Adhyaya 25
Nārada Instructs Prācīnabarhiṣat: The Purañjana Narrative Begins (City of Nine Gates)
သခင်ရှီဝါသည် ပရစေတားတို့ကို ကောင်းချီးပေးပြီး ပျောက်ကွယ်သွားသော်လည်း မင်းသားများသည် ရေထဲတွင် တစ်သောင်းနှစ်ကြာ နေကာ ရှီဝါ၏ စတုတိများကို မပြတ်မနား ရွတ်ဆိုကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် အဖေဖြစ်သော မင်း ပရာချီနဗာရဟိရှတ် သည် ကမ္မဖလ ရယူလိုသော ယဇ္ဈာပူဇာများကို ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ ဆောင်ရွက်သည်။ ယဇ္ဈာများအတွင်းရှိ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ကမ္မချည်နှောင်မှုကို မြင်သော နာရဒ မုနိသည် ကရုဏာဖြင့် လာရောက်ကာ ရိုးရာကမ္မကိစ္စများက ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ခြင်းနှင့် တည်မြဲသော သုခကို ပေးနိုင်မည်ဟု ယူဆချက်ကို စိန်ခေါ်သည်။ အနာဂတ်တွင် လက်စားချေရန် စောင့်နေသော ယဇ္ဈာသတ်တိရစ္ဆာန်များကို ဖော်ပြကာ သတိပေးပြီး ဝိုင်ရာဂျျကို နိုးထစေလိုသည်။ ātma-tattva သို့ လမ်းညွှန်ရန် နာရဒသည် ပုရာဏဇန မင်းနှင့် အမည်မသိ မိတ်ဆွေ အဝိညာတ တို့၏ ပုံပြင်နိမိတ်ကို စတင်ပြောသည်။ ပုရာဏဇနသည် ပြည့်စုံမှုကို ရှာဖွေကာ တံခါးကိုးပေါက်ရှိ မြို့တော်ကို တွေ့ပြီး ခေါင်းငါးခေါင်းမြွေက ကာကွယ်ထားသော လှပသည့် မိန်းမနှင့် တွေ့ကာ အာရုံခံစားမှု သာယာမှု တစ်ရာနှစ်ကို ကတိပေးခံရသည်။ ဤအခန်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၊ အာရုံများ၊ စိတ်၊ ပရာဏ၊ အဖော်အပေါင်းတို့၏ နိမိတ်ဖွဲ့စည်းပုံကို တည်ဆောက်ကာ ဇီဝသည် ကိုယ်တိုင်သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် အတုယူခြင်းကြောင့် ပိုမိုချုပ်နှောင်ခံရသည့်ပုံကို ဖော်ပြသည်။
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच इति सन्दिश्य भगवान् बार्हिषदैरभिपूजित: । पश्यतां राजपुत्राणां तत्रैवान्तर्दधे हर: ॥ १ ॥
မૈထရေယက ပြောသည်—ဤသို့ ညွှန်ကြားပြီးနောက် ဘဂဝန် ဟရ (ရှီဝ) ကို ဘာဟိရှတ်မင်း၏ သားများက ဘက္တိနှင့် လေးစားစွာ ပူဇော်ကြသည်။ မင်းသားများမြင်နေစဉ်ပင် သူသည် ထိုနေရာ၌ပင် အန္တရာဓာန်ဖြစ်သွားသည်။
Verse 2
रुद्रगीतं भगवत: स्तोत्रं सर्वे प्रचेतस: । जपन्तस्ते तपस्तेपुर्वर्षाणामयुतं जले ॥ २ ॥
ပရချေတမင်းသားအားလုံးသည် ဘဂဝန် ရုဒြ ပေးသော စတိုးတရကို ဂျပ်ရွတ်ရင်း ရေထဲတွင် ရပ်ကာ တစ်သောင်းနှစ်ကြာ တပသ ပြုခဲ့ကြသည်။
Verse 3
प्राचीनबर्हिषं क्षत्त: कर्मस्वासक्तमानसम् । नारदोऽध्यात्मतत्त्वज्ञ: कृपालु: प्रत्यबोधयत् ॥ ३ ॥
အို ခ္ဆတ္တာ၊ ပရာချီနဘर्हိရှ မင်းကြီး၏ စိတ်သည် ကမ္မလုပ်ငန်းများတွင် အလွန်ကပ်လျက်ရှိသည်။ ထိုအခါ အတ္ဓျာတ္မတတ္တဝကို သိမြင်သော ကရုဏာရှင် နာရဒသည် သနားကြင်နာ၍ မင်းကြီးအား ဝိညာဉ်ရေးဘဝကို သင်ကြားပေး하였다။
Verse 4
श्रेयस्त्वं कतमद्राजन् कर्मणात्मन ईहसे । दु:खहानि: सुखावाप्ति: श्रेयस्तन्नेह चेष्यते ॥ ४ ॥
နာရဒမုနိက မိန့်ကြားသည်—“အို မင်းကြီး၊ အကျိုးကိုမျှော်သော ကမ္မများဖြင့် သင်သည် မည်သည့် အမြင့်မြတ်သော အကျိုးကို ရှာဖွေနေသနည်း။ ဘဝ၏ အဓိက ရည်မှန်းချက်မှာ ဒုက္ခပျောက်ကင်းခြင်းနှင့် သုခရရှိခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ထိုနှစ်ပါးကို ကမ္မအကျိုးတစ်ခုတည်းဖြင့် မရနိုင်”။
Verse 5
राजोवाच न जानामि महाभाग परं कर्मापविद्धधी: । ब्रूहि मे विमलं ज्ञानं येन मुच्येय कर्मभि: ॥ ५ ॥
မင်းကြီးက ပြန်လည်မိန့်သည်—“အို မဟာပုဏ္ဏ နာရဒ၊ ကျွန်ုပ်၏ ဉာဏ်သည် အကျိုးမျှော်ကမ္မတွင် ပိတ်မိနေသဖြင့် အဆုံးစွန်သော ရည်မှန်းချက်ကို မသိပါ။ ကမ္မချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်စေရန် သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်ပညာကို သင်ကြားပေးပါ”။
Verse 6
गृहेषु कूटधर्मेषु पुत्रदारधनार्थधी: । न परं विन्दते मूढो भ्राम्यन् संसारवर्त्मसु ॥ ६ ॥
အိမ်ထောင်ရေး၏ မိမိကိုယ်ကိုလှည့်စားသော “ဓမ္မ” များတွင်၊ သား၊ မယား၊ ငွေကြေးအပေါ် အာရုံစိုက်နေသူသည် အဆုံးစွန်သော ရည်မှန်းချက်ကို မတွေ့နိုင်။ ထိုမိုက်မဲသူသည် သံသရာလမ်းကြောင်းတွင် ကိုယ်ခန္ဓာမျိုးစုံဖြင့် လှည့်လည်နေတတ်သည်။
Verse 7
नारद उवाच भो भो: प्रजापते राजन् पशून् पश्य त्वयाध्वरे । संज्ञापिताञ्जीवसङ्घान्निर्घृणेन सहस्रश: ॥ ७ ॥
နာရဒက မိန့်သည်—“အို ပြည်သူတို့၏ အုပ်စိုးရှင် မင်းကြီး၊ သင်၏ ယဇ్ఞကွင်းတွင် သင်က ကရုဏာမဲ့စွာ ထောင်ပေါင်းများစွာသော သတ္တဝါ들을 သတ်ဖြတ်၍ ပူဇော်ခဲ့သည်ကို ကြည့်ပါ”။
Verse 8
एते त्वां सम्प्रतीक्षन्ते स्मरन्तो वैशसं तव । सम्परेतम् अय:कूटैश्छिन्दन्त्युत्थितमन्यव: ॥ ८ ॥
ဤတိရစ္ဆာန်များအားလုံးသည် သင်ပြုခဲ့သော အကြမ်းဖက်မှုကို မှတ်မိကာ သင်၏ သေဆုံးချိန်ကို စောင့်နေကြသည်။ သင်သေပြီးနောက် သူတို့သည် ဒေါသထကြွ၍ သံကဲ့သို့သော ချွန်ထက်သော ချိုများဖြင့် သင့်ကိုယ်ကို ထိုးဖောက်လိမ့်မည်။
Verse 9
अत्र ते कथयिष्येऽमुमितिहासं पुरातनम् । पुरञ्जनस्य चरितं निबोध गदतो मम ॥ ९ ॥
ယခု ငါသည် ပုရဉ္ဇန မင်း၏ အကျင့်ဇာတ်လမ်းနှင့် ဆက်နွယ်သော ရှေးဟောင်းသမိုင်းတစ်ပုဒ်ကို ပြောပြမည်။ သေချာစွာ နားထောင်ပါ။
Verse 10
आसीत्पुरञ्जनो नाम राजा राजन् बृहच्छ्रवा: । तस्याविज्ञातनामासीत्सखाविज्ञातचेष्टित: ॥ १० ॥
အရှင်မင်းကြီး၊ ရှေးကာလ၌ ပုရဉ္ဇန ဟူသော မင်းတစ်ပါးရှိ၍ မဟာကာရိယာများကြောင့် ကျော်ကြား၏။ သူ၌ ‘အဝိဉ္ဉာတ’ ဟူသော မိတ်ဆွေရှိပြီး သူ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို မည်သူမျှ မသိနိုင်။
Verse 11
सोऽन्वेषमाण: शरणं बभ्राम पृथिवीं प्रभु: । नानुरूपं यदाविन्ददभूत्स विमना इव ॥ ११ ॥
သူသည် သင့်လျော်သော အားကိုးရာကို ရှာဖွေရန် ကမ္ဘာမြေပေါ် အနှံ့အပြား လှည့်လည်ခဲ့သည်။ စိတ်နှင့်ကိုက်ညီသော နေရာမတွေ့သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် စိတ်မော၍ စိတ်ပျက်သွားသည်။
Verse 12
न साधु मेने ता: सर्वा भूतले यावती: पुर: । कामान् कामयमानोऽसौ तस्य तस्योपपत्तये ॥ १२ ॥
အာရုံခံစားမှုဆိုင်ရာ ပျော်ရွှင်မှုအပေါ် အကန့်အသတ်မရှိ ဆန္ဒများကြောင့်၊ ဆန္ဒပြည့်စုံရန် ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ မြို့အားလုံးကိုပင် မလုံလောက်ဟု ထင်ခဲ့သည်။ နေရာတိုင်းတွင် မပြည့်စုံမှုကိုသာ ခံစားရသည်။
Verse 13
स एकदा हिमवतो दक्षिणेष्वथ सानुषु । ददर्श नवभिर्द्वार्भि: पुरं लक्षितलक्षणाम् ॥ १३ ॥
တစ်ခါတရံ ဟိမဝန္တတောင်တန်း၏ တောင်ဘက်ဒေသများ၊ ဘာရတဝර්ෂ (အိန္ဒိယ) တွင် တံခါးကိုးပေါက်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ကို တွေ့မြင်ခဲ့သည်။ ထိုမြို့သည် မင်္ဂလာလက္ခဏာများဖြင့် ပြည့်စုံ၏။
Verse 14
प्राकारोपवनाट्टालपरिखैरक्षतोरणै: । स्वर्णरौप्यायसै: शृङ्गै: सङ्कुलां सर्वतो गृहै: ॥ १४ ॥
ထိုမြို့သည် တံတိုင်းများ၊ ဥယျာဉ်များ၊ မျှော်စင်များ၊ ချောင်းကာရံသော မြောင်းများနှင့် ကာကွယ်ထားသော တံခါးတော်များဖြင့် အရပ်ရပ်မှ ဝန်းရံကာ လုံခြုံနေ하였다။ အိမ်များစွာတည်ရှိပြီး အိမ်ခေါင်မိုးများကို ရွှေ၊ ငွေ၊ သံတို့၏ ဂုမ္ဗဇများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။
Verse 15
नीलस्फटिकवैदूर्यमुक्तामरकतारुणै: । क्लृप्तहर्म्यस्थलीं दीप्तां श्रिया भोगवतीमिव ॥ १५ ॥
ထိုမြို့ရှိ မဟာမန်တော်များ၏ ကြမ်းပြင်များကို နီလာ၊ ကြည်လင်ကျောက်၊ ဝိုင်ဒူရျ၊ ပုလဲ၊ မြကတနှင့် ရူဘီတို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ အိမ်အဆောက်အဦးများ၏ တောက်ပမှုကြောင့် ထိုမြို့တော်သည် ‘ဘောဂဝတီ’ ဟုခေါ်သော ကောင်းကင်မြို့နှင့် တူသကဲ့သို့ ထင်ရှား하였다။
Verse 16
सभाचत्वररथ्याभिराक्रीडायतनापणै: । चैत्यध्वजपताकाभिर्युक्तां विद्रुमवेदिभि: ॥ १६ ॥
ထိုမြို့တွင် အစည်းအဝေးခန်းမများ၊ လမ်းဆုံများ၊ လမ်းများ၊ ကစားကွင်းများ၊ အရက်ဆိုင်များ၊ လောင်းကစားအိမ်များ၊ စျေးများ၊ အနားယူရာနေရာများ၊ စေတီ/ချိုင်တျ၊ အလံနှင့် ပတಾಕာများရှိပြီး၊ ပုလဲမဟုတ်သော ပင်လယ်ပုစွန်ကျောက် (ကော်ရယ်) ဖြင့် 만든 ပူဇော်ပလက်ဖောင်းများကလည်း အလှဆင်ထားသည်။ ဤအရာများအားလုံးက မြို့ကို ဝန်းရံနေ하였다။
Verse 17
पुर्यास्तु बाह्योपवने दिव्यद्रुमलताकुले । नदद्विहङ्गालिकुलकोलाहलजलाशये ॥ १७ ॥
မြို့အပြင်ဘက် ဥယျာဉ်တွင် လှပသည့် သစ်ပင်များနှင့် လျှောပင်များ ပေါများကာ သာယာသော ရေကန်တစ်ကန်ကို ဝန်းရံထားသည်။ ထိုရေကန်ပတ်လည်တွင် ငှက်အုပ်များနှင့် ပျားအုပ်များက အမြဲတမ်း သီချင်းသံကဲ့သို့ ကူးကူးကာကာနှင့် ဂုန်ဂုန်မြည်နေ하였다။
Verse 18
हिमनिर्झरविप्रुष्मत्कुसुमाकरवायुना । चलत्प्रवालविटपनलिनीतटसम्पदि ॥ १८ ॥
နှင်းဖုံးတောင်မှ ဆင်းလာသော ရေတံခွန်၏ ဖျန်းစက်ရေမှုန်များကို နွေဦးလေက သယ်ဆောင်လာ၍ ရေကန်ကမ်းနားရှိ သစ်ပင်ခက်များပေါ်သို့ ပက်ဖြန်းပေးသည်။ ကော်ရယ်ကဲ့သို့ နီမြန်းသော နုခက်များ လှုပ်ယမ်းကာ ကြာပန်းကမ်းနား၏ အလှအပ ပိုမိုတင့်တယ်လာသည်။
Verse 19
नानारण्यमृगव्रातैरनाबाधे मुनिव्रतै: । आहूतं मन्यते पान्थो यत्र कोकिलकूजितै: ॥ १९ ॥
အဲဒီ လှပသော ဥယျာဉ်ထဲမှာ တောတိရစ္ဆာန်တွေကလည်း မုနိများကဲ့သို့ အဟിംသာနှင့် မနာလိုမှုကင်းလာပြီး ဘယ်သူကိုမှ မတိုက်ခိုက်ကြဘူး။ ထို့အပြင် ကူကူငှက်တို့၏ သာယာသော အသံက လမ်းသွားလမ်းလာကို အနားယူရန် ဖိတ်ခေါ်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။
Verse 20
यदृच्छयागतां तत्र ददर्श प्रमदोत्तमाम् । भृत्यैर्दशभिरायान्तीमेकैकशतनायकै: ॥ २० ॥
အဲဒီ အံ့ဖွယ် ဥယျာဉ်ထဲမှာ လှည့်လည်နေစဉ် ပုရဉ္ဇန မင်းကြီးက မတော်တဆ အလွန်လှပသော မိန်းမတစ်ဦးကို တွေ့မြင်ခဲ့သည်။ သူမက အလုပ်တစ်စုံတစ်ရာမရှိသလို လမ်းလျှောက်နေပြီး၊ အတူတကွ အမှုထမ်း ၁၀ ယောက်ရှိကာ အမှုထမ်းတစ်ယောက်စီနောက်တွင် မယားရာချီ လိုက်ပါလာကြသည်။
Verse 21
पञ्चशीर्षाहिना गुप्तां प्रतीहारेण सर्वत: । अन्वेषमाणामृषभमप्रौढां कामरूपिणीम् ॥ २१ ॥
အဲဒီ မိန်းမကို ဘက်ပေါင်းစုံက ခေါင်းငါးခေါင်းရှိတဲ့ မြွေက ကာကွယ်ထားပြီး တံခါးစောင့်တစ်ယောက်လည်း စောင့်ရှောက်နေသည်။ သူမက နုပျိုလှပပြီး၊ စိတ်ကြိုက်ရုပ်သဏ္ဌာန်ပြောင်းနိုင်သူဖြစ်သော်လည်း သင့်တော်သော ခင်ပွန်းကို ရှာဖွေနေသကဲ့သို့ စိုးရိမ်အလွန် ဖြစ်နေသည်။
Verse 22
सुनासां सुदतीं बालां सुकपोलां वराननाम् । समविन्यस्तकर्णाभ्यां बिभ्रतीं कुण्डलश्रियम् ॥ २२ ॥
သူမ၏ နှာခေါင်း၊ သွားတန်းနှင့် နဖူးတို့သည် အလွန်လှပသည်။ ပါးပြင်များလည်း ဆွဲဆောင်မှုရှိပြီး မျက်နှာအလှက ထင်ရှားသည်။ နားနှစ်ဖက်လုံး သင့်တင့်ညီညာကာ တောက်ပသော နားကပ်(ကுண္ဍလ)များ၏ အလှကို ဆောင်ထားသည်။
Verse 23
पिशङ्गनीवीं सुश्रोणीं श्यामां कनकमेखलाम् । पद्भ्यां क्वणद्भ्यां चलन्तीं नूपुरैर्देवतामिव ॥ २३ ॥
သူမ၏ ခါးနှင့် တင်ပါးတို့သည် အလွန်လှပသည်။ သူမက အဝါရောင်ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ပြီး ရွှေခါးပတ်(မေခလာ)ဖြင့် တင့်တယ်နေသည်။ လမ်းလျှောက်သည့်အခါ ခြေကပ်နားကပ်(နူပုရ)များ မြည်သံထွက်ကာ၊ ကောင်းကင်ဘုံ၏ နတ်သမီးတစ်ပါးကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။
Verse 24
स्तनौ व्यञ्जितकैशोरौ समवृत्तौ निरन्तरौ । वस्त्रान्तेन निगूहन्तीं व्रीडया गजगामिनीम् ॥ २४ ॥
ထိုမိန်းမသည် ဆင်ကြီးကဲ့သို့ လှုပ်ရှားလျှောက်လှမ်း၍ အရှက်ကြောင့် ဆာရီအဆုံးဖြင့် တန်းတူဝိုင်းဝိုင်း နီးကပ်စွာရှိသော ရင်သားကို ထပ်ခါထပ်ခါ ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားနေ하였다။
Verse 25
तामाह ललितं वीर: सव्रीडस्मितशोभनाम् । स्निग्धेनापाङ्गपुङ्खेन स्पृष्ट: प्रेमोद्भ्रमद्भ्रुवा ॥ २५ ॥
သူရဲကောင်း ပုရဉ္ဇနသည် အရှက်ရယ်သံဖြင့် ပိုမိုလှပသော မိန်းကလေးကို နူးညံ့စွာ ပြောဆို하였다။ သူမ၏ ချစ်ခင်သော ဘေးမျက်စောင်းမြှားများ ထိမိသဖြင့် သူသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားဝေဝါးသွား하였다။
Verse 26
का त्वं कञ्जपलाशाक्षि कस्यासीह कुत: सति । इमामुप पुरीं भीरु किं चिकीर्षसि शंस मे ॥ २६ ॥
ကြာရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိသူမေ၊ သင်သည် မည်သူနည်း၊ ဘယ်ကလာသနည်း၊ မည်သူ၏ သမီးနည်း။ သင်သည် အလွန်သန့်ရှင်းသည့် သီလရှင်ကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ အရှက်တတ်သူမေ၊ ဤမြို့အနီးသို့ လာရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်က 무엇နည်း၊ အားလုံးကို ပြောပြပါ။
Verse 27
क एतेऽनुपथा ये त एकादश महाभटा: । एता वा ललना: सुभ्रु कोऽयं तेऽहि: पुर:सर: ॥ २७ ॥
လှပသော မျက်ခုံးရှိသူမေ၊ လမ်းတလျှောက် သင်နှင့်အတူရှိသော အင်အားကြီး ကာကွယ်သူ ၁၁ ယောက်သည် မည်သူများနည်း။ ထိုအထူးအမှုထမ်း ၁၀ ယောက်သည် မည်သူများနည်း။ ထိုအမှုထမ်းများနောက်လိုက်သော မိန်းမများသည် မည်သူများနည်း။ သင်၏ရှေ့မှ ဦးဆောင်သွားသော မြွေသည် မည်သူနည်း။
Verse 28
त्वं ह्रीर्भवान्यस्यथ वाग्रमा पतिं विचिन्वती किं मुनिवद्रहो वने । त्वदङ्घ्रिकामाप्तसमस्तकामं क्व पद्मकोश: पतित: कराग्रात् ॥ २८ ॥
အလှတရားရှိသူမေ၊ သင်သည် သီရိလက္ခမီ၊ ဘဝါနီ သို့မဟုတ် ဘြဟ္မာ၏ ဇနီး ဆရஸဝတီကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် မုနိကဲ့သို့ တိတ်ဆိတ်စွာ ဤတောထဲတွင် အဘယ်ကြောင့် လှည့်လည်နေသနည်း။ သင်သည် မိမိ၏ ခင်ပွန်းကို ရှာဖွေနေသလား။ သင်၏ ခင်ပွန်း မည်သူဖြစ်စေ၊ သင်၏ သစ္စာတည်ကြည်မှုကို သိရုံဖြင့်ပင် သူသည် အလုံးစုံသော အိုင်ශ්ဝရ്യကို ပိုင်ဆိုင်မည်။ သင်သည် လက္ခမီကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း လက်ထဲတွင် ကြာပန်း မမြင်ရပါ; ထိုကြာပန်းသည် လက်ချောင်းအဖျားမှ ဘယ်မှာကျသွားသနည်း၊ သို့မဟုတ် ဘယ်မှာ ပစ်ထားသနည်း။
Verse 29
नासां वरोर्वन्यतमा भुविस्पृक् पुरीमिमां वीरवरेण साकम् । अर्हस्यलङ्कर्तुमदभ्रकर्मणा लोकं परं श्रीरिव यज्ञपुंसा ॥ २९ ॥
အလွန်ကံကောင်းသော မိန်းမရေ၊ သင်၏ခြေဖဝါးများသည် မြေပြင်ကိုထိနေသဖြင့်၊ သင်သည် ကျွန်ုပ်ပြောခဲ့သော ကောင်းကင်မိန်းမများထဲမှ မဟုတ်ဟန်တူသည်။ သင်သည် ဤလောက၏ မိန်းမဖြစ်လျှင်၊ ဗိဿဏုဘုရားနှင့်အတူ သရီဒေဝီက ဝைகုဏ္ဌ၏ အလှကို တိုးစေသကဲ့သို့၊ ကျွန်ုပ်နှင့်ပေါင်းသင်း၍ ဤမြို့၏ အလှကို တိုးစေပါ; ကျွန်ုပ်သည် မဟာသူရဲကောင်းနှင့် အင်အားကြီးသော ဘုရင်ဖြစ်သည်ကို သိပါ။
Verse 30
यदेष मापाङ्गविखण्डितेन्द्रियं सव्रीडभावस्मितविभ्रमद्भ्रुवा । त्वयोपसृष्टो भगवान्मनोभव: प्रबाधतेऽथानुगृहाण शोभने ॥ ३० ॥
ယနေ့ သင်၏ မျက်စောင်းတစ်ချက်က ကျွန်ုပ်၏ စိတ်နှင့် အာရုံများကို အလွန်လှုပ်ရှားစေသည်။ ရှက်သွေးပါသော်လည်း ကာမရသာပါသော သင်၏ အပြုံးနှင့် မျက်ခုံးလှုပ်ရှားမှုက ကျွန်ုပ်အတွင်းရှိ “မနောဘဝ” (ကာမဒေဝ) ကို ပြင်းထန်စွာ ထိုးထွင်းစေသည်; ထို့ကြောင့် အလှရှင်မ၊ ကျွန်ုပ်ကို ကရုဏာပြုပါ။
Verse 31
त्वदाननं सुभ्रु सुतारलोचनं व्यालम्बिनीलालकवृन्दसंवृतम् । उन्नीय मे दर्शय वल्गुवाचकं यद्व्रीडया नाभिमुखं शुचिस्मिते ॥ ३१ ॥
အို လှပသော မျက်ခုံးပိုင်ရှင်မ၊ သင်၏ မျက်နှာသည် လှပသော မျက်လုံးများကြောင့် တောက်ပပြီး၊ လျှောကျနေသော အပြာမည်းရောင် ဆံပင်အစုများက ဝန်းရံထားသည်။ သင်၏ နှုတ်မှ မధురသော စကားသံများ ထွက်ပေါ်သော်လည်း၊ ရှက်ကြောင့် ကျွန်ုပ်ကို မျက်နှာချင်းဆိုင် မကြည့်။ ထို့ကြောင့် သန့်ရှင်းသော အပြုံးပိုင်ရှင်မ၊ ခေါင်းကို မြှောက်၍ ကျွန်ုပ်ကို ကြည့်ပြီး နူးညံ့စွာ ပြုံးပါ။
Verse 32
नारद उवाच इत्थं पुरञ्जनं नारी याचमानमधीरवत् । अभ्यनन्दत तं वीरं हसन्ती वीर मोहिता ॥ ३२ ॥
နာရဒက ပြောသည်—အို မင်းကြီး၊ ဤသို့ ပုရဉ္ဇနသည် စိတ်မတည်ငြိမ်ဘဲ ထိုမိန်းကလေးကို တောင်းပန်လေ၏။ သူ၏စကားများကြောင့် ဆွဲဆောင်ခံရသော မိန်းကလေးသည်လည်း ပြုံးရယ်ကာ ထိုသူရဲကောင်း၏ တောင်းဆိုချက်ကို လက်ခံလေ၏; ထိုအချိန်တွင် သူမသည် မင်းကြီးကို အမှန်တကယ် မောဟဖြစ်နေပြီးသားဖြစ်သည်။
Verse 33
न विदाम वयं सम्यक्कर्तारं पुरुषर्षभ । आत्मनश्च परस्यापि गोत्रं नाम च यत्कृतम् ॥ ३३ ॥
မိန်းကလေးက ပြောသည်—အို လူတို့တွင် အကောင်းဆုံးသူ၊ ကျွန်ုပ်ကို မည်သူက မွေးဖွားစေခဲ့သည်ကို တိတိကျကျ မသိပါ။ ကျွန်ုပ်၏ ဂိုত্র၊ အမည်နှင့် မူလအရင်းအမြစ်သာမက၊ ကျွန်ုပ်နှင့်အတူရှိသူများ၏ ဂိုত্রနာမနှင့် မူလလည်း မသိပါ။
Verse 34
इहाद्य सन्तमात्मानं विदाम न तत: परम् । येनेयं निर्मिता वीर पुरी शरणमात्मन: ॥ ३४ ॥
အို သူရဲကောင်းကြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤနေရာ၌ ရှိနေသည်ကိုသာ သိကြပါသည်။ ဤအရာ၏ အလွန်၌ မည်သည်ရှိသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မသိကြပါ။ အမှန်စင်စစ် ကျွန်ုပ်တို့သည် အလွန်မိုက်မဲလှသဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်ရန် ဤလှပသောမြို့တော်ကို မည်သူဖန်တီးထားသည်ကို နားလည်ရန် ဂရုမစိုက်ကြပါ။
Verse 35
एते सखाय: सख्यो मे नरा नार्यश्च मानद । सुप्तायां मयि जागर्ति नागोऽयं पालयन् पुरीम् ॥ ३५ ॥
အို လူကြီးမင်း၊ ကျွန်ုပ်နှင့်အတူ ရှိနေသော ဤအမျိုးသား အမျိုးသမီး အားလုံးသည် ကျွန်ုပ်၏ မိတ်ဆွေများ ဖြစ်ကြပြီး၊ အမြဲတမ်း နိုးကြားနေသော ဤမြွေသည် ကျွန်ုပ် အိပ်ပျော်နေချိန်၌ပင် ဤမြို့တော်ကို ကာကွယ်ပေးပါသည်။ ဤမျှလောက်သာ ကျွန်ုပ် သိပါသည်။ ဤအရာမှလွဲ၍ အခြား မည်သည့်အရာကိုမျှ ကျွန်ုပ် မသိပါ။
Verse 36
दिष्ट्यागतोऽसि भद्रं ते ग्राम्यान् कामानभीप्ससे । उद्वहिष्यामि तांस्तेऽहं स्वबन्धुभिररिन्दम ॥ ३६ ॥
အို ရန်သူကို နှိမ်နင်းသူ၊ သင်သည် တစ်နည်းနည်းဖြင့် ဤနေရာသို့ ရောက်ရှိလာပါသည်။ ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်အတွက် အလွန်ကံကောင်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သင့်အား မင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံပါစေကြောင်း ဆုမွန်ကောင်း တောင်းလိုက်ပါသည်။ သင်သည် အာရုံခံစားမှုများကို ဖြည့်ဆည်းရန် ဆန္ဒပြင်းပြနေပြီး၊ ကျွန်ုပ်နှင့် ကျွန်ုပ်၏ မိတ်ဆွေများက သင့်ဆန္ဒများကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် အစွမ်းကုန် ကြိုးစားပါမည်။
Verse 37
इमां त्वमधितिष्ठस्व पुरीं नवमुखीं विभो । मयोपनीतान् गृह्णान: कामभोगान् शतं समा: ॥ ३७ ॥
အရှင်ဘုရား၊ အသင်သည် အာရုံခံစားမှု အမျိုးမျိုးကို ခံစားနိုင်စေရန် ဤတံခါးကိုးပေါက်ရှိသော မြို့တော်ကို ကျွန်ုပ် စီစဉ်ပေးထားပါသည်။ သင်သည် ဤနေရာတွင် နှစ်ပေါင်း တစ်ရာတိုင်တိုင် နေထိုင်နိုင်ပြီး၊ သင့်အာရုံခံစားမှုအတွက် လိုအပ်သမျှကို ဖြည့်ဆည်းပေးပါမည်။
Verse 38
कं नु त्वदन्यं रमये ह्यरतिज्ञमकोविदम् । असम्परायाभिमुखमश्वस्तनविदं पशुम् ॥ ३८ ॥
ကာမကိစ္စကို နားမလည်သော၊ အသက်ရှင်နေစဉ် သို့မဟုတ် သေဆုံးပြီးနောက် ဘဝကို မည်သို့ ပျော်ရွှင်စွာ ဖြတ်သန်းရမည်ကို မသိသော အခြားသူများနှင့် ပေါင်းဖက်ရန် ကျွန်ုပ် မည်သို့ မျှော်လင့်နိုင်မည်နည်း။ ထိုကဲ့သို့သော မိုက်မဲသူများသည် တိရစ္ဆာန်များနှင့် တူကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် ဤဘဝနှင့် သေဆုံးပြီးနောက် အာရုံခံစားမှု လုပ်ငန်းစဉ်ကို မသိကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 39
धर्मो ह्यत्रार्थकामौ च प्रजानन्दोऽमृतं यश: । लोका विशोका विरजा यान्न केवलिनो विदु: ॥ ३९ ॥
မိန်းမက ပြောသည်—ဤလောက၌ အိမ်ထောင်ရှင်အာရှ్రమသည် ဓမ္မ၊ အာဓာ၊ ကာမ နှင့် သားသမီးပျော်ရွှင်မှုတို့၏ အမျိုးမျိုးသော သုခကို ပေးသည်။ ထို့နောက် ဂုဏ်သတင်းနှင့် မောက္ခကို လိုလားမှုလည်း ဖြစ်ပေါ်သည်။ ယဇ္ဉဖလကြောင့် မြင့်မြတ်သော လောကများသို့ ရောက်နိုင်သည်။ ဤကဲ့သို့သော လောကီသုခကို ကေဝလင်ဗိရာဂီတို့ မသိကြ၊ စိတ်ကူးတောင် မလွယ်။
Verse 40
पितृदेवर्षिमर्त्यानां भूतानामात्मनश्च ह । क्षेम्यं वदन्ति शरणं भवेऽस्मिन् यद्गृहाश्रम: ॥ ४० ॥
မိန်းမက ဆက်ပြောသည်—အာဏာရှိသူများ၏ ဆိုချက်အရ ဤဘဝ၌ အိမ်ထောင်ရှင်အာရှ్రమသည် ပိတೃများ၊ ဒေဝများ၊ ရှိများ၊ လူသားများ၊ သတ္တဝါအားလုံးနှင့် ကိုယ်တိုင်အတွက်ပါ ချမ်းသာစေသော အားကိုးရာဖြစ်သည်; ထို့ကြောင့် အကျိုးရှိသည်။
Verse 41
का नाम वीर विख्यातं वदान्यं प्रियदर्शनम् । न वृणीत प्रियं प्राप्तं मादृशी त्वादृशं पतिम् ॥ ४१ ॥
အို သူရဲကောင်းရေ—ဤလောက၌ သင်ကဲ့သို့သော ခင်ပွန်းကို မရွေးချယ်မည့်သူ ဘယ်သူရှိမလဲ။ သင်သည် နာမည်ကျော်၊ စေတနာကြီး၊ မြင်ရသက်သာလှပြီး လွယ်ကူစွာ ရနိုင်သူဖြစ်သည်။ ကျွန်မကဲ့သို့သော မိန်းမသည် သင့်ကို ချစ်သူအဖြစ် ရပြီးနောက် ဘာကြောင့် မရွေးချယ်မလဲ။
Verse 42
कस्या मनस्ते भुवि भोगिभोगयो: स्त्रिया न सज्जेद्भुजयोर्महाभुज । योऽनाथवर्गाधिमलं घृणोद्धत स्मितावलोकेन चरत्यपोहितुम् ॥ ४२ ॥
အို မဟာလက်မောင်းရှင်—ဤလောက၌ မည်သည့်မိန်းမ၏ စိတ်သည် သင်၏ လက်မောင်းများကို မစွဲမက်နိုင်မည်နည်း။ ၎င်းတို့သည် မြွေခန္ဓာကဲ့သို့ ဆွဲဆောင်သော အာရုံခံစားရာများပင်။ သင်၏ အပြုံးပါသော မျက်လုံးတစ်ချက်နှင့် သတ္တိပါသော ကရုဏာကြောင့် ကျွန်မတို့ကဲ့သို့ အားကိုးရာမဲ့ မိန်းမများ၏ ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားပေးသည်။ သင်သည် မြေပြင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်နေခြင်းသည် ကျွန်မတို့အကျိုးအတွက်သာဟု ထင်ပါသည်။
Verse 43
नारद उवाच इति तौ दम्पती तत्र समुद्य समयं मिथ: । तां प्रविश्य पुरीं राजन्मुमुदाते शतं समा: ॥ ४३ ॥
နာရဒ မုနိက ပြောသည်—အို မင်းကြီး၊ ထိုယောက်ျားနှင့် မိန်းမတို့သည် အပြန်အလှန် နားလည်မှုဖြင့် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ထောက်ပံ့ကာ ထိုမြို့သို့ ဝင်ရောက်ပြီး နှစ်တစ်ရာတိုင်အောင် ဘဝကို ခံစား၍ ပျော်ရွှင်ခဲ့ကြသည်။
Verse 44
उपगीयमानो ललितं तत्र तत्र च गायकै: । क्रीडन् परिवृत: स्त्रीभिर्ह्रदिनीमाविशच्छुचौ ॥ ४४ ॥
နေရာနေရာတွင် သီချင်းဆိုသူများက ပုရဉ္ဇန မင်း၏ ဂုဏ်သတင်းနှင့် လုပ်ရပ်များကို နူးညံ့စွာ သီဆိုချီးမွမ်းကြသည်။ နွေရာသီအပူပြင်းလာသောအခါ မင်းသည် မိန်းမများစွာဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် အေးမြသော ရေကန်ထဲသို့ ဝင်ကာ သူတို့၏ အပေါင်းအသင်းကို ပျော်ရွှင်စွာ ခံစား하였다။
Verse 45
सप्तोपरि कृता द्वार: पुरस्तस्यास्तु द्वे अध: । पृथग्विषयगत्यर्थं तस्यां य: कश्चनेश्वर: ॥ ४५ ॥
ထိုမြို့တွင် တံခါး ၉ ပေါက်ရှိ၍ အပေါ်ဘက်တွင် ၇ ပေါက်၊ အောက်ဘက် မြေအောက်တွင် ၂ ပေါက်ရှိသည်။ မတူညီသော အရာရာသို့ သွားလာရန်အတွက် တည်ဆောက်ထားပြီး မြို့၏ အုပ်ချုပ်သူက ထိုတံခါးအားလုံးကို အသုံးပြု하였다။
Verse 46
पञ्च द्वारस्तु पौरस्त्या दक्षिणैका तथोत्तरा । पश्चिमे द्वे अमूषां ते नामानि नृप वर्णये ॥ ४६ ॥
အရှင်မင်းကြီး၊ တံခါး ၉ ပေါက်အနက် အရှေ့ဘက်သို့ ၅ ပေါက်၊ မြောက်ဘက်သို့ ၁ ပေါက်၊ တောင်ဘက်သို့ ၁ ပေါက်၊ အနောက်ဘက်သို့ ၂ ပေါက်ရှိသည်။ ယခု ထိုတံခါးများ၏ အမည်들을 ငါဖော်ပြမည်။
Verse 47
खद्योताविर्मुखी च प्राग्द्वारावेकत्र निर्मिते । विभ्राजितं जनपदं याति ताभ्यां द्युमत्सख: ॥ ४७ ॥
ခဒ္ယောတာ နှင့် အာဝိရ္မုခီ ဟူသော တံခါး ၂ ပေါက်သည် အရှေ့ဘက်ကို မျက်နှာမူ၍ တစ်နေရာတည်းတွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ထိုတံခါး ၂ ပေါက်မှတစ်ဆင့် မင်းသည် ဒျုမာန် ဟူသော မိတ်ဆွေနှင့်အတူ ဝိဘ္ရာဇိတ မြို့ပြည်သို့ သွားလေ့ရှိသည်။
Verse 48
नलिनी नालिनी च प्राग्द्वारावेकत्र निर्मिते । अवधूतसखस्ताभ्यां विषयं याति सौरभम् ॥ ४८ ॥
ထို့အတူ အရှေ့ဘက်တွင် နလိနီ နှင့် နာလိနီ ဟူသော တံခါး ၂ ပေါက်လည်း တစ်နေရာတည်းတွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ထိုတံခါးများမှတစ်ဆင့် မင်းသည် အဝဓူတ ဟူသော မိတ်ဆွေနှင့်အတူ စော်ရဘ မြို့ပြည်သို့ သွားလေ့ရှိသည်။
Verse 49
मुख्या नाम पुरस्ताद् द्वास्तयापणबहूदनौ । विषयौ याति पुरराड्रसज्ञविपणान्वित: ॥ ४९ ॥
အရှေ့ဘက်ရှိ ပဉ္စမတံခါးကို ‘မုခ္ယာ’ (အဓိက) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတံခါးမှတစ်ဆင့် ပုရဉ္ဇန မင်းသည် မိတ်ဆွေ ရသဇ္ဉ နှင့် ဝိပဏ တို့နှင့်အတူ ဘဟူဒန နှင့် အာပဏ ဟူသော နေရာနှစ်ခုသို့ သွားလေ့ရှိသည်။
Verse 50
पितृहूर्नृप पुर्या द्वार्दक्षिणेन पुरञ्जन: । राष्ट्रं दक्षिणपञ्चालं याति श्रुतधरान्वित: ॥ ५० ॥
မြို့၏ တောင်ဘက်တံခါးကို ‘ပိတෘဟူ’ ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတံခါးမှတစ်ဆင့် ပုရဉ္ဇန မင်းသည် မိတ်ဆွေ ရှရုတဓရ နှင့်အတူ ဒက္ခိဏ-ပဉ္စာလ နိုင်ငံသို့ သွားလေ့ရှိသည်။
Verse 51
देवहूर्नाम पुर्या द्वा उत्तरेण पुरञ्जन: । राष्ट्रमुत्तरपञ्चालं याति श्रुतधरान्वित: ॥ ५१ ॥
မြို့၏ မြောက်ဘက်တွင် ‘ဒေဝဟူ’ ဟု အမည်ရသော တံခါးရှိသည်။ ထိုတံခါးမှတစ်ဆင့် ပုရဉ္ဇန မင်းသည် မိတ်ဆွေ ရှရုတဓရ နှင့်အတူ ဥတ္တရ-ပဉ္စာလ ဒေသသို့ သွားလေ့ရှိသည်။
Verse 52
आसुरी नाम पश्चाद् द्वास्तया याति पुरञ्जन: । ग्रामकं नाम विषयं दुर्मदेन समन्वित: ॥ ५२ ॥
အနောက်ဘက်တွင် ‘အာဆုရီ’ ဟု အမည်ရသော တံခါးရှိသည်။ ထိုတံခါးမှတစ်ဆင့် ပုရဉ္ဇန မင်းသည် မိတ်ဆွေ ဒုရ္မဒ နှင့်အတူ ဂြာမက မြို့သို့ သွားလေ့ရှိသည်။
Verse 53
निऋर्तिर्नाम पश्चाद् द्वास्तया याति पुरञ्जन: । वैशसं नाम विषयं लुब्धकेन समन्वित: ॥ ५३ ॥
အနောက်ဘက်တွင် အခြားတံခါးတစ်ခုကို ‘နိရ္ရတိ’ ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတံခါးမှတစ်ဆင့် ပုရဉ္ဇန မင်းသည် မိတ်ဆွေ လုဗ္ဓက နှင့်အတူ ဝૈଶသ နေရာသို့ သွားလေ့ရှိသည်။
Verse 54
अन्धावमीषां पौराणां निर्वाक्पेशस्कृतावुभौ । अक्षण्वतामधिपतिस्ताभ्यां याति करोति च ॥ ५४ ॥
ဤမြို့၌ နေထိုင်သူများ များစွာရှိပြီး၊ ထိုအထဲတွင် နိရ္ဝာက် နှင့် ပေရှသ္ကෘတ် ဟူသော မျက်မမြင်နှစ်ဦးရှိသည်။ မျက်စိရှိသော ပြည်သူတို့၏ အုပ်စိုးရှင်ဖြစ်သော်လည်း ပုရဉ္ဇန မင်းသည် ကံမကောင်းစွာ ထိုမျက်မမြင်တို့နှင့် ပေါင်းသင်းလေ့ရှိ하였다။ သူတို့နှင့်အတူ ဟိုဒီသွားလာကာ အမျိုးမျိုးသော လုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်하였다။
Verse 55
स यर्ह्यन्त:पुरगतो विषूचीनसमन्वित: । मोहं प्रसादं हर्षं वा याति जायात्मजोद्भवम् ॥ ५५ ॥
သူသည် အတွင်းမဟာလ်သို့ ဝင်သည့်အခါ ဗိသူချီန ဟူသော အဓိကအမှုထမ်း—စိတ်—နှင့်အတူ ရှိနေတတ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဇနီးနှင့် သားသမီးတို့မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော မောဟ၊ ကျေနပ်မှုနှင့် ဝမ်းမြောက်မှုတို့ ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 56
एवं कर्मसु संसक्त: कामात्मा वञ्चितोऽबुध: । महिषी यद्यदीहेत तत्तदेवान्ववर्तत ॥ ५६ ॥
ဤသို့ ကర్మများတွင် ကပ်ငြိ၍ ဆန္ဒကာမဖြင့် ပြည့်နှက်သော မသိနားမလည်သူ ပုရဉ္ဇန မင်းသည် ပစ္စည်းဆိုင်ရာ ဉာဏ်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် လှည့်စားခံရသည်။ မဟိသီ မိဖုရားက မည်သည့်အရာကိုမဆို လိုလားသမျှ သူက ထိုအတိုင်း လိုက်နာ၍ ဖြည့်ဆည်းပေး하였다။
Verse 57
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
မိဖုရားသည် အရက်သောက်သည့်အခါ ပုရဉ္ဇန မင်းလည်း မူးယစ်၍ သောက်သည်။ မိဖုရား စားသည့်အခါ သူလည်း စားသည်; မိဖုရား ကိုက်စားသည့်အခါ သူလည်း ကိုက်စားသည်။ မိဖုရား သီချင်းဆိုသည့်အခါ သူလည်း ဆိုသည်; မိဖုရား ငိုသည့်အခါ သူလည်း ငိုသည်; မိဖုရား ရယ်သည့်အခါ သူလည်း ရယ်သည်; မိဖုရား အလကားစကားပြောသည့်အခါ သူလည်း အတူပြောသည်။ မိဖုရား ပြေးသည့်အခါ သူလည်း ပြေးသည်; မိဖုရား ရပ်သည့်အခါ သူလည်း ရပ်သည်; မိဖုရား လဲလျောင်းသည့်အခါ သူလည်း လိုက်လဲလျောင်းသည်; မိဖုရား ထိုင်သည့်အခါ သူလည်း ထိုင်သည်။ မိဖုရား နားထောင်သည့်အခါ သူလည်း နားထောင်သည်; မိဖုရား ကြည့်သည့်အခါ သူလည်း ကြည့်သည်; မိဖုရား အနံ့ခံသည့်အခါ သူလည်း အနံ့ခံသည်; မိဖုရား ထိတွေ့သည့်အခါ သူလည်း ထိတွေ့သည်။ မိဖုရား ဝမ်းနည်းပူဆွေးသည့်အခါ သူလည်း သနားဖွယ်ကောင်းစွာ ပူဆွေးသည်; မိဖုရား ပျော်ရွှင်သည့်အခါ သူလည်း ပျော်ရွှင်သည်; မိဖုရား ကျေနပ်သည့်အခါ သူလည်း ကျေနပ်သည်။
Verse 58
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
မိဖုရားသည် အရက်သောက်သည့်အခါ ပုရဉ္ဇန မင်းလည်း မူးယစ်၍ သောက်သည်။ မိဖုရား စားသည့်အခါ သူလည်း စားသည်; မိဖုရား ကိုက်စားသည့်အခါ သူလည်း ကိုက်စားသည်။ မိဖုရား သီချင်းဆိုသည့်အခါ သူလည်း ဆိုသည်; မိဖုရား ငိုသည့်အခါ သူလည်း ငိုသည်; မိဖုရား ရယ်သည့်အခါ သူလည်း ရယ်သည်; မိဖုရား အလကားစကားပြောသည့်အခါ သူလည်း အတူပြောသည်။ မိဖုရား ပြေးသည့်အခါ သူလည်း ပြေးသည်; မိဖုရား ရပ်သည့်အခါ သူလည်း ရပ်သည်; မိဖုရား လဲလျောင်းသည့်အခါ သူလည်း လိုက်လဲလျောင်းသည်; မိဖုရား ထိုင်သည့်အခါ သူလည်း ထိုင်သည်။ မိဖုရား နားထောင်သည့်အခါ သူလည်း နားထောင်သည်; မိဖုရား ကြည့်သည့်အခါ သူလည်း ကြည့်သည်; မိဖုရား အနံ့ခံသည့်အခါ သူလည်း အနံ့ခံသည်; မိဖုရား ထိတွေ့သည့်အခါ သူလည်း ထိတွေ့သည်။ မိဖုရား ဝမ်းနည်းပူဆွေးသည့်အခါ သူလည်း သနားဖွယ်ကောင်းစွာ ပူဆွေးသည်; မိဖုရား ပျော်ရွှင်သည့်အခါ သူလည်း ပျော်ရွှင်သည်; မိဖုရား ကျေနပ်သည့်အခါ သူလည်း ကျေနပ်သည်။
Verse 59
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
မိဖုရားက အရက်သောက်သော် ပုရဉ္ဇနမင်းလည်း မူးယစ်လျက် သောက်တတ်၏။ မိဖုရားက စားသောက်၊ ကိုက်စား၊ သီချင်းဆို၊ ငို၊ ရယ်၊ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ပြောဆိုသော် မင်းလည်း ထိုနည်းတူ လိုက်လုပ်၏။ မိဖုရား လမ်းလျှောက်သော် မင်းက နောက်မှလိုက်လျှောက်; ရပ်သော် မင်းလည်း ရပ်; အိပ်ရာပေါ် လဲသော် မင်းလည်း အတူလဲ၏။ ထိုင်၊ နားထောင်၊ ကြည့်၊ အနံ့ခံ၊ ထိတွေ့သမျှ မင်းလည်း လိုက်ပါ၏။ မိဖုရား ဝမ်းနည်းငိုကြွေးသော် မင်းလည်း ဒုက္ခရောက်သကဲ့သို့ လိုက်ဝမ်းနည်း; မိဖုရား ပျော်ရွှင်သော် မင်းလည်း ပျော်ရွှင်၍ ကျေနပ်၏။
Verse 60
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
မိဖုရား လုပ်သမျှ—အရက်သောက်ခြင်း၊ စားသောက်ခြင်း၊ ကိုက်စားခြင်း၊ သီချင်းဆိုခြင်း၊ ငိုခြင်း၊ ရယ်ခြင်း၊ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ပြောခြင်း၊ ပြေးခြင်း၊ ရပ်ခြင်း၊ လဲအိပ်ခြင်း၊ ထိုင်ခြင်း၊ နားထောင်ခြင်း၊ ကြည့်ခြင်း၊ အနံ့ခံခြင်း၊ ထိခြင်း—အားလုံးကို ပုရဉ္ဇနမင်းက အမြဲလိုက်ပြီး တူတူလုပ်၏။ မိဖုရား ဝမ်းနည်းသော် မင်းလည်း ဒုက္ခရောက်သကဲ့သို့ ဝမ်းနည်း; မိဖုရား ပျော်ရွှင်သော် မင်းလည်း ပျော်ရွှင်၍ ကျေနပ်၏။
Verse 61
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
မိဖုရား ပျော်ရွှင်သော် မင်းလည်း ပျော်ရွှင်; မိဖုရား ဝမ်းနည်းသော် မင်းလည်း ဝမ်းနည်း၏။ အင်္ဒြိယ လှုပ်ရှားမှုအားလုံးတွင် ပုရဉ္ဇနသည် မိဖုရားကိုသာ လိုက်နာ၏။ ထို့ကြောင့် အပျော်အပါးနှင့် ကျေနပ်မှုတွင်လည်း မင်းသည် သူမနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်၏။
Verse 62
विप्रलब्धो महिष्यैवं सर्वप्रकृतिवञ्चित: । नेच्छन्ननुकरोत्यज्ञ: क्लैब्यात्क्रीडामृगो यथा ॥ ६२ ॥
ဤသို့ လှပသော မိဖုရား၏ မိုဟ်ကြောင့် ပုရဉ္ဇနမင်းသည် လှည့်ဖြားခံရ၍ ပစ္စည်းလောက၌ မိမိရှိသမျှ အခြေအနေတစ်လျှောက်လုံး လိမ်လည်ခံရ၏။ မလိုလားသော်လည်း အမိုက်မင်းသည် မိဖုရား၏ အာဏာအောက်တွင် နေ၍ သူမကို လိုက်တုခဲ့သည်—သခင်၏ အမိန့်အတိုင်း ကပြသည့် မွေးမြူတိရစ္ဆာန်ကဲ့သို့။
Frequently Asked Questions
Nārada targets the king’s kāmya orientation—rituals performed for results rather than for Bhagavān—and highlights their हिंसा (violence) and karmic backlash. The vision of sacrificed animals awaiting revenge dramatizes the doctrine of karma: even religiously framed action can bind when driven by desire, cruelty, or ego, whereas true dharma culminates in ātma-jñāna and devotion.
Avijñāta signifies the unknowable controller within worldly perception—often explained in the tradition as Paramātmā (the indwelling Lord) whose guidance is present yet not recognized by the materially absorbed jīva. The name underscores that without spiritual knowledge, the soul cannot properly interpret the divine witness and director accompanying it through embodied life.
The ‘city of nine gates’ (nava-dvāra-purī) denotes the human body with its primary openings through which consciousness engages the world. The allegory teaches that when the soul (Purañjana) identifies with this city and accepts sense gratification as life’s aim, it becomes governed by the mind, senses, and prāṇa, losing autonomy and forgetting its spiritual purpose.
She represents the allure of material enjoyment and household entanglement—often mapped to buddhi/pravṛtti that promises happiness through sense life—while the five-hooded serpent commonly indicates prāṇa (life-air) or the vital force sustaining the body. Together they portray how embodied life is maintained and defended while simultaneously pulling the jīva into deeper identification and dependence.