Adhyaya 14
King Vena’s Tyranny, the Sages’ Counsel, and the Birth of Niṣāda
မင်းအင်္ဂါ မရှိသဖြင့် လူမှုစည်းကမ်းပျက်ယွင်းလာရာတွင် ဘൃဂုနှင့် အခြားရသေ့များက မဟာမိဖုရား စုနီသာ၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဝေနာကို မင်းအဖြစ် တင်မြှောက်ကြသည်၊ မန်တရီများကတော့ စိုးရိမ်နေကြသည်။ ဝေနာ၏ ကြမ်းတမ်းသော အုပ်ချုပ်မှုကြောင့် အစပိုင်းတွင် ရာဇဝတ်သားများ ကြောက်ရွံ့သော်လည်း စည်းစိမ်တိုးလာသည်နှင့် အဟင်္ကာရကြီးကာ ယဇ္ဉာနှင့် ဒါနကို တားမြစ်ပြီး နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း ယဇ္ဉာရပ်တန့်စေသည်။ ပြည်သူများသည် မင်း၏ မတည်ကြည်မှုနှင့် ခိုးသားများ ပြန်လည်ထကြွမှုကြားတွင် ပိတ်မိနေသဖြင့် ရသေ့များက “ကာကွယ်ရန် တင်မြှောက်ခဲ့သော်လည်း ယခု အန္တရာယ်ဖြစ်လာပြီ” ဟု ဆွေးနွေးကြသည်။ ထို့နောက် သဘောပေါက်စွာ ဝင်ရောက်အကြံပေးကာ မင်းသည် ပြည်သူကို ကာကွယ်ခြင်း၊ ဝဏ္ဏာရှရမနှင့် ဗိဿဏုဘုရားကို ယဇ္ဉာဖြင့် ကိုးကွယ်နိုင်စေခြင်းဖြင့်သာ တရားဝင်မှုရကြောင်း သင်ကြားကြသည်။ ဝေနာက အကြံကို ပယ်ချပြီး မင်းကိုယ်တိုင် အမြင့်ဆုံး ကိုးကွယ်ရမည့်အရာဟု ဆိုကာ ဗိဿဏုနှင့် ဒေဝတားတို့ကို ကိုးကွယ်မှုကို စော်ကားသည်။ ရသေ့များက အဓမ္မဖြင့် ကမ္ဘာကို လောင်ကျွမ်းစေမည်ဟု သတ်မှတ်ကာ မန္တရစကား အာနုဘော်ဖြင့် သတ်ပစ်ကြသည်။ သူသေပြီးနောက် အုပ်ချုပ်မှုပျက်ကွက်ကာ ခိုးသားများ လုယက်ကြသည်။ အင်္ဂါ၏ မျိုးရိုးဖြင့် အုပ်ချုပ်မှု ဆက်ရန် ရသေ့များက ဝေနာ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို မန်သနကာ အမည်းရောင် ပုဂ္ဂိုလ်ငယ် ဘာဟုကာ (နိသာဒ) ကို ထုတ်ပေါ်စေပြီး သူသည် ဝေနာ၏ အပြစ်များကို စုပ်ယူကာ နောက်တရားမင်း ပృထု ပေါ်ထွန်း၍ ဓမ္မ ပြန်လည်ထူထောင်မည့် လမ်းခင်းပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच भृग्वादयस्ते मुनयो लोकानां क्षेमदर्शिन: । गोप्तर्यसति वै नृणां पश्यन्त: पशुसाम्यताम् ॥ १ ॥
မૈထရေယက ပြောသည်—အို သူရဲကောင်း ဝိဒုရ! ဘృဂုတို့ ဦးဆောင်သော မဟာရိရှီများသည် လူထု၏ ကောင်းကျိုးကို အမြဲစဉ်းစားကြသည်။ ရာဇာ အင်္ဂ မရှိသဖြင့် ပြည်သူတို့ကို ကာကွယ်မည့်သူ မရှိကြောင်း မြင်သောအခါ၊ အုပ်ချုပ်သူမရှိလျှင် လူတို့သည် စည်းကမ်းမဲ့ကာ တိရစ္ဆာန်တူ ဖြစ်သွားမည်ဟု နားလည်ကြသည်။
Verse 2
वीरमातरमाहूय सुनीथां ब्रह्मवादिन: । प्रकृत्यसम्मतं वेनमभ्यषिञ्चन् पतिं भुव: ॥ २ ॥
ထို့နောက် ဘြဟ္မဝါဒီ မဟာရိရှီများသည် သူရဲကောင်း၏ မိခင် မယ်တော် စုနီသာကို ခေါ်ယူ하였다။ သူမ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ပြည်သူတို့ လက်ခံသော ဝေနကို ကမ္ဘာမြေ၏ အရှင်အဖြစ် နန်းတင်အဘိသေက ပြု하였다။
Verse 3
श्रुत्वा नृपासनगतं वेनमत्युग्रशासनम् । निलिल्युर्दस्यव: सद्य: सर्पत्रस्ता इवाखव: ॥ ३ ॥
ဝေနသည် အလွန်တင်းကျပ်၍ ရက်စက်သော အမိန့်အာဏာရှိသူဟု သိထားကြပြီးသားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူ နန်းတက်သည့်သတင်းကို ကြားသည်နှင့် ပြည်နယ်ရှိ ခိုးသူ၊ မကောင်းသူတို့သည် ချက်ချင်း ကြောက်လန့်ကာ နေရာနေရာတွင် ပုန်းအောင်းသွားကြသည်။ မြွေကိုကြောက်သော ကြွက်များ ပုန်းသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 4
स आरूढनृपस्थान उन्नद्धोऽष्टविभूतिभि: । अवमेने महाभागान् स्तब्ध: सम्भावित: स्वत: ॥ ४ ॥
နန်းတက်ပြီးနောက် အမျိုးမျိုးသော အဋ္ဌဝိဓ အိုင်ရှွရျများကြောင့် မာနမူးသွားသည်။ မိမိအထင်ကြီးမှုကြောင့် မဟာပုဂ္ဂိုလ်များကို မထီမဲ့မြင်ပြု하였다။
Verse 5
एवं मदान्ध उत्सिक्तो निरङ्कुश इव द्विप: । पर्यटन् रथमास्थाय कम्पयन्निव रोदसी ॥ ५ ॥
အိုင်ရှွရျမူးယစ်၍ မျက်ကန်းသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသော ဗေနမင်းသည် ထိန်းမနိုင်သော ဆင်ကဲ့သို့ ရထားစီးကာ နိုင်ငံတော်အနှံ့ လှည့်လည်၍ ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကို တုန်ခါစေသကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။
Verse 6
न यष्टव्यं न दातव्यं न होतव्यं द्विजा: क्वचित् । इति न्यवारयद्धर्मं भेरीघोषेण सर्वश: ॥ ६ ॥
သူက “ဒွိဇတို့၊ ယဇ္ဉ မပြုရ၊ ဒါန မပေးရ၊ ဂျီ(ထောပတ်ရှင်း) အာဟုတိ မဆက်ရ” ဟု ကြေညာ၍ ဒမရုသံဖြင့် နေရာအနှံ့ ဓမ္မကိစ္စများကို ရပ်တန့်စေ하였다။
Verse 7
वेनस्यावेक्ष्य मुनयो दुर्वृत्तस्य विचेष्टितम् । विमृश्य लोकव्यसनं कृपयोचु: स्म सत्रिण: ॥ ७ ॥
ယဇ္ဉပြုသော မုနိကြီးများသည် ဒုစရိုက်ဝေန၏ အပြုအမူများကို မြင်၍ လူလောကအပေါ် မဟာအန္တရာယ် နီးကပ်လာသည်ဟု ဆင်ခြင်ကြသည်။ ကရုဏာဖြင့် အချင်းချင်း တိုင်ပင်ကြ하였다။
Verse 8
अहो उभयत: प्राप्तं लोकस्य व्यसनं महत् । दारुण्युभयतो दीप्ते इव तस्करपालयो: ॥ ८ ॥
အိုဟို! လူထုသည် နှစ်ဖက်စလုံးမှ မဟာအန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်နေရသည်—တုတ်တစ်ချောင်း၏ နှစ်ဖက်စွန်းတွင် မီးလောင်လျှင် အလယ်ရှိ ပုရွက်ဆိတ်များ အလွန်အန္တရာယ်ရှိသကဲ့သို့။ တစ်ဖက်တွင် တာဝန်မဲ့ဘုရင်၊ တစ်ဖက်တွင် သူခိုးလုယက်သူများ။
Verse 9
अराजकभयादेष कृतो राजातदर्हण: । ततोऽप्यासीद्भयं त्वद्य कथं स्यात्स्वस्ति देहिनाम् ॥ ९ ॥
မင်းမဲ့တိုင်းပြည်ဖြစ်မည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် အရည်အချင်းမရှိသော ဝေနမင်းကို နန်းတင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ မင်းဆိုးမင်းညစ်ကြောင့် ဘေးဒုက္ခကြုံနေရပြီဖြစ်ရာ တိုင်းသူပြည်သားတို့ မည်သို့ ချမ်းသာသုခ ရနိုင်ပါမည်နည်း။
Verse 10
अहेरिव पय:पोष: पोषकस्याप्यनर्थभृत् । वेन: प्रकृत्यैव खल: सुनीथागर्भसम्भव: ॥ १० ॥
ဤမင်းဆိုးမင်းညစ်ကို ထောက်ပံ့ခြင်းသည် မြွေကို နို့တိုက်ကျွေးခြင်းနှင့် တူပြီး ကျွေးမွေးသူကိုပင် ဒုက္ခပေးတတ်သည်။ သုနီထာ၏ ဝမ်းမှ မွေးဖွားလာသောကြောင့် ဝေနမင်းသည် ပင်ကိုသဘောသဘာဝအားဖြင့် အလွန်ဆိုးသွမ်းသည်။
Verse 11
निरूपित: प्रजापाल: स जिघांसति वै प्रजा: । तथापि सान्त्वयेमामुं नास्मांस्तत्पातकं स्पृशेत् ॥ ११ ॥
တိုင်းသူပြည်သားတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ဤဝေနမင်းကို ခန့်အပ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ သူသည် တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ ရန်သူဖြစ်လာသည်။ သို့သော်လည်း သူ့ကြောင့်ဖြစ်သော အပြစ်များ ကျွန်ုပ်တို့ထံ မရောက်စေရန် သူ့ကို နှစ်သိမ့်သင့်သည်။
Verse 12
तद्विद्वद्भिरसद्वृत्तो वेनोऽस्माभि: कृतो नृप: । सान्त्वितो यदि नो वाचं न ग्रहीष्यत्यधर्मकृत् । लोकधिक्कारसन्दग्धं दहिष्याम: स्वतेजसा ॥ १२ ॥
သူ၏ ဆိုးသွမ်းသော သဘောသဘာဝကို သိလျက်နှင့် ဝေနမင်းကို နန်းတင်ခဲ့ကြသည်။ အကယ်၍ သူသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အကြံဉာဏ်ကို လက်မခံပါက၊ ပြည်သူတို့၏ ပြစ်တင်ရှုတ်ချမှု ခံနေရပြီးဖြစ်သော သူ့ကို ကျွန်ုပ်တို့၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ဖြင့် ပြာကျအောင် မီးရှို့ပစ်မည်။
Verse 13
एवमध्यवसायैनं मुनयो गूढमन्यव: । उपव्रज्याब्रुवन् वेनं सान्त्वयित्वा च सामभि: ॥ १३ ॥
ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ကြီးမြတ်သော ရသေ့တို့သည် ဝေနမင်းထံ ချဉ်းကပ်ကြသည်။ သူတို့၏ အမျက်ဒေါသကို ဖုံးကွယ်လျက် ချိုသာသော စကားတို့ဖြင့် နှစ်သိမ့်ကာ ဤသို့ ပြောကြားကြသည်။
Verse 14
मुनय ऊचु: नृपवर्य निबोधैतद्यत्ते विज्ञापयाम भो: । आयु:श्रीबलकीर्तीनां तव तात विवर्धनम् ॥ १४ ॥
မုနိကြီးများက ဆိုသည်—“အို မင်းမြတ်ကြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ သာသနာရေး အကျိုးရှိသော အကြံဉာဏ်ကို ဂရုစိုက်၍ နားထောင်ပါ။ ထိုသို့နားထောင်လျှင် သင်၏ အသက်တာ၊ သီရိ၊ အင်အားနှင့် ဂုဏ်သတင်း တိုးပွားမည်”
Verse 15
धर्म आचरित: पुंसां वाङ्मन:कायबुद्धिभि: । लोकान् विशोकान् वतरत्यथानन्त्यमसङ्गिनाम् ॥ १५ ॥
စကား၊ စိတ်၊ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ဉာဏ်ဖြင့် ဓမ္မကို လိုက်နာသူတို့သည် ဝမ်းနည်းမှုကင်းသော လောကသို့ မြင့်တင်ခံရသည်။ ပစ္စည်းလောကအပေါ် အစွဲကင်းလျှင် အဆုံးမဲ့ ပျော်ရွှင်မှုကို ရရှိသည်။
Verse 16
स ते मा विनशेद्वीर प्रजानां क्षेमलक्षण: । यस्मिन् विनष्टे नृपतिरैश्वर्यादवरोहति ॥ १६ ॥
အို သူရဲကောင်း၊ ထို့ကြောင့် ပြည်သူတို့၏ ကောင်းကျိုးကို ပြသသော ဓမ္မဘဝကို သင်ကြောင့် မပျက်စီးစေပါနှင့်။ ထိုဓမ္မဘဝ ပျက်စီးသွားလျှင် မင်းသည် အာဏာစည်းစိမ်နှင့် ရာဇပလ္လင်မှ မလွဲမသွေ ကျဆင်းမည်။
Verse 17
राजन्नसाध्वमात्येभ्यश्चोरादिभ्य: प्रजा नृप: । रक्षन्यथा बलिं गृह्णन्निह प्रेत्य च मोदते ॥ १७ ॥
အို မင်းကြီး၊ မကောင်းသော အမတ်များနှင့် သူခိုး၊ လူဆိုးတို့၏ အနှောင့်အယှက်မှ ပြည်သူကို ကာကွယ်ပြီး တရားမျှတစွာ ဘလိ (အခွန်) ကို လက်ခံသော မင်းသည် ယခုဘဝနှင့် နောက်ဘဝတွင်လည်း ပျော်ရွှင်မည်။
Verse 18
यस्य राष्ट्रे पुरे चैव भगवान् यज्ञपूरुष: । इज्यते स्वेन धर्मेण जनैर्वर्णाश्रमान्वितै: ॥ १८ ॥
နိုင်ငံနှင့် မြို့များတွင် ဝර්ဏ-အာශ්ရမ စနစ်ကို လိုက်နာသော ပြည်သူများက မိမိမိမိ တာဝန်အလိုက် ဘဂဝန် ယဇ္ဉပုရုෂ (သီရိဟရီ) ကို ပူဇော်ကြသည့် မင်းသည် ဓမ္မတရားရှိသော မင်းဟု ခေါ်သည်။
Verse 19
तस्य राज्ञो महाभाग भगवान् भूतभावन: । परितुष्यति विश्वात्मा तिष्ठतो निजशासने ॥ १९ ॥
အို မဟာဘဂ်! မင်းကြီးသည် မိမိအုပ်ချုပ်မှုအတွင်း စကြဝဠာ၏ မူလအကြောင်းရင်း၊ သတ္တဝါတို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်သူ၊ အားလုံးအတွင်းရှိ ဝိශ්ဝာတ္မာ သ্রীဘဂဝန်ကို ပူဇော်နေသည်ကို မြင်လျှင် ဘဂဝန်သည် ပျော်ရွှင်တော်မူ၏။
Verse 20
तस्मिंस्तुष्टे किमप्राप्यं जगतामीश्वरेश्वरे । लोका: सपाला ह्येतस्मै हरन्ति बलिमादृता: ॥ २० ॥
လောကတို့၏ အရှင်အရှင် သ্রীဘဂဝန် ပျော်ရွှင်တော်မူလျှင် မရနိုင်သောအရာ မရှိ။ ထို့ကြောင့် လောကပာလ ဒေဝတားများနှင့် သူတို့၏ လောကနေထိုင်သူများသည် လေးစားစွာ ဘလိနှင့် ပူဇော်ပစ္စည်းများကို ဆက်ကပ်ကြသည်။
Verse 21
तं सर्वलोकामरयज्ञसङ्ग्रहं त्रयीमयं द्रव्यमयं तपोमयम् । यज्ञैर्विचित्रैर्यजतो भवाय ते राजन् स्वदेशाननुरोद्धुमर्हसि ॥ २१ ॥
အို မင်းကြီး! လောကအားလုံးရှိ ယဇ်ပူဇော်ပွဲတို့၏ အကျိုးဖလကို ဒေဝတားများနှင့်အတူ ခံစားသူမှာ သ্রীဘဂဝန်ပင် ဖြစ်သည်။ သူသည် သုံးဝေဒ၏ အနှစ်သာရ၊ အရာအားလုံး၏ ပိုင်ရှင်၊ တပဿ၏ အမြင့်ဆုံး ရည်မှန်းချက် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မင်း၏ တိုးတက်မှုအတွက် ပြည်သူတို့ကို ယဇ်မျိုးစုံ ပြုလုပ်စေ၍ အမြဲ ယဇ်အర్పణသို့ ဦးတည်စေသင့်သည်။
Verse 22
यज्ञेन युष्मद्विषये द्विजातिभि- र्वितायमानेन सुरा: कला हरे: । स्विष्टा: सुतुष्टा: प्रदिशन्ति वाञ्छितं तद्धेलनं नार्हसि वीर चेष्टितुम् ॥ २२ ॥
မင်း၏နိုင်ငံတွင် ဒွိဇ ဘြာဟ္မဏများက ယဇ်ကို ကျယ်ပြန့်စွာ ဆောင်ရွက်လျှင်၊ ဟရီ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ဒေဝတားများသည် အလွန်တရာ ကျေနပ်၍ မင်းလိုချင်သော အကျိုးကို ပေးတော်မူကြသည်။ ထို့ကြောင့် အို သူရဲကောင်း၊ ယဇ်ကို မရပ်တန့်ပါနှင့်; ရပ်တန့်ခြင်းသည် ဒေဝတားများကို မလေးစားခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 23
वेन उवाच बालिशा बत यूयं वा अधर्मे धर्ममानिन: । ये वृत्तिदं पतिं हित्वा जारं पतिमुपासते ॥ २३ ॥
ဝေန မင်းက ပြောသည်—အို! သင်တို့သည် အလွန် မသိနားမလည်ကြ; အဓမ္မကိုပင် ဓမ္မဟု ထင်မြင်နေကြသည်။ ထောက်ပံ့ပေးသော အမှန်တကယ် ခင်ပွန်းကို စွန့်၍ ချစ်သူကို ခင်ပွန်းဟု ထင်ကာ ပူဇော်သကဲ့သို့ သင်တို့လည်း ထိုသို့ပင်။
Verse 24
अवजानन्त्यमी मूढा नृपरूपिणमीश्वरम् । नानुविन्दन्ति ते भद्रमिह लोके परत्र च ॥ २४ ॥
မိုက်မဲသောသူတို့သည် မင်းအဖြစ်ပေါ်ထွန်းနေသော အရှင်ဘုရားကို မထီမဲ့မြင်ပြု၍ မပူဇော်လျှင်၊ ဤလောကနှင့် နောက်လောကတို့တွင် မင်္ဂလာသုခ မရကြ။
Verse 25
को यज्ञपुरुषो नाम यत्र वो भक्तिरीदृशी । भर्तृस्नेहविदूराणां यथा जारे कुयोषिताम् ॥ २५ ॥
သင်တို့ ‘ယဇ္ဉပုရုෂ’ ဟု ခေါ်သောသူသည် မည်သူနည်း။ ဒေဝတাদেরအပေါ် သင်တို့၏ ဘက္တိသည် ခင်ပွန်းချစ်ခြင်းမှ ဝေးကွာ၍ ချစ်သူလျှို့ဝှက်ကို လိုက်လံသော မသစ္စာမိန်းမ၏ အချစ်နှင့် တူ၏။
Verse 26
विष्णुर्विरिञ्चो गिरिश इन्द्रो वायुर्यमो रवि: । पर्जन्यो धनद: सोम: क्षितिरग्निरपाम्पति: ॥ २६ ॥ एते चान्ये च विबुधा: प्रभवो वरशापयो: । देहे भवन्ति नृपते: सर्वदेवमयो नृप: ॥ २७ ॥
ဗိဿနု၊ ဗြဟ္မာ၊ ရှိဝ၊ အိန္ဒြ၊ လေဓာတ်အရှင် ဝါယု၊ သေမင်းအုပ် ယမ၊ နေဘုရား၊ မိုးကို စီမံသော ပర్జန்ய၊ خزانہရှင် ကုဗေရ၊ စောမ (လဘုရား)၊ မြေဓာတ်၏ အධိဋ္ဌာတೃ၊ မီးဘုရား အဂ္နိ၊ ရေဘုရား ဝရုဏ နှင့် အခြား वर/শাপ ပေးနိုင်သော ဒေဝတားတို့—အားလုံးသည် မင်း၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ တည်ရှိကြသည်; ထို့ကြောင့် မင်းသည် ‘ဒေဝအားလုံးပါဝင်သူ’ ဟု ခေါ်သည်။
Verse 27
विष्णुर्विरिञ्चो गिरिश इन्द्रो वायुर्यमो रवि: । पर्जन्यो धनद: सोम: क्षितिरग्निरपाम्पति: ॥ २६ ॥ एते चान्ये च विबुधा: प्रभवो वरशापयो: । देहे भवन्ति नृपते: सर्वदेवमयो नृप: ॥ २७ ॥
ဗိဿနု၊ ဗြဟ္မာ၊ ရှိဝ၊ အိန္ဒြ၊ လေဓာတ်အရှင် ဝါယု၊ သေမင်းအုပ် ယမ၊ နေဘုရား၊ မိုးကို စီမံသော ပర్జန்ய၊ خزانہရှင် ကုဗေရ၊ စောမ (လဘုရား)၊ မြေဓာတ်၏ အධိဋ္ဌာတೃ၊ မီးဘုရား အဂ္နိ၊ ရေဘုရား ဝရုဏ နှင့် အခြား वर/শাপ ပေးနိုင်သော ဒေဝတားတို့—အားလုံးသည် မင်း၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ တည်ရှိကြသည်; ထို့ကြောင့် မင်းသည် ‘ဒေဝအားလုံးပါဝင်သူ’ ဟု ခေါ်သည်။
Verse 28
तस्मान्मां कर्मभिर्विप्रा यजध्वं गतमत्सरा: । बलिं च मह्यं हरत मत्तोऽन्य: कोऽग्रभुक्पुमान् ॥ २८ ॥
ထို့ကြောင့် ဟေ ဗြာဟ္မဏတို့၊ ငါ့အပေါ် အငြိုးအမြင်ကို စွန့်၍ သင်တို့၏ ကర్మကಾಂဒ ပူဇော်ပွဲများဖြင့် ငါ့ကိုပင် ယဇ္ဉပြုကြလော့၊ ငါ့ထံသို့ ဘလိနှင့် အလှူပစ္စည်းများကို ဆောင်ယူလာကြလော့။ ငါထက် မြင့်၍ ပထမ ဟဝိကို လက်ခံနိုင်သူ အခြားမည်သူရှိသနည်း?—ဟု ဝေနမင်းက ဆို၏။
Verse 29
मैत्रेय उवाच इत्थं विपर्ययमति: पापीयानुत्पथं गत: । अनुनीयमानस्तद्याच्ञां न चक्रे भ्रष्टमङ्गल: ॥ २९ ॥
မဟာရသေ့ မေတ္တေယျက ဆက်လက်မိန့်ကြားသည် - ဤသို့ဖြင့် အပြစ်ရှိသော ဘဝနှင့် မှန်ကန်သော လမ်းကြောင်းမှ သွေဖည်မှုကြောင့် ဉာဏ်မဲ့သော ဘုရင်သည် ကောင်းသော ကံတရား အားလုံး ကင်းမဲ့သွားလေသည်။
Verse 30
इति तेऽसत्कृतास्तेन द्विजा: पण्डितमानिना । भग्नायां भव्ययाच्ञायां तस्मै विदुर चुक्रुधु: ॥ ३० ॥
ချစ်လှစွာသော ဝိဒုရ၊ မိမိကိုယ်ကို အလွန်ပညာရှိဟု ထင်မှတ်သော မိုက်မဲသော ဘုရင်သည် မဟာရသေ့များကို စော်ကားခဲ့ရာ၊ ရသေ့များသည် ဘုရင်၏ စကားကြောင့် စိတ်နှလုံး ကြေကွဲကာ အလွန် အမျက်ထွက်ကြလေသည်။
Verse 31
हन्यतां हन्यतामेष पाप: प्रकृतिदारुण: । जीवञ्जगदसावाशु कुरुते भस्मसाद् ध्रुवम् ॥ ३१ ॥
သူတော်စင် ရသေ့ကြီးများက ချက်ချင်းပင် အော်ဟစ်ကြသည် - သူ့ကို သတ်ပစ်ကြ! သူ့ကို သတ်ပစ်ကြ! သူသည် အလွန် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အပြစ်သား ဖြစ်သည်။ သူ အသက်ရှင်နေပါက ကမ္ဘာလောက တစ်ခုလုံးကို ပြာကျစေလိမ့်မည်။
Verse 32
नायमर्हत्यसद्वृत्तो नरदेववरासनम् । योऽधियज्ञपतिं विष्णुं विनिन्दत्यनपत्रप: ॥ ३२ ॥
သူတော်စင် ရသေ့များက ဆက်လက် မိန့်ကြားသည် - ဤ မတရားသော၊ ရိုင်းစိုင်းသော သူသည် ထီးနန်းနှင့် လုံးဝ မထိုက်တန်ပါ။ သူသည် အလွန် အရှက်မဲ့သူ ဖြစ်ပြီး ဘုရားသခင် ဗိဿနိုး ကိုပင် စော်ကားရဲသည်။
Verse 33
को वैनं परिचक्षीत वेनमेकमृतेऽशुभम् । प्राप्त ईदृशमैश्वर्यं यदनुग्रहभाजन: ॥ ३३ ॥
မင်္ဂလာမရှိသော ဘုရင်ဝေန မှလွဲ၍ မည်သူသည် ဘုရားသခင်ကို စော်ကားဝံ့မည်နည်း။ ဘုရားသခင်၏ ကရုဏာတော်ကြောင့်သာ လူတစ်ဦးသည် ကံကောင်းခြင်းနှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အပေါင်းကို ရရှိနိုင်ပေသည်။
Verse 34
इत्थं व्यवसिता हन्तुमृषयो रूढमन्यव: । निजघ्नुर्हुङ्कृतैर्वेनं हतमच्युतनिन्दया ॥ ३४ ॥
ဤသို့ လျှို့ဝှက်သော ဒေါသကို ထင်ရှားစေကာ မဟာရသီတို့သည် ချက်ချင်းပင် မင်းကို သတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ အချျုတကို မထီမဲ့မြင်ပြု၍ ဝေနသည် မူလကတည်းက သေသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသဖြင့်၊ လက်နက်မသုံးဘဲ ဟုန်ကာသံကြီးသော စကားလုံးများဖြင့်သာ ရသီတို့က သူ့ကို သတ်လိုက်ကြသည်။
Verse 35
ऋषिभि: स्वाश्रमपदं गते पुत्रकलेवरम् । सुनीथा पालयामास विद्यायोगेन शोचती ॥ ३५ ॥
ရသီတို့သည် မိမိတို့၏ အာရှရမ်များသို့ ပြန်သွားပြီးနောက်၊ ဝေန၏ မိခင် စုနီသာသည် သား၏ သေဆုံးမှုကြောင့် အလွန်ဝမ်းနည်းပူဆွေး하였다။ သူမသည် မန္တရယောဂ (မန္တရရွတ်ဆိုခြင်း) နှင့် အချို့သော ဆေးပစ္စည်းများကို သုံး၍ သား၏ အလောင်းကို ထိန်းသိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်하였다။
Verse 36
एकदा मुनयस्ते तु सरस्वत्सलिलाप्लुता: । हुत्वाग्नीन् सत्कथाश्चक्रुरुपविष्टा: सरित्तटे ॥ ३६ ॥
တစ်နေ့တွင် ထိုမုနိတို့သည် စရஸဝတီမြစ်တွင် ရေချိုးပြီး ယဇ္ဉမီးများထဲသို့ ဟဝိကို ပူဇော်ကာ နေ့စဉ်တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ထို့နောက် မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ထိုင်၍ အထွတ်အမြတ် ပုရုಷနှင့် သူ၏ လီလာများအကြောင်း သန့်ရှင်းသော ဆွေးနွေးမှုကို ပြုကြသည်။
Verse 37
वीक्ष्योत्थितांस्तदोत्पातानाहुर्लोकभयङ्करान् । अप्यभद्रमनाथाया दस्युभ्यो न भवेद्भुव: ॥ ३७ ॥
ထိုကာလတွင် လူထုကို ကြောက်ရွံ့စေသော အနှောင့်အယှက်များ များစွာ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုအရာ들을 မြင်၍ ရသီတို့က အချင်းချင်း ပြောကြသည်—မင်းသည် သေပြီး လောကသည် အကာအကွယ်မဲ့ဖြစ်သဖြင့်၊ ခိုးသူနှင့် ဒস্যုတို့ကြောင့် ပြည်သူများအပေါ် အမင်္ဂလာ မကျရောက်စေပါစေ။
Verse 38
एवं मृशन्त ऋषयो धावतां सर्वतोदिशम् । पांसु: समुत्थितो भूरिश्चोराणामभिलुम्पताम् ॥ ३८ ॥
မဟာရသီတို့သည် ဤသို့ ဆွေးနွေးနေစဉ်၊ အရပ်အနှံ့မှ ဖုန်မုန်တိုင်းကြီး တက်လာသည်ကို မြင်ကြသည်။ ထိုဖုန်သည် ပြည်သူများကို လုယက်နေသော ခိုးသူနှင့် ဒস্যုတို့ အလျင်အမြန် ပြေးလွှားသဖြင့် ထလာခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 39
तदुपद्रवमाज्ञाय लोकस्य वसु लुम्पताम् । भर्तर्युपरते तस्मिन्नन्योन्यं च जिघांसताम् ॥ ३९ ॥ चोरप्रायं जनपदं हीनसत्त्वमराजकम् । लोकान्नावारयञ्छक्ता अपि तद्दोषदर्शिन: ॥ ४० ॥
ဝေဏမင်း သေဆုံးသဖြင့် နိုင်ငံတွင် အကြီးအကျယ် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို သန့်ရှင်းသော ရှင်ပညာရှိများ သိမြင်ကြသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမရှိသဖြင့် ဥပဒေစည်းကမ်း ပျက်စီးကာ သူခိုးနှင့် လူဆိုးများက အချင်းချင်း သတ်ဖြတ်ရန် တက်ကြွပြီး ပြည်သူတို့၏ ဥစ္စာကို လုယက်ကြသည်။ ရှင်ပညာရှိများမှာ အင်အားဖြင့် တားဆီးနိုင်သော်လည်း မိမိတို့အတွက် မသင့်တော်ဟု မြင်၍ မတားဆီးခဲ့ကြ။
Verse 40
तदुपद्रवमाज्ञाय लोकस्य वसु लुम्पताम् । भर्तर्युपरते तस्मिन्नन्योन्यं च जिघांसताम् ॥ ३९ ॥ चोरप्रायं जनपदं हीनसत्त्वमराजकम् । लोकान्नावारयञ्छक्ता अपि तद्दोषदर्शिन: ॥ ४० ॥
ဘုရင်မရှိသော နိုင်ငံတွင် ပြည်သူတို့ အားနည်းလာပြီး တိုင်းပြည်တစ်ခုလုံး သူခိုးများဖြင့် ပြည့်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။ ရှင်ပညာရှိများသည် မိမိတို့၏ ဓမ္မအမြင်အရ အပြစ်ကိုမြင်၍ တားဆီးနိုင်သော်လည်း မသင့်တော်ဟု ယူဆ하였다။
Verse 41
ब्राह्मण: समदृक् शान्तो दीनानां समुपेक्षक: । स्रवते ब्रह्म तस्यापि भिन्नभाण्डात्पयो यथा ॥ ४१ ॥
ဗြာဟ္မဏသည် တည်ငြိမ်၍ လူအားလုံးကို တန်းတူမြင်သော်လည်း ဆင်းရဲသူတို့ကို လျစ်လျူရှုခြင်းသည် သူ၏ ဓမ္မမဟုတ်။ လျစ်လျူရှုလျှင် သူ၏ ဗြဟ္မတေဇ အင်အား လျော့နည်းကာ အက်ကွဲအိုးမှ နို့ယိုသကဲ့သို့ စိမ့်ထွက်သွားသည်။
Verse 42
नाङ्गस्य वंशो राजर्षेरेष संस्थातुमर्हति । अमोघवीर्या हि नृपा वंशेऽस्मिन् केशवाश्रया: ॥ ४२ ॥
ရှင်ပညာရှိများက ရာဇဣသီ အင်္ဂ၏ မျိုးဆက်ကို မတားဆီးသင့်ဟု ဆုံးဖြတ်하였다။ အကြောင်းမှာ ဤမျိုးရိုးရှိ မင်းများသည် အင်အားမပျက်သော မျိုးဗီဇရှိပြီး ကေရှဝ (ဘုရား) ကို အားကိုးသူများဖြစ်၍ ဘက္တိသဘောသို့ လွယ်ကူစွာ လှည့်မိုးကြသည်။
Verse 43
विनिश्चित्यैवमृषयो विपन्नस्य महीपते: । ममन्थुरूरुं तरसा तत्रासीद्बाहुको नर: ॥ ४३ ॥
ဤသို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ရှင်ပညာရှိများသည် သေဆုံးသည့် ဝေဏမင်း၏ အလောင်း၏ တံတောင်(ပေါင်)ကို သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း အင်အားကြီးစွာ မသွား(မသန့်)하였다။ ထိုမသွားမှုမှ ‘ဗာဟုက’ ဟုခေါ်သော အရပ်ပုသော လူတစ်ဦး ပေါ်ထွက်လာ하였다။
Verse 44
काककृष्णोऽतिह्रस्वाङ्गो ह्रस्वबाहुर्महाहनु: । ह्रस्वपान्निम्ननासाग्रो रक्ताक्षस्ताम्रमूर्धज: ॥ ४४ ॥
ဝေနမင်း၏ ပေါင်မှ မွေးဖွားလာသော ထိုသူကို “ဗာဟုက” ဟု ခေါ်ကြသည်။ အရောင်သည် ကျီးကောင်ကဲ့သို့ အနက်ရောင်ဖြစ်၍ ကိုယ်အင်္ဂါများ အလွန်တို၊ လက်ခြေတို၊ မေးရိုးကြီး၊ နှာခေါင်းပြား၊ မျက်လုံးနီနီနှင့် ဆံပင်သည် ကြေးနီရောင်ဖြစ်သည်။
Verse 45
तं तु तेऽवनतं दीनं किं करोमीति वादिनम् । निषीदेत्यब्रुवंस्तात स निषादस्ततोऽभवत् ॥ ४५ ॥
သူသည် အလွန်နိမ့်ချ၍ ဦးညွှတ်ကာ “အရှင်တို့၊ ကျွန်ုပ် ဘာလုပ်ရမလဲ” ဟု မေးလေသည်။ ရှင်ရသီတို့က “ထိုင်လော့ (နိရှီဒ)” ဟု ဆိုကြသဖြင့် သူသည် ‘နိရှာဒ’ ဟု ခေါ်ခံရပြီး နိုင်ရှာဒ မျိုးရိုး၏ အဖ ဖြစ်လာသည်။
Verse 46
तस्य वंश्यास्तु नैषादा गिरिकाननगोचरा: । येनाहरज्जायमानो वेनकल्मषमुल्बणम् ॥ ४६ ॥
နိရှာဒ မွေးဖွားလာသည်နှင့်တပြိုင်နက် ဝေနမင်း၏ အလွန်ဆိုးရွားသော အပြစ်ကမ္မ၏ အကျိုးဆက်ဘောဇကို သူက ခံယူလိုက်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ရှာဒ အမျိုးအစားသည် ခိုးယူခြင်း၊ လုယက်ခြင်း၊ အမဲလိုက်ခြင်း စသည့် အပြစ်လုပ်ငန်းများတွင် မကြာခဏ ပါဝင်ပြီး တောင်တန်းနှင့် တောအုပ်များတွင်သာ နေထိုင်ခွင့်ရှိသည်။
Frequently Asked Questions
The sages perceived that without a ruler, society would become unregulated and vulnerable to thieves and rogue elements—an anarchy that would rapidly destroy dharma. In rāja-dharma terms, imperfect kingship can seem preferable to no kingship. Their later regret underscores a Bhāgavatam principle: political necessity cannot override moral qualification for leadership, because an adharmic ruler can become a greater calamity than external criminals.
In the Bhāgavatam’s framework, yajña is not mere ritualism; it sustains reciprocal harmony between humans, devas (as administrative powers), and the Supreme Lord as the ultimate enjoyer of sacrifice. By stopping sacrifice, charity, and offerings, Vena severed the religious economy that stabilizes varṇāśrama duties and divine satisfaction. The result is both inner decline (loss of spiritual culture) and outer breakdown (law-and-order deterioration and fear-driven social unrest).
Vena’s claim is the theological error of conflating delegated authority with the Absolute. While śāstra describes the king as embodying administrative aspects of various devas (a functional representation of cosmic governance), this does not make him Bhagavān. Vena turns a symbolic principle into self-worship, rejects Viṣṇu-yajña, and commits blasphemy—thereby violating the Bhāgavatam’s central axiom that all power is subordinate to the Supreme Lord.
The text presents brāhmaṇa-śakti: the potency of truth-aligned speech and mantra, rooted in tapas (austerity), purity, and realization. Their “high-sounding words” function as a sanctioned spiritual force, not personal vengeance. The narrative also implies a moral jurisprudence: when a ruler becomes a systemic threat to dharma and blasphemes the Lord, saintly authority may enact extraordinary correction to prevent wider catastrophe.
Niṣāda (first named Bāhuka) emerges when the sages churn Vena’s thigh, producing a being who immediately takes on the karmic residue of Vena’s sins. Symbolically, the “thigh” indicates a lower, supporting stratum of the social body, and the resulting Naiṣāda lineage is described as inclined toward activities like hunting and plundering. The episode frames a purification mechanism: extracting sin before generating a righteous successor, thereby preparing the state for restoration of dharma.