Adhyaya 7
Kūrma Supports Mandara; Hālahala Appears; Śiva Becomes Nīlakaṇṭha
အမృతရရန် ဒေဝ–အဆုရ မဟာမိတ်ကို ဆက်လက်ထား၍ ဝါဆုကီကို ဖိတ်ခေါ်ကာ မန္ဒရတောင်ကို လှည့်ပတ်ချည်၍ ချွတ်ကြိုးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ကံကောင်းမှုအတွက် အဆုရများက မြွေ၏ “ရှေ့” ကို တောင်းဆိုသော်လည်း အဇိတ (ဗိဿနု) သာမန်တိတ်တဆိတ် အမြီးဘက်ကို ယူကာ သူတို့၏တွက်ချက်မှုကို ပြန်လှန်စေသည်။ မန္ဒရတောင် အထောက်အပံ့မရှိ၍ နစ်သွားသော် သခင်သည် ကူර්မအဝတာရဖြစ်ကာ မိမိကျောပေါ်တွင် တောင်ကို ထမ်း၍ ချွတ်ခြင်းကို ပြန်လည်အားကောင်းစေသည်။ ထို့ပြင် ဗိဿနုသည် သတ္တဝ၊ ရဇ၊ တမ ဂုဏ်များဖြင့် ဒေဝ၊ အဆုရနှင့် ဝါဆုကီထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ အားပေးပြီး အထက်မှ လက်တစ်ထောင်ဖြင့် မန္ဒရကို တည်ငြိမ်စေသည်။ ပထမထွက်ပေါ်လာသည်မှာ အမృతမဟုတ်ဘဲ ဟာလဟာလ အဆိပ်ကြီးဖြစ်၍ လောကများသို့ ပျံ့နှံ့သည်။ ကြောက်ရွံ့သော ဒေဝများသည် ကိုင်လာသရှိ စဒါရှီဝထံ ခိုလှုံကာ ပရာဇာပတိများက ရှီဝ၏ ကောသမစ်အတ္တနှင့် အလွန်လွန်တန်ခိုးကို ချီးမွမ်းသီချင်းဆိုကြသည်။ ကရုဏာနှင့် ကာကွယ်ရေးဓမ္မကြောင့် ရှီဝသည် စတီ၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် အဆိပ်ကို သောက်ကာ လည်ချောင်းပြာသွား၍ နီလကဏ္ဍဟ ဖြစ်လာသည်။ ဤကာလသည် အန္တရာယ်ကို ကောင်းမြတ်သော စွန့်လွှတ်မှုအမှတ်တံဆိပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲကာ နောက်ထပ် မင်္ဂလာထွက်ပေါ်မှုများအတွက် အခြေခံတည်ဆောက်သည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच ते नागराजमामन्त्र्य फलभागेन वासुकिम् । परिवीय गिरौ तस्मिन् नेत्रमब्धिं मुदान्विता: । आरेभिरे सुरा यत्ता अमृतार्थे कुरूद्वह ॥ १ ॥
ရှုကဒೇವ ဂိုစွာမီက ပြောသည်—ကူရုတို့အနက် အမြတ်ဆုံးပါရိက္ခစ်မင်းကြီးရေ၊ ဒေဝတားနှင့် အဆုရတို့သည် အမృత၏ အစိတ်အပိုင်းပေးမည်ဟု ကတိပြုကာ နာဂရာဇ ဝါစုကီကို ခေါ်ယူ하였다။ မန္ဒရတောင်ပတ်လည်တွင် ဝါစုကီကို လိမ်ပတ်၍ ကြိုးအဖြစ်လုပ်ကာ ပျော်ရွှင်စွာ နို့ပင်လယ်ကို မഥနာပြု၍ အမృతကို ရယူရန် စတင်ကြသည်။
Verse 2
हरि: पुरस्ताज्जगृहे पूर्वं देवास्ततोऽभवन् ॥ २ ॥
အဇိတဖြစ်သော ဟရီဘုရားသည် မြွေ၏ အရှေ့ဖက်ကို အရင်ဆုံး ကိုင်ယူ하였다။ ထို့နောက် ဒေဝတားတို့သည် အနောက်မှ လိုက်၍ ရပ်နေကြသည်။
Verse 3
तन्नैच्छन् दैत्यपतयो महापुरुषचेष्टितम् । न गृह्णीमो वयं पुच्छमहेरङ्गममङ्गलम् । स्वाध्यायश्रुतसम्पन्ना: प्रख्याता जन्मकर्मभि: ॥ ३ ॥
အဆုရခေါင်းဆောင်များသည် မဟာပုရုෂ၏ စီမံချက်ကို မနှစ်သက်ကြ။ “အမင်္ဂလာဖြစ်သော မြွေ၏ အမြီးကို မကိုင်ဘူး၊ မင်္ဂလာနှင့် ဂုဏ်ရောင်ရှိသော အရှေ့ဖက်ကိုသာ ကိုင်မည်” ဟု ဆိုကြသည်။ ဝేదပညာကို လေ့လာနားထောင်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်ပြီး မွေးဖွားမှုနှင့် လုပ်ရပ်များကြောင့် နာမည်ကြီးကြောင်း အကြောင်းပြကာ အရှေ့ဖက်ကို တောင်းဆိုကြသည်။
Verse 4
इति तूष्णीं स्थितान्दैत्यान् विलोक्य पुरुषोत्तम: । स्मयमानो विसृज्याग्रं पुच्छं जग्राह सामर: ॥ ४ ॥
ဤသို့ အဆုရတို့သည် မောနဖြင့် ရပ်နေကာ ဒေဝတားတို့၏ ဆန္ဒကို ဆန့်ကျင်ကြသည်။ သူတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို သိမြင်သော ပုရုရှိုတ္တမ ဘုရားသည် ပြုံးရယ်하였다။ ဆွေးနွေးခြင်းမရှိဘဲ အရှေ့ဖက်ကို လွှတ်၍ မြွေ၏ အမြီးကို ချက်ချင်း ကိုင်ယူခဲ့ပြီး ဒေဝတားတို့သည် သူ့နောက်လိုက်ကြသည်။
Verse 5
कृतस्थानविभागास्त एवं कश्यपनन्दना: । ममन्थु: परमं यत्ता अमृतार्थं पयोनिधिम् ॥ ५ ॥
ဤသို့ မြွေကိုကိုင်ရန် နေရာခွဲဝေပြီးနောက် ကശ്യပ၏သားများဖြစ်သော ဒေဝနှင့် အဆုရာတို့သည် အမృతရရန် နို့ပင်လယ်ကို မွှေတင်လှုပ်ရှားကြသည်။
Verse 6
मथ्यमानेऽर्णवे सोऽद्रिरनाधारो ह्यपोऽविशत् । ध्रियमाणोऽपि बलिभिर्गौरवात् पाण्डुनन्दन ॥ ६ ॥
ပဏ္ဍု၏သားတော်၊ မန္ဒရတောင်ကို နို့ပင်လယ်တွင် မွှေတံအဖြစ်သုံးသောအခါ အထောက်အကူမရှိသဖြင့် ဒေဝနှင့် အဆုရာတို့က အားကြီးစွာကိုင်ထားသော်လည်း အလေးချိန်ကြောင့် ရေထဲသို့ နစ်မြုပ်သွားသည်။
Verse 7
ते सुनिर्विण्णमनस: परिम्लानमुखश्रिय: । आसन् स्वपौरुषे नष्टे दैवेनातिबलीयसा ॥ ७ ॥
ကံကြမ္မာ၏ အလွန်ပြင်းထန်သော အင်အားကြောင့် တောင်နစ်မြုပ်သွားသဖြင့် ဒေဝနှင့် အဆုရာတို့သည် အလွန်စိတ်ပျက်ကာ မျက်နှာအလှအပ မလန်းဆန်းတော့ဘဲ ညှိုးနွမ်းသွားသည်။
Verse 8
विलोक्य विघ्नेशविधिं तदेश्वरो दुरन्तवीर्योऽवितथाभिसन्धि: । कृत्वा वपु: कच्छपमद्भुतं महत् प्रविश्य तोयं गिरिमुज्जहार ॥ ८ ॥
အမြင့်မြတ်ဆုံး၏ အလိုတော်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အခက်အခဲကို မြင်တော်မူ၍ အကန့်အသတ်မဲ့ အင်အားနှင့် မလွဲမသွေ ဆုံးဖြတ်ချက်ရှိသော အရှင်သည် အံ့ဩဖွယ် မဟာလိပ်ရုပ်ကို ခံယူကာ ရေထဲသို့ ဝင်ပြီး မန္ဒရတောင်ကြီးကို မြှောက်တင်တော်မူသည်။
Verse 9
तमुत्थितं वीक्ष्य कुलाचलं पुन: समुद्यता निर्मथितुं सुरासुरा: । दधार पृष्ठेन स लक्षयोजन- प्रस्तारिणा द्वीप इवापरो महान् ॥ ९ ॥
မန္ဒရတောင်ကို မြှောက်တင်ထားသည်ကို မြင်သောအခါ ဒေဝနှင့် အဆုရာတို့သည် ထပ်မံမွှေဖို့ စိတ်အားထက်သန်လာကြသည်။ တောင်သည် လက္ခယోజနအထိ ကျယ်ပြန့်သည့် မဟာလိပ်၏ ကျောပေါ်တွင် ကြီးမားသော ကျွန်းတစ်ခုကဲ့သို့ တည်နေသည်။
Verse 10
सुरासुरेन्द्रैर्भुजवीर्यवेपितं परिभ्रमन्तं गिरिमङ्ग पृष्ठत: । बिभ्रत् तदावर्तनमादिकच्छपो मेनेऽङ्गकण्डूयनमप्रमेय: ॥ १० ॥
အို မင်းကြီး၊ ဒေဝတားနှင့် အဆုရတို့သည် လက်မောင်းအားဖြင့် မန္ဒရတောင်ကို အံ့ဖွယ် ကုရ္မအဝတာရ ဘုရား၏ ကျောပေါ်တွင် လှည့်ပတ်စေကြသည်။ အာဒိကုရ္မဘုရားသည် ထိုလှည့်ပတ်မှုကို ကိုယ်ခန္ဓာကို ခြစ်ယားသကဲ့သို့ ထင်မှတ်၍ သာယာသော အာနန္ဒကို ခံစားတော်မူ၏။
Verse 11
तथासुरानाविशदासुरेण रूपेण तेषां बलवीर्यमीरयन् । उद्दीपयन् देवगणांश्च विष्णु- र्दैवेन नागेन्द्रमबोधरूप: ॥ ११ ॥
ထို့နောက် ဘုရားဝိෂ္ဏုသည် အဆုရတို့အတွင်း ရဇိုဂုဏ်အဖြစ်၊ ဒေဝတားတို့အတွင်း စတ္တဝဂုဏ်အဖြစ်၊ နာဂရာဇ ဝာစုကီအတွင်း တမိုဂုဏ်အဖြစ် ဝင်ရောက်၍ သူတို့၏ အားမာန်နှင့် စွမ်းအားကို လှုံ့ဆော်ကာ တိုးပွားစေတော်မူ၏။
Verse 12
उपर्यगेन्द्रं गिरिराडिवान्य आक्रम्य हस्तेन सहस्रबाहु: । तस्थौ दिवि ब्रह्मभवेन्द्रमुख्यै- रभिष्टुवद्भि: सुमनोऽभिवृष्ट: ॥ १२ ॥
ထို့နောက် လက်တစ်ထောင်ရှိသော ဘုရားသည် မန္ဒရတောင်ထိပ်၌ အခြားတောင်ကြီးတစ်လုံးကဲ့သို့ ပေါ်ထွန်းလာ၍ လက်တစ်ဖက်ဖြင့် မန္ဒရတောင်ကို ထိန်းတော်မူ၏။ အထက်လောကများတွင် ဘြဟ္မာ၊ ရှီဝ၊ အိန္ဒြာတို့နှင့် ဒေဝတားများက စတုတိပြု၍ ပန်းမိုးရွာချတော်မူကြသည်။
Verse 13
उपर्यधश्चात्मनि गोत्रनेत्रयो: परेण ते प्राविशता समेधिता: । ममन्थुरब्धिं तरसा मदोत्कटा महाद्रिणा क्षोभितनक्रचक्रम् ॥ १३ ॥
ပရဘုရားသည် တောင်၏ အပေါ်အောက်၌ တည်ရှိပြီး ဒေဝတား၊ အဆုရ၊ ဝာစုကီနှင့် တောင်တိုင်တိုင်အတွင်းသို့ပါ ဝင်ရောက်ကာ လှုံ့ဆော်သဖြင့်၊ ဒေဝ-အဆုရတို့သည် အမృతအတွက် မူးမောသကဲ့သို့ အားထုတ်၍ တောင်ကြီးဖြင့် နို့ပင်လယ်ကို ပြင်းထန်စွာ မွှေကြသည်။ ပင်လယ်က အလွန်လှုပ်ရှားသဖြင့် ရေထဲရှိ မကရများ (မိကျောင်းများ) စိတ်လှုပ်ရှားသော်လည်း မွှေခြင်းသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။
Verse 14
अहीन्द्रसाहस्रकठोरदृङ्मुख- श्वासाग्निधूमाहतवर्चसोऽसुरा: । पौलोमकालेयबलील्वलादयो दवाग्निदग्धा: सरला इवाभवन् ॥ १४ ॥
ဝာစုကီတွင် မျက်စိနှင့် ပါးစပ် အထောင်ပေါင်းများစွာ ရှိသည်။ သူ၏ ပါးစပ်များမှ ထွက်လာသော မီးခိုးနှင့် လောင်ကျွမ်းသော မီးတောက်များက ပေါလോമ၊ ကာလేయ၊ ဘလီ၊ အီလ္ဝလ စသော အဆုရတို့ကို ထိခိုက်စေ၍ တောက်ပမှုကို လျော့နည်းစေသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် တောမီးလောင်သကဲ့သို့ ဆာရလ သစ်ပင်များလို တဖြည်းဖြည်း အားနည်းလာကြသည်။
Verse 15
देवांश्च तच्छ्वासशिखाहतप्रभान् धूम्राम्बरस्रग्वरकञ्चुकाननान् । समभ्यवर्षन्भगवद्वशा घना ववु: समुद्रोर्म्युपगूढवायव: ॥ १५ ॥
ဝါစုကီ၏ မီးလောင်သကဲ့သို့သော အသက်ရှူအပူကြောင့် ဒေဝတို့၏ ကိုယ်ရောင်တောက်ပမှု လျော့နည်းသွားပြီး အဝတ်အစား၊ ပန်းကုံး၊ လက်နက်နှင့် မျက်နှာတို့သည် မီးခိုးကြောင့် မဲညိုသွား하였다။ သို့သော် ဘဂဝန်၏ ကရုဏာကြောင့် ပင်လယ်ပေါ်တွင် မိုးတိမ်များ ပေါ်လာကာ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းပြီး လှိုင်းများမှ ရေမှုန်များကို သယ်ဆောင်လာသော လေညင်းများက ဒေဝတို့ကို သက်သာစေ하였다။
Verse 16
मथ्यमानात् तथा सिन्धोर्देवासुरवरूथपै: । यदा सुधा न जायेत निर्ममन्थाजित: स्वयम् ॥ १६ ॥
ဒေဝနှင့် အဆုရတို့၏ အကောင်းဆုံးခေါင်းဆောင်များက အလွန်ကြိုးစား၍ နို့ပင်လယ်ကို မသော်လည်း အမృతမပေါ်လာသဖြင့် အဇိတ—အမြင့်ဆုံးဘုရား—သည် ကိုယ်တိုင်ပင် ပင်လယ်ကို မသခြင်းကို စတင်하였다။
Verse 17
मेघश्याम: कनकपरिधि: कर्णविद्योतविद्यु- न्मूर्ध्नि भ्राजद्विलुलितकच: स्रग्धरो रक्तनेत्र: । जैत्रैर्दोर्भिर्जगदभयदैर्दन्दशूकं गृहीत्वा मथ्नन् मथ्ना प्रतिगिरिरिवाशोभताथो धृताद्रि: ॥ १७ ॥
ဘုရားရှင်သည် မိုးတိမ်မဲကဲ့သို့ ရှမ်းမည်းရောင်ဖြင့် ပေါ်ထွန်း၍ ရွှေရောင်ပီတాంబရကို ဝတ်ဆင်ကာ နားကပ်များသည် မိုးကြိုးကဲ့သို့ တောက်ပပြီး ဆံပင်သည် ပခုံးပေါ်သို့ ဖြန့်ကျက်နေ하였다။ ပန်းကုံးကို ဆင်မြန်း၍ မျက်လုံးများသည် ပန်းနုရောင်။ ကမ္ဘာကို အဘယပေးသော အောင်မြင်သန်မာသည့် လက်မောင်းများဖြင့် ဝါစုကီကို ကိုင်ကာ မန္ဒရတောင်ကို မသတံတားအဖြစ် သုံး၍ ပင်လယ်ကို မသခြင်း စတင်ခဲ့သည်; ထိုအခါ သူသည် အင်ဒြနီလ တောင်ကဲ့သို့ လှပစွာ ထင်ရှား하였다။
Verse 18
निर्मथ्यमानादुदधेरभूद्विषं महोल्बणं हालहलाह्वमग्रत: । सम्भ्रान्तमीनोन्मकराहिकच्छपात् तिमिद्विपग्राहतिमिङ्गिलाकुलात् ॥ १८ ॥
ပင်လယ်ကို မသနေစဉ် အရင်ဆုံး အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ‘ဟာလာဟလာ’ ဟုခေါ်သော အဆိပ် ပေါ်ထွန်းလာ하였다။ ငါးများ၊ မကရများ၊ လိပ်များနှင့် မြွေများ အလွန်လှုပ်ရှားကာ ပင်လယ်သည် ပြင်းထန်စွာ လှုပ်ခတ်၍ ဝေလ်၊ ရေဒံပေါက်၊ ဂြာဟ်နှင့် တိမင်္ဂိလကဲ့သို့ ကြီးမားသော ရေသတ္တဝါများပါ မျက်နှာပြင်သို့ ထွက်ပေါ်လာ하였다။
Verse 19
तदुग्रवेगं दिशि दिश्युपर्यधो विसर्पदुत्सर्पदसह्यमप्रति । भीता: प्रजा दुद्रुवुरङ्ग सेश्वरा अरक्ष्यमाणा: शरणं सदाशिवम् ॥ १९ ॥
အို မင်းကြီး၊ ထိုထိန်းမရ၍ မခံနိုင်သော အဆိပ်သည် အပေါ်အောက်နှင့် အရပ်ရပ်သို့ ပြင်းထန်သော အရှိန်ဖြင့် ပျံ့နှံ့လာ하였다။ ထို့ကြောင့် ကြောက်ရွံ့သော သတ္တဝါများနှင့် မိမိတို့၏ အရှင်တော်နှင့်အတူ ဒေဝတို့သည် ကာကွယ်မှုမရှိဟု ခံစားကာ စဒာရှီဝ—ရှီဝဘုရားထံသို့ အားကိုးရန် ပြေးသွား하였다။
Verse 20
विलोक्य तं देववरं त्रिलोक्या भवाय देव्याभिमतं मुनीनाम् । आसीनमद्रावपवर्गहेतो- स्तपो जुषाणं स्तुतिभि: प्रणेमु: ॥ २० ॥
နတ်တို့သည် ကိုင်လာသတောင်ထိပ်၌ ဘဝါနီနှင့်အတူ ထိုင်တော်မူသော နတ်တို့၏နတ် မဟာဒေဝကို မြင်ကြသည်။ သုံးလောက အကျိုးအမြတ်အတွက် တပသ်ကျင့်တော်မူပြီး မောက္ခကို လိုလားသော မုနိတို့က ပူဇော်နေကြသည်။ နတ်တို့သည် လေးစားစွာ ဆုတောင်းသီချင်းများဖြင့် ဦးညွှတ်ပူဇော်ကြသည်။
Verse 21
श्रीप्रजापतय ऊचु: देवदेव महादेव भूतात्मन् भूतभावन । त्राहि न: शरणापन्नांस्त्रैलोक्यदहनाद् विषात् ॥ २१ ॥
ပရဇာပတိတို့က ဆိုကြသည်— “နတ်တို့၏နတ် မဟာဒေဝ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ အတွင်းအတ္တမန်နှင့် ကောင်းကျိုးပေးသူအရှင်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ ခြေတော်အောက်၌ ခိုလှုံလာပါပြီ။ သုံးလောကလုံးကို လောင်ကျွမ်းစေသော ဤအဆိပ်မီးမှ ကျွန်ုပ်တို့ကို ကယ်တင်ပါ။”
Verse 22
त्वमेक: सर्वजगत ईश्वरो बन्धमोक्षयो: । तं त्वामर्चन्ति कुशला: प्रपन्नार्तिहरं गुरुम् ॥ २२ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်သည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံး၏ အုပ်စိုးရှင်ဖြစ်သဖြင့် ချည်နှောင်မှုနှင့် လွတ်မြောက်မှု၏ အကြောင်းရင်းလည်း သင်တစ်ပါးတည်းဖြစ်သည်။ ဝိညာဉ်ရေးရာ၌ တိုးတက်သူတို့သည် သင်၌ ခိုလှုံ၍ ခိုလှုံလာသူတို့၏ ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားပေးသော ဂုရုအဖြစ် သင်ကို ပူဇော်ကြသည်; ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့လည်း သင်ကို ပူဇော်ပါသည်။
Verse 23
गुणमय्या स्वशक्त्यास्य सर्गस्थित्यप्ययान्विभो । धत्से यदा स्वदृग् भूमन्ब्रह्मविष्णुशिवाभिधाम् ॥ २३ ॥
အို အာနုဘောကြီးရှင်၊ သင်သည် ဂုဏ်သုံးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော ကိုယ်ပိုင်ရှက္တိဖြင့် စကြဝဠာ၏ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပျက်သိမ်းခြင်းကို ဆောင်ရွက်တော်မူသည်။ ကိုယ်တိုင်တောက်ပသော အရှင်၊ ထိုကိစ္စများ၌ လှုပ်ရှားတော်မူသော် ဘြဟ္မာ၊ ဝိෂ္ဏု၊ ရှိဝ ဟူသော နာမများကို ထင်ရှားစေတော်မူသည်။
Verse 24
त्वं ब्रह्म परमं गुह्यं सदसद्भावभावनम् । नानाशक्तिभिराभातस्त्वमात्मा जगदीश्वर: ॥ २४ ॥
သင်သည် အလွန်လျှို့ဝှက်မြင့်မြတ်သော ကိုယ်တိုင်တောက်ပသည့် ပရဗြဟ္မဖြစ်၍ ရှိခြင်းနှင့် မရှိခြင်း (sat/asat) အခြေအနေတို့၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်သည်။ မျိုးစုံသော ရှက္တိများဖြင့် စကြဝဠာ၌ ထင်ရှားတော်မူပြီး၊ သင်သည် လောက၏ အရှင်ဖြစ်သော အတ္တမန်တော် ဖြစ်သည်။
Verse 25
त्वं शब्दयोनिर्जगदादिरात्मा प्राणेन्द्रियद्रव्यगुण: स्वभाव: । काल: क्रतु: सत्यमृतं च धर्म- स्त्वय्यक्षरं यत् त्रिवृदामनन्ति ॥ २५ ॥
အို သခင်ဘုရား၊ သင်သည် ဝေဒဝါဏီ၏ မူလရင်းမြစ်၊ လောက၏ အစအဦးအကြောင်းရင်းဖြစ်၏။ သင်သည် ပရာဏ၊ အင်ဒြိယ၊ ဓာတ်ငါးပါး၊ ဂုဏ်သုံးပါးနှင့် မဟတ်တတ္တဝ ဖြစ်၏။ သင်သည် အနန္တကာလ၊ दृঢ়သန္နိဋ္ဌာန် နှင့် ‘သတ္တယ’ ‘ဋ္ဌ’ ဟူသော ဓမ္မလမ်းများဖြစ်၏။ အ-ဦ-မ် သုံးအက္ခရာ ‘အိုမ်’၏ အားထားရာလည်း သင်ပင်။
Verse 26
अग्निर्मुखं तेऽखिलदेवतात्मा क्षितिं विदुर्लोकभवाङ्घ्रिपङ्कजम् । कालं गतिं तेऽखिलदेवतात्मनो दिशश्च कर्णौ रसनं जलेशम् ॥ २६ ॥
အို အလုံးစုံဒေဝတာတို့၏ အာတ္မာ၊ လောကတို့၏ ဖခင်ဘုရား၊ ပညာရှိတို့က မီးသည် သင်၏ ပါးစပ်၊ မြေမျက်နှာပြင်သည် သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်ဟု သိကြ၏။ အနန္တကာလသည် သင်၏ လှုပ်ရှားမှု၊ အရပ်ဒిశာတို့သည် သင်၏ နားများ၊ ရေ၏ အရှင် ဝရုဏသည် သင်၏ လျှာဖြစ်၏။
Verse 27
नाभिर्नभस्ते श्वसनं नभस्वान् सूर्यश्च चक्षूंषि जलं स्म रेत: । परावरात्माश्रयणं तवात्मा सोमो मनो द्यौर्भगवन् शिरस्ते ॥ २७ ॥
အို ဘဂဝန်၊ ကောင်းကင်သည် သင်၏ နာဗီ၊ လေသည် သင်၏ အသက်ရှူ၊ နေသည် သင်၏ မျက်စိများ၊ ရေသည် သင်၏ ဇီဝမျိုးစေ့ဖြစ်၏။ မြင့်နိမ့် အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့၏ အားထားရာသည် သင်ပင်။ လသည် သင်၏ စိတ်၊ အထက်လောကသည် သင်၏ ခေါင်းဖြစ်၏။
Verse 28
कुक्षि: समुद्रा गिरयोऽस्थिसङ्घा रोमाणि सर्वौषधिवीरुधस्ते । छन्दांसि साक्षात् तव सप्त धातव- स्त्रयीमयात्मन् हृदयं सर्वधर्म: ॥ २८ ॥
အို သခင်ဘုရား၊ သင်သည် တ్రयी—ဝေဒသုံးပါး၏ အသက်ဝင်သော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြစ်၏။ သမုဒ္ဒရာ ခုနစ်စင်းသည် သင်၏ ဝမ်းဗိုက်၊ တောင်တန်းများသည် သင်၏ အရိုးများ။ ဆေးပင်၊ လျှောပင်၊ အပင်အမျိုးမျိုးသည် သင်၏ ကိုယ်ရောမ။ ဂါယတရီ စသည့် ချန္ဒသ်များသည် ကိုယ်၏ သတ္တဓာတုကဲ့သို့; ဝေဒဓမ္မစနစ်သည် သင်၏ နှလုံးသား၏ အနှစ်သာရဖြစ်၏။
Verse 29
मुखानि पञ्चोपनिषदस्तवेश यैस्त्रिंशदष्टोत्तरमन्त्रवर्ग: । यत् तच्छिवाख्यं परमात्मतत्त्वं देव स्वयंज्योतिरवस्थितिस्ते ॥ २९ ॥
အို အီရှ၊ အရေးကြီးသော ဥပနိရှဒ် ငါးပါးသည် သင်၏ မျက်နှာငါးပါးဖြစ်၍ ထိုမှ နာမည်ကြီး ဝေဒမန်တရ ၃၈ ပုဒ် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ အို ဒေဝ၊ ‘ရှီဝ’ ဟု ချီးမွမ်းခံရသော သင်၏ ပရမာတ္မာတတ္တဝသည် ကိုယ်တိုင်တောက်ပ၏; သင်သည် အမြင့်ဆုံး သစ္စာအဖြစ် တိုက်ရိုက် တည်ရှိ၏။
Verse 30
छाया त्वधर्मोर्मिषु यैर्विसर्गो नेत्रत्रयं सत्त्वरजस्तमांसि । साङ्ख्यात्मन: शास्त्रकृतस्तवेक्षा छन्दोमयो देव ऋषि: पुराण: ॥ ३० ॥
အို ဘုရားသခင်၊ အဓမ္မ၏ လှိုင်းများအတွင်း၌ သင်၏ အရိပ်တော် ပေါ်ထွန်း၍ အဓမ္မဆန်သော ဖန်ဆင်းမှု အမျိုးမျိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ သတ္တဝ၊ ရဇ၊ တမ—ဤသုံးဂုဏ်သည် သင်၏ မျက်စိသုံးလုံး ဖြစ်သည်။ ချန်ဒ်များဖြင့် ပြည့်ဝသော ဝေဒစာပေ အားလုံးသည် သင်၏ ကရုဏာမြင်ကွင်းမှ ထွက်ပေါ်လာပြီး၊ ရှိများသည် သင်၏ မေတ္တာမြင်ကွင်းကို ရရှိပြီးနောက် သာသနာစာတမ်းများကို ရေးသား하였다။
Verse 31
न ते गिरित्राखिललोकपाल- विरिञ्चवैकुण्ठसुरेन्द्रगम्यम् । ज्योति: परं यत्र रजस्तमश्च सत्त्वं न यद् ब्रह्म निरस्तभेदम् ॥ ३१ ॥
အို ဂိရီရှာ၊ အမြင့်ဆုံး အလင်းရောင်ပုံစံ ဘြဟ္မန် တည်ရှိရာတွင် သတ္တဝ၊ ရဇ၊ တမ ဂုဏ်သုံးပါး မရောက်နိုင်သဖြင့် လောကပာလများလည်း မသိနိုင် မရောက်နိုင်။ ထိုဘြဟ္မန်သည် ခွဲခြားမှုကင်း၏; ဘြဟ္မာ၊ ဝைகုဏ္ဌနာထ ဝိష္ဏု နှင့် မဟೇಂದ್ರတောင် မနက်ရှိုင်းနိုင်။
Verse 32
कामाध्वरत्रिपुरकालगराद्यनेक- भूतद्रुह: क्षपयत: स्तुतये न तत् ते । यस्त्वन्तकाल इदमात्मकृतं स्वनेत्र- वह्निस्फुलिङ्गशिखया भसितं न वेद ॥ ३२ ॥
ပရလယကာလ၌ သင်၏ မျက်စိမှ ထွက်ပေါ်သော မီးလျှံနှင့် မီးစက်များက သင်ကိုယ်တိုင် ဖန်ဆင်းထားသော ဤလောကကို ပြာဖြစ်အောင် လောင်ကျွမ်းစေသော်လည်း၊ ထိုအရာ မည်သို့ဖြစ်သည်ကို သင်မသိသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒက္ခယဇ္ဉ၊ တ్రိပုရာဆုရ နှင့် ကာလကူဋ အဆိပ်ကို ဖျက်ဆီးခြင်းက ဘာကြီးမားမည်နည်း? ထိုသို့သော လုပ်ရပ်များသည် သင့်အား ဆုတောင်းစတုတိ၏ အဓိကအကြောင်းအရာ မဟုတ်။
Verse 33
ये त्वात्मरामगुरुभिर्हृदि चिन्तिताङ्घ्रि- द्वन्द्वं चरन्तमुमया तपसाभितप्तम् । कत्थन्त उग्रपरुषं निरतं श्मशाने ते नूनमूतिमविदंस्तव हातलज्जा: ॥ ३३ ॥
လောကကို သင်ကြားသော အာတ္မာရာမ မဟာပုရుషများသည် မိမိနှလုံး၌ သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်နှစ်ဖက်ကို အမြဲတမ်း စိတ်ကူးတရားထားကြသည်။ သို့သော် သင်၏ တပဿ၏ မဟိမကို မသိသူများသည် သင်ကို ဥမာနှင့်အတူ သွားလာသည်ကို မြင်၍ ကာမလိုလားသူဟု ထင်မှားကြပြီး၊ သင်ကို သင်္ချိုင်းမြေ၌ လှည့်လည်သည်ကို မြင်၍ ကြမ်းတမ်း၍ မနာလိုသူဟု ဆိုကြသည်။ သူတို့သည် အမှန်တကယ် အရှက်မရှိသူများဖြစ်၍ သင်၏ လီလာကို မနက်ရှိုင်းနိုင်။
Verse 34
तत् तस्य ते सदसतो: परत: परस्य नाञ्ज: स्वरूपगमने प्रभवन्ति भूम्न: । ब्रह्मादय: किमुत संस्तवने वयं तु तत्सर्गसर्गविषया अपि शक्तिमात्रम् ॥ ३४ ॥
ထို့ကြောင့် လှုပ်ရှားသောနှင့် မလှုပ်ရှားသော ဖန်ဆင်းမှုအားလုံးကို ကျော်လွန်သော သင်၏ အမှန်တရားကို မည်သူမျှ တိတိကျကျ မသိနိုင်။ ဘြဟ္မာတို့တောင် မနက်ရှိုင်းနိုင်လျှင် ကျွန်ုပ်တို့က သင့်ကို မည်သို့ သင့်လျော်စွာ ချီးမွမ်းနိုင်မည်နည်း။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘြဟ္မာ၏ ဖန်ဆင်းမှုအတွင်းရှိ ဖန်ဆင်းမှု၏ သတ္တဝါများသာဖြစ်၍ အင်အားနည်းပါးသည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့၏ စွမ်းအားအတိုင်းအတာအထိ ဘက္တိခံစားချက်ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
Verse 35
एतत् परं प्रपश्यामो न परं ते महेश्वर । मृडनाय हि लोकस्य व्यक्तिस्तेऽव्यक्तकर्मण: ॥ ३५ ॥
အို မဟေရှွရ၊ ကျွန်ုပ်တို့ မြင်နိုင်သမျှမှာ သင်၏ အမြင့်ဆုံးသော သဘောတရားကို နားလည်မရခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ သင်၏ ထင်ရှားသော ရှိနေမှုက လောကအတွက် မင်္ဂလာနှင့် ပျော်ရွှင်မှုကို တိုးပွားစေသည်; ထို့ထက်ပို၍ သင်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို မည်သူမျှ မသိနိုင်။
Verse 36
श्रीशुक उवाच तद्वीक्ष्य व्यसनं तासां कृपया भृशपीडित: । सर्वभूतसुहृद् देव इदमाह सतीं प्रियाम् ॥ ३६ ॥
သီရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ ဆက်လက်မိန့်ကြားသည်—အဆိပ်သည် အနှံ့အပြား ပျံ့နှံ့၍ သတ္တဝါများ အလွန်အမင်း ဒုက္ခရောက်နေသည်ကို မြင်သောအခါ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ မိတ်ဆွေကရုဏာရှင် သီဝဒေဝသည် ကရုဏာဖြင့် အလွန်တရာ ထိခိုက်နာကျင်၍ မိမိ၏ နిత్యသဟာယ စတီအား ဤသို့ မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 37
श्रीशिव उवाच अहो बत भवान्येतत् प्रजानां पश्य वैशसम् । क्षीरोदमथनोद्भूतात् कालकूटादुपस्थितम् ॥ ३७ ॥
သီဝဒေဝ မိန့်တော်မူသည်—အို ဘဝါနီ၊ ကြည့်ပါဦး။ နို့ပင်လယ်ကို မွှေရာမှ ပေါ်ထွက်လာသော ကာလကူဋ အဆိပ်ကြောင့် သတ္တဝါများ မည်မျှ အန္တရာယ်ကြီးထဲ ကျရောက်နေကြသည်။
Verse 38
आसां प्राणपरीप्सूनां विधेयमभयं हि मे । एतावान्हि प्रभोरर्थो यद् दीनपरिपालनम् ॥ ३८ ॥
အသက်ရှင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းနေသော သတ္တဝါအားလုံးကို အကာအကွယ်နှင့် အန္တရာယ်ကင်းမှု ပေးခြင်းသည် ကျွန်ုပ်၏ တာဝန်ဖြစ်သည်။ အမှန်တကယ် မာစတာ၏ အမြင့်ဆုံးသော တာဝန်မှာ ဒုက္ခရောက်သော အားကိုးသူများကို စောင့်ရှောက်ကာကွယ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
Verse 39
प्राणै: स्वै: प्राणिन: पान्ति साधव: क्षणभङ्गुरै: । बद्धवैरेषु भूतेषु मोहितेष्वात्ममायया ॥ ३९ ॥
လူအများစုသည် ဘဂဝန်၏ မာယာစွမ်းအားကြောင့် မောဟိတဖြစ်ကာ အချင်းချင်း ရန်လိုမှုတွင် ပါဝင်နေကြသည်။ သို့သော် သာဓုနှင့် ဘက္တများသည် ခဏတာသာတည်သော မိမိအသက်ကိုပင် အန္တရာယ်ထဲ ထားကာ၊ ရန်ငြိုးတွင် ချည်နှောင်ခံရသော သတ္တဝါများကို ကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။
Verse 40
पुंस: कृपयतो भद्रे सर्वात्मा प्रीयते हरि: । प्रीते हरौ भगवति प्रीयेऽहं सचराचर: । तस्मादिदं गरं भुञ्जे प्रजानां स्वस्तिरस्तु मे ॥ ४० ॥
အို နူးညံ့သော ဘဝါနီရေ၊ အခြားသူတို့၏ အကျိုးအတွက် ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုလုပ်လျှင် စကြဝဠာအတ္တမဟာဖြစ်သော ဟရီဘုရား ပျော်ရွှင်တော်မူသည်။ ဟရီဘုရား ပျော်ရွှင်တော်မူလျှင် ငါလည်း လှုပ်ရှားသက်ရှိနှင့် မလှုပ်ရှားသက်ရှိ အားလုံးနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်သည်။ ထို့ကြောင့် သတ္တဝါတို့၏ ချမ်းသာရေးအတွက် ငါသည် ဤအဆိပ်ကို သောက်မည်; ငါ့အတွက်လည်း မင်္ဂလာရှိပါစေ။
Verse 41
श्रीशुक उवाच एवमामन्त्र्य भगवान्भवानीं विश्वभावन: । तद् विषं जग्धुमारेभे प्रभावज्ञान्वमोदत ॥ ४१ ॥
သီရိ ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ဆက်လက်ဆိုသည်—ဤသို့ ဘဝါနီအား ပြောကြားပြီးနောက် ကမ္ဘာလောကကို ထောက်မထားသော ဘဂဝန် ရှင်ကရာသည် အဆိပ်ကို သောက်ရန် စတင်하였다။ ရှိဝ၏ အာနုဘော်ကို ပြည့်စုံစွာ သိသော ဘဝါနီကလည်း ခွင့်ပြု하였다။
Verse 42
तत: करतलीकृत्य व्यापि हालाहलं विषम् । अभक्षयन्महादेव: कृपया भूतभावन: ॥ ४२ ॥
ထို့နောက် သတ္တဝါတို့ကို ကောင်းကျိုးပေးသော မဟာဒေဝသည် ကရုဏာဖြင့် ပျံ့နှံ့နေသော ဟာလာဟလ အဆိပ်ကို လက်ဖဝါးပေါ်တွင် စုယူကာ အကုန်လုံး သောက်သုံး하였다။
Verse 43
तस्यापि दर्शयामास स्ववीर्यं जलकल्मष: । यच्चकार गले नीलं तच्च साधोर्विभूषणम् ॥ ४३ ॥
နို့ပင်လယ်မှ ပေါ်ထွန်းလာသော အဆိပ်သည် မကောင်းပြောသကဲ့သို့ မိမိ၏ အာနုဘော်ကို ပြသ၍ ရှိဝ၏ လည်ပင်းတွင် အပြာရောင် လိုင်းတစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေ하였다။ သို့သော် ထိုအပြာအမှတ်သည် ယခုအခါ သန့်ရှင်းသော သာဓုသဘောရှိသော သခင်၏ အလှဆင်အဖြစ် လက်ခံကြသည်။
Verse 44
तप्यन्ते लोकतापेन साधव: प्रायशो जना: । परमाराधनं तद्धि पुरुषस्याखिलात्मन: ॥ ४४ ॥
ဆိုကြသည်မှာ သာဓုများသည် လူထု၏ ဒုက္ခကြောင့် မကြာခဏ မိမိဆန္ဒဖြင့် ဒုက္ခကို ခံယူတတ်ကြသည်။ ဤသည်မှာ လူတိုင်း၏ နှလုံးသား၌ နေထိုင်သော အခိလအတ္တမဟာဖြစ်သည့် ပရမပုရုရှ ဘဂဝန်ကို အမြင့်ဆုံး ပူဇော်နည်းဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
Verse 45
निशम्य कर्म तच्छम्भोर्देवदेवस्य मीढुष: । प्रजा दाक्षायणी ब्रह्मा वैकुण्ठश्च शशंसिरे ॥ ४५ ॥
ဤကိစ္စကို ကြားသိသောအခါ ဒက္ခရှ၏သမီး ဘဝါနီ၊ ဘြဟ္မာ၊ ဝိုင်ကుంఠနാഥ ဗိဿနုနှင့် လူအများတို့သည် ဒေဝတို့က ပူဇော်သော အရှင်ရှီဝ၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို အလွန်ချီးမွမ်းကြ하였다။
Verse 46
प्रस्कन्नं पिबत: पाणेर्यत् किञ्चिज्जगृहु: स्म तत् । वृश्चिकाहिविषौषध्यो दन्दशूकाश्च येऽपरे ॥ ४६ ॥
ရှီဝက အဆိပ်ကို သောက်နေစဉ် လက်မှ လွှံ့ကျပြီး ပြန့်ကျဲသွားသော အဆိပ်အနည်းငယ်ကို ကင်းမြီးကောက်၊ နဂါးမြွေ၊ အဆိပ်ဆေးပင်များနှင့် အခြား အဆိပ်ကိုက်တတ်သော သတ္တဝါများက သောက်ကြ하였다။
Frequently Asked Questions
The asuras sought the ‘auspicious’ front out of pride in status and ritual calculation, rejecting the tail as inauspicious. In the churning, Vāsuki’s fiery breath and smoke primarily afflicted the demons near the head, draining their strength—showing how adharmic motivation converts ‘auspiciousness’ into suffering under the Lord’s higher arrangement.
Kūrma-avatāra embodies rakṣā and līlā: when the cosmic enterprise collapses (Mandara sinks), the Lord becomes the very support (ādhāra) of the work. The mountain’s rotation becomes ‘scratching’ pleasure to Him, teaching that what is burden for worlds is effortless play for Bhagavān, while still being real protection for creation.
Hālahala emerges from the Ocean of Milk as the first result of intense churning. The narrative teaches a moral-cosmic sequence: purification and boons often follow the surfacing of latent toxicity. The Lord’s plan allows danger to manifest so that dharma (Śiva’s protective sacrifice) and divine dependence (seeking shelter) are revealed before amṛta appears.
Although Viṣṇu is present, the devas approach Sadāśiva because Śiva’s cosmic role includes bearing and neutralizing destructive forces, and because devotion in the Bhāgavata honors the Lord’s devotees as empowered protectors. The episode also establishes Śiva’s unique compassion and his service to Hari’s larger purpose.
Śiva, capable of containing cosmic dissolution energies, takes the poison into his palm and drinks it; its potency manifests as a blue mark on his throat rather than killing him. Nīlakaṇṭha (‘blue-throated’) becomes a theological symbol: voluntary acceptance of suffering for universal welfare is the highest worship of Hari present in all hearts, and Śiva’s ‘scar’ becomes an ornament of compassion.