Adhyaya 21

Verse 1

मैत्रेय उवाच । मौक्तिकैः कुसुम-स्रग्भिर् दुकूलैः स्वर्ण-तोरणैः महासुरभिभिर् धूपैः मण्डितं तत्र तत्र वाइ ॥ १ ॥

မဟာရိရှီ မૈထရေယ က ပြောသည်—ဗိဒုရာ! ဘုရင်သည် မိမိမြို့သို့ ဝင်ရောက်လာသောအခါ မြို့တစ်မြို့လုံးကို ပုလဲများ၊ ပန်းကုံးများ၊ လှပသောအဝတ်အထည်များနှင့် ရွှေတံခါးတောရဏများဖြင့် နေရာနေရား အလှဆင်ထားပြီး၊ အလွန်မွှေးကြိုင်သော ဓూప၏ အနံ့ဖြင့် မြို့တစ်မြို့လုံး မွှေးပျံ့နေ하였다။

Verse 2

चन्दनागुरुतोयार्द्ररथ्याचत्वरमार्गवत् । पुष्पाक्षतफलैस्तोक्‍मैर्लाजैरर्चिर्भिरर्चितम् ॥ २ ॥

စန္ဒကူးနှင့် အဂုရုရနံ့ရေကို မြို့တစ်မြို့လုံး၏ လမ်းကြား၊ လမ်းဆုံ၊ လမ်းမများတွင် ပက်ဖျန်း하였다။ ပန်းများ၊ အက္ခတ (မကွဲဆန်)၊ မကွဲသီးများ၊ လာဇာ၊ အမျိုးမျိုးသော ရတနာနှင့် မီးအိမ်အလင်းတို့ဖြင့် မင်္ဂလာအလှဆင်ထား하였다။

Verse 3

सवृन्दै: कदलीस्तम्भै: पूगपोतै: परिष्कृतम् । तरुपल्लवमालाभि: सर्वत: समलङ्‌कृतम् ॥ ३ ॥

လမ်းဆုံများတွင် သစ်သီးပန်းအုပ်များနှင့်အတူ ငှက်ပျောတိုင်များ၊ ကွမ်းပင်ကိုင်းများဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။ သစ်ပင်အရွက်နုမော်လီများကြောင့် မြို့တစ်မြို့လုံး အရပ်ရပ်တွင် လှပတင့်တယ်နေ하였다။

Verse 4

प्रजास्तं दीपबलिभि: सम्भृताशेषमङ्गलै: । अभीयुर्मृष्टकन्याश्च मृष्टकुण्डलमण्डिता: ॥ ४ ॥

ဘုရင်သည် မြို့တံခါးသို့ ဝင်ရောက်လာသော် ပြည်သူများက မီးအိမ်၊ ပန်း၊ ဒဓိ(ယိုဂတ်) စသည့် မင်္ဂလာပစ္စည်းများဖြင့် စိတ်ပါလက်ပါ ကြိုဆို하였다။ ထို့ပြင် နားကပ်များ တိုက်မိ၍ မြည်သံထွက်သည့် အလှဆင်ပစ္စည်းများဝတ်ဆင်ထားသော လှပသည့် အပျိုမိန်းကလေးများလည်း လာရောက်ကြိုဆို하였다။

Verse 5

शङ्खदुन्दुभिघोषेण ब्रह्मघोषेण चर्त्विजाम् । विवेश भवनं वीर: स्तूयमानो गतस्मय: ॥ ५ ॥

ဘုရင်သည် နန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်သော် သင်္ခါသံနှင့် ဒုန္ဒုဘီတီးသံများ မြည်ဟည်းလာပြီး၊ ရိတဝိဇ်များက ဝေဒမంత్రဖြင့် ဘြဟ္မဃိုးသံကို ရွတ်ဆိုကြသည်။ စူတတို့ကလည်း မျိုးမျိုးသော စတုတိများကို ပူဇော်ကြသော်လည်း၊ ထိုဗီရဘုရင်သည် အနည်းငယ်မျှ မာနမတက်ခဲ့။

Verse 6

पूजित: पूजयामास तत्र तत्र महायशा: । पौराञ्जानपदांस्तांस्तान्प्रीत: प्रियवरप्रद: ॥ ६ ॥

သူကိုယ်တိုင် ပူဇော်ခံရသော်လည်း ကိတိယသ်ကြီးသော ဘုရင်သည် နေရာနေရာတွင် လူအပေါင်းတို့ကို ပြန်လည်ဂုဏ်ပြု하였다။ ပျော်ရွှင်စွာ မြို့သူမြို့သားနှင့် နယ်သူနယ်သားတို့အား သူတို့နှစ်သက်လိုလားသော ဆုတောင်းအကျိုးများကို ပေးအပ်하였다။

Verse 7

स एवमादीन्यनवद्यचेष्टित: कर्माणि भूयांसि महान्महत्तम: । कुर्वन् शशासावनिमण्डलं यश: स्फीतं निधायारुरुहे परं पदम् ॥ ७ ॥

ပృထု မဟာရာဇာသည် အကြီးမြတ်ဆုံးသော မဟာဝိညာဉ်ဖြစ်၍ လူအပေါင်းတို့က ပူဇော်ထိုက်သူ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ကို အုပ်ချုပ်ရာတွင် အပြစ်ကင်းသန့်ရှင်းသော ဂုဏ်ရည်မြင့် လုပ်ရပ်များစွာကို ဆောင်ရွက်하였다။ စကြဝဠာတစ်လျှောက် ကျော်ကြားသည့် ကီർത്തိကို တည်ထောင်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ ကြာပန်းတော်ခြေ—အမြင့်ဆုံးအဆင့်—ကို ရရှိ하였다။

Verse 8

सूत उवाच तदादिराजस्य यशो विजृम्भितं गुणैरशेषैर्गुणवत्सभाजितम् । क्षत्ता महाभागवत: सदस्पते कौषारविं प्राह गृणन्तमर्चयन् ॥ ८ ॥

စူတ ဂိုஸ்வာမီက ဆက်လက်ပြောသည်– အို ရှောနက၊ မဟာရိရှီတို့၏ ခေါင်းဆောင်ရေ! အရည်အချင်းအပြည့်နှင့် ကမ္ဘာလောကတစ်လျှောက် ချီးမွမ်းခံရသော အာဒိရာဇာ ပృထု၏ ကီർത്തိကို မૈထရేయထံမှ ကြားပြီးနောက် မဟာဘဂဝတ ဝိဒုရသည် ကೌရှာရဝိ ရိရှီ မૈထရేయကို အလွန်နိမ့်ချစွာ ပူဇော်ကာ အောက်ပါမေးခွန်းကို မေး하였다။

Verse 9

विदुर उवाच सोऽभिषिक्त: पृथुर्विप्रैर्लब्धाशेषसुरार्हण: । बिभ्रत् स वैष्णवं तेजो बाह्वोर्याभ्यां दुदोह गाम् ॥ ९ ॥

ဝိဒုရက ပြောသည်– အို ဘြာဟ္မဏ မૈထရేయ၊ ပုထုကို မဟာရိရှီများနှင့် ဘြာဟ္မဏများက ရာဇာဘိသေက ပြု၍ ထီးနန်းတင်ခဲ့သည်ဟု သိရခြင်းသည် အလွန်အလင်းပေးသည်။ ဒေဝတားအားလုံးက မရေမတွက်နိုင်သော လက်ဆောင်များ ပေးအပ်ကြသည်။ ထို့ပြင် သီရိဝိෂ္ဏုထံမှ ရရှိသော ဝိုင်ရှ္ဏဝ တေဇကို လက်မောင်းနှစ်ဖက်တွင် ဆောင်ထား၍ ကမ္ဘာမြေကို ‘နို့ညှစ်’ သကဲ့သို့ ဖွံ့ဖြိုးစေ하였다။

Verse 10

को न्वस्य कीर्तिं न श‍ृणोत्यभिज्ञो यद्विक्रमोच्छिष्टमशेषभूपा: । लोका: सपाला उपजीवन्ति काम- मद्यापि तन्मे वद कर्म शुद्धम् ॥ १० ॥

ဤမျှ မဟာပရတாபရှိသော ပုထု၏ ကီർത്തိကို ဉာဏ်ရှိသူ မည်သူက မကြားလိုမည်နည်း။ သူ၏ သတ္တိဗီရယ၏ ခြေရာကို လိုက်နာ၍ ယနေ့တိုင် ဘုရင်များနှင့် လောကပာလများက မိမိတို့ လောကကို ထောက်ပံ့နေကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူ၏ သန့်ရှင်း၍ ကုသိုလ်ပြည့်ဝပြီး မင်္ဂလာဖြစ်သော ကర్మများကို ကျွန်ုပ်အား ထပ်မံ ပြောပြပါ; ကျွန်ုပ်သည် ထပ်ခါထပ်ခါ နားထောင်လိုပါသည်။

Verse 11

मैत्रेय उवाच गङ्गायमुनयोर्नद्योरन्तरा क्षेत्रमावसन् । आरब्धानेव बुभुजे भोगान् पुण्यजिहासया ॥ ११ ॥

မૈထရేయက ပြောသည်– အို ဝိဒုရ၊ ပုထုဘုရင်သည် ဂင်္ဂါနှင့် ယမုနာ မဟာမြစ်နှစ်စင်းကြားရှိ ဒေသတွင် နေထိုင်하였다။ သူသည် အလွန်ချမ်းသာကြွယ်ဝသဖြင့်၊ အတိတ်က ကုသိုလ်၏ အကျိုးဖလကို လျော့နည်းစေရန် ကံသတ်မှတ်ထားသော သာယာမှုများကို ခံစားနေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။

Verse 12

सर्वत्रास्खलितादेश: सप्तद्वीपैकदण्डधृक् । अन्यत्र ब्राह्मणकुलादन्यत्राच्युतगोत्रत: ॥ १२ ॥

မဟာရာဇာ ပೃထု သည် မယှဉ်နိုင်သော ဘုရင်ဖြစ်၍ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျွန်းခုနစ်ကျွန်းကို အုပ်ချုပ်သော အာဏာတံတားကို ကိုင်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူ၏ မပြောင်းလဲသော အမိန့်ကို သန့်ရှင်းသော ဗြာဟ္မဏများနှင့် အချျုတဝంశ ဝိုင်ရှ္ဏဝများသာ လွန်ကျူးနိုင်သည်။

Verse 13

एकदासीन्महासत्रदीक्षा तत्र दिवौकसाम् । समाजो ब्रह्मर्षीणां च राजर्षीणां च सत्तम ॥ १३ ॥

တစ်ခါက မဟာရာဇာ ပೃထု သည် မဟာသတ္တရ ယဇ္ဈာကြီးကို ဆောင်ရွက်ရန် ဒိက္ခာခံယူ하였다။ ထိုနေရာတွင် အထက်လောက ဒေဝတားများ၊ ဘြဟ္မရိရှီများ၊ ထူးမြတ်သော ဗြာဟ္မဏများနှင့် ရာဇရိရှီဟု ခေါ်သော သန့်ရှင်းသော ဘုရင်များ စုဝေးလာကြသည်။

Verse 14

तस्मिन्नर्हत्सु सर्वेषु स्वर्चितेषु यथार्हत: । उत्थित: सदसो मध्ये ताराणामुडुराडिव ॥ १४ ॥

ထိုမဟာအစည်းအဝေးတွင် မဟာရာဇာ ပೃထု သည် လေးစားထိုက်သူ အားလုံးကို သူတို့၏ အဆင့်အတန်းအလိုက် သင့်တော်စွာ ပူဇော်ကန်တော့하였다။ ထို့နောက် အစည်းအဝေးအလယ်၌ ထရပ်ရာတွင် ကြယ်များကြား ပေါ်ထွန်းလာသော လပြည့်ကဲ့သို့ ထင်ရှားတောက်ပ하였다။

Verse 15

प्रांशु: पीनायतभुजो गौर: कञ्जारुणेक्षण: । सुनास: सुमुख: सौम्य: पीनांस: सुद्विजस्मित: ॥ १५ ॥

ပૃထု ဘုရင်၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် မြင့်မား၍ ခိုင်မာကာ အသားအရေ ဖြူဝင်းသည်။ လက်မောင်းများ ပြည့်ဝကျယ်ပြန့်၍ မျက်လုံးများသည် နေထွက်ကဲ့သို့ တောက်ပကာ ကြာပန်းနီရောင်သန်းသည်။ နှာတံ တည့်တည့်၊ မျက်နှာ အလွန်လှပ၍ သဘောထား ဂಂಭీర; အပြုံးတွင် သွားများလည်း လှပစွာ တင့်တယ်သည်။

Verse 16

व्यूढवक्षा बृहच्छ्रोणिर्वलिवल्गुदलोदर: । आवर्तनाभिरोजस्वी काञ्चनोरुरुदग्रपात् ॥ १६ ॥

မဟာရာဇာ ပೃထု ၏ ရင်ဘတ်သည် အလွန်ကျယ်ပြန့်၍ ခါးသည် ထူထဲကာ ဝမ်းဗိုက်တွင် အရေပြားလိုင်းများက ဗညားပင်ရွက်ကဲ့သို့ ထင်ရှားသည်။ နာဗီသည် လှည့်ဝိုင်း၍ နက်ရှိုင်းကာ ပေါင်များသည် ရွှေရောင်တောက်ပပြီး ခြေဖျားအပေါ်ပိုင်း (instep) သည် လေးတံကဲ့သို့ ကွေးမြင့်နေသည်။

Verse 17

सूक्ष्मवक्रासितस्‍निग्धमूर्धज: कम्बुकन्धर: । महाधने दुकूलाग्र्ये परिधायोपवीय च ॥ १७ ॥

သူ၏ဦးခေါင်းဆံပင်သည် အလွန်သေးသိမ်၍ အနက်ရောင်တောက်ပကာ လှိုင်းကွေးနေသည်။ ခရုခွံကဲ့သို့ လည်ပင်းပေါ်တွင် မင်္ဂလာလိုင်းများ ထင်ရှားပြီး တန်ဖိုးကြီးသော ဒိုတီနှင့် အပေါ်အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ထားသည်။

Verse 18

व्यञ्जिताशेषगात्रश्रीर्नियमे न्यस्तभूषण: । कृष्णाजिनधर: श्रीमान् कुशपाणि:कृतोचित: ॥ १८ ॥

ယဇ်ပူဇာအတွက် ဒီက္ခာခံစဉ်တွင် သူသည် တန်ဖိုးကြီးအဝတ်အစားနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများကို ချန်ထားသဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ သဘာဝအလှတရား ပေါ်လွင်လာသည်။ အနက်ရောင် သမင်အရေ (ကృష్ణာဇင်) ကို ဝတ်၍ လက်ချောင်းတွင် ကုရှမြက်ကွင်းကို ဆင်မြန်းရာက ပိုမိုလှပလာပြီး စည်းကမ်းများကို တိတိကျကျ လိုက်နာ하였다။

Verse 19

शिशिरस्‍निग्धताराक्ष: समैक्षत समन्तत: । ऊचिवानिदमुर्वीश: सद: संहर्षयन्निव ॥ १९ ॥

အစည်းအဝေးရှိသူများကို အားပေး၍ ပျော်ရွှင်မှုတိုးစေရန် ပൃထုမဟာရာဇာသည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို လှည့်ကြည့်하였다။ သူ၏မျက်လုံးများသည် နှင်းရည်စိုစွတ်သော ကောင်းကင်ပေါ်ရှိ ကြယ်များကဲ့သို့ တောက်ပနေပြီး၊ ထို့နောက် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော အသံကြီးဖြင့် ပြောကြား하였다။

Verse 20

चारु चित्रपदं श्लक्ष्णं मृष्टं गूढमविक्लवम् । सर्वेषामुपकारार्थं तदा अनुवदन्निव ॥ २० ॥

သူ၏စကားသည် အလွန်လှပ၍ ဥပမာအလှဆင်စကားများဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ရှင်းလင်းသိသာ၍ နားထောင်ရသာရှိသည်။ စကားလုံးများသည် ဂంభीर၍ မတုန်မလှုပ် သေချာတိကျသည်။ သူသည် အားလုံး၏ အကျိုးအတွက် ပြောကြားရာတွင် အဘsolute သစ္စာတရားအပေါ် ကိုယ်တိုင်အတွေ့အကြုံကို ဖော်ပြသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 21

राजोवाच सभ्या: श‍ृणुत भद्रं व: साधवो य इहागता: । सत्सु जिज्ञासुभिर्धर्ममावेद्यं स्वमनीषितम् ॥ २१ ॥

ဘုရင်က ပြောသည်– “အို စည်းကမ်းသိသော အစည်းအဝေးဝင်တို့၊ သင်တို့အပေါ် မင်္ဂလာရှိပါစေ။ ဤနေရာသို့ ရောက်လာသော သာဓုမဟာသူတော်ကောင်းတို့၊ ကျွန်ုပ်၏ တောင်းပန်ချက်ကို အာရုံစိုက်၍ နားထောင်ပါ။ အမှန်တကယ် သိလိုသူသည် မိမိဆုံးဖြတ်ချက်ကို သန့်ရှင်းသူတော်ကောင်းတို့၏ စည်းဝေးတွင် တင်ပြသင့်သည်။”

Verse 22

अहं दण्डधरो राजा प्रजानामिह योजित: । रक्षिता वृत्तिद: स्वेषु सेतुषु स्थापिता पृथक् ॥ २२ ॥

ပృထု မဟာရာဇာ မိန့်တော်မူသည်—ကျွန်ုပ်သည် ဒဏ္ဍကိုင်ဆောင်သော ဘုရင်ဖြစ်၍ ဤလောက၌ ပြည်သူတို့အတွက် ခန့်အပ်ထားသည်။ သူတို့ကို ကာကွယ်၍ ဝေဒသတ်မှတ်ချက်အရ အဆင့်အတန်းနှင့် ကိုက်ညီသော တာဝန်များကို ပေးအပ်သည်။

Verse 23

तस्य मे तदनुष्ठानाद्यानाहुर्ब्रह्मवादिन: । लोका: स्यु: कामसन्दोहा यस्य तुष्यति दिष्टद‍ृक् ॥ २३ ॥

ပൃထု မဟာရာဇာ မိန့်တော်မူသည်—ဘုရင်အဖြစ် တာဝန်ကို မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်လျှင် ဝေဒပညာရှင်တို့ ပြောသည့် အလိုရှိရာ ရည်မှန်းချက်များကို ရရှိမည်။ အကြောင်းမှာ ကံကြမ္မာအားလုံးကို မြင်တော်မူသော အမြင့်ဆုံးဘုရား သဘောတူပျော်ရွှင်မှသာ ထိုဖലം စစ်မှန်စွာ ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 24

य उद्धरेत्करं राजा प्रजा धर्मेष्वशिक्षयन् । प्रजानां शमलं भुङ्क्ते भगं च स्वं जहाति स: ॥ २४ ॥

ပြည်သူတို့ကို ဝဏ္ဏ-အာශ්ရမ တာဝန်များ မသင်ကြားဘဲ အခွန်အကောက်သာ ကောက်ခံသော ဘုရင်သည် ပြည်သူတို့၏ အကုသိုလ်ဖലကို ခံစားရပြီး ဆင်းရဲမည်။ ထို့ပြင် မိမိ၏ ကံကောင်းခြင်းနှင့် စည်းစိမ်လည်း ဆုံးရှုံးမည်။

Verse 25

तत् प्रजा भर्तृपिण्डार्थं स्वार्थमेवानसूयव: । कुरुताधोक्षजधियस्तर्हि मेऽनुग्रह: कृत: ॥ २५ ॥

ထို့ကြောင့် မနာလိုမရှိသော ပြည်သူတို့ရေ၊ သင်တို့၏ ဘုရင်၏ သေပြီးနောက် ကောင်းကျိုးအတွက်လည်း၊ သင်တို့၏ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးအတွက်လည်း၊ ဝဏ္ဏ-အာශ්ရမအလိုက် မိမိမိမိ တာဝန်ကို မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်ကြပါ။ ထို့ပြင် နှလုံးသားတွင် အဓိုက္ခဇ—အမြင့်ဆုံးဘုရား—ကို အမြဲ သတိရကြပါ; ထိုသို့ပြုလျှင် ကျွန်ုပ်အပေါ်လည်း ကရုဏာပြုရာ ရောက်မည်။

Verse 26

यूयं तदनुमोदध्वं पितृदेवर्षयोऽमला: । कर्तु: शास्तुरनुज्ञातुस्तुल्यं यत्प्रेत्य तत्फलम् ॥ २६ ॥

စိတ်နှလုံးသန့်ရှင်းသော ဒေဝတားများ၊ ပိတೃများနှင့် ရှင်ရဟန်းများရေ၊ ကျွန်ုပ်၏ အဆိုကို ထောက်ခံပေးကြပါ။ အကြောင်းမှာ သေပြီးနောက် လုပ်ရပ်တစ်ခု၏ ဖലംသည် လုပ်သူ၊ ညွှန်ကြားသူနှင့် ထောက်ခံသူတို့အကြား တူညီစွာ မျှဝေခံစားရသည်။

Verse 27

अस्ति यज्ञपतिर्नाम केषाञ्चिदर्हसत्तमा: । इहामुत्र च लक्ष्यन्ते ज्योत्‍स्‍नावत्य: क्‍वचिद्भुव: ॥ २७ ॥

လေးစားအပ်သော မိတ်ဆွေတို့၊ သာස්တရအာဏာတော်အရ ယဇ္ဍပတိ ဟူသော အမြင့်ဆုံးအာဏာရှင်တစ်ပါး မဖြစ်မနေ ရှိရမည်၊ သူသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကမ္မအလိုက် အကျိုးဖလကို ပေးတော်မူသည်။ မဟုတ်လျှင် ဤလောကနှင့် နောက်လောကနှစ်ပါးလုံးတွင် အလွန်လှပ၍ အင်အားကြီးသူများ မည်သို့ ပေါ်ထွန်းနိုင်မည်နည်း။

Verse 28

मनोरुत्तानपादस्य ध्रुवस्यापि महीपते: । प्रियव्रतस्य राजर्षेरङ्गस्यास्मत्पितु: पितु: ॥ २८ ॥ ईद‍ृशानामथान्येषामजस्य च भवस्य च । प्रह्लादस्य बलेश्चापि कृत्यमस्ति गदाभृता ॥ २९ ॥

ဤအချက်ကို မနု၊ ဥတ္တာနပာဒ၊ မဟာရာဇာ ဓြုဝ၊ ရာဇရိရှီ ပရိယဝရတ နှင့် ကျွန်ုပ်၏ အဘိုး အင်္ဂ တို့ကဲ့သို့ မဟာပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အကျင့်အကြံဖြင့်လည်း အတည်ပြုထားသည်။

Verse 29

मनोरुत्तानपादस्य ध्रुवस्यापि महीपते: । प्रियव्रतस्य राजर्षेरङ्गस्यास्मत्पितु: पितु: ॥ २८ ॥ ईद‍ृशानामथान्येषामजस्य च भवस्य च । प्रह्लादस्य बलेश्चापि कृत्यमस्ति गदाभृता ॥ २९ ॥

ထိုနည်းတူ အဇ၊ ဘဝ (ရှီဝ)၊ ပရဟ္လာဒ နှင့် ဘလီ စသည့် မဟာပုဂ္ဂိုလ်များလည်း ဂဒါကိုင်ဆောင်သော အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ အရှိတရားကို ခိုင်မာစွာ ယုံကြည်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကရ್ತတဝ်အားလုံးကို သူ့ထံ အပ်နှံအနုမောဒနာပြုသင့်သည်။

Verse 30

दौहित्रादीनृते मृत्यो: शोच्यान् धर्मविमोहितान् । वर्गस्वर्गापवर्गाणां प्रायेणैकात्म्यहेतुना ॥ ३० ॥

မရဏ၏ မြေးဖြစ်သော ဝေနာကဲ့သို့ မကောင်းသူများသည် ဓမ္မလမ်း၌ မောဟဖြစ်၍ စိတ်မကောင်းစရာ ဖြစ်သော်လည်း၊ ဓမ္မ၊ အဓ္ဓ၊ ကာမ၊ မောက္ခ သို့မဟုတ် ကောင်းကင်ဘုံသို့ မြှင့်တင်ခြင်းတို့၏ အကျိုးဖလကို ပေးတော်မူသူမှာ အမှန်တကယ် တစ်ပါးတည်း—အမြင့်ဆုံးဘုရား—ဟု မဟာပုဂ္ဂိုလ်တို့ သဘောတူကြသည်။

Verse 31

यत्पादसेवाभिरुचिस्तपस्विना- मशेषजन्मोपचितं मलं धिय: । सद्य: क्षिणोत्यन्वहमेधती सती यथा पदाङ्गुष्ठविनि:सृता सरित् ॥ ३१ ॥

ဘုရား၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို ဆောင်ရွက်ပူဇော်လိုသော စိတ်ရင်းရူချိ ပေါ်လာသည်နှင့် မရေတွက်နိုင်သော မွေးဖွားမှုများအတွင်း စိတ်၌ စုပုံလာသော အညစ်အကြေးသည် ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ်သည်။ သခင်၏ ခြေတော်လက်မမှ စီးဆင်းသော ဂင်္ဂါရေက ချက်ချင်း သန့်စင်သကဲ့သို့၊ ဤဘက္တိသည် စိတ်ကို သန့်စင်ကာ ကృష్ణသတိကို နေ့စဉ် တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားစေသည်။

Verse 32

विनिर्धुताशेषमनोमल: पुमा- नसङ्गविज्ञानविशेषवीर्यवान् । यदङ्‌घ्रिमूले कृतकेतन: पुन- र्न संसृतिं क्लेशवहां प्रपद्यते ॥ ३२ ॥

ဘုရားသခင် ශ්ရီဟရိ၏ ကြာပန်းတော်ခြေမူလ၌ ခိုလှုံသော ဘက္တသည် စိတ်၏ အညစ်အကြေးနှင့် မှားယွင်းသော ခန့်မှန်းချက်များမှ လုံးဝ သန့်စင်ကာ၊ ဘက္တိယောဂ၏ အားဖြင့် ဝိုင်ရာဂျ (မကပ်မငြိ) ကို ထင်ရှားစေသည်။ သခင်၏ ခြေမူလကို အားကိုးပြီးနောက် သုံးမျိုးသော ဒုက္ခများပြည့်နှက်သည့် သံသရာသို့ ပြန်မလာတော့။

Verse 33

तमेव यूयं भजतात्मवृत्तिभि- र्मनोवच:कायगुणै: स्वकर्मभि: । अमायिन: कामदुघाङ्‌घ्रिपङ्कजं यथाधिकारावसितार्थसिद्धय: ॥ ३३ ॥

သင်တို့အားလုံးသည် စိတ်၊ စကား၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၊ သဘောသဘာဝဂုဏ်များနှင့် ကိုယ့်တာဝန်လုပ်ငန်း၏ အကျိုးရလဒ်တို့ဖြင့် မလှည့်စားဘဲ ශ්ရီဟရိကိုသာ ဘဇန်ပြုပါ။ ကိုယ့်စွမ်းအားနှင့် အနေအထားအလိုက် ဆန္ဒဖြည့်ပေးသော သခင်၏ ကြာပန်းတော်ခြေကို ယုံကြည်မှုအပြည့်ဖြင့် မသိုမသိမ်း ဝန်ဆောင်ပါ; ထိုအခါ ဘဝ၏ အမြင့်ဆုံးရည်မှန်းချက် မလွဲမသွေ ပြည့်စုံမည်။

Verse 34

असाविहानेकगुणोऽगुणोऽध्वर: पृथग्विधद्रव्यगुणक्रियोक्तिभि: । सम्पद्यतेऽर्थाशयलिङ्गनामभि- र्विशुद्धविज्ञानघन: स्वरूपत: ॥ ३४ ॥

အမြင့်ဆုံးဘုရားသခင်သည် မူလသဘောအရ သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်တရားအနှစ်သာရဖြစ်၍ လောကီဂုဏ်များနှင့် မကပ်မငြိ။ သို့သော် ချုပ်နှောင်ခံရသော ဇီဝများအကျိုးအတွက် ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ ပူဇော်ပွဲနည်းလမ်းများနှင့် မန္တရားများဖြင့် ပြုလုပ်သော ယဇ်ပူဇော်မှုအမျိုးမျိုးကို လက်ခံတော်မူသည်။ ပြုလုပ်သူတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်အလိုက် ဒေဝတားနာမများဖြင့် အပ်နှံကြသော်လည်း အမှန်တကယ် အကျိုးကို ခံစားသူမှာ ထိုဘဂဝန်တော်ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 35

प्रधानकालाशयधर्मसङ्ग्रहे शरीर एष प्रतिपद्य चेतनाम् । क्रियाफलत्वेन विभुर्विभाव्यते यथानलो दारुषु तद्गुणात्मक: ॥ ३५ ॥

ပရကృతိ(ပရဓာန)၊ အချိန်၊ ဆန္ဒများနှင့် ဓမ္မ/ကမ္မတို့ ပေါင်းစည်းမှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကိုယ်ခန္ဓာအမျိုးမျိုးတွင် အလုံးစုံပျံ့နှံ့သော ဘုရားသခင်သည် စိတ်ဉာဏ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ပေါ်ထွန်းသကဲ့သို့ မြင်ရသည်။ လုပ်ရပ်နှင့် အကျိုးရလဒ်အလိုက် ပေါ်ထွန်းပုံကွဲပြားသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ တစ်ခုတည်းသော မီးသည် ထင်း၏ ပုံသဏ္ဍာန်နှင့် အရွယ်အစားအလိုက် မတူကွဲပြားစွာ လောင်ကျွမ်းသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 36

अहो ममामी वितरन्त्यनुग्रहं हरिं गुरुं यज्ञभुजामधीश्वरम् । स्वधर्मयोगेन यजन्ति मामका निरन्तरं क्षोणितले द‍ृढव्रता: ॥ ३६ ॥

အဟို! ශ්ရီဟရိသည် ယဇ်ပူဇော်မှုတို့၏ အကျိုးကို ခံစားသူ၊ အုပ်စိုးသူဖြစ်သကဲ့သို့ အမြင့်ဆုံး ဂုရုလည်း ဖြစ်သည်။ အို ငါ့ပြည်သူတို့၊ သင်တို့သည် မြေပြင်ပေါ်တွင် ကိုယ့်ကိုယ်ပိုင် စွဝဓမ္မကို ယောဂဖြင့် တည်ကြည်စွာ ဆောင်ရွက်ကာ အမြဲတမ်း သူ့ကို ပူဇော်နေကြသည်; ထိုကဲ့သို့ သင်တို့သည် ငါ့အပေါ် သနားကရုဏာကို ပေးနေကြသည်။ ထို့ကြောင့် ငါသည် သင်တို့အား ကျေးဇူးတင်ပါသည်။

Verse 37

मा जातु तेज: प्रभवेन्महर्द्धिभि- स्तितिक्षया तपसा विद्यया च । देदीप्यमानेऽजितदेवतानां कुले स्वयं राजकुलाद् द्विजानाम् ॥ ३७ ॥

ဗြာဟ္မဏနှင့် ဝိုင်ရှ္ဏဝတို့သည် သည်းခံမှု၊ တပဿ၊ ဉာဏ်ပညာနှင့် ပညာရေး၏ တേജဖြင့် ကိုယ်တိုင် ဂုဏ်တင်ခံရသည်။ ဤဝိညာဉ်ရေး အင်အားကြောင့် ဝိုင်ရှ္ဏဝတို့သည် မင်းတော်အာဏာထက်ပင် အင်အားကြီးသဖြင့် မင်းမျိုးမင်းနွယ်တို့သည် သူတို့ရှေ့တွင် လောကီအာဏာကို မပြသသင့်၊ မစော်ကားသင့်။

Verse 38

ब्रह्मण्यदेव: पुरुष: पुरातनो नित्यं हरिर्यच्चरणाभिवन्दनात् । अवाप लक्ष्मीमनपायिनीं यशो जगत्पवित्रं च महत्तमाग्रणी: ॥ ३८ ॥

ဗြဟ္မဏကို ချစ်မြတ်နိုးသော ဘုရားဟရီ—ရှေးဦးနှင့် နిత్యတည်သော၊ မဟာပုရုෂတို့၏ အဂ္ဂ—သည် ဗြာဟ္မဏနှင့် ဝိုင်ရှ္ဏဝတို့၏ ကြာပန်းတော်ခြေကို ဦးညွှတ်ပူဇော်ခြင်းကြောင့် မပျောက်မယ့် လက္ခ္မီနှင့် ကမ္ဘာကို သန့်စင်စေသော ကီर्तिကို ရရှိ하였다။

Verse 39

यत्सेवयाशेषगुहाशय: स्वराड् विप्रप्रियस्तुष्यति काममीश्वर: । तदेव तद्धर्मपरैर्विनीतै: सर्वात्मना ब्रह्मकुलं निषेव्यताम् ॥ ३९ ॥

သူတို့ကို ဆောင်ရွက်ပူဇော်ခြင်းဖြင့် သတ္တဝါအားလုံး၏ နှလုံးဂူအတွင်း နေထိုင်၍ အမြဲလွတ်လပ်သော အရှင်ဘုရားသည် အပြည့်အဝ ပျော်ရွှင်တော်မူသည်၊ အကြောင်းမှာ အရှင်သည် ဗြာဟ္မဏတို့၏ ချစ်ခင်ရာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မနಿಷ್ಠ၍ နိမ့်ချသူတို့သည် ဗြာဟ္မဏနှင့် ဝိုင်ရှ္ဏဝ မျိုးရိုးကို စိတ်နှလုံးအပြည့်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သင့်သည်။

Verse 40

पुमाँल्लभेतानतिवेलमात्मन: प्रसीदतोऽत्यन्तशमं स्वत: स्वयम् । यन्नित्यसम्बन्धनिषेवया तत: परं किमत्रास्ति मुखं हविर्भुजाम् ॥ ४० ॥

ဗြာဟ္မဏနှင့် ဝိုင်ရှ္ဏဝတို့ကို နေ့စဉ်ဆောင်ရွက်ပူဇော်ခြင်းဖြင့် နှလုံးသား၏ အညစ်အကြေး ပျောက်ကင်းကာ အမြင့်ဆုံး ငြိမ်းချမ်းမှု၊ ဝိုင်ရာဂျ (အလောကီကပ်ငြိမှုလျော့ခြင်း) နှင့် မောက္ခကို ခံစားရသည်။ ဤလောက၌ ဗြာဟ္မဏ-ဆေဝာထက် မြင့်သော ကర్మမရှိ၊ ယဇ్ఞ၏ ဟဝိရကို ခံယူသော ဒေဝတို့ကိုပါ ပျော်ရွှင်စေသည်။

Verse 41

अश्नात्यनन्त: खलु तत्त्वकोविदै: श्रद्धाहुतं यन्मुख इज्यनामभि: । न वै तथा चेतनया बहिष्कृते हुताशने पारमहंस्यपर्यगु: ॥ ४१ ॥

အနန္တ အရှင်ဘုရားသည် ဒေဝတားအမျိုးမျိုး၏ နာမဖြင့် ယဇ్ఞမီးထဲသို့ ရှရဓာဖြင့် ဆက်ကပ်သော အဟုတိကို လက်ခံတော်မူသော်လည်း မီးမှတစ်ဆင့် စားသုံးခြင်းထက် တတ္တဝကို သိသော မဟာရိရှီနှင့် ဘက္တတို့၏ ပါးစပ်မှတစ်ဆင့် ဆက်ကပ်သော ပူဇော်စာကို လက်ခံရာတွင် ပို၍ ပျော်ရွှင်တော်မူသည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုအခါ ဘက္တတို့၏ သံဃာပေါင်းကို မစွန့်ခွာတော်မူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 42

यद्ब्रह्म नित्यं विरजं सनातनं श्रद्धातपोमङ्गलमौनसंयमै: । समाधिना बिभ्रति हार्थद‍ृष्टये यत्रेदमादर्श इवावभासते ॥ ४२ ॥

ဗြဟ္မဏယဉ်ကျေးမှု၌ ဗြဟ္မဏ၏ အလွန်လောကီမဟုတ်သော အနေအထားသည် အစဉ်တည်မြဲသည်။ အကြောင်းမှာ သူသည် ဝေဒအမိန့်များကို ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် လက်ခံ၍ တပဿ၊ သာသနာကျမ်းဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်၊ အင်္ဒြိယနှင့် စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ မောန (တိတ်ဆိတ်မှု) နှင့် သမာဓိဖြင့် အမှန်တရားကို မြင်နိုင်သော ဒృష్టိကို ထမ်းဆောင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘဝ၏ အမှန်တကယ် ရည်မှန်းချက်သည် သန့်ရှင်းသော မှန်ထဲ၌ မျက်နှာပြန်လှန်ပုံကဲ့သို့ ထင်ရှားစွာ ပေါ်လွင်လာသည်။

Verse 43

तेषामहं पादसरोजरेणु- मार्या वहेयाधिकिरीटमायु: । यं नित्यदा बिभ्रत आशु पापं नश्यत्यमुं सर्वगुणा भजन्ति ॥ ४३ ॥

အာရ്യမဟာပုဂ္ဂိုလ်တို့၊ သင်တို့အားလုံး၏ ကောင်းချီးကို ကျွန်ုပ် တောင်းခံပါသည်—ဤသို့သော ဗြဟ္မဏနှင့် ဝိုင်ရှ္ဏဝတို့၏ ပဒ္မခြေတော်မှ ဖုန်မှုန့်ကို ကျွန်ုပ်၏ သရဖူပေါ်တွင် အသက်ဆုံးတိုင် အစဉ်တင်ဆောင်နိုင်ပါစေ။ ထိုဖုန်မှုန့်ကို ခေါင်းပေါ်တွင် ထမ်းဆောင်သူ၏ အပြစ်ကံအကျိုးများသည် မကြာမီ ပျောက်ကွယ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ကောင်းမြတ်သော ဂုဏ်သတ္တိများအားလုံး ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 44

गुणायनं शीलधनं कृतज्ञं वृद्धाश्रयं संवृणतेऽनु सम्पद: । प्रसीदतां ब्रह्मकुलं गवां च जनार्दन: सानुचरश्च मह्यम् ॥ ४४ ॥

ဗြဟ္မဏသဘောဂုဏ်များကို ရရှိသူ—ဂုဏ်သတ္တိတို့၏ အာရုံအိမ်ဖြစ်သူ၊ သီလကိုသာ ဓနအဖြစ်ထားသူ၊ ကျေးဇူးသိသူ၊ အတွေ့အကြုံရှိသော အကြီးအကဲတို့ကို အားကိုးသူ—ထိုသူကို လောကီစည်းစိမ်အားလုံးက လိုက်ပါလာသည်။ ထို့ကြောင့် ဂျနာရ္ဒန ဘဂဝန်သည် မိမိ၏ အနုချရများနှင့်အတူ ဗြဟ္မဏကူလ၊ နွားများနှင့် ကျွန်ုပ်အပေါ် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူပါစေ။

Verse 45

मैत्रेय उवाच इति ब्रुवाणं नृपतिं पितृदेवद्विजातय: । तुष्टुवुर्हृष्टमनस: साधुवादेन साधव: ॥ ४५ ॥

မဟာရသီ မൈထရေယာက ပြောသည်—ဘုရင် ပృထု၏ အလွန်လှပသော စကားကို ကြားပြီးနောက်၊ အစည်းအဝေး၌ ရှိနေသော ဒေဝတားများ၊ ပိတೃလောကနေထိုင်သူများ၊ ဗြဟ္မဏများနှင့် သာဓုများသည် စိတ်ပျော်ရွှင်၍ ကောင်းချီးစကားများဖြင့် သူ့ကို ချီးမွမ်း၍ ဂုဏ်ပြုကြသည်။

Verse 46

पुत्रेण जयते लोकानिति सत्यवती श्रुति: । ब्रह्मदण्डहत: पापो यद्वेनोऽत्यतरत्तम: ॥ ४६ ॥

သူတို့အားလုံးက ‘ပုတြ (သား) ၏ လုပ်ရပ်ကြောင့် လောကများကို အောင်နိုင်သည်’ ဟူသော ဝေဒသတ်မှတ်ချက်သည် အမှန်တကယ် ပြည့်စုံခဲ့ကြောင်း ကြေညာ하였다။ အကြောင်းမှာ ဗြဟ္မဏတို့၏ ကျိန်စာဖြစ်သော ဗြဟ္မဒဏ္ဍကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည့် အလွန်အပြစ်ကြီးသော ဝေနသည် နရက၏ အမှောင်အတိတွင် ကျရောက်နေခဲ့သော်လည်း ယခု သူ၏သား မဟာရာဇ ပృထုက ထိုတမစ်မှ ကယ်တင်၍ ဖြတ်ကျော်စေခဲ့သည်။

Verse 47

हिरण्यकशिपुश्चापि भगवन्निन्दया तम: । विविक्षुरत्यगात्सूनो: प्रह्लादस्यानुभावत: ॥ ४७ ॥

ဟိရဏ္ယကသိပုသည် ဘဂဝန်ကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချ၍ အပြစ်ကမ္မကြောင့် အမှောင်နက်သော နရကသို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မဟာသား ပရဟ္လာဒ၏ အာနုဘော်ကြောင့် သူလည်း လွတ်မြောက်ကာ ဘဂဝဒ္ဓာမသို့ ပြန်ရောက်하였다။

Verse 48

वीरवर्य पित: पृथ्व्या: समा: सञ्जीव शाश्वती: । यस्येद‍ृश्यच्युते भक्ति: सर्वलोकैकभर्तरि ॥ ४८ ॥

အို သူရဲကောင်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ဤကမ္ဘာ၏ ဖခင်တော်၊ သင်သည် ရှည်လျားသော အသက်တော်ကို ရပါစေ။ အကြောင်းမူကား စကြဝဠာတစ်လောကလုံး၏ အရှင် အချျုတ ဘဂဝန်၌ သင်၏ ဘက္တိသည် တည်ကြည်ခိုင်မာလှသည်။

Verse 49

अहो वयं ह्यद्य पवित्रकीर्ते त्वयैव नाथेन मुकुन्दनाथा: । य उत्तमश्लोकतमस्य विष्णो- र्ब्रह्मण्यदेवस्य कथां व्यनक्ति ॥ ४९ ॥

အို ပရသုန့်ရှင်းသော ကီർത്തိရှိသည့် ပృထု မဟာရာဇာ၊ ယနေ့ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်ကို နာထအဖြစ် ရရှိသဖြင့် မုကുന္ဒ၏ အရိပ်အာဝါသအောက်တွင် နေထိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်ကြသည်။ အကြောင်းမူကား သင်သည် အထူးကောင်းမွန်သော သ္လောကများဖြင့် ချီးမွမ်းခံရသော ဗိෂ္ဏု၊ ဗြာဟ္မဏျဒေဝ၏ မဟိမကഥာကို ထုတ်ဖော်ဟောကြားနေသည်။

Verse 50

नात्यद्भुतमिदं नाथ तवाजीव्यानुशासनम् । प्रजानुरागो महतां प्रकृति: करुणात्मनाम् ॥ ५० ॥

အို နာထတော်၊ ပြည်သူတို့ကို အုပ်ချုပ်ခြင်းသည် သင်၏ တာဝန်ဓမ္မ ဖြစ်သည်။ ပြည်သူအကျိုးကို ချစ်မြတ်နိုးသော ကရုဏာပြည့် မဟာပုရုသ်တော်အတွက် ဤအရာသည် အံ့ဩစရာ မဟုတ်ပါ; မဟာသူတော်ကောင်းတို့၏ သဘာဝသည် မေတ္တာကရုဏာပင် ဖြစ်သည်။

Verse 51

अद्य नस्तमस: पारस्त्वयोपासादित: प्रभो । भ्राम्यतां नष्टद‍ृष्टीनां कर्मभिर्दैवसंज्ञितै: ॥ ५१ ॥

အို प्रभု၊ ယနေ့ သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ မျက်စိကို ဖွင့်ပေး၍ အမှောင်ပင်လယ်ကို ကူးဖြတ်သွားရာ လမ်းကို ထင်ရှားစေခဲ့သည်။ အတိတ်ကမ္မများနှင့် အထက်အာဏာ၏ စီမံချက်ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အကျိုးပေးကမ္မ၏ ကွန်ယက်တွင် ပိတ်မိကာ ဘဝ၏ ရည်မှန်းချက်ကို မမြင်နိုင်ဘဲ စကြဝဠာအတွင်း လှည့်လည်နေခဲ့သည်။

Verse 52

नमो विवृद्धसत्त्वाय पुरुषाय महीयसे । यो ब्रह्म क्षत्रमाविश्य बिभर्तीदं स्वतेजसा ॥ ५२ ॥

အရှင်ဘုရား၊ သန့်ရှင်းသော စတ္တဝ၌ တည်နေသော မဟာပုရုရှအား နမස්ကာရပါ၏။ ဘြာဟ္မဏ ယဉ်ကျေးမှုကို ထူထောင်၍ က္ෂတ္တရိယ ဓမ္မဖြင့် ကာကွယ်ကာ မိမိတေဇောဖြင့် လောကအားလုံးကို ထိန်းသိမ်းတော်မူ၏။