Adhyaya 26

Verse 1

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

နာရဒက ပြောသည်—အရှင်မင်းကြီး၊ တစ်ခါတုန်းက မဟာဓနုရ်ဓရ ပုရဉ္ဇနမင်းသည် ရွှေကာဝတ်ကို ဝတ်ဆင်၍ မကုန်ခမ်းသော မြားများပါသော မြားအိတ်ကို ဆောင်ကာ၊ ရွှေတန်ဆာဖြင့် အလှဆင်ထားသော ရထားပေါ် တက်စီး하였다။ ထိုရထားကို မြန်ဆန်သော မြင်းငါးကောင် ဆွဲ၍၊ စစ်တပ်ခေါင်းဆောင် တစ်ဆယ့်တစ်ဦးနှင့်အတူ ‘ပဉ္စပရස්ထ’ ဟုခေါ်သော တောသို့ သွား하였다။ ရထားတွင် ဘီးနှစ်လုံး၊ အက်စ်တစ်ချောင်း၊ အလံသုံးခု၊ လက်ကွင်းတစ်ခု၊ ရထားမောင်းတစ်ဦး၊ ထိုင်ခုံတစ်ခု၊ ချည်ကပ်တိုင်နှစ်ခု၊ လက်နက်ငါးမျိုး၊ အကာအကွယ်ခုနစ်ထပ်၊ လှုပ်ရှားပုံငါးမျိုးနှင့် ရှေ့တွင် အတားအဆီးငါးမျိုး ရှိ하였다။

Verse 2

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်—အို မင်းကြီး၊ တစ်ခါက မဟာဓနုဓာရ ပုရဉ္ဇန မင်းသည် ရွှေကာဝတ်ကို ဝတ်ဆင်၍ မကုန်ခန်းသော မြားတောင်းကို ဆောင်ကာ စစ်ခေါင်းဆောင် တစ်ဆယ့်တစ်ဦးနှင့်အတူ မြန်ဆန်သော မြင်းငါးကောင် ဆွဲသော ရွှေတန်ဆာဆင် ရထားကို စီး၍ ‘ပဉ္စပရස්ထ’ ဟုခေါ်သော တောသို့ သွားလေ၏။ ထိုရထားတွင် ဘီးနှစ်ဘီး၊ အက်စ်တံတစ်တံ၊ အလံသုံးလံ၊ ကြိုးတစ်ချောင်း၊ ရထားမောင်းတစ်ဦး၊ ထိုင်ခုံတစ်ခု၊ ယိုက်တံနှစ်ချောင်း၊ လက်နက်ငါးမျိုး၊ အဖုံးခုနစ်ထပ်၊ လှုပ်ရှားပုံငါးမျိုးနှင့် အတားအဆီးငါးခု ရှိလေ၏။

Verse 3

नारद उवाच स एकदा महेष्वासो रथं पञ्चाश्वमाशुगम् । द्वीषं द्विचक्रमेकाक्षं त्रिवेणुं पञ्चबन्धुरम् ॥ १ ॥ एकरश्म्येकदमनमेकनीडं द्विकूबरम् । पञ्चप्रहरणं सप्तवरूथं पञ्चविक्रमम् ॥ २ ॥ हैमोपस्करमारुह्य स्वर्णवर्माक्षयेषुधि: । एकादशचमूनाथ: पञ्चप्रस्थमगाद्वनम् ॥ ३ ॥

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်—အို မင်းကြီး၊ ပုရဉ္ဇန မင်းသည် မြန်ဆန်သော မြင်းငါးကောင် ဆွဲသော ရွှေတန်ဆာဆင် ရထားကို စီးလေ၏။ ရွှေကာဝတ်နှင့် မကုန်ခန်းသော မြားတောင်းကို ဆောင်ကာ စစ်ခေါင်းဆောင် တစ်ဆယ့်တစ်ဦးနှင့်အတူ ‘ပဉ္စပရස්ထ’ တောသို့ ထွက်ခွာသွားသည်။ ရထား၏ အင်္ဂါရပ်များ—ဘီးနှစ်ဘီး၊ အက်စ်တံတစ်တံ၊ အလံသုံးလံ၊ ကြိုးတစ်ချောင်း စသည်—အရင်ဖော်ပြသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 4

चचार मृगयां तत्र द‍ृप्त आत्तेषुकार्मुक: । विहाय जायामतदर्हां मृगव्यसनलालस: ॥ ४ ॥

အဲဒီမှာ သူသည် မာန်တက်စွာ လေးနှင့်မြားကို ကိုင်ကာ အမဲလိုက်ရန် လှည့်လည်သွားလာလေ၏။ အမဲလိုက်ခြင်း၏ အလွန်အမင်း လိုလားမှုကြောင့်၊ မထားသင့်သော မိဖုရားကိုပင် ဂရုမစိုက်ဘဲ တောထဲသို့ ထွက်သွားသည်။

Verse 5

आसुरीं वृत्तिमाश्रित्य घोरात्मा निरनुग्रह: । न्यहनन्निशितैर्बाणैर्वनेषु वनगोचरान् ॥ ५ ॥

အဲဒီအချိန်မှာ သူသည် အာသူရသဘောထားများ၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် ကြမ်းတမ်း၍ ကရုဏာမဲ့သော စိတ်နှလုံး ဖြစ်လာသည်။ တောထဲရှိ အပြစ်မဲ့ တိရစ္ဆာန်များကို မြားချွန်များဖြင့် ပစ်သတ်ကာ အများအပြားကို သတ်ဖြတ်လေ၏။

Verse 6

तीर्थेषु प्रतिद‍ृष्टेषु राजा मेध्यान् पशून् वने । यावदर्थमलं लुब्धो हन्यादिति नियम्यते ॥ ६ ॥

ရှာස්တြာ၏ စည်းကမ်းအရ—မင်းသည် အသားစားချင်စိတ် အလွန်ပြင်းထန်လျှင်၊ ယဇ္ဉာအမိန့်များအတိုင်း သန့်ရှင်းရာနေရာများကို ဖူးမြော်ပြီးနောက် တောသို့ သွားကာ လိုအပ်သလောက်သာ ‘မေဓျ’ (ယဇ္ဉာသင့်) တိရစ္ဆာန်များကို သတ်နိုင်သည်။ မလိုအပ်ဘဲ သို့မဟုတ် ကန့်သတ်ချက်မရှိဘဲ တိရစ္ဆာန်သတ်ခြင်း မပြုရ။ ရဇစ်-တမစ် ဂုဏ်များကြောင့် မိုဟ်မိသော မိုက်မဲသူတို့၏ အလွန်အကျွံကို တားဆီးရန် ဝေဒများက တိရစ္ဆာန်သတ်ခြင်းကို စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 7

य एवं कर्म नियतं विद्वान् कुर्वीत मानव: । कर्मणा तेन राजेन्द्र ज्ञानेन न स लिप्यते ॥ ७ ॥

နာရဒမုနိက ဘုရင်ကြီး Pracinabarhisat အား ဆက်လက်မိန့်ကြားသည်မှာ - အို မင်းကြီး၊ ဗေဒကျမ်းဂန်များ၏ ညွှန်ကြားချက်များနှင့်အညီ အလုပ်လုပ်သောသူသည် အကျိုးမျှော်လုပ်ရပ်များတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မရှိပါ။

Verse 8

अन्यथा कर्म कुर्वाणो मानारूढो निबध्यते । गुणप्रवाहपतितो नष्टप्रज्ञो व्रजत्यध: ॥ ८ ॥

သို့မဟုတ်ပါက စိတ်ကူးပေါက်ရာ လုပ်ဆောင်သူသည် မှားယွင်းသော ဂုဏ်ဒြပ်ကြောင့် ကျဆုံးရသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် သူသည် သဘာဝတရား၏ အရည်အသွေးသုံးပါးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်လာပြီး မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း သံသရာတွင် ထာဝရ ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။

Verse 9

तत्र निर्भिन्नगात्राणां चित्रवाजै: शिलीमुखै: । विप्लवोऽभूद्दु:खितानां दु:सह: करुणात्मनाम् ॥ ९ ॥

ဘုရင် Puranjana သည် ဤနည်းဖြင့် အမဲလိုက်နေစဉ် တောထဲရှိ တိရစ္ဆာန်များစွာသည် ထက်မြက်သော မြှားအစွန်းများဖြင့် ထိုးဖောက်ခံရပြီး နာကျင်စွာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ဘုရင်ကြီး၏ ဤရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော လုပ်ရပ်များကို မြင်တွေ့ရသောအခါ သနားကြင်နာတတ်သူများ အလွန်စိတ်မကောင်း ဖြစ်ကြရသည်။

Verse 10

शशान् वराहान् महिषान् गवयान् रुरुशल्यकान् । मेध्यानन्यांश्च विविधान् विनिघ्नन् श्रममध्यगात् ॥ १० ॥

ဤနည်းဖြင့် ဘုရင် Puranjana သည် ယုန်များ၊ တောဝက်များ၊ ကျွဲများ၊ ပြောင်များ၊ သမင်မည်းများ၊ ဖြူကောင်များနှင့် အခြားသော အမဲလိုက်တိရစ္ဆာန်များ အပါအဝင် တိရစ္ဆာန်များစွာကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် ဘုရင်ကြီးသည် အလွန်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာသည်။

Verse 11

तत: क्षुत्तृट्परिश्रान्तो निवृत्तो गृहमेयिवान् । कृतस्‍नानोचिताहार: संविवेश गतक्लम: ॥ ११ ॥

ထို့နောက်တွင် အလွန်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ကာ ဆာလောင်မွတ်သိပ်နေသော ဘုရင်ကြီးသည် နန်းတော်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ပြန်ရောက်သောအခါ ရေချိုးပြီး သင့်လျော်သော ညစာကို စားသုံးသည်။ ထို့နောက် အနားယူပြီး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု အပေါင်းမှ ကင်းဝေးသွားလေသည်။

Verse 12

आत्मानमर्हयां चक्रे धूपालेपस्रगादिभि: । साध्वलङ्कृतसर्वाङ्गो महिष्यामादधे मन: ॥ १२ ॥

ထို့နောက် ပုရဉ္ဇန မင်းသည် နံ့သာမီးခိုး၊ စန္ဒနလိမ်းဆေး၊ ပန်းကုံးတို့ဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို သေသပ်လှပစွာ အလှဆင်하였다။ ထိုသို့ လန်းဆန်းသွားပြီးနောက် မဟေသီကို ရှာဖွေရန် စိတ်ထား하였다။

Verse 13

तृप्तो हृष्ट: सुद‍ृप्तश्च कन्दर्पाकृष्टमानस: । न व्यचष्ट वरारोहां गृहिणीं गृहमेधिनीम् ॥ १३ ॥

အစာစားပြီး ဆာလောင်မှု၊ ငတ်မွတ်မှု ပြည့်စုံသွားသောအခါ ပုရဉ္ဇန မင်းသည် ဝမ်းမြောက်သော်လည်း အနည်းငယ် မာနတက်လာ하였다။ မြင့်မားသော အသိဉာဏ်သို့ မတက်ဘဲ ကာမဒေဝ၏ ဆွဲဆောင်မှုကြောင့် အိမ်ထောင်ရေးကို ဖြည့်ဆည်းပေးသော ဇနီးကို ရှာလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်하였다။

Verse 14

अन्त:पुरस्त्रियोऽपृच्छद्विमना इव वेदिषत् । अपि व: कुशलं रामा: सेश्वरीणां यथा पुरा ॥ १४ ॥

အဲဒီအချိန် ပုရဉ္ဇန မင်းသည် အနည်းငယ် စိုးရိမ်၍ အတွင်းနန်းတော် မိန်းမများကို မေး하였다—“အလှပျိုတို့ရေ၊ သင်တို့နှင့် သင်တို့၏ မိဖုရား (မဟေသီ) သည် ယခင်ကဲ့သို့ ကောင်းကျိုးချမ်းသာရှိပါသလား?”

Verse 15

न तथैतर्हि रोचन्ते गृहेषु गृहसम्पद: । यदि न स्याद्गृहे माता पत्नी वा पतिदेवता । व्यङ्गे रथ इव प्राज्ञ: को नामासीत दीनवत् ॥ १५ ॥

ပုရဉ္ဇန မင်းက ပြောသည်—ယခုအခါ အိမ်ရှိ ပစ္စည်းဥစ္စာများသည် ယခင်ကဲ့သို့ မနှစ်သက်စရာ မဖြစ်တော့။ အိမ်တွင် မိခင်မရှိ၊ သို့မဟုတ် ခင်ပွန်းကို ပတိဒေဝတာဟု သဘောထားသော ဇနီးမရှိလျှင် ထိုအိမ်သည် ဘီးမရှိသော ရထားကဲ့သို့ပင်; အလုပ်မလုပ်သော ရထားပေါ်တွင် မည်သည့်မိုက်မဲသူ ထိုင်မည်နည်း။

Verse 16

क्‍व वर्तते सा ललना मज्जन्तं व्यसनार्णवे । या मामुद्धरते प्रज्ञां दीपयन्ती पदे पदे ॥ १६ ॥

အန္တရာယ်ပင်လယ်ထဲတွင် နစ်မြုပ်နေသော ကျွန်ုပ်ကို အမြဲကယ်တင်ပေးသော အလှပျိုသည် ဘယ်မှာရှိသနည်း။ ခြေလှမ်းတိုင်းတွင် ဉာဏ်ပညာကို မီးထွန်းပေး၍ ကျွန်ုပ်ကို ဆယ်တင်ပေးသည်—သူမ၏ နေရာကို ပြောပြပါ။

Verse 17

रामा ऊचु: नरनाथ न जानीमस्त्वत्प्रिया यद्वय‍वस्यति । भूतले निरवस्तारे शयानां पश्य शत्रुहन् ॥ १७ ॥

မိန်းမများက ပြောကြသည်—“အို ပြည်သူတို့၏ အရှင်မင်းကြီး၊ သင်၏ ချစ်မြတ်နိုးသော မိဖုရားသည် အဘယ်ကြောင့် ဤသို့သော အနေအထားကို ခံယူသနည်း ကျွန်ုပ်တို့ မသိပါ။ အို ရန်သူဖျက်ဆီးသူ၊ ကြည့်ပါ—သူမသည် အခင်းမရှိဘဲ မြေပြင်ပေါ်တွင် လဲလျောင်းနေသည်; အဘယ်ကြောင့် ဤသို့ ပြုမူသနည်း ကျွန်ုပ်တို့ မနားလည်ပါ”

Verse 18

नारद उवाच पुरञ्जन: स्वमहिषीं निरीक्ष्यावधुतां भुवि । तत्सङ्गोन्मथितज्ञानो वैक्लव्यं परमं ययौ ॥ १८ ॥

နာရဒက ပြောသည်—“အို မင်းကြီး ပရာချီနဗာရ္ဟိ၊ ပုရဉ္ဇနသည် မိဖုရားကို မြေပြင်ပေါ်တွင် အဝဓူတကဲ့သို့ လဲလျောင်းနေသည်ကို မြင်သည်နှင့်တပြိုင်နက်၊ အတူနေမှု၏ ချည်နှောင်မှုကြောင့် ဉာဏ်ပညာ ကလေးကလေးလှုပ်ရှား၍ အလွန်အမင်း စိတ်ဝေဒနာတက်လာ하였다”

Verse 19

सान्‍त्वयन् श्लक्ष्णया वाचा हृदयेन विदूयता । प्रेयस्या: स्‍नेहसंरम्भलिङ्गमात्मनि नाभ्यगात् ॥ १९ ॥

မင်းကြီးသည် စိတ်နှလုံးနာကျင်နေသော်လည်း မိဖုရားအား နူးညံ့ချိုသာသော စကားဖြင့် နှစ်သိမ့်ပြောဆိုလေသည်။ နောင်တဖြင့် ပြည့်နေပြီး သက်သာစေလိုသော်လည်း ချစ်ခြင်းမှ ပေါက်ဖွားသော စိတ်ဆိုးခြင်း၏ လက္ခဏာကို မိဖုရား၏ နှလုံးထဲတွင် မမြင်နိုင်ခဲ့။

Verse 20

अनुनिन्येऽथ शनकैर्वीरोऽनुनयकोविद: । पस्पर्श पादयुगलमाह चोत्सङ्गलालिताम् ॥ २० ॥

ထို့နောက် ချော့မော့ရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော သူရဲကောင်းမင်းကြီးသည် မိဖုရားကို တဖြည်းဖြည်း နှစ်သိမ့်လေသည်။ အရင်ဆုံး သူမ၏ ခြေတံနှစ်ဖက်ကို ထိကာ၊ ထို့နောက် မိဖုရားကို မိမိပေါင်ပေါ် ထိုင်စေ၍ ချစ်ခင်စွာ ဖက်လျက် ဤသို့ ပြောလေသည်။

Verse 21

पुरञ्जन उवाच नूनं त्वकृतपुण्यास्ते भृत्या येष्वीश्वरा: शुभे । कृताग:स्वात्मसात्कृत्वा शिक्षादण्डं न युञ्जते ॥ २१ ॥

ပုရဉ္ဇနက ပြောသည်—“အို လှပသန့်ရှင်းသော မိဖုရား၊ အရှင်သည် အလုပ်သမားကို ကိုယ့်လူအဖြစ် လက်ခံထားပြီးလည်း သူ၏ အပြစ်များအတွက် သင်ကြားသည့် အပြစ်ဒဏ် မပေးလျှင်၊ ထိုအလုပ်သမားသည် အကောင်းကံနည်း၍ ကံမကောင်းသူဟု ဆိုရမည်။”

Verse 22

परमोऽनुग्रहो दण्डो भृत्येषु प्रभुणार्पित: । बालो न वेद तत्तन्वि बन्धुकृत्यममर्षण: ॥ २२ ॥

အို သေးသွယ်သော မိန်းကလေး၊ သခင်က အစေခံကို ဆုံးမဒဏ်ပေးလျှင် အကြီးမားဆုံး ကရုဏာတော်ဟု လက်ခံသင့်သည်။ ဒေါသထွက်သူသည် မိုက်မဲ၍ မိတ်ဆွေ၏ တာဝန်သည် ဆုံးမခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 23

सा त्वं मुखं सुदति सुभ्र्‌वनुरागभार व्रीडाविलम्बविलसद्धसितावलोकम् । नीलालकालिभिरुपस्कृतमुन्नसं न: स्वानां प्रदर्शय मनस्विनि वल्गुवाक्यम् ॥ २३ ॥

အို သွားလှလှ၊ မျက်ခုံးလှလှ ဇနီးရေ၊ အချစ်အလေးနှင့် အရှက်ကြောင့် နည်းနည်းနှောင့်နှေးကာ ပြုံးမောကြည့်နေသော မင်းမျက်နှာကို၊ အပြာမဲရောင် ဆံပင်နှင့် မြင့်တက်သော နှာတံအလှတရားနှင့်အတူ ချိုမြိန်သော စကားလုံးများပါ ငါ့အား ပြပါ; ဒေါသကို လျှော့၍ ငါ့ကို ကရုဏာပြုပါ။

Verse 24

तस्मिन्दधे दममहं तव वीरपत्नि योऽन्यत्र भूसुरकुलात्कृतकिल्बिषस्तम् । पश्ये न वीतभयमुन्मुदितं त्रिलोक्या- मन्यत्र वै मुररिपोरितरत्र दासात् ॥ २४ ॥

အို သူရဲကောင်း၏ ဇနီးရေ၊ မည်သူမဆို မင်းကို ပြစ်မှားခဲ့လျှင် ငါ့ကို ပြောပါ။ သူသည် ဗြာဟ္မဏ မျိုးရိုးမဟုတ်သရွေ့ ငါ ဒဏ်ပေးရန် အသင့်ရှိသည်။ သို့သော် မုရရိပု—သီရိကృష్ణ—၏ ဒါသအရေးတွင် သုံးလောကအနှံ့ ငါ မည်သူကိုမျှ မလွတ်မပေး။

Verse 25

वक्त्रं न ते वितिलकं मलिनं विहर्षं संरम्भभीममविमृष्टमपेतरागम् । पश्ये स्तनावपि शुचोपहतौ सुजातौ बिम्बाधरं विगतकुङ्कुमपङ्करागम् ॥ २५ ॥

ချစ်သူရေ၊ ဒီနေ့အထိ မင်းမျက်နှာကို တီလကမပါဘဲ ငါ မမြင်ဖူးဘူး။ မလင်းမလက်၊ ဝမ်းနည်း၊ ဒေါသကြောင့် ကြောက်မက်ဖွယ်၊ အလှဆင်မရှိ၊ ချစ်ခြင်းမရှိသလိုလည်း မမြင်ဖူးဘူး။ မင်းရဲ့ လှပတဲ့ ရင်သားတွေ မျက်ရည်ကြောင့် စိုစွတ်နေတာကိုလည်း မမြင်ဖူး၊ ဘിംဘသီးလို နီရဲတဲ့ နှုတ်ခမ်းတွေ ကుంకుమအရောင်မရှိတာကိုလည်း မမြင်ဖူး။

Verse 26

तन्मे प्रसीद सुहृद: कृतकिल्बिषस्य स्वैरं गतस्य मृगयां व्यसनातुरस्य । का देवरं वशगतं कुसुमास्त्रवेग विस्रस्तपौंस्‍नमुशती न भजेत कृत्ये ॥ २६ ॥

အို မိဖုရားရေ၊ အပြစ်ရှိတဲ့ ဆန္ဒတွေကြောင့် မင်းကို မမေးဘဲ တောထဲကို အမဲလိုက်သွားခဲ့တယ်; ဒါကြောင့် မင်းကို ပြစ်မှားခဲ့တာကို ငါ ဝန်ခံတယ်။ သို့သော် ငါ့ကို မင်းရဲ့ အနီးကပ်ဆုံး လက်အောက်ခံအဖြစ် ထင်မှတ်ပြီး စိတ်ချမ်းသာပါ။ အမှန်တကယ် ငါ ဝမ်းနည်းနေတယ်၊ ဒါပေမယ့် ကာမဒေဝ၏ ပန်းမြားက ထိုးဖောက်သဖြင့် ကာမတုရလည်း ဖြစ်နေတယ်; လှပသော မိန်းမတစ်ယောက်က မိမိအောက်သို့ ဝင်လာသော ကာမကလွဲကလွဲ ခင်ပွန်းနှင့် ပေါင်းစည်းခြင်းကို ဘယ်သူ ငြင်းမလဲ?