Adhyaya 15
The Appearance and Coronation of King Pṛthu (Pṛthu-avatāra) and His Humble Refusal of Premature Praise
အဓမ္မဘုရင် ဝေနာ၏ ကျဆုံးမှုနှင့် သေဆုံးမှုနောက်တွင် ဘရာဟ္မဏများနှင့် ရှင်သီလရှင်များက နိုင်ငံ၏ အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန် ဝေနာ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို “မွှေ”၍ ဘုရားက သတ်မှတ်ထားသော ဖြေရှင်းချက်ကို ထုတ်ယူကြသည်။ သူ၏ လက်မောင်းများမှ ယောက်ျား-မိန်းမ အတွဲ—ပೃထုနှင့် အရ္စိ—ပေါ်ထွန်းလာပြီး ပૃထုသည် ဗိෂ္ဏု၏ အုပ်ချုပ်ရေးသတ္တိဖြင့် အာဏာပေးထားသော အဝတားတစ်ပါး၊ အရ္စိသည် သရီ (လက္ခ္မီ) ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရကာ ဓမ္မနှင့် သာယာဝပြောမှုတို့ကို ကမ္ဘာသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်စေသည်။ ကောင်းကင်ကမ္ဘာတစ်လျှောက် အောင်ပွဲခံကြပြီး ဂန္ဓဗ္ဗများ သီချင်းဆို၊ စိဒ္ဓများ ပန်းချ၊ ဘြဟ္မာမင်းတော် လာရောက်ကာ ပૃထု၏ ကိုယ်ခန္ဓာပေါ်ရှိ ဗိෂ္ဏုလက္ခဏာများ—လက်ဖဝါးပေါ် စက္ကရအမှတ်နှင့် ခြေဖဝါးပေါ် ကြာပန်းအမှတ်—တို့ဖြင့် အဝတားဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုသည်။ ဘရာဟ္မဏများက အဘိသေက မင်္ဂလာကို စီစဉ်ပြီး မြစ်တောင်များမှ စ၍ ဒေဝတားများအထိ သတ္တဝါအလွှာအားလုံးက အာဏာသင်္ကေတ၊ လက်နက်၊ ဉာဏ်ပညာ-ကာကွယ်ရေးကာဝတ်နှင့် စည်းစိမ်တို့ကို လက်ဆောင်ပေးကာ ပૃထုကို စကြဝဠာမင်းအဖြစ် တင်မြှောက်သည်။ သို့သော် စူတ၊ မာဂဓ၊ ဝန္ဒီတို့က အလွန်အကျွံ ချီးမွမ်းသည့်အခါ ပṛထုက ချီးမွမ်းမှုကို တားဆီး၍ မပေါ်လွင်သေးသော ဂုဏ်ရည်များကို လူမင်းတစ်ဦးထံ မတင်ပေးရန် ငြင်းဆိုကာ အမြင့်ဆုံးဘုရားသခင်ထံသို့ ချီးမွမ်းမှုကို ပြန်ညွှန်ပေးသည်—မိမိ၏ လုပ်ရပ်များက တကယ်တန်ဖိုးရှိလာမှသာ ချီးမွမ်းခံယူမည်ဟု ဆိုကာ နောက်လာမည့် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ဓမ္မစံနှုန်းကို ချမှတ်သည်။
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच अथ तस्य पुनर्विप्रैरपुत्रस्य महीपते: । बाहुभ्यां मथ्यमानाभ्यां मिथुनं समपद्यत ॥ १ ॥
မૈထရေယ ရသီက ပြောသည်—ဗိဒုရာ၊ ထို့နောက် သားမရှိဘဲ ကွယ်လွန်သွားသော ဝေနမင်း၏ ရုပ်ကောင် လက်နှစ်ဖက်ကို ဘြာဟ္မဏများနှင့် မဟာရသီများက ထပ်မံ မသ (churn) လုပ်ကြသည်။ ထိုလက်နှစ်ဖက်မှ ယောကျာ်းနှင့် မိန်းမ တစ်စုံ ပေါ်ထွက်လာသည်။
Verse 2
तद् दृष्ट्वा मिथुनं जातमृषयो ब्रह्मवादिन: । ऊचु: परमसन्तुष्टा विदित्वा भगवत्कलाम् ॥ २ ॥
လက်နှစ်ဖက်မှ ထွက်ပေါ်လာသော ယောကျာ်းမိန်းမ စုံတွဲကို မြင်သောအခါ ဝేదပညာကျွမ်းကျင်သော ရသီများသည် အလွန်ပင် ဝမ်းမြောက်ကြသည်။ ထိုစုံတွဲသည် အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင် ဗိဿဏု၏ အံ့ရှားသော အংশ-ကလာ (plenary portion) ၏ တိုးချဲ့မှုဖြစ်ကြောင်း သိမြင်ကြသဖြင့် ဖြစ်သည်။
Verse 3
ऋषय ऊचु: एष विष्णोर्भगवत: कला भुवनपालिनी । इयं च लक्ष्म्या: सम्भूति: पुरुषस्यानपायिनी ॥ ३ ॥
ရသီတို့က ဆိုကြသည်—ဤယောက်ျားသည် စကြဝဠာကို ထိန်းသိမ်းသော ဗိဿဏုဘဂဝန်၏ အာနုဘော်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ဤမိန်းမသည် သခင်နှင့် မခွဲမခွာရှိသော သရီလက္ခမီ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 4
अयं तु प्रथमो राज्ञां पुमान् प्रथयिता यश: । पृथुर्नाम महाराजो भविष्यति पृथुश्रवा: ॥ ४ ॥
ဤနှစ်ဦးအနက် ယောက်ျားသည် မင်းများအနက် ပထမဖြစ်၍ မိမိ၏ဂုဏ်သတင်းကို လောကအနှံ့ ဖြန့်ကျက်မည်။ သူ၏နာမည်မှာ ပృထု ဖြစ်ပြီး မဟာရာဇ ပృထုश्रဝာ ဖြစ်လာမည်။
Verse 5
इयं च सुदती देवी गुणभूषणभूषणा । अर्चिर्नाम वरारोहा पृथुमेवावरुन्धती ॥ ५ ॥
ဤဒေဝီသည် သွားလှပ၍ ဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် အလှဆင်ထားသဖြင့် ဝတ်ဆင်သော အလှဆင်ပစ္စည်းများတောင် သူမကြောင့် ပိုမိုတင့်တယ်လှပသည်။ သူမ၏နာမည်မှာ အර්ချိ (Arci) ဖြစ်မည်။ နောင်တွင် ပృထု ကို ခင်ပွန်းအဖြစ် လက်ခံမည်။
Verse 6
एष साक्षाद्धरेरंशो जातो लोकरिरक्षया । इयं च तत्परा हि श्रीरनुजज्ञेऽनपायिनी ॥ ६ ॥
ပૃထု မင်းအဖြစ် သူသည် လူလောကကို ကာကွယ်ရန် ပေါ်ထွန်းလာသော ဟရိ၏ တိုက်ရိုက် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ သခင်နှင့် မခွဲမခာရှိသော အနပာယိနီ သရီလက္ခမီသည် အර්ချိ အဖြစ် အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြင့် ဆင်းသက်၍ ပૃထု၏ မဟိသီ (မိဖုရား) ဖြစ်မည်။
Verse 7
मैत्रेय उवाच प्रशंसन्ति स्म तं विप्रा गन्धर्वप्रवरा जगु: । मुमुचु: सुमनोधारा: सिद्धा नृत्यन्ति स्व:स्त्रिय: ॥ ७ ॥
မૈထရေယက ပြောသည်—ချစ်လှစွာသော ဝိဒုရကြီး၊ ထိုအခါ ဘြာဟ္မဏများသည် ပૃထု မဟာရာဇကို အလွန်ချီးမွမ်းကြ၏။ ဂန္ဓರ್ವလောက၏ အကောင်းဆုံး သီချင်းဆိုသူများက သူ၏ကီർത്തిని သီဆိုကြ၏။ စിദ്ധလောကသားများက ပန်းမိုးရွာစေကြပြီး၊ ကောင်းကင်လောက၏ လှပသော မိန်းမများသည် ပီတိဖြင့် ကခုန်ကြ၏။
Verse 8
शङ्खतूर्यमृदङ्गाद्या नेदुर्दुन्दुभयो दिवि । तत्र सर्व उपाजग्मुर्देवर्षिपितृणां गणा: ॥ ८ ॥
ကောင်းကင်ထဲတွင် သင်္ခါ၊ တူရိယ၊ မৃদင်္ဂ စသည့်တူရိယသံများနှင့် ဒုန္ဒုဘီတီးသံတို့ မြည်ဟည်းလေ၏။ ထို့နောက် ဒေဝရ္ဩီများ၊ ပိတೃဂဏများနှင့် ကောင်းကင်လောကအဖွဲ့များ အားလုံး ထိုနေရာသို့ ရောက်လာကြ၏။
Verse 9
ब्रह्मा जगद्गुरुर्देवै: सहासृत्य सुरेश्वरै: । वैन्यस्य दक्षिणे हस्ते दृष्ट्वा चिह्नं गदाभृत: ॥ ९ ॥ पादयोररविन्दं च तं वै मेने हरे: कलाम् । यस्याप्रतिहतं चक्रमंश: स परमेष्ठिन: ॥ १० ॥
လောကဂုရု ဘြဟ္မာသည် ဒေဝတားများနှင့် သူတို့၏အုပ်စိုးရှင်များနှင့်အတူ ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ၏။ ဝိષ્ણု—ဂဒါကိုင်ရှင်၏ မင်္ဂလာလက္ခဏာများကို ပృထုမင်း၏ ညာလက်ဖဝါး၌လည်းကောင်း၊ ခြေဖဝါး၌ ကြာပန်းမုဒ္ဒရာကိုလည်းကောင်း မြင်သဖြင့် ဘြဟ္မာသည် ပృထုမင်းသည် သရီဟရီ၏ အংশ-ကလာ ဖြစ်ကြောင်း သိမြင်하였다။ လက်ဖဝါး၌ စက်ရမုဒ္ဒရာ စသည့် လက္ခဏာများရှိသူကို အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ အংশအဝတားဟု သတ်မှတ်သင့်သည်။
Verse 10
ब्रह्मा जगद्गुरुर्देवै: सहासृत्य सुरेश्वरै: । वैन्यस्य दक्षिणे हस्ते दृष्ट्वा चिह्नं गदाभृत: ॥ ९ ॥ पादयोररविन्दं च तं वै मेने हरे: कलाम् । यस्याप्रतिहतं चक्रमंश: स परमेष्ठिन: ॥ १० ॥
လောကဂုရု ဘြဟ္မာသည် ဒေဝတားများနှင့် သူတို့၏အုပ်စိုးရှင်များနှင့်အတူ ရောက်လာ၏။ ပృထု၏ ညာလက်ဖဝါး၌ ဂဒါကိုင် ဝိષ્ણု၏ လက္ခဏာများနှင့် ခြေဖဝါး၌ ကြာပန်းမုဒ္ဒရာကို မြင်၍ သူသည် သရီဟရီ၏ အংশ-ကလာ ဖြစ်ကြောင်း သိမြင်하였다; လက်ဖဝါး၌ စက်ရလက္ခဏာ စသည့် မင်္ဂလာအမှတ်များရှိသူကို အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ အংশအဝတားဟု ယူဆကြသည်။
Verse 11
तस्याभिषेक आरब्धो ब्राह्मणैर्ब्रह्मवादिभि: । आभिषेचनिकान्यस्मै आजह्रु: सर्वतो जना: ॥ ११ ॥
ထို့နောက် ဝေဒကర్మများကို အလွန်လေးစားသော ဘြဟ္မဝါဒီ ဘြာဟ္မဏများက မင်း၏ အဘိသေက (တင်မြှောက်ပွဲ) ကို စတင်ကြ၏။ အရပ်ရပ်မှ လူများက ပွဲအတွက် လိုအပ်သော ပစ္စည်းများကို ယူဆောင်လာကြသဖြင့် အရာအားလုံး ပြည့်စုံသွား၏။
Verse 12
सरित्समुद्रा गिरयो नागा गाव: खगा मृगा: । द्यौ: क्षिति: सर्वभूतानि समाजह्रुरुपायनम् ॥ १२ ॥
မြစ်များ၊ သမုဒ္ဒရာများ၊ တောင်တန်းများ၊ နာဂများ၊ နွားများ၊ ငှက်များ၊ တိရစ္ဆာန်များ၊ ကောင်းကင်လောကများ၊ မြေကြီးနှင့် သတ္တဝါအားလုံးတို့သည် မိမိတို့၏ စွမ်းအားအလိုက် မင်းထံ ဆက်ကပ်ရန် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများကို စုဆောင်းယူဆောင်လာကြ၏။
Verse 13
सोऽभिषिक्तो महाराज: सुवासा: साध्वलड़्क़ृत: । पत्न्यार्चिषालड्क़ृतया विरेजेऽग्निरिवापर: ॥ १३ ॥
ဤသို့ မဟာရာဇာ ပෘထု သည် အလွန်လှပသော ဝတ်စုံနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ အဘိသေကခံ၍ ရာဇပလ္လင်ပေါ်၌ ထိုင်စေခံရသည်။ အလှဆင်ထားသော မဟာမိဖုရား အရ္စိ နှင့်အတူ မီးတောက်ကဲ့သို့ တောက်ပလှသည်။
Verse 14
तस्मै जहार धनदो हैमं वीर वरासनम् । वरुण: सलिलस्रावमातपत्रं शशिप्रभम् ॥ १४ ॥
ထို့နောက် ဓနဒ ကုဗေရ သည် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော အထူးကောင်းမွန်သည့် ရာဇပလ္လင်ကို ပေးအပ်하였다။ ဝရုဏဒေဝ သည် လကဲ့သို့ တောက်ပပြီး အမြဲတမ်း ရေမှုန်လေးများ ဖြန်းပေးသော ထီးကို ဆက်ကပ်하였다။
Verse 15
वायुश्च वालव्यजने धर्म: कीर्तिमयीं स्रजम् । इन्द्र: किरीटमुत्कृष्टं दण्डं संयमनं यम: ॥ १५ ॥
လေဒေဝ ဝါယု သည် ဆံပင်ချာမရာ ပန်ကာနှစ်ချောင်းကို ဆက်ကပ်하였다။ ဓမ္မရာဇ သည် ကီർത്തိကို ပိုမိုပြန့်ပွားစေသော ပန်းကုံးကို ပေး하였다။ အိန္ဒြာ သည် အထူးကောင်းမွန်သော မကွတ်ကို ပေးပြီး ယမရာဇ သည် လောကကို အုပ်ချုပ်ရန် ရာဇဒဏ္ဍ (စက်ပတာ) ကို ဆက်ကပ်하였다။
Verse 16
ब्रह्मा ब्रह्ममयं वर्म भारती हारमुत्तमम् । हरि: सुदर्शनं चक्रं तत्पत्न्यव्याहतां श्रियम् ॥ १६ ॥
ဗြဟ္မာသည် ဝိညာဉ်ရေး ဉာဏ်ဖြင့်ဖွဲ့ထားသော ကာကွယ်ရေး အင်္ကျီကာကို ပေး하였다။ ဗြဟ္မာ၏ မဟာမိဖုရား ဘာရတီ (ဆရஸဝတီ) သည် အလွန်မြင့်မြတ်သော လည်ဆွဲကို ဆက်ကပ်하였다။ ဟရီ (ဝိෂ္ဏု) သည် စုဒർശန ချက္ကရကို ပေးပြီး၊ သူ၏ မဟာမိဖုရား လက္ရှ္မီ သည် မပျက်မယွင်းသော စည်းစိမ်နှင့် သရေကို ပေး하였다။
Verse 17
दशचन्द्रमसिं रुद्र: शतचन्द्रं तथाम्बिका । सोमोऽमृतमयानश्वांस्त्वष्टा रूपाश्रयं रथम् ॥ १७ ॥
ရုဒြ (ရှီဝ) သည် လဆယ်စင်း အမှတ်တံဆိပ်ပါသော အိမ်မြှောင်နှင့်အတူ ဓားကို ပေး하였다။ အမ္ဘိကာ (ဒုရ္ဂါ) သည် လတစ်ရာ အမှတ်တံဆိပ်ပါသော ကာကွယ်ကွင်း (ဒိုင်း) ကို ပေး하였다။ ဆိုမဒေဝ သည် အမృతကဲ့သို့သော မြင်းများကို ပေးပြီး၊ တွရှ္ဋာ (ဝိශ්ဝကರ್ಮာ) သည် အလွန်လှပသော ရထားကို ဆက်ကပ်하였다။
Verse 18
अग्निराजगवं चापं सूर्यो रश्मिमयानिषून् । भू: पादुके योगमय्यौ द्यौ: पुष्पावलिमन्वहम् ॥ १८ ॥
မီးနတ် အဂ္နိသည် ဆိတ်နှင့် နွား၏ ချိုများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော “အဇဂဝ” လေးကို ပူဇော်ပေး하였다။ နေမင်းနတ်သည် နေရောင်ခြည်ကဲ့သို့ တောက်ပသော မြားများကို ပေး하였다။ ဘူရ္လောက၏ အဓိဋ္ဌာတရ နတ်သည် ယောဂမယာ အစွမ်းပြည့် ပာဒုကာ (ခြေစွပ်) ကို ပေးပြီး၊ အာကာသနတ်များက ပန်းမാലာများကို ထပ်ခါထပ်ခါ ဆက်ကပ်하였다။
Verse 19
नाट्यं सुगीतं वादित्रमन्तर्धानं च खेचरा: । ऋषयश्चाशिष: सत्या: समुद्र: शङ्खमात्मजम् ॥ १९ ॥
အာကာသတွင် လှည့်လည်သွားလာသော နတ်များက နာဋက၊ သီချင်းကောင်း၊ တူရိယာတီးခတ်မှုနှင့် စိတ်ကြိုက် ပျောက်ကွယ်နိုင်သော အန္တർဓာန်ဗిద္ဓာကို ပေး하였다။ မဟာရသီများက မလွဲမသွေ အမှန်တရားသော အာရှီဝါဒများ ပေး하였다။ သမုဒ္ဒရာက သမုဒ္ဒရာမှ ပေါ်ထွန်းသော သင်္ခကို ဆက်ကပ်하였다။
Verse 20
सिन्धव: पर्वता नद्यो रथवीथीर्महात्मन: । सूतोऽथ मागधो वन्दी तं स्तोतुमुपतस्थिरे ॥ २० ॥
သမုဒ္ဒရာများ၊ တောင်တန်းများနှင့် မြစ်များက ထို မဟာတ္မာအတွက် ရထားကို အတားအဆီးမရှိ မောင်းနှင်နိုင်ရန် လမ်းကို ဖွင့်ပေး하였다။ ထို့နောက် စူတ၊ မာဂဓ နှင့် ဝန္ဒီတို့က စတုတိ၊ ချီးမွမ်းသီဆိုရန် ရှေ့တော်သို့ ရောက်လာကြသည်။ သူတို့အားလုံးသည် ကိုယ်ကိုယ်တိုင်၏ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန် သူ့ရှေ့တွင် တင်ပြလာကြသည်။
Verse 21
स्तावकांस्तानभिप्रेत्य पृथुर्वैन्य: प्रतापवान् । मेघनिर्ह्रादया वाचा प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ २१ ॥
ထို ချီးမွမ်းသီဆိုသူများကို မြင်သောအခါ အင်အားကြီးသော ဝေန၏သား ရာဇာ ပೃထုသည် သူတို့ကို ကြိုဆိုအပ်ရန် ပြုံး၍၊ မိုးတိမ်မြည်သံကဲ့သို့ ဂಂಭీరသော အသံဖြင့် ဤသို့ ပြော하였다။
Verse 22
पृथुरुवाच भो: सूत हे मागध सौम्य वन्दिँ- ल्लोकेऽधुनास्पष्टगुणस्य मे स्यात् । किमाश्रयो मे स्तव एष योज्यतां मा मय्यभूवन्वितथा गिरो व: ॥ २२ ॥
ပೃထု မင်းက ပြောသည်—“နူးညံ့သော စူတ၊ မာဂဓ၊ ဝန္ဒီတို့ရေ! သင်တို့ ပြောသော ဂုဏ်ရည်များသည် ယခုအခါ ငါ့အတွင်း၌ ထင်ရှားစွာ မပေါ်သေး။ ထို့ကြောင့် ငါ့ကို အခြေခံ၍ ဤချီးမွမ်းခြင်းကို အဘယ်ကြောင့် ချိတ်ဆက်ရမည်နည်း။ သင်တို့၏ စကားများသည် ငါ့အကြောင်းဖြင့် အလဟဿ မဖြစ်စေချင်; ထိုစကားများကို ပိုမိုသင့်တော်သောသူထံ ဆက်ကပ်ခြင်းက မင်္ဂလာရှိသည်။”
Verse 23
तस्मात्परोक्षेऽस्मदुपश्रुतान्यलं करिष्यथ स्तोत्रमपीच्यवाच: । सत्युत्तमश्लोकगुणानुवादे जुगुप्सितं न स्तवयन्ति सभ्या: ॥ २३ ॥
ထို့ကြောင့် မျှော်လင့်သံသာသော သီဆိုသူတို့၊ သင်တို့က ငါ့အကြောင်း ကြားသိထားသော ဂုဏ်ရည်များသည် ငါ့ထဲတွင် အမှန်တကယ် ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ သင့်တော်သောအချိန်တွင်သာ စတုတ်တရားဖြင့် ချီးမွမ်းကြလော့။ အုတ္တမရှ္လိုက ဘုရား၏ ဂုဏ်တော်ကို ချီးမွမ်းသော သမာဓိရှိသူတို့သည် မရှိသေးသော ဂုဏ်ကို လူသားတစ်ဦးအပေါ် မတင်မြှောက်ကြ။
Verse 24
महद्गुणानात्मनि कर्तुमीश: क: स्तावकै: स्तावयतेऽसतोऽपि । तेऽस्याभविष्यन्निति विप्रलब्धो जनावहासं कुमतिर्न वेद ॥ २४ ॥
အမြင့်မြတ်သော ဂုဏ်ရည်များကို ကိုယ်တိုင်ပိုင်ဆိုင်ရန် သင့်တော်သော ဉာဏ်ရှိသူသည်၊ အကယ်၍ အဲဒီဂုဏ်ရည်များ မရှိသေးလျှင် မိမိနောက်လိုက်များကို မိမိကို ချီးမွမ်းခိုင်းမည်နည်း? “နောက်တစ်နေ့မှာ ဒီလိုဖြစ်လာမယ်” ဟုဆို၍ ချီးမွမ်းခြင်းသည် လှည့်စားမှုသာ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုချီးမွမ်းကို လက်ခံသော မိုက်သူသည် လူတို့က မိမိကို ရယ်မောနေကြောင်း မသိ။
Verse 25
प्रभवो ह्यात्मन: स्तोत्रं जुगुप्सन्त्यपि विश्रुता: । ह्रीमन्त: परमोदारा: पौरुषं वा विगर्हितम् ॥ २५ ॥
ဂုဏ်သိက္ခာရှိ၍ စိတ်ကျယ်ဝန်းသူသည် မိမိ၏ အရှက်ရစရာ အပြုအမူများကို ကြားရတာ မနှစ်သက်သကဲ့သို့၊ အလွန်ကျော်ကြား၍ အာဏာရှိသူလည်း မိမိကိုယ်ကို ချီးမွမ်းသံ ကြားရတာ မနှစ်သက်။
Verse 26
वयं त्वविदिता लोके सूताद्यापि वरीमभि: । कर्मभि: कथमात्मानं गापयिष्याम बालवत् ॥ २६ ॥
စူတတို့ဦးဆောင်သော ဘက္တများရေ၊ ယခုအချိန်ထိ ငါသည် ချီးမွမ်းထိုက်သော ကောင်းမြတ်ကမ္မများကြောင့် လောကတွင် မထင်ရှားသေးပါ၊ သင်တို့ သီဆိုချီးမွမ်းနိုင်မည့် အရာတစ်ခုကို ငါ မလုပ်ရသေးသောကြောင့်ပင်။ ထို့ကြောင့် ကလေးများလို ငါ့လုပ်ရပ်များကို သီဆိုစေဖို့ သင်တို့ကို ငါ ဘယ်လို ခိုင်းနိုင်မလဲ။
Frequently Asked Questions
The churning is a dhārmic intervention to extract order from chaos after Vena’s misrule. Śāstrically, it shows that when adharma destabilizes society, the brāhmaṇas’ spiritual power and the Lord’s plan can reconstitute governance. Symbolically, it mirrors samudra-manthana: from disturbance, providence brings forth what is needed for universal maintenance—here, the righteous king Pṛthu and his śrī-sahacāriṇī, Arci.
Pṛthu is described as a partial manifestation empowered by Viṣṇu’s maintaining potency—fit to become the first among kings in exemplary rule—while Arci is a partial manifestation of the goddess of fortune (Śrī/Lakṣmī), who is never separated from the Lord. Their pairing teaches that righteous sovereignty and prosperity must co-exist under divine alignment.
Brahmā observes auspicious marks associated with Viṣṇu—such as the cakra sign on the palm and lotus impressions on the soles—classical indicators in Purāṇic and āyur-physiognomic traditions that denote an avatāric or divinely empowered status. This establishes Pṛthu’s legitimacy beyond mere heredity.
The offerings depict cosmic cooperation when dharma is restored: each deva empowers the king’s service—protection (weapons), moral authority (scepter), fame aligned with virtue (garland), and inner protection (Brahmā’s ‘garment’ of spiritual knowledge). The message is that nature and heaven support a ruler who rules as Viṣṇu’s representative, not as an egoistic enjoyer.
Pṛthu rejects praise for qualities not yet demonstrated, calling it deceitful and ultimately insulting. He teaches that kīrtana and stuti must be truthful and properly directed: the Supreme Lord is the rightful object of unqualified glorification, while a human leader should accept praise only when earned through verifiable dhārmic action—an essential safeguard against royal vanity.