြောက်ကြည်နူးမှုကြောင့် အသံတုန်တုန်ဖြင့် ချီးမွမ်းဆုတောင်းကြ၏။ သခင်ကို မျက်နှာချင်းဆိုင် မြင်တွေ့ခြင်းကြောင့် အမှောင်နှင့် အညစ်အကြေးတို့ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
Verse 22
प्रचेतस ऊचुः । नमो नमः क्लेशविनाशनाय । निरूपितोदारगुणाह्वयाय । मनोवचोवेगपुरोजवाय । सर्वाक्षमार्गैरगताध्वने नमः ॥ २२ ॥
ပရချေတားတို့ မိန့်ကြသည်—အရှင်ဘုရား၊ ဒုက္ခကလေးရှ်အားလုံးကို ဖျက်ဆီးတော်မူသောအရှင်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ထပ်ခါထပ်ခါ ဦးညွှတ်ပူဇော်ပါ၏။ အရှင်၏ သန့်ရှင်းသော နာမတော်နှင့် မဟာတန်ခိုးရှိသော အလွန်လွန်ကဲသော ဂုဏ်တော်များသည် အမြဲမင်္ဂလာဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုထားပြီးဖြစ်သည်။ အရှင်သည် စိတ်နှင့် စကား၏ အမြန်နှုန်းကိုတောင် ကျော်လွန်ပြီး၊ အာရုံခံအင်္ဂါလမ်းကြောင်းဖြင့် မသိနိုင်သောအရှင်ဖြစ်သဖြင့် ထပ်မံထပ်မံ ပူဇော်နမಸ್ಕာရပါ၏။
Verse 23
शुद्धाय शान्ताय नम: स्वनिष्ठया मनस्यपार्थं विलसद्द्वयाय । नमो जगत्स्थानलयोदयेषु गृहीतमायागुणविग्रहाय ॥ २३ ॥
သန့်ရှင်း၍ ငြိမ်းချမ်းသော အရှင်ဘုရား၊ ဦးညွှတ်ပူဇော်ပါ၏။ အရှင်ပေါ်၌ တည်ကြည်သော နိဿယဖြင့် စိတ်တည်မြဲသူအတွက်၊ ခံစားရန်ကောင်းသကဲ့သို့ ထင်ရသော ဒွိသဘောလောကသည်ပင် အဓိပ္ပါယ်မဲ့သွားသည်။ စကြဝဠာ၏ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဖျက်သိမ်းခြင်းအတွက် အရှင်သည် ဘြဟ္မာ၊ ဝိෂ္ဏု၊ ရှိဝ ရုပ်အဖြစ် ပေါ်ထွန်း၍ မာယာဂုဏ်တို့နှင့် ဆက်နွယ်သော ရုပ်ဝိဂ्रहကို ခံယူတော်မူသည်—ဦးညွှတ်ပါ၏။
Verse 24
नमो विशुद्धसत्त्वाय हरये हरिमेधसे । वासुदेवाय कृष्णाय प्रभवे सर्वसात्वताम् ॥ २४ ॥
အလွန်သန့်ရှင်းသော စတ္တဝသဘောတရားဖြစ်သော ဟရီဘုရားနှင့်၊ ဘက္တတို့၏ ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားရန် ဉာဏ်ပညာဖြင့် စီမံတော်မူသော ဟရိမေဓသ အရှင်ကို ဦးညွှတ်ပါ၏။ အရာရာ၌ တည်ရှိသော ဝာစုဒေဝ၊ ဝုစုဒေဝ၏ သားတော် ကృష్ణ၊ နှင့် စာတ်ဝတ ဘက္တအားလုံး၏ အာနုဘော်ကို တိုးပွားစေသော ပရဘဝ အရှင်ကို ပူဇော်နမಸ್ಕာရပါ၏။
Verse 25
नम: कमलनाभाय नम: कमलमालिने । नम: कमलपादाय नमस्ते कमलेक्षण ॥ २५ ॥
ကြာပန်းနာဘိရှိသော သခင် (ကမလနာဘ) ကို ဦးညွှတ်ပါ၏၊ ကြာပန်းမാലာဆင်မြန်းသော အရှင်ကို ဦးညွှတ်ပါ၏။ ကြာပန်းကဲ့သို့သော ခြေတော်ရှိသော အရှင်ကို ဦးညွှတ်ပါ၏၊ ကြာပန်းမျက်စိရှိသော အရှင်၊ သင့်ကို ဦးညွှတ်ပါ၏။
Verse 26
नम: कमलकिञ्जल्कपिशङ्गामलवाससे । सर्वभूतनिवासाय नमोऽयुङ्क्ष्महि साक्षिणे ॥ २६ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်၏ဝတ်ရုံသည် ကြာပန်းအမှုန်ကဲ့သို့ အဝါရောင်ဖြစ်သော်လည်း ရုပ်ဝတ္ထုမဟုတ်ပါ။ သင်သည် သတ္တဝါအားလုံး၏နှလုံး၌ နေထိုင်၍ လုပ်ရပ်အားလုံး၏ တိုက်ရိုက်သက်သေဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ထပ်ခါထပ်ခါ ဦးညွှတ်နမස්ကာရပြုပါ၏။
Verse 27
रूपं भगवता त्वेतदशेषक्लेशसङ्क्षयम् । आविष्कृतं न: क्लिष्टानां किमन्यदनुकम्पितम् ॥ २७ ॥
အို ဘဂဝန်၊ သင်၏ဤ အလွန်လောကီမဟုတ်သော ရုပ်သဏ္ဍာန်သည် ဒုက္ခကလေရှ်အားလုံးကို အဆုံးစွန် ဖျက်ဆီးပေးသည်။ ဒုက္ခခံနေရသော ကျွန်ုပ်တို့ကဲ့သို့ ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်များကို ကယ်တင်ရန် သင်သည် ကိုယ်တိုင် ပေါ်ထွန်းလာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဤသည်မှာ အကြောင်းမဲ့ မဟာကရုဏာ၏ သက်သေဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘက္တများအပေါ် သင်၏အနုဂ्रहကိုတော့ မည်သို့ဆိုရမည်နည်း။
Verse 28
एतावत्त्वं हि विभुभिर्भाव्यं दीनेषु वत्सलै: । यदनुस्मर्यते काले स्वबुद्ध्याभद्ररन्धन ॥ २८ ॥
အရှင်၊ အမင်္ဂလာကို ဖျက်ဆီးသူ! ဆင်းရဲသူတို့အပေါ် ချစ်ခင်ကရုဏာရှိသော မဟာတ္မာများသည် ဤမျှသာ စဉ်းစားကြသည်—အချိန်အခါတော်တော်တွင် အರ್ಚာ-ဝိဂ္ရဟ အဖြစ် သင်၏ဖြန့်ကျက်မှုမှတစ်ဆင့် သင်ကို သတိရနိုင်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့ကို သင်၏ နిత్యကျွန်များဟု မှတ်ယူပါ။
Verse 29
येनोपशान्तिर्भूतानां क्षुल्लकानामपीहताम् । अन्तर्हितोऽन्तर्हृदये कस्मान्नो वेद नाशिष: ॥ २९ ॥
ကျွန်ုပ်တို့သည် အလွန်သေးငယ်သော်လည်း၊ အရှင်ဘုရားသည် သဘာဝကရုဏာဖြင့် ဘက္တကို သတိရသောအခါ ထိုအရာတစ်ခုတည်းဖြင့်ပင် စတင်ဘက္တ၏ ဆန္ဒများသည် ငြိမ်းချမ်း၍ ပြည့်စုံလာသည်။ အရှင်သည် သတ္တဝါတိုင်း၏ နှလုံး၌ အတွင်းကွယ်နေတော်မူသည်; ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆန္ဒများကို မသိနိုင်မည်နည်း။
Verse 30
असावेव वरोऽस्माकमीप्सितो जगत: पते । प्रसन्नो भगवान् येषामपवर्गगुरुर्गति: ॥ ३० ॥
အို ကမ္ဘာလောက၏ အရှင်၊ ဘက္တိ၏ သိပ္ပံအတွက် အမှန်တကယ်သော ဆရာသည် သင်ပင်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့လိုချင်သော အကျိုးတရားမှာ သင် ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ သင်သည် မုက္ခတိ၏ ဆရာနှင့် အမြင့်ဆုံး ဂမ్యంဖြစ်သောကြောင့်။ သင်၏ ပြည့်ဝသော စိတ်တော်တင်မြှောက်မှုမှတပါး အခြားမည်သည့်အရာကိုမျှ မလိုချင်ပါ။
Verse 31
वरं वृणीमहेऽथापि नाथ त्वत्परत: परात् । न ह्यन्तस्त्वद्विभूतीनां सोऽनन्त इति गीयसे ॥ ३१ ॥
အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ကရုဏာတော်ကိုသာ ဆုတောင်းပါသည်။ သင်သည် အမြင့်ဆုံး အထက်တန်းတော်ဖြစ်၍ သင်၏ဘုန်းတန်ခိုးများမှာ အဆုံးမရှိသဖြင့် “အနန္တ” ဟု ချီးမွမ်းကြပါသည်။
Verse 32
पारिजातेऽञ्जसा लब्धे सारङ्गोऽन्यन्न सेवते । त्वदङ्घ्रिमूलमासाद्य साक्षात्किं किं वृणीमहि ॥ ३२ ॥
အရှင်ဘုရား၊ ပာရီဇာတ သစ်ပင်ကို ပျားက ရောက်ရှိသွားလျှင် အခြားကို မရှာတော့သကဲ့သို့၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ ကြာပန်းတော်ခြေတော်အောက်၌ ခိုလှုံပြီးနောက် ထပ်မံ မည်သည့်ဆုကို တောင်းရမည်နည်း။
Verse 33
यावत्ते मायया स्पृष्टा भ्रमाम इह कर्मभि: । तावद्भवत्प्रसङ्गानां सङ्ग: स्यान्नो भवे भवे ॥ ३३ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်၏ မာယာတော်ထိတွေ့မှုကြောင့် ကမ္မအကျိုးဖြင့် ဤလောက၌ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ကိုယ်ခန္ဓာသို့၊ လောကမှ လောကသို့ လှည့်လည်နေရသမျှကာလပတ်လုံး၊ မွေးဖွားတိုင်းတွင် သင်၏ လီလာတော်ကို ဆွေးနွေးသော ဘက္တများ၏ သံဃာတော်သို့ စုံလင်စွာ ရောက်ပါစေဟု ဆုတောင်းပါသည်။
Verse 34
तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम् । भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किमुताशिष: ॥ ३४ ॥
သန့်ရှင်းသော ဘက္တနှင့် ခဏတစ်ခါ စုံလင်စွာ ပေါင်းသင်းခြင်းသည် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်ခြင်းနှင့်လည်း မနှိုင်းယှဉ်နိုင်၊ ဘြဟ္မန်အလင်းတော်၌ လျှောဝင်၍ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းမရှိသော မောက္ခနှင့်လည်း မနှိုင်းယှဉ်နိုင်ပါ။ မရဏသဘောရှိသော သတ္တဝါတို့အတွက် ဘက္တသံဃာတော်၏ စုံလင်သော စင်္ဂသည် အမြင့်ဆုံး ဆုတော်ဖြစ်သည်။
Verse 35
यत्रेड्यन्ते कथा मृष्टास्तृष्णाया: प्रशमो यत: । निर्वैरं यत्र भूतेषु नोद्वेगो यत्र कश्चन ॥ ३५ ॥
ဘုရား၏ သန့်ရှင်း၍ ချီးမွမ်းထိုက်သော ကထာတော်များကို ဆွေးနွေးရာနေရာတွင် ဆန္ဒတဏှာ၏ ဆာလောင်မှုသည် သက်သာသွားသည်။ ထိုနေရာတွင် သတ္တဝါတို့အပေါ် ရန်မရှိ၊ မည်သူမျှ စိတ်လှုပ်ရှားမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု သို့မဟုတ် ကြောက်ရွံ့မှု မရှိ။
Verse 36
यत्र नारायण: साक्षाद्भगवान्न्यासिनां गति: । संस्तूयते सत्कथासु मुक्तसङ्गै: पुन: पुन: ॥ ३६ ॥
လွတ်မြောက်သော ဘက္တများက သန့်ရှင်းသော ကထာများတွင် ဘဂဝန် နာရာယဏ၏ နာမနှင့် ဂုဏ်ကို ထပ်ခါထပ်ခါ ကီർത്തနာပြုရာနေရာ၌ နာရာယဏသည် တိုက်ရိုက် တည်ရှိတော်မူ၏; ထိုသူသည် စန്യാസီတို့၏ အမြင့်ဆုံး ဂတိဖြစ်သည်။
Verse 37
तेषां विचरतां पद्भ्यां तीर्थानां पावनेच्छया । भीतस्य किं न रोचेत तावकानां समागम: ॥ ३७ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်၏ ပါရ်ရှဒ ဘက္တများသည် တီර්ഥနေရာများကိုတောင် သန့်စင်စေလိုသော ဆန္ဒဖြင့် ကမ္ဘာအနှံ့ လှည့်လည်ကြသည်။ သံသရာကို ကြောက်ရွံ့သူအတွက် သင်၏ လူတော်များနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း မနှစ်သက်စရာ ဖြစ်မည်လော?
Verse 38
वयं तु साक्षाद्भगवन् भवस्य प्रियस्य सख्यु: क्षणसङ्गमेन । सुदुश्चिकित्स्यस्य भवस्य मृत्यो- र्भिषक्तमं त्वाद्य गतिं गता: स्म ॥ ३८ ॥
အရှင်ဘဂဝန်၊ သင်အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော မိတ်ဆွေ နတ်ရှင်သမ္ဘူ (ရှီဝ) နှင့် ခဏတာပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်ထံ ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့ပါသည်။ သင်သည် ကုရန်ခက်သော သံသရာရောဂါ၏ အထူးကျွမ်းကျင် ဆရာဝန်ဖြစ်တော်မူ၍ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်၌ ခိုလှုံပါသည်။
Verse 39
यन्न: स्वधीतं गुरव: प्रसादिता विप्राश्च वृद्धाश्च सदानुवृत्त्या । आर्या नता: सुहृदो भ्रातरश्च सर्वाणि भूतान्यनसूययैव ॥ ३९ ॥ यन्न: सुतप्तं तप एतदीश निरन्धसां कालमदभ्रमप्सु । सर्वं तदेतत्पुरुषस्य भूम्नो वृणीमहे ते परितोषणाय ॥ ४० ॥
အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဝေဒများကို လေ့လာခဲ့ပြီး ဆရာတော်များကို ပျော်ရွှင်စေခဲ့ကာ ဘြာဟ္မဏများနှင့် ဝိညာဉ်ရေးအဆင့်မြင့်သော အသက်ကြီးသူများကို ဝန်ဆောင်ခဲ့သည်။ အာရ്യများ၊ မိတ်ဆွေများ၊ ညီအစ်ကိုများနှင့် သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် မနာလိုမှုမရှိခဲ့ပါ။ ပုရုရှိုတ္တမ၊ ဤအရာအားလုံးကို သင်၏ စိတ်တော်ပျော်ရွှင်ခြင်းအတွက်သာ ဆက်ကပ်ပါသည်။
Verse 40
यन्न: स्वधीतं गुरव: प्रसादिता विप्राश्च वृद्धाश्च सदानुवृत्त्या । आर्या नता: सुहृदो भ्रातरश्च सर्वाणि भूतान्यनसूययैव ॥ ३९ ॥ यन्न: सुतप्तं तप एतदीश निरन्धसां कालमदभ्रमप्सु । सर्वं तदेतत्पुरुषस्य भूम्नो वृणीमहे ते परितोषणाय ॥ ४० ॥
အရှင်ဣရှ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ရေထဲတွင် အစာမစားဘဲ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကഠినတပသ္စကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ကာလ၏ မာန်နှင့် မောဟမှ ကင်းလွတ်ခဲ့သည်။ ပုရုရှိုတ္တမ၊ ဤအရာအားလုံးကို သင်၏ စိတ်တော်ပျော်ရွှင်ခြင်းအတွက်သာ ဆက်ကပ်ပါသည်; အခြားမည်သည့်အရာမျှ မတောင်းဆိုပါ။
Verse 41
मनु: स्वयम्भूर्भगवान् भवश्च येऽन्ये तपोज्ञानविशुद्धसत्त्वा: । अदृष्टपारा अपि यन्महिम्न: स्तुवन्त्यथो त्वात्मसमं गृणीम: ॥ ४१ ॥
အရှင်ဘုရား၊ မနု၊ ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော ဘြဟ္မာ၊ ဘဂဝန် ရှိဝ နှင့် တပဿာ၊ ဉာဏ်ကြောင့် သန့်ရှင်းသော သတ္တဝ၌ တည်နေသော ယောဂီကြီးများပင် သင်၏ မဟိမနှင့် အာနုဘော်တို့၏ အဆုံးသတ်ကို မသိနိုင်ကြပါ။ သို့သော် သူတို့သည် ကိုယ်စွမ်းအတိုင်း ချီးမွမ်းကြသကဲ့သို့၊ ကျွန်ုပ်တို့လည်း ကျွန်ုပ်တို့၏ စွမ်းအားအတိုင်း ဆုတောင်းချီးမွမ်းပါသည်။
Verse 42
नम: समाय शुद्धाय पुरुषाय पराय च । वासुदेवाय सत्त्वाय तुभ्यं भगवते नम: ॥ ४२ ॥
အို ဘဂဝန်၊ သင်သည် အားလုံးအပေါ် တန်းတူမြင်သော အရှင်၊ အပြည့်အဝ သန့်ရှင်းသော အရှင်၊ ပရမ ပုရုရှ ဖြစ်တော်မူ၏။ အရာအားလုံးအတွင်း နေထိုင်၍ ပြန့်နှံ့နေသဖြင့် “ဝါစုဒေဝ” ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ သင်သည် သတ္တဝ-သဘောတရားဖြစ်၍ ပစ္စည်းလောက၏ အညစ်အကြေးမှ လွန်ကဲတော်မူ၏။ သင့်အား ရိုသေစွာ နမസ്കာရ ပြုပါသည်။
Verse 43
मैत्रेय उवाच इति प्रचेतोभिरभिष्टुतो हरि: प्रीतस्तथेत्याह शरण्यवत्सल: । अनिच्छतां यानमतृप्तचक्षुषां ययौ स्वधामानपवर्गवीर्य: ॥ ४३ ॥
မైతတရေယက ပြောသည်– ဗိဒုရရေ၊ ပရချေတများက ဤသို့ ချီးမွမ်းသဖြင့် အရှင်ကိုးကွယ်ရာတို့၏ ကာကွယ်ရှင်၊ ဘက္တဝတ္ဆလ ဟရီသည် ပျော်ရွှင်၍ “တထာස්တု—သင်တို့ ဆုတောင်းချက် ပြည့်စုံပါစေ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထို့နောက် အနိုင်မခံသော ဗီర్యတော်ရှိသည့် ဘုရားသည် မိမိ၏ ဓာမသို့ ပြန်သွားတော်မူသည်။ ပရချေတများ၏ မျက်စိမပြည့်သေးသဖြင့် ခွဲခွာခြင်းကို မလိုလားကြ။
Verse 44
अथ निर्याय सलिलात्प्रचेतस उदन्वत: । वीक्ष्याकुप्यन्द्रुमैश्छन्नां गां गां रोद्धुमिवोच्छ्रितै: ॥ ४४ ॥
ထို့နောက် ပရချေတများသည် သမုဒ္ဒရာရေထဲမှ ထွက်လာကြသည်။ မြေပြင်ပေါ်ရှိ သစ်ပင်များသည် အလွန်မြင့်မားစွာ ကြီးထွား၍ ကောင်းကင်လောကသို့ သွားရာလမ်းကို တားဆီးလိုသကဲ့သို့ ပျံ့နှံ့နေသည်ကို တွေ့ကြသည်။ ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်တစ်လျှောက် သစ်ပင်များဖုံးလွှမ်းနေသဖြင့် ပရချေတများ ဒေါသထွက်ကြသည်။
Verse 45
ततोऽग्निमारुतौ राजन्नमुञ्चन्मुखतो रुषा । महीं निर्वीरुधं कर्तुं संवर्तक इवात्यये ॥ ४५ ॥
အို မင်းကြီး၊ ပျက်စီးကာလ (ပရလယ) တွင် ရုဒ္ဒရသည် ဒေါသဖြင့် မိမိပါးစပ်မှ မီးနှင့် လေကို ထုတ်လွှတ်သကဲ့သို့၊ ပရချေတများလည်း ဒေါသဖြင့် မိမိတို့ပါးစပ်မှ မီးနှင့် လေကို ထုတ်လွှတ်ကာ မြေပြင်ကို သစ်ပင်ပင်ပန်းကင်းစင်အောင် ပြုလိုက်ကြသည်။
Verse 46
भस्मसात्क्रियमाणांस्तान् द्रुमान्वीक्ष्य पितामह: । आगत: शमयामास पुत्रान् बर्हिष्मतो नयै: ॥ ४६ ॥
မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ သစ်ပင်များ အားလုံး ပြာဖြစ်သွားနေသည်ကို မြင်သဖြင့် ပိတామဟ ဘြဟ္မာသည် ချက်ချင်း ရောက်လာကာ ဘर्हိષ္မန် မင်း၏ သားများကို ယുക്തိရှိသော စကားများဖြင့် သက်သာစေ하였다။
Verse 47
तत्रावशिष्टा ये वृक्षा भीता दुहितरं तदा । उज्जह्रुस्ते प्रचेतोभ्य उपदिष्टा: स्वयम्भुवा ॥ ४७ ॥
အဲဒီမှာ ကျန်ရှိနေသော သစ်ပင်များသည် ပရချေတားတို့ကို အလွန်ကြောက်ရွံ့၍၊ ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော ဘြဟ္မာ၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း ချက်ချင်း သူတို့၏ သမီးကို ပေးအပ်하였다။
Verse 48
ते च ब्रह्मण आदेशान्मारिषामुपयेमिरे । यस्यां महदवज्ञानादजन्यजनयोनिज: ॥ ४८ ॥
ဘြဟ္မာ၏ အမိန့်အတိုင်း ပရချေတားတို့သည် မာရိရှာကို ဇနီးအဖြစ် လက်ခံ하였다။ သူမ၏ ဝမ်းမှ ဘြဟ္မာ၏ သား ဒက္ခ (Dakṣa) မွေးဖွားလာသည်။ မဟာဒေဝ (ရှီဝ) ကို မလေးစား၍ အမိန့်မနာခံခဲ့သဖြင့် မာရိရှာ၏ ဝမ်းမှ မွေးရပြီး ကိုယ်ခန္ဓာကို နှစ်ကြိမ် စွန့်ခဲ့ရသည်။
Verse 49
चाक्षुषे त्वन्तरे प्राप्ते प्राक्सर्गे कालविद्रुते । य: ससर्ज प्रजा इष्टा: स दक्षो दैवचोदित: ॥ ४९ ॥
ချာක්ෂုရှ မန္ဝန္တရကာလတွင်၊ ယခင်စೃષ્ટિ၌ ကာလစီးဆင်းမှုကြောင့် သူ၏ ယခင်ကိုယ်ခန္ဓာ ပျက်စီးသော်လည်း၊ ထိုဒက္ခပင် ဘုရားသဘောတော်၏ လှုံ့ဆော်မှုဖြင့် လိုအပ်သည့် သတ္တဝါများကို ဖန်ဆင်း하였다။
Verse 50
यो जायमान: सर्वेषां तेजस्तेजस्विनां रुचा । स्वयोपादत्त दाक्ष्याच्च कर्मणां दक्षमब्रुवन् ॥ ५० ॥ तं प्रजासर्गरक्षायामनादिरभिषिच्य च । युयोज युयुजेऽन्यांश्च स वै सर्वप्रजापतीन् ॥ ५१ ॥
မွေးဖွားချိန်မှစ၍ ဒက္ခသည် ကိုယ်ခန္ဓာအလင်းရောင်၏ ထူးကဲမှုကြောင့် အခြားတောက်ပသူများ၏ ဂုဏ်ရောင်ကို ဖုံးလွှမ်း하였다။ ကర్మလုပ်ငန်းများတွင် အလွန်ကျွမ်းကျင်သဖြင့် ‘ဒက္ခ’ ဟု ခေါ်ကြသည်၊ အဓိပ္ပါယ်မှာ ‘အလွန်ကျွမ်းကျင်သူ’ ဖြစ်သည်။
Verse 51
यो जायमान: सर्वेषां तेजस्तेजस्विनां रुचा । स्वयोपादत्त दाक्ष्याच्च कर्मणां दक्षमब्रुवन् ॥ ५० ॥ तं प्रजासर्गरक्षायामनादिरभिषिच्य च । युयोज युयुजेऽन्यांश्च स वै सर्वप्रजापतीन् ॥ ५१ ॥
ဒက္ရှသည် မွေးဖွားလာသည်နှင့် ကိုယ်တော်၏ အလွန်တောက်ပသော အလင်းရောင်ကြောင့် အခြားသူတို့၏ တောက်ပမှုအားလုံးကို မီးမောင်းထိုးကာ လွှမ်းမိုးသွား하였다။ ကမ္မကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် အလွန်ကျွမ်းကျင်သဖြင့် “ဒက္ရှ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဘြဟ္မာသည် သတ္တဝါများကို ဖန်ဆင်း၍ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဒက္ရှကို တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး၊ နောက်ကာလတွင် ဒက္ရှကလည်း အခြား ပ္ရဇာပတိများကို ထိုဖန်ဆင်းထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းတွင် ပါဝင်စေ하였다။
Frequently Asked Questions
Their unity shows purified consciousness: no envy, one purpose, and cooperative devotional service. In Bhāgavata theology, such non-envious harmony is a sign of sattva refined by bhakti; it is especially pleasing to the Lord because it mirrors the spiritual world’s relational fabric, where devotion is expressed through loving cooperation rather than competition.
The Lord frames their enjoyment as non-obstructive because it is granted under His shelter and followed by the rise of unadulterated bhakti. The chapter explicitly states the bhakti principle: one who offers the results of action to Bhagavān is not bound even while living in family life. Thus, enjoyment does not become bondage when detached and dedicated to the Supreme.
It expresses mature bhakti: they value the means that continually awakens love of God—association and hari-kathā—above heaven, mystic success, or even impersonal liberation. The chapter asserts that even a moment with a pure devotee surpasses heavenly promotion and Brahman merging, because sādhu-saṅga directly plants and nourishes devotion.
Māriṣā is the daughter connected to Pramlocā and Kaṇḍu, cared for by the trees and nourished by the Moon’s nectar. Her marriage to the Pracetās fulfills the cosmic order to generate progeny while keeping their shared unity intact; it also becomes the instrument for Dakṣa’s rebirth, linking this chapter to the broader Dakṣa–Śiva narrative tensions in the Purāṇa.
Dakṣa’s rebirth is attributed to disobedience and disrespect toward Śiva (Mahādeva), showing that even powerful administrators are accountable to dharma and Vaiṣṇava principles. The narrative uses Dakṣa to illustrate how pride in ritual power can lead to downfall, and how cosmic administration (visarga/prajā-sarga) must remain aligned with devotion and respect for the Lord’s devotees.