Adhyaya 8
Ashtama SkandhaAdhyaya 846 Verses

Adhyaya 8

Lakṣmī’s Emergence, Dhanvantari, and the Advent of Mohinī-mūrti

ရှီဝဘုရားသည် ဟာလာဟလာ အဆိပ်ကို သက်သာစေပြီးနောက် ဒေဝတားနှင့် အဆူရာတို့သည် နို့ပင်လယ်ကို အားသစ်ဖြင့် ဆက်လက်လှုပ်ခတ်ကြသည်။ ကောင်းမြတ်သည့် ပေါ်ထွန်းမှုများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်—ယဇ္ဈာအတွက် ဂျီပေးသော စူရဘီ၊ ဥစ္စိုင်ရှရဝါ မြင်းနှင့် အဲရာဝတ ဆင်၊ အရပ်လေးမျက်နှာ ဆင်များ၊ ကောင်းကင်ရတနာများ (ကောස්တုဘ၊ ပဒ္မရာဂ)၊ ပါရီဇာတ ပန်းနှင့် အပ်ဆရာများ။ ထို့နောက် လက္ခမီ (ရာမာ) ပေါ်ထွန်းလာ၍ စကြဝဠာအဘိသေကဖြင့် တင်မြှောက်ခံရသည်—မြစ်များ၊ မြေကြီး၊ နွားများ၊ ရာသီများ၊ ရှင်ရသီများ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများနှင့် အရပ်ဆင်များက ပူဇော်ကာ အဘိသေကပြုကြသည်။ လက္ခမီသည် ဒေဝတား၊ အဆူရာနှင့် သတ္တဝါတို့ကို စူးစမ်းပြီး အပြစ်ကင်းစင်၍ အပြည့်အဝ လွတ်လပ်သူ မရှိကြောင်း သိသဖြင့် ကိုယ်တိုင်ပြည့်စုံသော မုကുന္ဒ (ဟရီ/ဗိဿနု) ကို ရွေးကာ မာလာပန်းကပ်သည်—သူမ၏ မျက်နှာသာကြောင့် ဒေဝတားတို့ ကြွယ်ဝလာပြီး အဆူရာတို့ စိတ်ပျက်ကြသည်။ ထို့နောက် ဝါရုဏီ ပေါ်ထွန်းလာ၍ ဒိမုန်များက ယူဆောင်သွားသည်။ ဒဏ္ဝန္တရီသည် အမృతကုံဘနှင့် ပေါ်ထွန်းလာသော်လည်း အဆူရာတို့ လုယူသဖြင့် ဒေဝတားတို့ ဟရီထံ အားကိုးလက်အုပ်ချီကြသည်။ ဗိဿနုသည် ဒိမုန်များကို မောဟဖြစ်စေမည်ဟု ကတိပြု၍ အမృతအပေါ် အဆူရာတို့ အချင်းချင်း ငြင်းခုံစတင်ကာ နောက်အခန်းတွင် မောဟင်နီမူရတီ၏ လီလာဖြင့် အမృతခွဲဝေမှုနှင့် ဘုရား၏ မဟာယုទ្ធနည်း ဆက်လက်ဖော်ပြမည်ကို ချိတ်ဆက်ပေးသည်။

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच पीते गरे वृषाङ्केण प्रीतास्तेऽमरदानवा: । ममन्थुस्तरसा सिन्धुं हविर्धानी ततोऽभवत् ॥ १ ॥

ရှုကဒေဝဂိုစဝာမီက ဆက်လက်ဆိုသည်—နွားအမှတ်တံဆိပ်ရှိသော ရှီဝက အဆိပ်ကို သောက်ပြီးနောက် ဒေဝနှင့် အဆုရာတို့ ဝမ်းမြောက်ကာ ပင်လယ်ကို ပိုမိုအားထုတ်၍ မွှေနှောက်ကြသည်; ထို့ကြောင့် စုရဘီဟုခေါ်သော နွားမ ပေါ်ထွက်လာ하였다။

Verse 2

तामग्निहोत्रीमृषयो जगृहुर्ब्रह्मवादिन: । यज्ञस्य देवयानस्य मेध्याय हविषे नृप ॥ २ ॥

အို မင်းပရိက္ခစ်! ဝေဒပူဇာပွဲများကို ကျွမ်းကျင်သိရှိသော အဂ္နိဟောတရီ ရှိများသည် ယဇ్ఞ၌ အာဟုတိအတွက် လိုအပ်သော သန့်ရှင်းသော ဂျီ (ghee) ရရှိစေရန် စုရဘီနွားမကို လက်ခံထိန်းသိမ်းကြပြီး၊ ထိုကောင်းမှုကြောင့် ဒေဝယာနလမ်းဖြင့် ဗြဟ္မလောကအထိ မြင့်မားသော လောကများသို့ တက်ရောက်နိုင်သည်။

Verse 3

तत उच्चै:श्रवा नाम हयोऽभूच्चन्द्रपाण्डुर: । तस्मिन्बलि: स्पृहां चक्रे नेन्द्र ईश्वरशिक्षया ॥ ३ ॥

ထို့နောက် လမင်းကဲ့သို့ ဖြူစင်သော ဥစ္စೈရှ္ရဝါ ဟုခေါ်သော မြင်းတစ်ကောင် ပေါ်ထွက်လာသည်။ ဘလီမဟာရာဇာက ၎င်းကို လိုလားသော်လည်း အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ အကြံဉာဏ်ကြောင့် အိန္ဒြာက မကန့်ကွက်ခဲ့။

Verse 4

तत ऐरावतो नाम वारणेन्द्रो विनिर्गत: । दन्तैश्चतुर्भि: श्वेताद्रेर्हरन्भगवतो महिम् ॥ ४ ॥

ထို့နောက် သမုဒ္ဒရာကို မန်သနလုပ်ရာမှ အဲရာဝတ (Airāvata) ဟု အမည်ရသော ဆင်မင်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ၎င်းသည် ဖြူစင်၍ ချိုလေးချောင်းဖြင့် ကိုင်လာသတောင်—သီဝဘုရား၏ သာမ—၏ ဂုဏ်သိက္ခာကိုပင် ယှဉ်ပြိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 5

ऐरावणादयस्त्वष्टौ दिग् गजा अभवंस्तत: । अभ्रमुप्रभृतयोऽष्टौ च करिण्यस्त्वभवन्नृप ॥ ५ ॥

ထို့နောက် အို မင်းကြီး၊ အဲရာဝဏ (Airāvaṇa) ကို ဦးဆောင်သော ဒိဂ္ဂဇ ဆင်ကြီးရှစ်ကောင် ပေါ်ထွန်းလာ၍ အရပ်ရှစ်မျက်နှာသို့ သွားနိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် အဘ္ရမု (Abhramu) ကို ဦးဆောင်သော ဆင်မရှစ်ကောင်လည်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 6

कौस्तुभाख्यमभूद् रत्नं पद्मरागो महोदधे: । तस्मिन् मणौ स्पृहां चक्रे वक्षोऽलङ्करणे हरि: । ततोऽभवत् पारिजात: सुरलोकविभूषणम् । पूरयत्यर्थिनो योऽर्थै: शश्वद् भुवि यथा भवान् ॥ ६ ॥

ထို့နောက် မဟာသမုဒ္ဒရာမှ ကೌஸ্তুဘမဏိ နှင့် ပဒ္မရာဂမဏိ ဟူသော နာမည်ကြီး ရတနာများ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ မိမိ၏ ရင်ဘတ်ကို အလှဆင်ရန် ဘဂဝန် ဟရိသည် ထိုရတနာများကို ရယူလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်하였다။ ထို့နောက် သုရလောက၏ အလှတန်ဆာဖြစ်သော ပါရိဇာတ ပင် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ အို မင်းကြီး၊ သင်သည် ဤကမ္ဘာ၌ တောင်းဆိုသူတို့၏ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းသကဲ့သို့ ပါရိဇာတပင်သည်လည်း အားလုံး၏ ဆန္ဒကို အမြဲ ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။

Verse 7

ततश्चाप्सरसो जाता निष्ककण्ठ्य: सुवासस: । रमण्य: स्वर्गिणां वल्गुगतिलीलावलोकनै: ॥ ७ ॥

ထို့နောက် အပ်ဆရာများ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ သူတို့သည် ရွှေအလှဆင်ပစ္စည်းများနှင့် လည်ဆွဲများဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ လှပသော အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ထားကြသည်။ သူတို့၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော လှုပ်ရှားမှုနှင့် လီလာပြည့်ဝသော မျက်လုံးအကြည့်တို့က သုရလောကနေထိုင်သူတို့၏ စိတ်ကို မောဟစေသည်။

Verse 8

ततश्चाविरभूत् साक्षाच्छ्री रमा भगवत्परा । रञ्जयन्ती दिश: कान्त्या विद्युत् सौदामनी यथा ॥ ८ ॥

ထို့နောက် ဘဂဝန်ထံ အပြည့်အဝ အနုမောဒနာပြုသော သီရိ ရမာ (လက္ခမီ) ဒေဝီသည် တိုက်ရိုက် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ သူမ၏ တောက်ပမှုက အရပ်ရှစ်မျက်နှာကို ရွှင်လန်းစေ၍ ဖြူစင်သော တောင်တန်းကို လင်းစေသော မိုးကြိုးထက်ပင် ကျော်လွန်သည့် လျှပ်စစ်အလင်းကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 9

तस्यां चक्रु: स्पृहां सर्वे ससुरासुरमानवा: । रूपौदार्यवयोवर्णमहिमाक्षिप्तचेतस: ॥ ९ ॥

သူမ၏ အလှအပ၊ ကိုယ်အင်္ဂါလက္ခဏာ၊ ယೌဝန်၊ အသားအရောင်နှင့် ဂုဏ်မဟာတရားတို့ကြောင့် ဒေဝတား၊ အသူရ၊ လူသား အားလုံးက သူမကို ဆန္ဒပြုကြသည်။ သူမသည် အိုင်ශ්ဝရယများအားလုံး၏ မူလရင်းမြစ်ဖြစ်သည်။

Verse 10

तस्या आसनमानिन्ये महेन्द्रो महदद्भ‍ुतम् । मूर्तिमत्य: सरिच्छ्रेष्ठा हेमकुम्भैर्जलं शुचि ॥ १० ॥

ကောင်းကင်ဘုံ၏ဘုရင် အိန္ဒြာသည် လက္ခ္မီမယ်တော်အတွက် သင့်လျော်၍ အံ့ဖွယ်သော အာသနကို ယူဆောင်လာသည်။ ဂင်္ဂါ၊ ယမုနာ စသည့် သန့်ရှင်းသော မြစ်များသည် ကိုယ်ရုပ်ထင်ရှားလာ၍ ရွှေကုံဘ်များတွင် သန့်ရေကို ထည့်ကာ မိခင် လက္ခ္မီအား ဆက်ကပ်လာကြသည်။

Verse 11

आभिषेचनिका भूमिराहरत् सकलौषधी: । गाव: पञ्च पवित्राणि वसन्तो मधुमाधवौ ॥ ११ ॥

အဘိෂೇಕအတွက် မြေမိခင်သည် ကိုယ်ရုပ်ထင်ရှားလာ၍ ဆေးဖက်ဝင် အပင်အနှံ့အပြားကို စုဆောင်းယူဆောင်လာသည်။ နွားများက ပဝిత్రငါးပါး—နို့၊ ဒဟိ (ယိုဂတ်)၊ ဂျီ၊ နွားဆီး၊ နွားချေး—ကို ပေးကြပြီး၊ နွေဦးကာလသည် ချိုင်တြ-ဝೈရှಾಖ လများတွင် ထွက်ပေါ်သမျှကို စုစည်း하였다။

Verse 12

ऋषय: कल्पयांचक्रुराभिषेकं यथाविधि । जगुर्भद्राणि गन्धर्वा नट्यश्च ननृतुर्जगु: ॥ १२ ॥

မဟာရသီများသည် သာသနာကျမ်းများတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း လက္ခ္မီမယ်တော်၏ အဘိෂೇಕကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ဂန္ဓဗ္ဗများက မင်္ဂလာပြည့်ဝသော ဝేదမంత్రများကို သီဆိုကြပြီး၊ အကသမားမိန်းမများက ဝేదတွင် သတ်မှတ်ထားသော သီချင်းများဖြင့် လှပစွာ အကနှင့် သီဆိုကြသည်။

Verse 13

मेघा मृदङ्गपणवमुरजानकगोमुखान् । व्यनादयन् शङ्खवेणुवीणास्तुमुलनि:स्वनान् ॥ १३ ॥

မိုးတိမ်များသည် ကိုယ်ရုပ်ထင်ရှားလာ၍ မৃদင်္ဂ၊ ပဏဝ၊ မုရဇ၊ အာနက စသည့် ဒရမ်မျိုးစုံကို တီးခတ်ကြသည်။ ထို့ပြင် သင်္ခ၊ ဂိုမုခ တူရိယာများကို ဖ吹၍၊ ဝေဏုနှင့် ဝီဏာတို့ကိုလည်း တီးခတ်ကြရာ၊ အားလုံးပေါင်းစည်းသံသည် အလွန်တုမုလ၍ ဂုဏ်သံထွက်လေသည်။

Verse 14

ततोऽभिषिषिचुर्देवीं श्रियं पद्मकरां सतीम् । दिगिभा: पूर्णकलशै: सूक्तवाक्यैर्द्विजेरितै: ॥ १४ ॥

ထို့နောက် အရပ်လေးမျက်နှာမှ မဟာဆင်ကြီးများသည် ဂင်္ဂါရေဖြင့် ပြည့်သော ရေခွက်ကြီးများကို ယူဆောင်လာကာ လက်တွင် ကြာပန်းကိုင်ထားသော သန့်ရှင်းသည့် သီရိဒေဝီ (လက္ခမီ) ကို အဘိသေက စိုက်ချိုးပေးကြသည်။ ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏများ၏ ဝေဒမന്ത്രသံနှင့်အတူ သူမသည် အလွန်လှပ၍ နာရာယဏဘုရားတစ်ပါးတည်းကိုသာ သစ္စာတည်ခဲ့သည်။

Verse 15

समुद्र: पीतकौशेयवाससी समुपाहरत् । वरुण: स्रजं वैजयन्तीं मधुना मत्तषट्पदाम् ॥ १५ ॥

သမုဒ္ဒရာသည် အဝါရောင် ပိုးဝတ်စုံ၏ အပေါ်အောက် အစိတ်အပိုင်းများကို ဆက်ကပ်하였다။ ရေ၏ အဓိဒေဝတား ဝရုဏသည် ပျားရည်ကြောင့် မူးယစ်နေသော ခြေခြောက်ချောင်း ပျားများ ဝိုင်းရံသည့် ဝိုင်ဇယန္တီ ပန်းကုံးကို ပေးအပ်하였다။

Verse 16

भूषणानि विचित्राणि विश्वकर्मा प्रजापति: । हारं सरस्वती पद्ममजो नागाश्च कुण्डले ॥ १६ ॥

ပရဇာပတိ ဝိශ්ဝကర్మာသည် အလှဆင်အမျိုးမျိုးသော အဆင်တန်ဆာများကို ဆက်ကပ်하였다။ ပညာ၏ ဒေဝီ ဆရஸဝတီသည် လည်ဆွဲကို ပေး하였다၊ အဇ (ဗြဟ္မာ) သည် ကြာပန်းကို ပေး하였다၊ နာဂလောက နေထိုင်သူများသည် နားကပ်များကို ဆက်ကပ်하였다။

Verse 17

तत: कृतस्वस्त्ययनोत्पलस्रजं नदद्‌द्विरेफां परिगृह्य पाणिना । चचाल वक्त्रं सुकपोलकुण्डलं सव्रीडहासं दधती सुशोभनम् ॥ १७ ॥

ထို့နောက် မင်္ဂလာဆွတ်စတျယန အခမ်းအနားဖြင့် ချီးမြှောက်ခံရပြီးနောက် မိခင် လက္ခမီသည် ပျားများဟုန်းဟုန်းမြည်သံဖြင့် ဝိုင်းရံနေသော ကြာပန်းကုံးကို လက်တွင်ကိုင်ကာ လှမ်းလျှောက်하였다။ ရှက်သွေးပါသော အပြုံးနှင့် နားကပ်အလှဆင်ထားသော ပါးပြင်များကြောင့် သူမ၏ မျက်နှာသည် အလွန်လှပစွာ တောက်ပ하였다။

Verse 18

स्तनद्वयं चातिकृशोदरी समं निरन्तरं चन्दनकुङ्कुमोक्षितम् । ततस्ततो नूपुरवल्गुशिञ्जितै- र्विसर्पती हेमलतेव सा बभौ ॥ १८ ॥

သူမ၏ ရင်သားနှစ်ဖက်သည် ညီညာ၍ လှပစွာ တည်ရှိပြီး စန္ဒနလိမ်းနှင့် ကုင်ကူမ ပုဒ်မှုန်တို့ဖြင့် လိမ်းပတ်ထားသည်။ သူမ၏ ခါးသည် အလွန်ပါးလွှာသည်။ သူမ အနှံ့အပြား လှမ်းလျှောက်သည့်အခါ ခြေကောက်ကွင်း၏ နူးညံ့သော ချင်ချင်မြည်သံနှင့်အတူ ရွှေလက်တံကဲ့သို့ ထင်ရှား하였다။

Verse 19

विलोकयन्ती निरवद्यमात्मन: पदं ध्रुवं चाव्यभिचारिसद्गुणम् । गन्धर्वसिद्धासुरयक्षचारण- त्रैपिष्टपेयादिषु नान्वविन्दत ॥ १९ ॥

ဂန္ဓဗ္ဗ၊ သိဒ္ဓ၊ အဆုရ၊ ယက္ခ၊ ခါရဏ နှင့် ကောင်းကင်နေထိုင်သူတို့အကြား လှည့်လည်သွားလာရင်း လက္ရှမီဒေဝီသည် အားလုံးကို စူးစမ်းစိစစ်ခဲ့သော်လည်း သဘာဝအားဖြင့် အပြစ်ကင်း၍ တည်ငြိမ်ကာ မလွဲမသွေ ကောင်းဂုဏ်များပြည့်စုံသူကို မတွေ့နိုင်ခဲ့သည်။ အားလုံးတွင် ချို့ယွင်းချက်ရှိသဖြင့် မည်သူ့ကိုမျှ အားကိုးမထားခဲ့။

Verse 20

नूनं तपो यस्य न मन्युनिर्जयो ज्ञानं क्‍वचित् तच्च न सङ्गवर्जितम् । कश्चिन्महांस्तस्य न कामनिर्जय: स ईश्वर: किं परतोव्यपाश्रय: ॥ २० ॥

အစည်းအဝေးကိုကြည့်ပြီး လက္ရှမီဒေဝီက စိတ်ထဲတွင်—တပသ်ကြီးသူတစ်ဦးတောင် ဒေါသကို မအနိုင်ယူသေး; ဉာဏ်ရှိသူတစ်ဦးတောင် အလွဲအချော်ကပ်ငြိမှုမှ မလွတ်; မဟာပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတောင် ကာမကို မအနိုင်ယူနိုင်။ အခြားအရာကို မှီခိုနေရသူက အမြင့်ဆုံးအုပ်စိုးရှင် ဘယ်လိုဖြစ်နိုင်မလဲ—ဟု တွေး하였다။

Verse 21

धर्म: क्‍वचित् तत्र न भूतसौहृदं त्याग: क्‍वचित् तत्र न मुक्तिकारणम् । वीर्यं न पुंसोऽस्त्यजवेगनिष्कृतं न हि द्वितीयो गुणसङ्गवर्जित: ॥ २१ ॥

တစ်ဦးတစ်ယောက်မှာ ဓမ္မကို အပြည့်အဝ သိရှိနိုင်သော်လည်း သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် မေတ္တာမရှိနိုင်သည်။ တစ်ဦးမှာ စွန့်လွှတ်မှုရှိသော်လည်း မောက္ခ၏ အကြောင်းမဖြစ်နိုင်သည်။ တစ်ဦးမှာ အင်အားကြီးသော်လည်း ကာလ၏ အရှိန်ကို မတားဆီးနိုင်။ အခြားတစ်ဦးက ဂုဏ်များအပေါ်ကပ်ငြိမှုကို စွန့်လွှတ်သော်လည်း အမြင့်ဆုံးဘုရားနှင့် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်။ ထို့ကြောင့် သဘာဝဂုဏ်တို့၏ သက်ရောက်မှုမှ လုံးဝလွတ်သူ မရှိ။

Verse 22

क्‍वचिच्चिरायुर्न हि शीलमङ्गलं क्‍वचित् तदप्यस्ति न वेद्यमायुष: । यत्रोभयं कुत्र च सोऽप्यमङ्गल: सुमङ्गल: कश्च न काङ्‌क्षते हि माम् ॥ २२ ॥

တစ်ဦးမှာ အသက်ရှည်နိုင်သော်လည်း ကောင်းမွန်သည့် အကျင့်သီလမရှိနိုင်သည်။ တစ်ဦးမှာ မင်္ဂလာသီလရှိသော်လည်း အသက်ကာလ မသေချာ။ နှစ်ခုလုံးရှိသည့်နေရာတွင်တောင် မင်္ဂလာမဟုတ်သော အလေ့အထတစ်စုံတစ်ရာ ရှိတတ်သည်—ရှီဝသည် အနန္တအသက်ရှိသော်လည်း သင်္ချိုင်းနေထိုင်ခြင်းကဲ့သို့ အမင်္ဂလာအလေ့ရှိသည်။ ထို့ပြင် အရာရာပြည့်စုံသူတောင် အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ ဘက္တမဟုတ်လျှင် ကျွန်မကိုပင် မလိုလားကြ။

Verse 23

एवं विमृश्याव्यभिचारिसद्गुणै- र्वरं निजैकाश्रयतयागुणाश्रयम् । वव्रे वरं सर्वगुणैरपेक्षितं रमा मुकुन्दं निरपेक्षमीप्सितम् ॥ २३ ॥

ဤသို့ အပြည့်အဝ စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီးနောက် ရမာ (လက္ရှမီ) သည် မလွဲမသွေ ကောင်းဂုဏ်များပြည့်စုံ၍ ကိုယ်တိုင်ပင် အားကိုးရာဖြစ်ကာ ဂုဏ်အားလုံး၏ အခြေခံဖြစ်သော အကောင်းဆုံးသတို့သားကို ရွေးချယ်하였다။ လက္ရှမီကို မလိုအပ်သည့်အထိ လွတ်လပ်သော မုကുന္ဒကိုပင်—သို့သော် အလွန်အမင်း အလိုချင်ဆုံးဖြစ်သောကြောင့်—သူမ၏ ခင်ပွန်းအဖြစ် လက်ခံ하였다။

Verse 24

तस्यांसदेश उशतीं नवकञ्जमालां माद्यन्मधुव्रतवरूथगिरोपघुष्टाम् । तस्थौ निधाय निकटे तदुर: स्वधाम सव्रीडहासविकसन्नयनेन याता ॥ २४ ॥

ထို့နောက် သီရိဒေဝီ (လက္ခမီ) သည် အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တော် ဘဂဝန်၏ အနီးသို့ ချဉ်းကပ်ကာ ပျားများ မধုရှာ၍ ဟွန်းဟွန်းမြည်နေသည့် အသစ်ပွင့်သော ကြာပန်းမော်လီကို သူ၏ ပခုံးပေါ်တွင် တင်ပေး하였다။ ထို့နောက် သခင်၏ ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် နေရာရလိုသည့် ဆန္ဒဖြင့် အရှက်ရောနှောသော အပြုံးနှင့် မျက်လုံးတောက်ပစွာဖြင့် သူ၏ ဘေးတွင် ရပ်နေ하였다။

Verse 25

तस्या: श्रियस्त्रिजगतो जनको जनन्या वक्षोनिवासमकरोत् परमं विभूते: । श्री: स्वा: प्रजा: सकरुणेन निरीक्षणेन यत्र स्थितैधयत साधिपतींस्त्रिलोकान् ॥ २५ ॥

ဘဂဝန်သည် သုံးလောက၏ အဖဖြစ်ပြီး၊ အမြင့်မြတ်သော ဂုဏ်သိက္ခာအပေါင်း၏ အရှင်မိခင် လက္ခမီ၏ အထွတ်အထိပ် နေရာသည် သူ၏ ရင်ဘတ်ပင် ဖြစ်သည်။ လက္ခမီဒေဝီ၏ အနုဂ्रहပြု၍ ကရုဏာပြည့်သော မျက်မြင်တော်ကြောင့် သုံးလောကနှင့် ထိုလောကများ၏ သတ္တဝါများ၊ ပရဇာပတိများနှင့် ဒေဝတားအုပ်ချုပ်သူများ၏ စည်းစိမ်ကို တိုးပွားစေသည်။

Verse 26

शङ्खतूर्यमृदङ्गानां वादित्राणां पृथु: स्वन: । देवानुगानां सस्त्रीणां नृत्यतां गायतामभूत् ॥ २६ ॥

ထို့နောက် သင်္ခ၊ တူရိယ၊ မৃদင်္ဂ စသည့် တီးဝိုင်းကိရိယာများ၏ ကျယ်ပြန့်သော အသံမြည်သံ ပေါ်ထွက်လာသည်။ ဂန္ဓဗ္ဗလောကနှင့် ခါရဏလောကရှိသူများသည် မိမိတို့၏ ဇနီးများနှင့်အတူ ကခုန်၍ သီဆိုကြသည်။

Verse 27

ब्रह्मरुद्राङ्गिरोमुख्या: सर्वे विश्वसृजो विभुम् । ईडिरेऽवितथैर्मन्त्रैस्तल्ल‍िङ्गै: पुष्पवर्षिण: ॥ २७ ॥

ထို့နောက် ဘြဟ္မာ၊ ရုဒ္ဒရ (ရှီဝ)၊ မဟာရိရှီ အင်္ဂိရာ နှင့် စကြဝဠာစီမံခန့်ခွဲမှု၏ အုပ်ချုပ်သူများအားလုံးသည် ပန်းမိုးရွာသကဲ့သို့ ပန်းများချ၍ ဗိဘူ ဘဂဝန်ကို ချီးမွမ်းကြသည်။ သူတို့သည် ဘဂဝန်၏ အလွန်လွန်ကဲသော ဂုဏ်တော်များကို ဖော်ပြသည့် မှန်ကန်သော မန္တရများကို ရွတ်ဆိုကြသည်။

Verse 28

श्रियावलोकिता देवा: सप्रजापतय: प्रजा: । शीलादिगुणसम्पन्ना लेभिरे निर्वृतिं पराम् ॥ २८ ॥

သီရိဒေဝီ၏ ကရုဏာကတောက်ရှ်တော်ကြောင့် ဒေဝတားများ၊ ပရဇာပတိများနှင့် သူတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက်တို့သည် ချက်ချင်းပင် သီလကောင်းမွန်မှုနှင့် အမြင့်မြတ်သော (ဓမ္မ) ဂုဏ်တော်များဖြင့် ပြည့်စုံလာကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် အလွန်မြင့်မားသော စိတ်ချမ်းသာမှုကို ရရှိ하였다။

Verse 29

नि:सत्त्वा लोलुपा राजन् निरुद्योगा गतत्रपा: । यदा चोपेक्षिता लक्ष्म्या बभूवुर्दैत्यदानवा: ॥ २९ ॥

အို မင်းကြီး၊ လက္ခ္မီဒေဝီ၏ လျစ်လျူရှုခြင်းကြောင့် ဒೈတျနှင့် ဒာနဝတို့သည် အားနည်း၊ လောဘကြီး၊ ကြိုးပမ်းမှုမရှိ၊ အရှက်မရှိ ဖြစ်လာ၍ စိတ်ညစ်၊ မောဟနှင့် မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့ သွားကြသည်။

Verse 30

अथासीद् वारुणी देवी कन्या कमललोचना । असुरा जगृहुस्तां वै हरेरनुमतेन ते ॥ ३० ॥

ထို့နောက် ကြာပန်းမျက်လုံးရှိသော ဝါရုဏီ ဒေဝီသည် မိန်းကလေးအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ သရီဟရီ (ကృష్ణ) ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် အဆုရတို့က လက်ခံယူကြသည်။

Verse 31

अथोदधेर्मथ्यमानात् काश्यपैरमृतार्थिभि: । उदतिष्ठन्महाराज पुरुष: परमाद्भ‍ुत: ॥ ३१ ॥

အို မဟာရာဇာ၊ ထို့နောက် ကശ്യပ၏ သားများဖြစ်သော ဒေဝနှင့် ဒೈတျတို့က အမృతကိုလိုလား၍ နို့ပင်လယ်ကို မွှေနေစဉ် အလွန်အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသော ယောကျ်ားတစ်ဦး ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 32

दीर्घपीवरदोर्दण्ड: कम्बुग्रीवोऽरुणेक्षण: । श्यामलस्तरुण: स्रग्वी सर्वाभरणभूषित: ॥ ३२ ॥

သူ၏ လက်မောင်းများသည် ရှည်လျား၍ ထူထဲကာ အားကောင်းသည်; လည်ပင်းမှာ သင်္ခါးကဲ့သို့ သုံးကြောင်းအမှတ်ရှိသည်; မျက်လုံးနီရောင်သွေးနှင့် အသားအရေသည် မဲညိုသည်။ သူသည် ယောကျ်ားငယ်တစ်ဦးဖြစ်၍ ပန်းမാലာဆင်ကာ အလှဆင်ပစ္စည်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။

Verse 33

पीतवासा महोरस्क: सुमृष्टमणिकुण्डल: । स्‍निग्धकुञ्चितकेशान्तसुभग: सिंहविक्रम: । अमृतापूर्णकलसं बिभ्रद् वलयभूषित: ॥ ३३ ॥

သူသည် အဝါရောင်ဝတ်စုံ (ပီတాంబရ) ဝတ်ဆင်ပြီး ရင်ဘတ်ကျယ်ဝန်းကာ တောက်ပသော မဏိနားကပ်များ ဆင်ထားသည်။ ဆံပင်အဖျားများသည် ဆီလိမ်း၍ တောက်ပြောင်ကာ ကွေးကောက်နေပြီး၊ ရုပ်ရည်လှပ၍ စင်္ဟာကဲ့သို့ သတ္တိပြင်းထန်သည်။ လက်ကောက်များ ဆင်ကာ လက်ထဲတွင် အမృతဖြင့် ပြည့်လျှံသော ကလသကို ကိုင်ဆောင်လာသည်။

Verse 34

स वै भगवत: साक्षाद्विष्णोरंशांशसम्भव: । धन्वन्तरिरिति ख्यात आयुर्वेदद‍ृगिज्यभाक् ॥ ३४ ॥

ထိုသူသည် ဗိဿဏုဘုရား၏ အစိတ်အပိုင်း၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် တိုက်ရိုက် ပေါ်ထွန်းလာသော ဒဏ္ဝန္တရီ ဖြစ်သည်။ အာယုဝေဒ ဆေးပညာကို အလွန်ကျွမ်းကျင်၍ ဒေဝတားဖြစ်သဖြင့် ယဇ္ဉပူဇာများတွင် အစိတ်အပိုင်း ရယူခွင့်ရှိသည်။

Verse 35

तमालोक्यासुरा: सर्वे कलसं चामृताभृतम् । लिप्सन्त: सर्ववस्तूनि कलसं तरसाहरन् ॥ ३५ ॥

ဒဏ္ဝန္တရီက အမృతဖြည့်ထားသော အိုးကို သယ်ဆောင်လာသည်ကို မြင်သော် အဆုရများအားလုံးသည် အိုးနှင့် အတွင်းရှိ အမృతကို လိုချင်လောဘကြီး၍ ချက်ချင်း အင်အားသုံးကာ လုယူသွားကြသည်။

Verse 36

नीयमानेऽसुरैस्तस्मिन्कलसेऽमृतभाजने । विषण्णमनसो देवा हरिं शरणमाययु: ॥ ३६ ॥

အဆုရများက အမృతအိုးကို သယ်ယူသွားသောအခါ ဒေဝများ၏ စိတ်သည် ဝမ်းနည်းညှိုးငယ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် အမြင့်မြတ်သော ဘုရားဟရီ၏ ကြာပန်းတော်ခြေတော်များ၌ ခိုလှုံကြသည်။

Verse 37

इति तद्दैन्यमालोक्य भगवान्भृत्यकामकृत् । मा खिद्यत मिथोऽर्थं व: साधयिष्ये स्वमायया ॥ ३७ ॥

ဘက္တများ၏ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းလိုသော အမြင့်မြတ်သော ဘုရားသခင်သည် ဒေဝများ၏ ညှိုးငယ်မှုကို မြင်၍ ပြောတော်မူသည်—“မဝမ်းနည်းကြနှင့်။ ငါ၏ မာယာశక్తီဖြင့် အဆုရများအကြား အပြန်အလှန် ရန်ပွဲကို ဖြစ်စေ၍ သူတို့ကို မောဟစေပြီး၊ သင်တို့၏ အမృతရယူလိုသော ဆန္ဒကို ငါ ပြည့်စုံစေမည်။”

Verse 38

मिथ: कलिरभूत्तेषां तदर्थे तर्षचेतसाम् । अहं पूर्वमहं पूर्वं न त्वं न त्वमिति प्रभो ॥ ३८ ॥

အရှင်ဘုရင်၊ အမృతကို ဆာလောင်နေသော အဆုရများအကြား “ဘယ်သူက အရင်သောက်မလဲ” ဟူသောအကြောင်းကြောင့် အပြန်အလှန် ရန်ပွဲ ဖြစ်ပွားလာသည်။ တစ်ယောက်ချင်းစီက “ငါအရင်! ငါအရင်! မင်းမဟုတ်၊ မင်းမဟုတ်!” ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 39

देवा: स्वं भागमर्हन्ति ये तुल्यायासहेतव: । सत्रयाग इवैतस्मिन्नेष धर्म: सनातन: ॥ ३९ ॥ इति स्वान्प्रत्यषेधन्वै दैतेया जातमत्सरा: । दुर्बला: प्रबलान् राजन्गृहीतकलसान् मुहु: ॥ ४० ॥

ဒေဝတို့လည်း နို့ပင်လယ်ကို မွှေရာတွင် တူညီသမျှ အားထုတ်ခဲ့ကြသဖြင့်၊ စတြယာဂ (satra-yajña) ကဲ့သို့ အမြဲတမ်းသော ဓမ္မအရ သူတို့လည်း အမృత၏ မိမိအပိုင်းကို ရသင့်သည်ဟု အချို့သော ဒೈత్యတို့က ဆိုကြသည်။ အရှင်မင်းကြီး၊ ထိုသို့ အားနည်းသော ဒైত্যတို့သည် အမృతအိုးကို ကိုင်ထားသော အားကြီးဒైত্যတို့ကို မကြာခဏ တားဆီးခဲ့ကြသည်။

Verse 40

देवा: स्वं भागमर्हन्ति ये तुल्यायासहेतव: । सत्रयाग इवैतस्मिन्नेष धर्म: सनातन: ॥ ३९ ॥ इति स्वान्प्रत्यषेधन्वै दैतेया जातमत्सरा: । दुर्बला: प्रबलान् राजन्गृहीतकलसान् मुहु: ॥ ४० ॥

အချို့သော ဒൈত্যတို့က “ဒေဝတို့သည် နို့ပင်လယ်မွှေရာတွင် တူညီသမျှ အားထုတ်မှု၏ မိတ်ဖက်များဖြစ်ကြသည်; ထို့ကြောင့် စတြယာဂကဲ့သို့ အမြဲတမ်းသော ဓမ္မအရ သူတို့သည် အမృత၏ အပိုင်းကို ရပိုင်ခွင့်ရှိသည်” ဟု ဆိုကြသည်။ အရှင်မင်းကြီး၊ ထိုကြောင့် မနာလိုစိတ်ပြည့်နေသော အားနည်းဒൈত্যတို့သည် အိုးကို ကိုင်ထားသော အားကြီးဒైত্যတို့ကို မကြာခဏ တားဆီးခဲ့ကြသည်။

Verse 41

एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भ‍ुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्ल‍मल्ल‍िकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्‍च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥

ထိုအချိန်တွင် အရာရာကို နည်းလမ်းဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်သော အရှင် ဗိဿဏုသည် ဖော်ပြမရအောင် အံ့ဩဖွယ် လှပသော မိန်းမရုပ်ကို ခံယူတော်မူ၏။ မိုဟိနီသည် ကြည့်ရှုရန် အလွန်သဘောကျဖွယ်ကောင်းပြီး အသစ်ပေါက်လာသော အနက်ရောင် ကြာပန်းကဲ့သို့ အရောင်ရှိကာ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတိုင်း လှပသကာ; နားတွင် တူညီသော နားကပ်များ၊ လှပသော ပါးပြင်၊ မြင့်မားသော နှာတံနှင့် ယೌဝန်တောက်ပသော မျက်နှာရှိ၏။

Verse 42

एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भ‍ुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्ल‍मल्ल‍िकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्‍च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥

နုနယ်သော ယောဝန်ကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးလာသည့် ရင်သားအလေးချိန်က သူမ၏ ခါးကို အလွန်ပါးလွှာသကာ ဖြစ်စေ၏။ မျက်နှာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ မွှေးရနံ့ကြောင့် ဆွဲဆောင်ခံရသော ပျားများက မြည်ဟည်းကာ ပတ်လည်ဝိုင်းလှည့်သဖြင့် သူမ၏ မျက်လုံးများ မငြိမ်မသက် လှုပ်ရှားနေသည်။

Verse 43

एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भ‍ुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्ल‍मल्ल‍िकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्‍च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥

သူမသည် လှပသော ဆံပင်အစုအဝေးတွင် ပွင့်လန်းနေသော မလ္လိကာပန်းမော်လီကို ဆင်ယင်ထားပြီး၊ လှပသည့် လည်ပင်းကို လည်ဆွဲနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ လက်မောင်းများကို အင်္ဂဒများဖြင့် တောက်ပစေခဲ့သည်။ သန့်ရှင်းသော စာရီဝတ်ဆင်ထားသဖြင့် သူမ၏ တင်ပါးသည် အလှအပပင်လယ်ထဲက ကျွန်းများကဲ့သို့ ထင်ရှားပြီး၊ ခါးပတ်နှင့် လှုပ်ရှားသည့် ခြေကောက်နူပူရ်တို့၏ သာယာသော မြည်သံက သူမကို ပိုမို တောက်ပစေသည်။ အရှက်ရောနှောသော အပြုံး၊ မျက်ခုံးကစားမှုနှင့် တိမ်းစောင်းသော မျက်လုံးကြည့်ခြင်းတို့ဖြင့် သူမသည် အဆုရခေါင်းဆောင်များ၏ နှလုံးတွင် ကာမကို မကြာခဏ လောင်ကျွမ်းစေခဲ့သည်။

Verse 44

एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भ‍ुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्ल‍मल्ल‍िकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्‍च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥

အလွန်လှပသော သူမ၏ ဆံကေသာတွင် မာလိကာပန်းကုံးကို ပန်ဆင်ထားသည်။ သူမ၏ လှပသော လည်တိုင်တွင် ဆွဲကြိုးများ၊ လက်မောင်းတွင် လက်ကောက်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။

Verse 45

एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भ‍ुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्ल‍मल्ल‍िकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्‍च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥

သူမ၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို သန့်ရှင်းသော ဆာရီဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားပြီး တင်ပါးများသည် အလှတရား သမုဒ္ဒရာထဲမှ ကျွန်းတစ်ကျွန်းကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ ခြေထောက်များတွင် ခြေချင်းများ ဆင်မြန်းထားသည်။

Verse 46

एतस्मिन्नन्तरे विष्णु: सर्वोपायविदीश्वर: । योषिद्रूपमनिर्देश्यं दधार परमाद्भ‍ुतम् ॥ ४१ ॥ प्रेक्षणीयोत्पलश्यामं सर्वावयवसुन्दरम् । समानकर्णाभरणं सुकपोलोन्नसाननम् ॥ ४२ ॥ नवयौवननिर्वृत्तस्तनभारकृशोदरम् । मुखामोदानुरक्तालिझङ्कारोद्विग्नलोचनम् ॥ ४३ ॥ बिभ्रत् सुकेशभारेण मालामुत्फुल्ल‍मल्ल‍िकाम् । सुग्रीवकण्ठाभरणं सुभुजाङ्गदभूषितम् ॥ ४४ ॥ विरजाम्बरसंवीतनितम्बद्वीपशोभया । काञ्‍च्या प्रविलसद्वल्गुचलच्चरणनूपुरम् ॥ ४५ ॥ सव्रीडस्मितविक्षिप्तभ्रूविलासावलोकनै: । दैत्ययूथपचेत:सु काममुद्दीपयन् मुहु: ॥ ४६ ॥

ရှက်သွေးဖြာသော အပြုံးနှင့် မျက်ခုံးလှုပ်ရှားမှုများဖြင့် သူမသည် နတ်ဆိုးများအား ကြည့်လိုက်သောအခါ သူတို့၏ စိတ်နှလုံးတွင် တပ်မက်မှုများ အကြိမ်ကြိမ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Frequently Asked Questions

Lakṣmī’s deliberation highlights a Bhāgavata criterion: conditioned greatness is mixed with faults under the guṇas. Austerity may coexist with anger, knowledge with desire, power with subjection to kāla, and even longevity with inauspicious conduct. Since none are fully independent or completely pure, she chooses Mukunda, who is svatantra (independent), nirguṇa (transcendent to material modes), and the reservoir of all auspicious qualities.

The chapter depicts a universal consecration: sacred rivers bring waters, earth brings herbs, cows provide pañca-gavya, seasons provide auspicious produce, sages conduct rites, and celestial musicians chant Vedic mantras. Theologically it signifies that śrī (prosperity and auspicious order) is not random wealth but a sanctified, dharma-aligned potency that naturally rests on Viṣṇu’s chest and blesses administrators (devas) who serve cosmic order.

Dhanvantari is a plenary expansion (aṁśa) connected to Viṣṇu who appears carrying the amṛta-kumbha and is expert in bhaiṣajya-vidyā (medicine/Ayurveda). His emergence teaches that healing and longevity are ultimately divine endowments within yajña and cosmic administration; it also becomes the narrative pivot for the conflict over nectar.

Their quarrel arises from possessiveness and entitlement: after seizing the nectar by force, they cannot establish a stable principle of distribution. This internal fracture is precisely what Hari anticipates; it sets the stage for Mohinī-mūrti, through whom Viṣṇu uses yogamāyā to protect the devas and restore dharmic allocation.

Vāruṇī is a goddess associated with intoxicants and the governance of drunkards. The demons’ taking her, with the Lord’s permission, reflects their attraction to sense-enjoyment and diversion, contrasting with the devas’ focus on sacrificial order and foreshadowing how asuric impulses make them vulnerable to delusion when Mohinī appears.