Adhyaya 22
Pṛthu Mahārāja Meets the Four Kumāras: Bhakti as the Boat Across Saṁsāra
ပြည်သူများက ပೃထု မဟာရာဇာကို ချီးမွမ်းနေစဉ် ကုမာရလေးပါးသည် တောက်ပသောအလင်းနှင့် စိဒ္ဓိတို့ဖြင့် ဆင်းသက်လာကြသည်။ ပೃထုသည် အလျင်အမြန် ထရပ်ကာ သာස්တရအတိုင်း ကြိုဆို၍ ပူဇော်ကန်တော့ပြီး ကရဏာမృతကို အမြင့်တန်း ဘက္တများကို ကြိုဆိုသည့် စံနမူနာအဖြစ် လေးစားတင်မြှောက်သည်။ ထို့နောက် ဗြာဟ္မဏနှင့် ဝိုင်ရှ္ဏဝတို့၏ ရှိနေခြင်းက အိမ်ထောင်ဘဝကို သန့်စင်စေသည့် အမှန်တကယ်သော အရာဖြစ်ကြောင်း ချီးကျူးကာ ဘက္တမရှိသော ခမ်းနားအိမ်များ၏ အလဟသကို နှိုင်းယှဉ်ပြသည်။ ထို့ပြီး ပစ္စည်းလောက သံသရာကြောင့် လောင်ကျွမ်းနေသူများ မည်သို့ လျင်မြန်စွာ အဆုံးစွန်သော ရည်မှန်းချက်သို့ ရောက်နိုင်မည်နည်းဟု ကုမာရများကို မေးမြန်းသည်။ စနတ်ကုမာရက ဘဂဝန်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို မပြတ်မလျော့ ချစ်မြတ်နိုးကပ်လှမ်းခြင်းကို ဘက္တိယောဂ (မေးမြန်းခြင်း၊ ပူဇော်ခြင်း၊ နာကြား-ကီရတန) ဖြင့် မွေးမြူကာ အာရုံခံလိုက်စားမှုအခြေပြု ပေါင်းသင်းမှုကို ရှောင်ကြဉ်လျှင် ကာမနှင့် ကမ္မချည်ကွင်းများကို အမြစ်မှ ဖြုတ်ပစ်နိုင်ကြောင်း ဟောကြားသည်။ စိတ်လှုပ်ရှားမှု၊ မှတ်ဉာဏ်ပျောက်ကွယ်မှုနှင့် အတ္ထ-ကာမကို တင်းကျပ်စွာလိုက်စားခြင်း၏ အကျိုးမဲ့မှုကို ခွဲခြမ်းပြီး ပရမာတ္မာထံ အပ်နှံကာ မောက္ခကို တကယ်တမ်း လိုက်စားရန် တိုက်တွန်းသည်။ ပೃထုသည် အရာအားလုံးကို ရှင်သန်သူတော်များထံ ဆက်ကပ်ကာ သူတို့က ကောင်းချီးပေး ချီးမွမ်းကြပြီး အခန်းသည် ဘက္တိပြည့်ဝသော်လည်း မကပ်မလှမ်းသော စည်းစိမ်ရှိ မင်းတော်အဖြစ် ပૃထု၏ ဆက်လက်အုပ်ချုပ်မှုသို့ ကူးပြောင်းကာ နမူနာပြ မင်းအုပ်ချုပ်မှုကို ဆက်လက်ဖော်ပြရန် အခြေခံတည်စေသည်။
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच जनेषु प्रगृणत्स्वेवं पृथुं पृथुलविक्रमम् । तत्रोपजग्मुर्मुनयश्चत्वार: सूर्यवर्चस: ॥ १ ॥
မૈထရေယက ပြောသည်—ပြည်သူများက အလွန်တန်ခိုးကြီးသော ပృထုမင်းကို ဤသို့ ချီးမွမ်းနေစဉ်၊ နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော ကုမာရ မုနိ လေးပါးသည် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာကြ၏။
Verse 2
तांस्तु सिद्धेश्वरान् राजा व्योम्नोऽवतरतोऽर्चिषा । लोकानपापान् कुर्वाणान् सानुगोऽचष्ट लक्षितान् ॥ २ ॥
ကောင်းကင်မှ အလင်းရောင်ဖြင့် ဆင်းသက်လာသော စိဒ္ဓိအရှင် ကုမာရလေးပါး၏ တောက်ပမှုကို မြင်သဖြင့် မင်းနှင့် အဖော်အပါများက သူတို့ကို ချက်ချင်း မှတ်မိကြ၏။ သူတို့သည် မိမိအလင်းဖြင့် လောကများကို သန့်စင်စေကြ၏။
Verse 3
तद्दर्शनोद्गतान् प्राणान् प्रत्यादित्सुरिवोत्थित: । ससदस्यानुगो वैन्य इन्द्रियेशो गुणानिव ॥ ३ ॥
သူတို့ကို မြင်သည့်အခါ ပృထုမဟာရာဇာ၏ အသက်ရှူသံသည်ပင် ထွက်ပေါ်လာသကဲ့သို့ စိတ်လှုပ်ရှား၍၊ အရာရှိများနှင့် အဖော်အပါများနှင့်တကွ အလျင်အမြန် ထရပ်လေ၏—ချုပ်နှောင်ခံဇီဝသည် အင်္ဒြိယများကြောင့် ဂုဏ်သုံးပါးသို့ ဆွဲငင်ခံရသကဲ့သို့။
Verse 4
गौरवाद्यन्त्रित: सभ्य: प्रश्रयानतकन्धर: । विधिवत्पूजयां चक्रे गृहीताध्यर्हणासनान् ॥ ४ ॥
မဟာမုနိများသည် သာස්တရဝిధိအတိုင်း ကြိုဆိုမှုကို လက်ခံ၍ မင်းက ပေးအပ်သော ဂုဏ်ထူးအာසနများပေါ် ထိုင်ကြသော်၊ သူတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရသော မင်းသည် ခေါင်းငုံ့ကာ လေးစားစွာ ကုမာရလေးပါးကို ဝိဓိတကျ ပူဇော်လေ၏။
Verse 5
तत्पादशौचसलिलैर्मार्जितालकबन्धन: । तत्र शीलवतां वृत्तमाचरन्मानयन्निव ॥ ५ ॥
ထို့နောက် မင်းကြီးသည် ကုမာရတို့၏ ကြာပန်းကဲ့သို့သော ခြေတော်ကို ဆေးကြောထားသော ရေကို ယူ၍ မိမိဆံပင်ပေါ်သို့ ဖြန်းလေ၏။ ဤသို့လေးစားစွာ ပြုမူခြင်းဖြင့် သာသနာတော်မြင့်သူကို ကြိုဆိုဂုဏ်ပြုနည်းကို မိမိက ဥပမာပြသ하였다။
Verse 6
हाटकासन आसीनान् स्वधिष्ण्येष्विव पावकान् । श्रद्धासंयमसंयुक्त: प्रीत: प्राह भवाग्रजान् ॥ ६ ॥
ရွှေထိုင်ခုံပေါ်တွင် ထိုင်နေသော မဟာရသီလေးပါးသည် ယဇ်ပူဇော်ပလ္လင်ပေါ် မီးတောက်ကဲ့သို့ တောက်ပနေကြသည်။ ရှီဝထက်ပင် အရွယ်ကြီးသော ထိုသူတော်စင်တို့အား မဟာရာဇာ ပೃထု သဒ္ဓါနှင့် ထိန်းချုပ်မှုဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ ပြောလေ၏။
Verse 7
पृथुरुवाच अहो आचरितं किं मे मङ्गलं मङ्गलायना: । यस्य वो दर्शनं ह्यासीद्दुर्दर्शानां च योगिभि: ॥ ७ ॥
ပೃထု မင်းကြီးက ပြောသည်—“အို မဟာရသီတို့၊ သင်တို့သည် မင်္ဂလာ၏ အရင်းအမြစ်တော်များ ဖြစ်ကြသည်။ ငါသည် မည်သည့် ကုသိုလ်ကို ပြုခဲ့သဖြင့် သင်တို့၏ ဒർശနကို လွယ်ကူစွာ ရရှိသနည်း? ယောဂီတို့အတွက်ပင် သင်တို့ကို တွေ့မြင်ရသည်မှာ အလွန်ရှားပါးသည်။”
Verse 8
किं तस्य दुर्लभतरमिह लोके परत्र च । यस्य विप्रा: प्रसीदन्ति शिवो विष्णुश्च सानुग: ॥ ८ ॥
ဘရာဟ္မဏနှင့် ဝိုင်ရှ္ဏဝတို့ ပျော်ရွှင်ကျေနပ်သောသူအတွက် ဤလောကနှင့် နောက်လောကတွင် မည်သည့်အရာက ရှားပါးမည်နည်း။ ထို့ပြင် သူတို့နှင့်အတူရှိသော မင်္ဂလာရှီဝနှင့် ဘဂဝန် ဝိෂ္ဏုတော်လည်း ကရုဏာတော် ပေးတော်မူသည်။
Verse 9
नैव लक्षयते लोको लोकान् पर्यटतोऽपि यान् । यथा सर्वदृशं सर्व आत्मानं येऽस्य हेतव: ॥ ९ ॥
သင်တို့သည် လောကအနှံ့ ခရီးသွားနေကြသော်လည်း လူတို့က သင်တို့ကို မသိမမြင်နိုင်ကြသည်။ ထိုနည်းတူ အရာအားလုံးကို မြင်သော ပရမာတ္မာသည် လူတိုင်း၏ နှလုံးတွင် သက်သေအဖြစ် တည်ရှိနေသော်လည်း လူတို့က မသိကြ။
Verse 10
अधना अपि ते धन्या: साधवो गृहमेधिन: । यद्गृहा ह्यर्हवर्याम्बुतृणभूमीश्वरावरा: ॥ १० ॥
အလွန်ချမ်းသာမဟုတ်သော်လည်း အိမ်ထောင်ရှင်၏အိမ်သို့ သာဓု-ဘက်တများ ရောက်လာလျှင် ထိုသူသည် ကုသိုလ်ကြီးမား၍ ဂုဏ်တက်သည်။ ဧည့်သည်မြတ်တို့အား ရေ၊ ထိုင်ခုံနှင့် ကြိုဆိုပစ္စည်းများ ဆက်ကပ်သော အိမ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားများ၊ ထိုအိမ်တိုင်တိုင်လည်း မြင့်မြတ်လာသည်။
Verse 11
व्यालालयद्रुमा वै तेष्वरिक्ताखिलसम्पद: । यद्गृहास्तीर्थपादीयपादतीर्थविवर्जिता: ॥ ११ ॥
ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာအပြည့်ရှိသော်လည်း ဘုရားသခင်၏ ဘက်တများကို မဝင်ခွင့်မပေးဘဲ သူတို့၏ ခြေကို ဆေးကြောရန် ပാദတီရ္ထ (ချရဏာမృతရေ) မရှိသော အိမ်သည် အဆိပ်မြွေများ နေထိုင်သော သစ်ပင်ကဲ့သို့ သတ်မှတ်ရမည်။
Verse 12
स्वागतं वो द्विजश्रेष्ठा यद्व्रतानि मुमुक्षव: । चरन्ति श्रद्धया धीरा बाला एव बृहन्ति च ॥ १२ ॥
ပൃထု မဟာရာဇာသည် ကုမာရ လေးပါးကို “ဒွိဇရှ్రေဋ္ဌ” ဟု ခေါ်၍ ဂုဏ်ပြုကြိုဆို하였다။ သူက—သင်တို့သည် မွေးကတည်းက ယုံကြည် श्रद्धာ ဖြင့် ဘြဟ္မချရိယ ဝရတများကို တင်းကျပ်စွာ ထိန်းသိမ်းလာကြပြီး၊ မောက္ခလမ်း၌ ကျွမ်းကျင်သော်လည်း ကလေးငယ်များကဲ့သို့ နေထိုင်ကြသည်—ဟု ဆို하였다။
Verse 13
कच्चिन्न: कुशलं नाथा इन्द्रियार्थार्थवेदिनाम् । व्यसनावाप एतस्मिन्पतितानां स्वकर्मभि: ॥ १३ ॥
ပൃထု မဟာရာဇာက ရှင်ရသီများအား မေးမြန်းသည်—အို နာထများ၊ အာရုံခံစားမှုသာ ရည်မှန်းပြီး မိမိကံကြောင့် ဤအန္တရာယ်ကြီးသော သံသရာတွင် ကျရောက်ပိတ်မိနေသူတို့အတွက် ကောင်းကျိုး သို့မဟုတ် ကံကောင်းခြင်း တစ်စုံတစ်ရာ ရနိုင်ပါသလား။
Verse 14
भवत्सु कुशलप्रश्न आत्मारामेषु नेष्यते । कुशलाकुशला यत्र न सन्ति मतिवृत्तय: ॥ १४ ॥
သင်တို့ကဲ့သို့ အာတ္မာရာမ မဟာပုရుషများအတွက် ကောင်းမကောင်း ကံကြမ္မာကို မေးရန် မလိုပါ။ သင်တို့သည် အမြဲတမ်း အာတ္မာအာနန္ဒ၌ လုံးဝ လီနနေကြသည်။ သင်တို့တွင် शुभ-အशुभ ဟူသော စိတ်ကူးယဉ် မနောဝృत्ति မရှိသဖြင့် ကံကောင်း-ကံဆိုး ဆိုသည့် မေးခွန်း မည်သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။
Verse 15
तदहं कृतविश्रम्भ: सुहृदो वस्तपस्विनाम् । सम्पृच्छे भव एतस्मिन् क्षेम: केनाञ्जसा भवेत् ॥ १५ ॥
သင်ကဲ့သို့ သန့်ရှင်းသောမဟာပုဂ္ဂိုလ်များသာ ဓာတုလောက၏ ဘဝမီးတွင် လောင်ကျွမ်းနေသော သတ္တဝါတို့၏ အမှန်တကယ် မိတ်ဆွေဖြစ်ကြောင်း ကျွန်ုပ် ယုံကြည်ပြတ်သားပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤလောက၌ အမြန်ဆုံး အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုးနှင့် ဘဝ၏ အဆုံးစွန် ရည်မှန်းချက်ကို မည်သို့ ရရှိနိုင်မည်နည်းဟု မေးမြန်းပါသည်။
Verse 16
व्यक्तमात्मवतामात्मा भगवानात्मभावन: । स्वानामनुग्रहायेमां सिद्धरूपी चरत्यज: ॥ १६ ॥
အမြင့်မြတ်ဆုံးဘုရား—အတ္တဝန်တို့၏ အတ္တနှင့် အတ္တဘောကို နိုးကြားစေသူ—မိမိ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော သတ္တဝါတို့ကို မြှင့်တင်ရန် အမြဲတမ်း စိတ်အားထက်သန်တော်မူသည်။ ထိုသူတို့အပေါ် အထူးကရုဏာအတွက် ဘုရားသည် သင်ကဲ့သို့ စိဒ္ဓအတ္တရှိသူတို့၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် လောကအနှံ့ လှည့်လည်တော်မူသည်။
Verse 17
मैत्रेय उवाच पृथोस्तत्सूक्तमाकर्ण्य सारं सुष्ठु मितं मधु । स्मयमान इव प्रीत्या कुमार: प्रत्युवाच ह ॥ १७ ॥
မဟာရိရှီ မૈထရေယ က ဆက်လက်ဆိုသည်—ပೃထု မဟာရာဇ၏ အဓိပ္ပါယ်ပြည့်ဝ၍ သင့်လျော်ကာ တိတိကျကျ မျှတပြီး နားဝင်ချိုမြိန်သော စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ ဘြဟ္မစာရီတို့အနက် အကောင်းဆုံး စနတ်ကူမာရသည် စိတ်ကျေနပ်စွာ ပြုံးမိသကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ အောက်ပါအတိုင်း ပြန်လည်ဖြေကြားလေသည်။
Verse 18
सनत्कुमार उवाच साधु पृष्टं महाराज सर्वभूतहितात्मना । भवता विदुषा चापि साधूनां मतिरीदृशी ॥ १८ ॥
စနတ်ကူမာရက ဆိုသည်—မဟာရာဇာ၊ သင်၏ မေးခွန်းသည် အလွန်ကောင်းမွန်ပါသည်။ သင်သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးကို စဉ်းစားသူဖြစ်သဖြင့် ဤမေးခွန်းသည် အားလုံးအတွက် မင်္ဂလာဖြစ်စေသည်။ သင်သည် ပညာရှိ၍ သိပြီးသားဖြစ်သော်လည်း မေးမြန်းခြင်းသည် သာဓုတို့၏ အကျင့်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသို့သော ဉာဏ်သည် သင်၏ အဆင့်အတန်းနှင့် ကိုက်ညီပါသည်။
Verse 19
सङ्गम: खलु साधूनामुभयेषां च सम्मत: । यत्सम्भाषणसम्प्रश्न: सर्वेषां वितनोति शम् ॥ १९ ॥
သာဓုတို့၏ စုဝေးမှုသည် ပြောသူနှင့် နားထောင်သူ နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် နှစ်သက်ဖွယ်ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ ထိုနေရာ၌ ဆွေးနွေးပြောဆိုခြင်းနှင့် မေး-ဖြေခြင်းတို့က အားလုံးအတွက် ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် အမှန်တကယ်သော ပျော်ရွှင်မှုကို ဖြန့်ကျက်ပေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 20
अस्त्येव राजन् भवतो मधुद्विष: पादारविन्दस्य गुणानुवादने । रतिर्दुरापा विधुनोति नैष्ठिकी कामं कषायं मलमन्तरात्मन: ॥ २० ॥
အို မင်းကြီး၊ မဓုဒ္ဝိෂ ဘုရား၏ ကြာပန်းတော်ခြေတော်ကို ချီးမွမ်းသီဆိုရန် သင်၌ အရင်ကတည်းက စိတ်လှုပ်ရှားမှုရှိသည်။ ဤသို့သော အလွန်ရှားပါးသည့် အလေးအနက်သော နိဿဌာတည်မြဲလာသောအခါ နှလုံးအတွင်းရှိ ကာမနှင့် အညစ်အကြေးတို့ကို အလိုအလျောက် သန့်စင်ပေးသည်။
Verse 21
शास्त्रेष्वियानेव सुनिश्चितो नृणां क्षेमस्य सध्र्यग्विमृशेषु हेतु: । असङ्ग आत्मव्यतिरिक्त आत्मनि दृढा रतिर्ब्रह्मणि निर्गुणे च या ॥ २१ ॥
သမ္မာကျမ်းများတွင် စေ့စပ်စွာ စဉ်းစားပြီးနောက် လူသားတို့၏ အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုးအတွက် အဆုံးစွန်သော အကြောင်းရင်းမှာ ကိုယ်ခန္ဓာကို မိမိအတ္တဟု ထင်မြင်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခြင်းနှင့် ဂုဏ်သုံးပါးကို ကျော်လွန်သော နိရ္ဂုဏ ပရဗြဟ္မ ဘုရား၌ တည်မြဲခိုင်မာသော ချစ်မြတ်နိုးမှု ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ထားသည်။
Verse 22
सा श्रद्धया भगवद्धर्मचर्यया जिज्ञासयाध्यात्मिकयोगनिष्ठया । योगेश्वरोपासनया च नित्यं पुण्यश्रव:कथया पुण्यया च ॥ २२ ॥
ထိုချစ်မြတ်နိုးမှုသည် သဒ္ဓါဖြင့်၊ ဘဂဝဒ္ဓမ္မကို လိုက်နာခြင်းဖြင့်၊ ဘုရားအကြောင်း သိလိုသော စူးစမ်းမေးမြန်းခြင်းဖြင့်၊ ဘက္တိ-ယောဂ၌ နိဿဌာတည်ခြင်းဖြင့်၊ ယောဂေရှ္ဝရ ဘုရားကို နေ့စဉ် ပူဇော်ခြင်းဖြင့်၊ ထို့ပြင် ပုဏ္ဏယရှ္ရဝ ဖြစ်သော ဘုရား၏ မဟိမကഥာများကို နားထောင်၍ ကီർത്തနာပြုခြင်းဖြင့် တိုးပွားလာသည်။
Verse 23
अर्थेन्द्रियारामसगोष्ठ्यतृष्णया तत्सम्मतानामपरिग्रहेण च । विविक्तरुच्या परितोष आत्मनि विना हरेर्गुणपीयूषपानात् ॥ २३ ॥
ဝိညာဉ်ရေးတိုးတက်လိုသူသည် ငွေကြေးနှင့် အာရုံခံပျော်ရွှင်မှုသာ စိတ်ဝင်စားသူများနှင့် ပေါင်းသင်းလိုသော ဆန္ဒကို စွန့်လွှတ်ရမည်။ ထိုသူတို့နှင့် ပေါင်းသင်းသူများကိုပါ ရှောင်ရှားရမည်။ ဟရိ၏ ဂုဏ်မဟိမအမృతကို မသောက်မီ စိတ်မငြိမ်မသာ ဖြစ်အောင် ဘဝကို ပုံဖော်ရမည်။ အာရုံခံဘောဂ၏ အရသာကို မနှစ်သက်လာသောအခါ မြင့်တက်လာသည်။
Verse 24
अहिंसया पारमहंस्यचर्यया स्मृत्या मुकुन्दाचरिताग्र्यसीधुना । यमैरकामैर्नियमैश्चाप्यनिन्दया निरीहया द्वन्द्वतितिक्षया च ॥ २४ ॥
ဝိညာဉ်ရေးတိုးတက်လိုသူသည် အဟിംသာကို လိုက်နာရမည်၊ ပရမဟံသ အာချာရျများ၏ လမ်းစဉ်ကို လိုက်ရမည်၊ မုကുന္ဒ၏ လီလာအမృతအရသာကို အမြဲမှတ်မိရမည်၊ လောကီဆန္ဒမရှိဘဲ ယမ-နိယမ စည်းကမ်းများကို လိုက်နာရမည်၊ လိုက်နာစဉ် အခြားသူများကို မနိန္ဒာရ။ ရိုးရှင်းစွာ နေထိုင်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက်ဒွန္ဒများကြောင့် မလှုပ်ရှားဘဲ သည်းခံတတ်အောင် သင်ယူရမည်။
Verse 25
हरेर्मुहुस्तत्परकर्णपूर गुणाभिधानेन विजृम्भमाणया । भक्त्या ह्यसङ्ग: सदसत्यनात्मनि स्यान्निर्गुणे ब्रह्मणि चाञ्जसा रति: ॥ २५ ॥
ဘုရားရှရီဟရီ၏ အလွန်မြတ်သော ဂုဏ်တော်များကို မကြာခဏ နားထောင်ခြင်းသည် ဘက္တိဝန်ဆောင်မှုကို တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားစေပြီး၊ ထိုလီလာဂုဏ်တော်များသည် ဘက္တများ၏ နားအလှဆင်ပစ္စည်းကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဘက္တိအားဖြင့် ဂုဏာတိတ်ဖြစ်ကာ အဆတ်-အနာတ်မာ၌ မကပ်လှမ်းဘဲ နိရ္ဂုဏ ဘြဟ္မန်—သီရိဘဂဝန်၌ လွယ်ကူစွာ ရတိတည်မြဲသည်။
Verse 26
यदा रतिर्ब्रह्मणि नैष्ठिकी पुमा- नाचार्यवान् ज्ञानविरागरंहसा । दहत्यवीर्यं हृदयं जीवकोशं पञ्चात्मकं योनिमिवोत्थितोऽग्नि: ॥ २६ ॥
အာချာရျ၏ ကရုဏာကြောင့် ဉာဏ်နှင့် ဝိရာဂျ၏ အရှိန်အဟုန် ပေါ်ထွန်းလာ၍ လူ၏ ရတိသည် သီရိဘဂဝန်၌ တည်မြဲသွားသောအခါ၊ နှလုံးအတွင်းရှိ ဇီဝသည် ဓာတ်ငါးပါးအဖုံးဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသော ရုပ်ဝတ္ထုပတ်ဝန်းကျင်ကို သစ်သားမှ ထွက်ပေါ်သော မီးက သစ်သားကိုပင် လောင်ကျွမ်းစေသကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းစေသည်။
Verse 27
दग्धाशयो मुक्तसमस्ततद्गुणो नैवात्मनो बहिरन्तर्विचष्टे । परात्मनोर्यद्वयवधानं पुरस्तात् स्वप्ने यथा पुरुषस्तद्विनाशे ॥ २७ ॥
ဝါသနာများ လောင်ကျွမ်းပြီး ဂုဏ်တရားအားလုံးမှ လွတ်မြောက်သည့်အခါ၊ အပြင်ဘက်နှင့် အတွင်းဘက် လုပ်ရပ်တို့၏ ခွဲခြားမှုကို မမြင်တော့သည်။ ထိုအခါ အာတ်မာနှင့် ပရမာတ်မာကြား ယခင်က ရှိသကဲ့သို့ ထင်မြင်ခဲ့သော ကွာဟမှုသည် ပျက်ကွယ်သွားသည်—အိပ်မက်ပြီးဆုံးလျှင် အိပ်မက်နှင့် အိပ်မက်မြင်သူ၏ ခွဲခြားမှု မရှိသကဲ့သို့။
Verse 28
आत्मानमिन्द्रियार्थं च परं यदुभयोरपि । सत्याशय उपाधौ वै पुमान् पश्यति नान्यदा ॥ २८ ॥
အာတ်မာသည် အင်ဒြိယအာရုံခံစားမှုအတွက် ရှိနေသော် အမျိုးမျိုးသော ဆန္ဒများကို ဖန်တီးပြီး ထိုကြောင့် အုပ်ဓိများအောက်တွင် ချုပ်နှောင်ခံရသည်။ သို့သော် အလွန်မြတ်သော အတိဓမ္မအနေအထားတွင်တော့ သခင်ဘုရား၏ အလိုတော်ကို ဖြည့်ဆည်းခြင်းမှတပါး အခြားအရာကို မစိတ်ဝင်စားတော့။
Verse 29
निमित्ते सति सर्वत्र जलादावपि पूरुष: । आत्मनश्च परस्यापि भिदां पश्यति नान्यदा ॥ २९ ॥
ကွဲပြားသော အကြောင်းရင်းများကြောင့်သာ လူသည် နေရာတိုင်းတွင် ကိုယ်တိုင်နှင့် အခြားသူတို့အကြား ကွာခြားမှုကို မြင်သည်။ ရေ၊ ဆီ သို့မဟုတ် မှန်ထဲတွင် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အရိပ်ပုံရိပ်က မတူညီသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 30
इन्द्रियैर्विषयाकृष्टैराक्षिप्तं ध्यायतां मन: । चेतनां हरते बुद्धे: स्तम्बस्तोयमिव ह्रदात् ॥ ३० ॥
အာရုံခံအင်္ဂါများက အာရုံဝတ္ထုများ၏ အပျော်အပါးသို့ ဆွဲငင်ခံရသော် စိတ်သည် လှုပ်ရှား၍ မတည်ငြိမ်ဖြစ်သည်။ အာရုံဝတ္ထုများကို အမြဲတမ်း စဉ်းစားနေခြင်းကြောင့် ဉာဏ်၏ အမှန်တကယ် သတိတရားသည် ပျောက်ကွယ်သကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ ကန်ရေကို ကမ်းဘက် မြက်တံများက တဖြည်းဖြည်း စုပ်ယူသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 31
भ्रश्यत्यनुस्मृतिश्चित्तं ज्ञानभ्रंश: स्मृतिक्षये । तद्रोधं कवय: प्राहुरात्मापह्नवमात्मन: ॥ ३१ ॥
မူလသတိတရားမှ လွဲချော်သော် စိတ်၏ အနုသမృతိ (ပြန်လည်မှတ်မိမှု) ပျက်စီးပြီး၊ မှတ်ဉာဏ် ကွယ်ပျောက်သော် ဉာဏ်ပညာလည်း ချော်ယွင်းသည်။ ပညာရှိကဗျာဆရာတို့က ဤအခြေအနေကို ‘အတ္တမ-အပဟ္နဝ’ ဟုခေါ်၍၊ ကိုယ့်အတ္တ၏ သဘောသဘာဝကို ကိုယ်တိုင် ဖုံးကွယ်မေ့လျော့ခြင်းဟု ဆိုကြသည်။
Verse 32
नात: परतरो लोके पुंस: स्वार्थव्यतिक्रम: । यदध्यन्यस्य प्रेयस्त्वमात्मन: स्वव्यतिक्रमात् ॥ ३२ ॥
ဤလောက၌ လူ၏ အမှန်တကယ် အကျိုးအမြတ်ကို အတားအဆီးအကြီးဆုံးဖြစ်စေသည်မှာ ကိုယ်တိုင်ကို သိမြင်ခြင်းကို လျစ်လျူရှုပြီး အခြားအရာများကို ပို၍ နှစ်သက်ဖွယ်ဟု ထင်မြင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
Verse 33
अर्थेन्द्रियार्थाभिध्यानं सर्वार्थापह्नवो नृणाम् । भ्रंशितो ज्ञानविज्ञानाद्येनाविशति मुख्यताम् ॥ ३३ ॥
ငွေရှာခြင်းနှင့် ထိုငွေကို အာရုံခံအပျော်အပါးအတွက် သုံးစွဲခြင်းကို အမြဲတမ်း စဉ်းစားနေခြင်းသည် လူသားတို့၏ အကျိုးအမြတ်အားလုံးကို ဖျက်ဆီးသည်။ ဉာဏ်ပညာ၊ နက်ရှိုင်းသိမြင်မှုနှင့် ဘက္တိ မရှိလျှင် သစ်ပင်၊ ကျောက်တုံးကဲ့သို့သော ဘဝမျိုးများသို့ ကျရောက်သည်။
Verse 34
न कुर्यात्कर्हिचित्सङ्गं तमस्तीव्रं तितीरिषु: । धर्मार्थकाममोक्षाणां यदत्यन्तविघातकम् ॥ ३४ ॥
အဝိဇ္ဇာ၏ သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်လိုသူတို့သည် တမသ (အမှောင်သဘော) နှင့် မည်သည့်အခါမျှ မပေါင်းသင်းသင့်။ အပျော်အပါးကို အဓိကထားသော လုပ်ရပ်များသည် ဓမ္မ၊ အတ္ထ၊ ကာမ နှင့် နောက်ဆုံး မောက္ခ—ဤအရာအားလုံး၏ အကောင်အထည်ဖော်မှုကို အလွန်တရာ တားဆီးသည်။
Verse 35
तत्रापि मोक्ष एवार्थ आत्यन्तिकतयेष्यते । त्रैवर्ग्योऽर्थो यतो नित्यं कृतान्तभयसंयुत: ॥ ३५ ॥
ဘဝရည်မှန်းချက် လေးပါးအနက် မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) သည် အမြင့်ဆုံးဖြစ်၍ အလွန်အရေးကြီးစွာ ယူဆရမည်။ ဓမ္မ၊ အတ္ထ၊ ကာမ တို့သည် သဘာဝ၏ တင်းကျပ်သော ဥပဒေဖြစ်သည့် သေခြင်းကြောင့် အမြဲပျက်စီးသည်။
Verse 36
परेऽवरे च ये भावा गुणव्यतिकरादनु । न तेषां विद्यते क्षेममीशविध्वंसिताशिषाम् ॥ ३६ ॥
အမြင့်နှင့် အနိမ့် ဘဝအခြေအနေများကို ကျွန်ုပ်တို့ ကောင်းချီးဟု ယူဆသော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် ပစ္စည်းသဘာဝ၏ ဂုဏ်သုံးပါး အပြန်အလှန် ရောနှောမှုကြောင့်သာ ပေါ်ထွက်သည်။ အမှန်တကယ်တော့ တည်မြဲသော ချမ်းသာမရှိ၊ အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရှင်က အားလုံးကို ဖျက်ဆီးမည်။
Verse 37
तत्त्वं नरेन्द्र जगतामथ तस्थूषां च देहेन्द्रियासुधिषणात्मभिरावृतानाम् । य: क्षेत्रवित्तपतया हृदि विश्वगावि: प्रत्यक् चकास्ति भगवांस्तमवेहि सोऽस्मि ॥ ३७ ॥
အို ဘုရင် ပೃထု၊ လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ အားလုံး၏ ကိုယ်ခန္ဓာတိုင်းတွင်၊ ဇီဝအတ္မာသည် ထူထဲသော ကိုယ်နှင့် ပရాణ-ဝါယု၊ ဗုဒ္ဓိတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော နူးညံ့ကိုယ်ကြောင့် ဖုံးကွယ်နေသော်လည်း၊ နှလုံးတွင် က్షೇತ್ರ၏ အရှင်အဖြစ် အတွင်းမှ တောက်ပနေသော ဘဂဝန်ကို သိလော့—အဲဒီသူပင် ငါဖြစ်သည်။
Verse 38
यस्मिन्निदं सदसदात्मतया विभाति माया विवेकविधुति स्रजि वाहिबुद्धि: । तं नित्यमुक्तपरिशुद्धविशुद्धतत्त्वं प्रत्यूढकर्मकलिलप्रकृतिं प्रपद्ये ॥ ३८ ॥
ဤအရာအားလုံးသည် မာယာကြောင့် အကြောင်းနှင့် အကျိုးအဖြစ် စစ်နှင့် မစစ်ကဲ့သို့ ပေါ်ထွက်သည်။ သို့သော် ဉာဏ်ပညာဖြင့် စဉ်းစားကာ မာယာကို ကျော်လွန်သူသည်—ကြိုးကို မြွေဟု ထင်မှားမှု ပျောက်သကဲ့သို့—ပရမာတ္မာသည် နిత്യമুক্ত၊ အလွန်သန့်ရှင်း၊ သန့်စင်သော တတ္တဝါဖြစ်ပြီး ကမ္မမလင်မှ မထိခိုက်ကြောင်း သိမြင်သည်။ ထိုသခင်ထံသာ ငါ အလျှော့ပေးအပ်နှံ၏။
Verse 39
यत्पादपङ्कजपलाशविलासभक्त्या कर्माशयं ग्रथितमुद्ग्रथयन्ति सन्त: । तद्वन्न रिक्तमतयो यतयोऽपि रुद्ध स्रोतोगणास्तमरणं भज वासुदेवम् ॥ ३९ ॥
သခင်၏ ကြာပန်းတော်ခြေဖျား၏ အရွက်ကဲ့သို့ နူးညံ့သော ဝန်ဆောင်မှု၌ ပျော်မြူးသော ဘက္တိဖြင့် သန္တပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ကမ္မဆန္ဒ၏ တင်းကျပ်သော ချည်ကွင်းကို လွယ်ကူစွာ ဖြုတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဘက္တိမရှိသူ—ဂျ္ဉာနီ၊ ယောဂီတို့ပင်—အာရုံခံစားမှု၏ လှိုင်းများကို တားဆီးလိုသော်လည်း မတားနိုင်။ ထို့ကြောင့် ဝာစုဒေဝ၏ သားတော် သ্রীကృష్ణ (ဝာစုဒေဝ) ကို ဘဇနာပြုလော့။
Verse 40
कृच्छ्रो महानिह भवार्णवमप्लवेशां षड्वर्गनक्रमसुखेन तितीर्षन्ति । तत्त्वं हरेर्भगवतो भजनीयमङ्घ्रिं कृत्वोडुपं व्यसनमुत्तर दुस्तरार्णम् ॥ ४० ॥
အဝိဇ္ဇာ၏ ဘဝသမုဒ္ဒရာသည် အလွန်ခက်ခဲ၍ စိတ်၏ ရန်သူခြောက်ပါးကဲ့သို့ အန္တရာယ်ရှိသော မိကျောင်းများဖြင့် ပြည့်နေသည်။ ဘက္တိမရှိသူများသည် တပဿာခက်ခဲစွာဖြင့် ဖြတ်ကူးလိုကြသော်လည်း၊ ကျွန်ုပ်တို့ကတော့ ဘဂဝန် ဟရီ၏ ပူဇော်ထိုက်သော ကြာပန်းခြေတော်ကို လှေကဲ့သို့ အားကိုးလျှင် ဒီခက်ခဲသော သမုဒ္ဒရာနှင့် အန္တရာယ်အားလုံးကို ကျော်လွှားနိုင်မည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 41
मैत्रेय उवाच स एवं ब्रह्मपुत्रेण कुमारेणात्ममेधसा । दर्शितात्मगति: सम्यक्प्रशस्योवाच तं नृप: ॥ ४१ ॥
မૈထရေယာက ပြောသည်—ဗြဟ္မာ၏ သားတော်ဖြစ်သော ကုမာရတစ်ပါးသည် အာတ္မပညာပြည့်စုံ၍ အပြည့်အဝ ဝိညာဉ်ရေးရာ ဉာဏ်ဖြင့် ဤသို့ သင်ကြားပေးသဖြင့် ရာဇာသည် မိမိ၏ အာတ္မဂတိကို ထင်ရှားစွာ သိမြင်하였다။ ထို့နောက် သင့်လျော်စွာ ချီးမွမ်းကာ ဤသို့ ပြော하였다။
Verse 42
राजोवाच कृतो मेऽनुग्रह: पूर्वं हरिणार्तानुकम्पिना । तमापादयितुं ब्रह्मन् भगवन् यूयमागता: ॥ ४२ ॥
ရာဇာက ပြောသည်—အို ဗြာဟ္မဏ၊ အို မဟာပုဂ္ဂိုလ်! ယခင်က ဒုက္ခရောက်သူတို့ကို ကရုဏာပြုသော ဘဂဝန် ဟရီသည် အကြောင်းမဲ့ ကရုဏာဖြင့် ကျွန်ုပ်ကို အနုဂ्रहပေး၍ သင်တို့သည် ကျွန်ုပ်အိမ်သို့ လာမည်ဟု အရိပ်အမြွက် ပြခဲ့သည်။ ထိုကောင်းချီးကို အတည်ပြုရန် သင်တို့အားလုံး ယခု ရောက်လာကြသည်။
Verse 43
निष्पादितश्च कार्त्स्न्येन भगवद्भिर्घृणालुभि: । साधूच्छिष्टं हि मे सर्वमात्मना सह किं ददे ॥ ४३ ॥
အို ချစ်ခင်ရသော ဗြာဟ္မဏ! သင်တို့သည်လည်း ဘုရားသခင်ကဲ့သို့ ကရုဏာပြည့်ဝကြသဖြင့် အမိန့်ကို အပြည့်အဝ ဆောင်ရွက်ပြီးပြီ။ ထို့ကြောင့် သင်တို့အား တစ်စုံတစ်ရာ ပူဇော်ရန်မှာ ကျွန်ုပ်၏ တာဝန်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်၌ ရှိသမျှသည် သာဓုတို့၏ ကျန်ရစ်သည့် အစာအကျန်ကဲ့သို့သာ ဖြစ်သည်။ ကိုယ့်ကိုယ်တိုင်ပါ ထည့်ပြီး ကျွန်ုပ် ဘာပေးနိုင်မည်နည်း?
Verse 44
प्राणा दारा: सुता ब्रह्मन् गृहाश्च सपरिच्छदा: । राज्यं बलं मही कोश इति सर्वं निवेदितम् ॥ ४४ ॥
ရာဇာက ဆက်ပြောသည်—အို ဗြာဟ္မဏတို့! ကျွန်ုပ်၏ အသက်၊ ဇနီး၊ သားသမီးများ၊ အိမ်နှင့် အိမ်သုံးပစ္စည်းများ၊ နိုင်ငံတော်၊ အင်အား၊ မြေယာ၊ အထူးသဖြင့် ဘဏ္ဍာတိုက်—ဤအရာအားလုံးကို သင်တို့အား ဆက်ကပ်အပ်နှံပါသည်။
Verse 45
सैनापत्यं च राज्यं च दण्डनेतृत्वमेव च । सर्व लोकाधिपत्यं च वेदशास्त्रविदर्हति ॥ ४५ ॥
ဝေဒသိပ္ပံနှင့် သာသနာကျမ်း၏ သဘောတရားများအတိုင်း ပြည့်စုံစွာ ပညာရရှိသူသာ စစ်တပ်မူးချုပ်၊ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်သူ၊ ဒဏ်ခတ်သူနှင့် လောကတစ်လုံး၏ အရှင်ဖြစ်ရန် ထိုက်တန်သည်; ထို့ကြောင့် ပృထု မဟာရာဇာသည် အရာအားလုံးကို ကုမာရတို့ထံ ဆက်ကပ်하였다။
Verse 46
स्वमेव ब्राह्मणो भुङ्क्ते स्वं वस्ते स्वं ददाति च । तस्यैवानुग्रहेणान्नं भुञ्जते क्षत्रियादय: ॥ ४६ ॥
ဗြာဟ္မဏသည် မိမိပိုင်ဆိုင်ရာဖြင့်သာ စားသောက်၍ မိမိပိုင်ဆိုင်ရာဖြင့်သာ ဝတ်ဆင်ကာ မိမိပိုင်ဆိုင်ရာဖြင့်သာ ဒါနပြုသည်; ထိုဗြာဟ္မဏ၏ အနုဂ्रहကြောင့်သာ က္ଷတ္တရိယတို့ စသည်တို့ အစာကို စားသောက်နိုင်သည်။
Verse 47
यैरीदृशी भगवतो गतिरात्मवाद एकान्ततो निगमिभि: प्रतिपादिता न: । तुष्यन्त्वदभ्रकरुणा: स्वकृतेन नित्यं को नाम तत्प्रतिकरोति विनोदपात्रम् ॥ ४७ ॥
ဘဂဝန်နှင့် ဆက်နွယ်သော ကိုယ်တိုင်သဘောပေါက်မှုလမ်းကို အပြည့်အဝ ယုံကြည်ချက်နှင့် ဝေဒပမာဏများဖြင့် ရှင်းလင်းပြသကာ အကန့်အသတ်မဲ့ ဝန်ဆောင်မှု ပြုခဲ့သော မိုးတိမ်ကဲ့သို့ ကရုဏာပြည့်ဝသော မဟာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ကျေးဇူးကို မည်သူ ပြန်ဆပ်နိုင်မည်နည်း? သူတို့ စိတ်တော်ကျစေရန် လက်အုပ်တွင် ရေတစ်စက် ဆက်ကပ်ခြင်းသာ ကျွန်ုပ်တို့၏ အားသာချက်; ထိုမဟာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် လူ့လောကသို့ အကန့်အသတ်မဲ့ မေတ္တာဖြင့် ဖြန့်ဝေသော မိမိတို့၏ ကုသိုလ်ကမ္မများကြောင့်ပင် တೃप्तကြသည်။
Verse 48
मैत्रेय उवाच त आत्मयोगपतय आदिराजेन पूजिता: । शीलं तदीयं शंसन्त: खेऽभवन्मिषतां नृणाम् ॥ ४८ ॥
မဟာရသီ မૈထရေယ က ပြောသည်—မဟာရာဇာ ပృထု၏ ဤသို့ ပူဇော်ခြင်းကို ခံယူပြီးနောက်၊ ဘက္တိယောဂ၏ အရှင်များဖြစ်သော ကုမာရ လေးပါးသည် အလွန်ပင် ဝမ်းမြောက်ကြသည်။ သူတို့သည် ကောင်းကင်၌ ပေါ်ထွန်းကာ ဘုရင်၏ သီလကို ချီးမွမ်းကြပြီး လူအားလုံးက မြင်တွေ့ကြသည်။
Verse 49
वैन्यस्तु धुर्यो महतां संस्थित्याध्यात्मशिक्षया । आप्तकाममिवात्मानं मेन आत्मन्यवस्थित: ॥ ४९ ॥
မဟာပုဂ္ဂိုလ်များအနက် ဝိုင်နျ ပృထုသည် အာధ్యાત્મပညာပေးမှု၌ တည်ကြည်မှုကြောင့် အဓိကဦးဆောင်သူဖြစ်သည်။ သူသည် မိမိအတွင်း၌ တည်နေ၍ ဝိညာဉ်ရေး နားလည်မှု၌ အောင်မြင်မှုအားလုံး ရရှိပြီးသူကဲ့သို့ ကျေနပ်တော်မူ하였다။
Verse 50
कर्माणि च यथाकालं यथादेशं यथाबलम् । यथोचितं यथावित्तमकरोद्ब्रह्मसात्कृतम् ॥ ५० ॥
ကိုယ်တိုင်စိတ်ကျေနပ်နေသော ပೃထု မဟာရာဇာသည် အချိန်၊ အခြေအနေ၊ အင်အားနှင့် ငွေကြေးအနေအထားအလိုက် သင့်တော်သလို တာဝန်များကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်하였다။ သူ၏ လုပ်ဆောင်မှုအားလုံး၏ တစ်ခုတည်းသော ရည်ရွယ်ချက်မှာ အဘယ်သို့မဆို အမြင့်ဆုံးအမှန်တရားဖြစ်သော ဘဂဝန်ကို ကျေနပ်စေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် သင့်တော်စွာ ကျင့်ကြံ하였다။
Verse 51
फलं ब्रह्मणि संन्यस्य निर्विषङ्ग: समाहित: । कर्माध्यक्षं च मन्वान आत्मानं प्रकृते: परम् ॥ ५१ ॥
ပೃထု မဟာရာဇာသည် မိမိ၏ ကర్మဖလအားလုံးကို ဘြဟ္မန် (ဘဂဝန်) ထံ အပ်နှံကာ အလွန်မကပ်မငြိ၊ စိတ်တည်ငြိမ်၍ တစ်စိတ်တစ်မနော ဖြစ်하였다။ သူသည် प्रभုကို ကర్మ၏ အုပ်ချုပ်သူဟု ယုံကြည်ပြီး၊ မိမိကိုယ်ကို ပစ္စည်းသဘာဝကို ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်၏ အမြဲတမ်းကျွန်ဟုသာ မှတ်ယူ하였다။
Verse 52
गृहेषु वर्तमानोऽपि स साम्राज्यश्रियान्वित: । नासज्जतेन्द्रियार्थेषु निरहंमतिरर्कवत् ॥ ५२ ॥
အင်ပါယာတစ်ခုလုံး၏ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုကြောင့် အလွန်အာဏာအင်အားရှိသော်လည်း ပೃထု မဟာရာဇာသည် ဂೃಹಸ್ಥအဖြစ် အိမ်တွင်ပင် နေထိုင်하였다။ အာရုံခံစားမှုကို ဖြည့်ဆည်းရန် မိမိ၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် စည်းစိမ်ကို အသုံးချလိုသော စိတ်မရှိသဖြင့် နေရောင်ကဲ့သို့ အခြေအနေအားလုံးတွင် မကပ်မငြိဘဲ နေ하였다။
Verse 53
एवमध्यात्मयोगेन कर्माण्यनुसमाचरन् । पुत्रानुत्पादयामास पञ्चार्चिष्यात्मसम्मतान् ॥ ५३ ॥
ဤသို့ အဓျာတ္မယောဂ (ဘက္တိယောဂ) တွင် တည်နေ၍ ပೃထု မဟာရာဇာသည် လောကီတာဝန်များကို သင့်တော်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ဇနီး အර්චိ မှတစ်ဆင့် သားငါးယောက်ကို ရရှိ하였다။ အမှန်တကယ် ထိုသားများသည် သူ၏ ကိုယ်ပိုင် ဆန္ဒအတိုင်းပင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။
Verse 54
विजिताश्वं धूम्रकेशं हर्यक्षं द्रविणं वृकम् । सर्वेषां लोकपालानां दधारैक: पृथुर्गुणान् ॥ ५४ ॥
ဗိဇိတာရှွ၊ ဓూమ္ရကేశ၊ ဟရျက္ษ၊ ဒြဝိဏ နှင့် ဝೃက ဟူသော သားငါးယောက်ကို ရရှိပြီးနောက် ပೃထု မဟာရာဇာသည် လောကကို အုပ်ချုပ်ခြင်းကို ဆက်လက်ပြုလုပ်하였다။ အခြားလောကများကို စောင့်ရှောက်သော လောကပာလ နတ်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိအားလုံးကို သူတစ်ဦးတည်းကပင် ဆောင်ယူထား하였다။
Verse 55
गोपीथाय जगत्सृष्टे: काले स्वे स्वेऽच्युतात्मक: । मनोवाग्वृत्तिभि: सौम्यैर्गुणै: संरञ्जयन् प्रजा: ॥ ५५ ॥
အချျုတ ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းသော ဘက္တဖြစ်သော မဟာရာဇ ပೃထုသည် ဘုရား၏ ဖန်ဆင်းမှုကို ကာကွယ်လို၍ ပြည်သူတို့၏ အလိုဆန္ဒအမျိုးမျိုးအတိုင်း စိတ်၊ စကား၊ လုပ်ရပ်နှင့် နူးညံ့သော အကျင့်အပြုအမူဖြင့် အစုံအလင် ကျေနပ်စေ하였다။
Verse 56
राजेत्यधान्नामधेयं सोमराज इवापर: । सूर्यवद्विसृजन् गृह्णन् प्रतपंश्च भुवो वसु ॥ ५६ ॥
မဟာရာဇ ပೃထုသည် လ၏ဘုရင် စိုးမရာဇကဲ့သို့ ‘ရာဇာ’ ဟူသောနာမဖြင့် ကျော်ကြားလာ하였다။ ထို့ပြင် နေရောင်ဘုရားကဲ့သို့ အင်အားကြီး၍ တိကျကျပ်တည်းကာ အပူနှင့် အလင်းကို ဖြန့်ဝေသကဲ့သို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း လောကများ၏ ရေကိုလည်း ဆွဲယူတတ်하였다။
Verse 57
दुर्धर्षस्तेजसेवाग्निर्महेन्द्र इव दुर्जय: । तितिक्षया धरित्रीव द्यौरिवाभीष्टदो नृणाम् ॥ ५७ ॥
မဟာရာဇ ပೃထုသည် မီးကဲ့သို့ မတားဆီးနိုင်အောင် အင်အားကြီး၍ သူ၏ အမိန့်ကို မည်သူမျှ မလွန်ဆန်နိုင်하였다။ အင်ဒြာကဲ့သို့ အနိုင်မရနိုင်သူဖြစ်သော်လည်း မြေကြီးကဲ့သို့ သည်းခံတတ်ပြီး လူတို့၏ ဆန္ဒများကို ဖြည့်ဆည်းရာတွင် ကောင်းကင်ကဲ့သို့ ပေးကမ်းသူဖြစ်하였다။
Verse 58
वर्षति स्म यथाकामं पर्जन्य इव तर्पयन् । समुद्र इव दुर्बोध: सत्त्वेनाचलराडिव ॥ ५८ ॥
မိုးရွာသကဲ့သို့ လိုသလို ရွာ၍ အားလုံးကို တင်းတိမ်စေသကဲ့သို့ မဟာရာဇ ပೃထုသည် လူတိုင်းကို စိတ်ကျေနပ်စေ하였다။ သူသည် သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ နက်ရှိုင်း၍ မည်သူမျှ မနားလည်နိုင်၊ မေရုတောင်ကဲ့သို့ ရည်မှန်းချက်၌ မလှုပ်မယှက် တည်ကြည်하였다။
Verse 59
धर्मराडिव शिक्षायामाश्चर्ये हिमवानिव । कुवेर इव कोशाढ्यो गुप्तार्थो वरुणो यथा ॥ ५९ ॥
မဟာရာဇ ပೃထု၏ ဉာဏ်ပညာနှင့် ပညာရေးသည် ဓမ္မကို စောင့်ကြည့်သော ယမရာဇကဲ့သို့ အံ့ဩဖွယ်ဖြစ်하였다။ သူ၏ စည်းစိမ်သည် ရတနာနှင့် သတ္တုများ စုဆောင်းထားသော ဟိမဝန္တတောင်ကဲ့သို့ ကြွယ်ဝ하였다။ ကုဗေရကဲ့သို့ ငွေကြေးပြည့်စုံပြီး၊ သူ၏ လျှို့ဝှက်ချက်များသည် ဝရုဏကဲ့သို့ ဖုံးကွယ်—မည်သူမျှ မဖော်ထုတ်နိုင်하였다။
Verse 60
मातरिश्वेव सर्वात्मा बलेन महसौजसा । अविषह्यतया देवो भगवान् भूतराडिव ॥ ६० ॥
ကိုယ်ခန္ဓာအင်အားနှင့် အာရုံအင်အားတို့၌ မဟာရာဇ ပೃထု သည် နေရာတိုင်းသို့ သွားနိုင်သော လေကဲ့သို့ အင်အားကြီး၍၊ မခံနိုင်လောက်သော တေဇော၌လည်း ဘဂဝန် ရုဒ္ရရူပ စဒါရှီဝကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 61
कन्दर्प इव सौन्दर्ये मनस्वी मृगराडिव । वात्सल्ये मनुवन्नृणां प्रभुत्वे भगवानज: ॥ ६१ ॥
အလှအပ၌ ကန္ဒർပကဲ့သို့၊ စိတ်ဓာတ်တည်ကြည်မှု၌ ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ မေတ္တာဝတ္စလ్యంలో စွာယမ္ဘုဝ မနုကဲ့သို့၊ အုပ်ချုပ်နိုင်စွမ်း၌ ဘဂဝန် ဘြဟ္မာကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 62
बृहस्पतिर्ब्रह्मवादे आत्मवत्त्वे स्वयं हरि: । भक्त्या गोगुरुविप्रेषु विष्वक्सेनानुवर्तिषु । ह्रिया प्रश्रयशीलाभ्यामात्मतुल्य: परोद्यमे ॥ ६२ ॥
ဝိညာဉ်ရေးရာ ဉာဏ်၌ သူသည် ဘృဟစ್ಪတိနှင့်တူ၍၊ ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှု၌တော့ ဟရိကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဘက္တိ၌ ဂိုကာကွယ်ရေးနှင့် ဂုရု၊ ဘြာဟ္မဏတို့ကို ဆောင်ရွက်သည့် ဝိෂ్వက္စೇန အနုဝတ္တိ ဘက္တများကို သူသည် श्रद्धာဖြင့် လိုက်နာသည်။ သန့်ရှင်းသောရှက်ကြောက်မှုနှင့် နူးညံ့သိမ်မွေ့မှု၌ ပြည့်စုံပြီး၊ ပရဟိတလုပ်ငန်းတွင်လည်း ကိုယ့်အတ္တအကျိုးအတွက်လုပ်သကဲ့သို့ ကြိုးစားသည်။
Verse 63
कीर्त्योर्ध्वगीतया पुम्भिस्त्रैलोक्ये तत्र तत्र ह । प्रविष्ट: कर्णरन्ध्रेषु स्त्रीणां राम: सतामिव ॥ ६३ ॥
အထက်၊ အလယ်၊ အောက် သုံးလောကလုံးတွင် ပೃထု မဟာရာဇ၏ ကီർത്തိကို လူတို့က အသံမြင့်မြင့် ချီးမွမ်းကြသည်။ မိန်းမများနှင့် သာဓုများသည် သူ၏ ချိုမြိန်သော ဂုဏ်တော်ကို နားဖြင့်ကြားရပြီး၊ ထိုကီർത്തိသည် သရီရာမချန္ဒရ၏ ကီർത്തိကဲ့သို့ ချိုမြိန်သည်။
Frequently Asked Questions
This act honors caraṇāmṛta as spiritually purifying and models śāstric etiquette: a ruler becomes truly glorious by humility before realized devotees. In Bhāgavata theology, the Lord’s mercy flows through His devotees; reverence to them accelerates purification and anchors kingship in service rather than pride.
He defines it as detachment from the bodily concept and steady attachment to the Supreme Lord beyond the guṇas. This attachment is cultivated through bhakti practices—hearing, chanting, worship, and inquiry—and it naturally cleanses lust from the heart, making liberation meaningful and stable.
Those absorbed in money-making and sense gratification—and even those who keep such association—should be avoided, because that association agitates the mind, strengthens anarthas, and obstructs dharma, artha, kāma, and especially mokṣa. The chapter frames bad association as the practical root of spiritual decline.
Because without devotion to the Lord’s lotus feet, the ‘hard-knotted’ desires for fruitive activity persist. Sanat-kumāra presents bhakti as uniquely effective: service to Bhagavān redirects desire itself, whereas mere restraint or analysis often fails against entrenched saṁskāras.
The Lord’s lotus feet are compared to boats that carry one safely across saṁsāra, which is dangerous like an ocean filled with sharks (temptations, anarthas, karmic reactions). The teaching emphasizes śaraṇāgati—taking shelter—over relying solely on austerity or self-powered methods.