Adhyaya 3
Gajendra’s Prayers and the Appearance of Lord Hari (Gajendra-stuti and Hari-darśana)
ဂဇေန္ဒြာကို မိကျောင်းဖမ်းဆီးထားသော အရေးအခင်းမှ ဆက်လက်၍ ရှုကဒေဝက ဆင်ဘုရင်သည် အလွန်အမင်းဒုက္ခရောက်နေစဉ် စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ စုစည်းကာ ယခင်ဘဝ (အင်ဒြဒျုမ္န) တွင် သင်ယူခဲ့သော မန္တရကို မှတ်မိလာသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ဗာစုဒေဝ/နာရာယဏအား ဆက်တိုက် စတုတိပြုကာ၊ သခင်သည် အကြောင်းရင်းအမြစ်နှင့် အတွင်းသက်သေဖြစ်ကြောင်းမှ စ၍ ဝေဒန္တပုံစံ “နေတာ နေတာ” ဖြင့် ဖော်ပြမရနိုင်သည့် အလွန်မြင့်မြတ်မှုကို ထုတ်ဖော်ကာ၊ သခင်သည် စကြဝဠာ၏ အရင်းအမြစ်၊ ထောက်တိုင်၊ ထက်လွန်တော်မူသူဟု အတည်ပြုသည်။ ဂဇေန္ဒြာသည် ဒေဝတာပူဇာသည် အဆုံးစွန်ခိုလှုံရာ မဟုတ်ကြောင်း သိမြင်ကာ မျိုးခွဲမထားဘဲ အမြင့်ဆုံးသခင်ကို တိုက်ရိုက် ခေါ်ယူသည်။ ဒေဝတာများ မတုံ့ပြန်သော်လည်း ဟရီ—ပရမာတ္မာနှင့် ပုရုရှိုတ္တမ—သည် ဂရုဍပေါ်တွင် ဒေဝီလက်နက်များကိုင်ဆောင်၍ လျင်မြန်စွာ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ သခင်ကို မြင်သောအခါ ဂဇေန္ဒြာသည် ကြာပန်းတစ်ပွင့် ဆက်ကပ်၍ တိုက်ရိုက် ဦးချသည်။ သခင်သည် အကြောင်းမဲ့ကရုဏာဖြင့် ဆင်နှင့် မိကျောင်းကို ရေထဲမှ ဆွဲထုတ်ကာ၊ စုဒර්ရှနချကရဖြင့် မိကျောင်း၏ ပါးစပ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ဂဇေန္ဒြာကို ကယ်တင်သည်။ ဤအခန်းသည် ဘြဟ္မန်–ပရမာတ္မာ–ဘဂဝန် သိမြင်မှုကို ဇာတ်လမ်းအဆုံးသတ်နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးကာ နောက်ဆက်တွဲ လွတ်မြောက်မှုအဓိပ္ပါယ်များသို့ ဦးတည်စေသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीबादरायणिरुवाच एवं व्यवसितो बुद्ध्या समाधाय मनो हृदि । जजाप परमं जाप्यं प्राग्जन्मन्यनुशिक्षितम् ॥ १ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ဆက်လက်မိန့်ကြားသည်—ဤသို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ဂဇင်ဒြာသည် ဉာဏ်ပညာဖြင့် စိတ်ကို နှလုံးသားအတွင်း တည်ငြိမ်စေကာ ယခင်ဘဝတွင် သင်ယူခဲ့သော အမြင့်ဆုံး ဂျပ်မန်တရကို စတင်ရွတ်ဆို하였다။
Verse 2
श्रीगजेन्द्र उवाच ॐ नमो भगवते तस्मै यत एतच्चिदात्मकम् । पुरुषायादिबीजाय परेशायाभिधीमहि ॥ २ ॥
ဂဇင်ဒြာက ဆိုသည်—ॐ နမော ဘဂဝတေ။ ဤရုပ်ခန္ဓာသည် ဝိညာဉ်ရှိခြင်းကြောင့် လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်နိုင်သည်မှာ အရှင်ပုရုရှအမြင့်ဆုံး၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အရှင်သည် အစဉ်အမြစ်သော မူလမျိုးစေ့၊ ပရမေရှဝရ ဖြစ်တော်မူပြီး ဘြဟ္မာနှင့် ရှိဝတို့ကပင် ပူဇော်ကြသည်။ အရှင်သည် သတ္တဝါတိုင်း၏ နှလုံးသားတွင် နေထိုင်တော်မူသည်။ ကျွန်ုပ်သည် အရှင်ကိုသာ သမาธိဖြင့် ဓ్యာနပြုပါမည်။
Verse 3
यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् । योऽस्मात् परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥ ३ ॥
ဤလောကသည် ထိုသခင်၌ တည်ရှိ၍ ထိုသခင်မှ ပေါ်ပေါက်ကာ ထိုသခင်က ထိန်းသိမ်းထားပြီး ထိုသခင်ကိုယ်တိုင်လည်း အရာအားလုံးဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အကြောင်းနှင့် အကျိုးတို့ကို ကျော်လွန်သော ကိုယ်တိုင်ပြည့်စုံသည့် အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ထံ ငါ အပ်နှံရှာဖွေသည်။
Verse 4
य: स्वात्मनीदं निजमाययार्पितं क्वचिद् विभातं क्व च तत् तिरोहितम् । अविद्धदृक् साक्ष्युभयं तदीक्षते स आत्ममूलोऽवतु मां परात्पर: ॥ ४ ॥
အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ မာယာဓာတ်အားဖြင့် ဤကမ္ဘာကို တစ်ခါတစ်ရံ ပေါ်လွင်စေပြီး တစ်ခါတစ်ရံ မမြင်ရအောင် ဖျောက်ကွယ်စေသည်။ သူသည် အမြင့်ဆုံးအကြောင်းလည်း ဖြစ်၍ အမြင့်ဆုံးအကျိုးလည်း ဖြစ်ကာ ကြည့်ရှုသူနှင့် သက်သေတော်လည်း ဖြစ်ပြီး အရာအားလုံးကို ကျော်လွန်သည်။ ထိုပရမပုဂ္ဂိုလ်သည် ငါ့ကို ကာကွယ်ပါစေ။
Verse 5
कालेन पञ्चत्वमितेषु कृत्स्नशो लोकेषु पालेषु च सर्वहेतुषु । तमस्तदासीद् गहनं गभीरं यस्तस्य पारेऽभिविराजते विभु: ॥ ५ ॥
အချိန်ကာလတန်ခိုးဖြင့် လောကများ၊ ၎င်းတို့၏ အုပ်ချုပ်ထိန်းသိမ်းသူများနှင့် စကြဝဠာ၏ အကြောင်းအကျိုးပေါ်ထွန်းမှုအားလုံး ပျက်သုဉ်းကာ ဓာတ်ငါးပါးသို့ လျောကျသွားသောအခါ ထူထဲနက်ရှိုင်းသော အမှောင်ကျရောက်သည်။ သို့သော် ထိုအမှောင်၏ အထက်၌ အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်သည် တောက်ပနေသည်။ ငါသည် သူ၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို အားကိုးရာယူသည်။
Verse 6
न यस्य देवा ऋषय: पदं विदु- र्जन्तु: पुन: कोऽर्हति गन्तुमीरितुम् । यथा नटस्याकृतिभिर्विचेष्टतो दुरत्ययानुक्रमण: स मावतु ॥ ६ ॥
ဘုရားများနှင့် မဟာရသီများတောင် သူ၏ အဆင့်အတန်းနှင့် လက္ခဏာကို မသိနိုင်သေးလျှင်၊ တိရစ္ဆာန်သဘော မောင့်မိုက်သူတို့က ဘယ်လို နားလည်၍ စကားဖြင့် ဖော်ပြနိုင်မည်နည်း။ မঞ্চပေါ်က သရုပ်ဆောင်သည် အလှဝတ်စုံများနှင့် လှုပ်ရှားမှုမျိုးစုံကြောင့် ပရိသတ်မသိမမြင်သကဲ့သို့၊ အမြင့်ဆုံးအနုပညာရှင်၏ လီလာများသည် လိုက်မမီနိုင်။ ထိုပရမပုဂ္ဂိုလ်သည် ငါ့ကို ကာကွယ်ပါစေ။
Verse 7
दिदृक्षवो यस्य पदं सुमङ्गलं विमुक्तसङ्गा मुनय: सुसाधव: । चरन्त्यलोकव्रतमव्रणं वने भूतात्मभूता: सुहृद: स मे गति: ॥ ७ ॥
ကပ်ငြိမှုကင်းသော သာသနာရှင် မုနိမဟာပုဂ္ဂိုလ်များသည် သတ္တဝါအားလုံးကို တန်းတူမြင်၍ အားလုံး၏ မိတ်ဆွေဖြစ်ကာ တောတွင်း၌ ဘြဟ္မချာရိယ၊ ဝါနပရஸ్థ၊ သန္န്യാസ ဝတ်များကို အပြစ်ကင်းစွာ ကျင့်သုံးကြသည်။ ထိုသူတို့ မြင်လိုသော အလွန်မင်္ဂလာရှိသော ကြာပန်းခြေတော်၏ ပိုင်ရှင်—ထိုအမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်သည် ငါ၏ ဂမ్యంဖြစ်ပါစေ။
Verse 8
न विद्यते यस्य च जन्म कर्म वा न नामरूपे गुणदोष एव वा । तथापि लोकाप्ययसम्भवाय य: स्वमायया तान्यनुकालमृच्छति ॥ ८ ॥ तस्मै नम: परेशाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये । अरूपायोरुरूपाय नम आश्चर्यकर्मणे ॥ ९ ॥
အမြင့်ဆုံးဘုရားသခင်သည် ပစ္စည်းဆိုင်ရာ မွေးဖွားခြင်း၊ လုပ်ဆောင်မှု၊ အမည်နှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ ဂုဏ်နှင့် ချို့ယွင်းချက်တို့ မရှိပါ။ သို့သော် လောက၏ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်အတွက် မိမိ၏ အတွင်းပိုင်း မာယာ-శక్తi ဖြင့် အခါအားလျော်စွာ ရာမ၊ ကృష్ణ ကဲ့သို့ လူ့ရုပ်ဖြင့် အဝတားဆင်းတော်မူသည်။ အနန္တစွမ်းအားရှိသော ပရဗြဟ္မ၊ ရုပ်မရှိသော်လည်း ရုပ်အမျိုးမျိုးဖြင့် အံ့ဩဖွယ် ကర్మပြုတော်မူသော प्रभုအား ငါ နမസ്കာရ ပြု၏။
Verse 9
न विद्यते यस्य च जन्म कर्म वा न नामरूपे गुणदोष एव वा । तथापि लोकाप्ययसम्भवाय य: स्वमायया तान्यनुकालमृच्छति ॥ ८ ॥ तस्मै नम: परेशाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये । अरूपायोरुरूपाय नम आश्चर्यकर्मणे ॥ ९ ॥
အနန္တစွမ်းအားရှိသော ပရမేశ्वर ပရဗြဟ္မ—ရုပ်မရှိသော်လည်း မဟာရုပ်အမျိုးမျိုးဖြင့် ထင်ရှား၍ အံ့ဩဖွယ် ကర్మပြုတော်မူသော प्रभုအား နမಸ್ಕာရ ပြု၏။
Verse 10
नम आत्मप्रदीपाय साक्षिणे परमात्मने । नमो गिरां विदूराय मनसश्चेतसामपि ॥ १० ॥
ကိုယ်တိုင်တောက်ပသော ပရမာတ္မာ—နှလုံးသားအတွင်း စာක්ෂီအဖြစ် တည်ရှိတော်မူသော प्रभုအား နမಸ್ಕာရ။ စကား၊ စိတ်နှင့် အသိဉာဏ်တို့ဖြင့် မရောက်နိုင်သော သူ့အား ငါ ဦးညွှတ်၏။
Verse 11
सत्त्वेन प्रतिलभ्याय नैष्कर्म्येण विपश्चिता । नम: कैवल्यनाथाय निर्वाणसुखसंविदे ॥ ११ ॥
သန့်ရှင်းသော စတ္တဝနှင့် အကျိုးမလိုသော ဘက္တိယောဂ၌ တည်နေသော ပညာရှိ ဘက္တားတို့က သိမြင်နိုင်သော प्रभု—ကೈဝလျဓာမ၏ နာထ၊ နိర్వာဏသုခ၏ သန့်ရှင်းသော သဘောသိမြင်မှုကို ပေးသနားတော်မူသူ—ထို प्रभုအား နမಸ್ಕာရ ပြု၏။
Verse 12
नम: शान्ताय घोराय मूढाय गुणधर्मिणे । निर्विशेषाय साम्याय नमो ज्ञानघनाय च ॥ १२ ॥
ငြိမ်းချမ်းသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော प्रभုအား နမಸ್ಕာရ၊ ကြမ်းတမ်းသော (နೃසිṁဟ) ရုပ်သဏ္ဌာန်အား နမಸ್ಕာရ၊ တိရစ္ဆာန်ရုပ် (ဝရာဟ) အဖြစ် ထင်ရှားသော ရုပ်သဏ္ဌာန်အား နမಸ್ಕာရ၊ လောက၌ သုံးဂုဏ်၏ ဓမ္မကို ခံယူပြသသော သူ့အား နမಸ್ಕာရ။ ခွဲခြားမှုလွန်သော သမတရုပ်သဏ္ဌာန်အား နမಸ್ಕာရ၊ ဉာဏ်ထူထဲသော ဘြဟ္မတೇಜသို့လည်း နမಸ್ಕာရ။
Verse 13
क्षेत्रज्ञाय नमस्तुभ्यं सर्वाध्यक्षाय साक्षिणे । पुरुषायात्ममूलाय मूलप्रकृतये नम: ॥ १३ ॥
အို က္ෂೇತ್ರဇ్ఞ ပရမాత్మာ၊ အရာအားလုံး၏ အုပ်ချုပ်သူနှင့် အားလုံးကို သက်သေခံသူ၊ အမြင့်ဆုံး ပုရုෂ၊ အာတ္မာ၏ မူလနှင့် မူလပရကృతိ—သင့်အား ဦးချကန်တော့ပါ၏။
Verse 14
सर्वेन्द्रियगुणद्रष्ट्रे सर्वप्रत्ययहेतवे । असताच्छाययोक्ताय सदाभासाय ते नम: ॥ १४ ॥
အို သခင်၊ သင်သည် အင်္ဒြိယအရာဝတ္ထုအားလုံး၏ မြင်သူဖြစ်ပြီး ယုံကြည်ချက်/သိမြင်မှုအားလုံး၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ မတည်မြဲသော ဤလောကသည် သင်၏ အရိပ်ကဲ့သို့; သင်၏ စတ်တ၏ အလင်းရိပ်ကြောင့်သာ အမှန်ကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်—သင့်အား နမസ്കာရ။
Verse 15
नमो नमस्तेऽखिलकारणाय निष्कारणायाद्भुतकारणाय । सर्वागमाम्नायमहार्णवाय नमोऽपवर्गाय परायणाय ॥ १५ ॥
အို သခင်၊ သင့်အား ထပ်ခါထပ်ခါ ဦးချကန်တော့ပါ၏—သင်သည် အကြောင်းရင်းအားလုံး၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော်လည်း သင့်အတွက် အကြောင်းရင်းမရှိ၊ ထို့ကြောင့် အံ့ဩဖွယ် အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ သင်သည် အာဂမတရားများ၏ မဟာသမုဒ္ဒရာ၊ မောက္ခပေးသူနှင့် အမြင့်ဆုံး အားကိုးရာဖြစ်သည်။
Verse 16
गुणारणिच्छन्नचिदुष्मपाय तत्क्षोभविस्फूर्जितमानसाय । नैष्कर्म्यभावेन विवर्जितागम- स्वयंप्रकाशाय नमस्करोमि ॥ १६ ॥
အို သခင်၊ အရဏိသစ်ထဲတွင် မီးလျှံ ဖုံးကွယ်နေသကဲ့သို့၊ ဂုဏ်သုံးပါး၏ အဝတ်အကာကြောင့် သင်၏ သိမြင်တောက်ပမှု ဖုံးကွယ်သကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ သို့သော် သင်၏ စိတ်သည် ဂုဏ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် မတုန်လှုပ်။ နိုင်ရှ္ကර්မ್ಯ (အကမ္မ) ဘာဝ၌ တည်သော သန့်ရှင်းသူတို့၏ စိတ်၌ သင်သည် ကိုယ်တိုင် ထွန်းလင်းပေါ်လာသည်—သင့်အား ဦးချကန်တော့ပါ၏။
Verse 17
मादृक्प्रपन्नपशुपाशविमोक्षणाय मुक्ताय भूरिकरुणाय नमोऽलयाय । स्वांशेन सर्वतनुभृन्मनसि प्रतीत- प्रत्यग्दृशे भगवते बृहते नमस्ते ॥ १७ ॥
အို ဘဂဝန်၊ ကျွန်ုပ်ကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်လို သင့်ထံ အလုံးစုံ အပ်နှံထားသောကြောင့်၊ မုက္တဖြစ်သော သင်သည် ဤအန္တရာယ်ကြီးသော ချည်နှောင်မှုမှ ကျွန်ုပ်ကို လွှတ်ပေးမည်မှာ သေချာသည်။ သင်သည် အလွန်ကရုဏာရှိ၍ အမြဲ အားကိုးရာဖြစ်သည်။ ပရမాత್ಮာ အಂශဖြင့် သင်သည် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါအားလုံး၏ နှလုံး၌ တည်ရှိပြီး၊ တိုက်ရိုက် အတွင်းဉာဏ်၊ အနန္တ ဘဂဝန်ဖြစ်သည်—သင့်အား ဦးချကန်တော့ပါ၏။
Verse 18
आत्मात्मजाप्तगृहवित्तजनेषु सक्तै- र्दुष्प्रापणाय गुणसङ्गविवर्जिताय । मुक्तात्मभि: स्वहृदये परिभाविताय ज्ञानात्मने भगवते नम ईश्वराय ॥ १८ ॥
အရှင်ဘုရား! ရုပ်ဝတ္ထုအညစ်အကြေးမှ လွတ်မြောက်သော မုက္ခအတ္မာတို့သည် နှလုံးသားအတွင်း၌ အမြဲတမ်း သင့်ကို သမาธိဖြင့် စူးစမ်းတရားထိုင်ကြသည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်သည် စိတ်ကူးယဉ်မှု၊ အိမ်၊ ဆွေမျိုး၊ မိတ်ဆွေ၊ ငွေကြေးနှင့် အလုပ်သမားတို့၌ ကပ်လျက်ရှိသဖြင့် သင့်ကို ရောက်ရှိရန် ခက်ခဲသည်။ သင်သည် ဂုဏ်သုံးပါးကို ကျော်လွန်သော ဉာဏ်၏ အရင်းအမြစ်၊ အမြင့်ဆုံး အုပ်စိုးရှင် ဘဂဝန် ဖြစ်သဖြင့် နမස්ကာရ ပြုပါသည်။
Verse 19
यं धर्मकामार्थविमुक्तिकामा भजन्त इष्टां गतिमाप्नुवन्ति । किं चाशिषो रात्यपि देहमव्ययं करोतु मेऽदभ्रदयो विमोक्षणम् ॥ १९ ॥
ဓမ္မ၊ အာဿ၊ ကာမ၊ မောက္ခ စသည့် လေးပါးသော ပုရုෂာဓာရ်သကို လိုလား၍ ဘဂဝန်ကို ဘုဇနာပြုသူတို့သည် မိမိတို့လိုချင်သော ဂတိကို သူထံမှ ရရှိကြသည်။ အခြားအကျိုးကျေးဇူးများလည်း ရပြီး တခါတရံ မပျက်စီးသော ဝိညာဉ်ရေးကိုယ်တိုင်ကိုပါ ပေးတတ်သည်။ အကန့်အသတ်မဲ့ ကရုဏာရှိသော ဘဂဝန်သည် ဤအန္တရာယ်နှင့် လောကီချည်နှောင်မှုမှ ကျွန်ုပ်ကို လွတ်မြောက်စေပါစေ။
Verse 20
एकान्तिनो यस्य न कञ्चनार्थं वाञ्छन्ति ये वै भगवत्प्रपन्ना: । अत्यद्भुतं तच्चरितं सुमङ्गलं गायन्त आनन्दसमुद्रमग्ना: ॥ २० ॥ तमक्षरं ब्रह्म परं परेश- मव्यक्तमाध्यात्मिकयोगगम्यम् । अतीन्द्रियं सूक्ष्ममिवातिदूर- मनन्तमाद्यं परिपूर्णमीडे ॥ २१ ॥
တစ်စိတ်တစ်ယောက်တည်းသော ဘဂဝန်ကိုသာ ဆည်းကပ်သော အကန်တိက ဘက္တများသည် မည်သည့်အကျိုးကိုမျှ မလိုလားဘဲ အရှင်၏ အံ့ဩဖွယ် မင်္ဂလာလီလာများကို နားထောင်ကာ သီဆိုကာ အာနန္ဒသမုဒ္ဒရာ၌ နစ်မြုပ်နေကြသည်။ ကျွန်ုပ်သည် မပျက်မယွင်းသော ပရဗြဟ္မ၊ အမြင့်ဆုံး အရှင်၊ မမြင်နိုင်သော အဝျက်တ၊ ဘက္တိ-ယောဂဖြင့်သာ ရောက်နိုင်သော၊ အင်ဒြိယများကို ကျော်လွန်၍ အလွန်သိမ်မွေ့သဖြင့် အဝေးကဲ့သို့ ထင်ရသော၊ အနန္တ၊ အာဒိကာရဏ၊ ပြည့်စုံသော ဘဂဝန်ကို ဂုဏ်ပြု၍ နမස්ကာရ ပြုပါသည်။
Verse 21
एकान्तिनो यस्य न कञ्चनार्थं वाञ्छन्ति ये वै भगवत्प्रपन्ना: । अत्यद्भुतं तच्चरितं सुमङ्गलं गायन्त आनन्दसमुद्रमग्ना: ॥ २० ॥ तमक्षरं ब्रह्म परं परेश- मव्यक्तमाध्यात्मिकयोगगम्यम् । अतीन्द्रियं सूक्ष्ममिवातिदूर- मनन्तमाद्यं परिपूर्णमीडे ॥ २१ ॥
တစ်စိတ်တစ်ယောက်တည်းသော ဘဂဝန်ကိုသာ ဆည်းကပ်သော အကန်တိက ဘက္တများသည် မည်သည့်အကျိုးကိုမျှ မလိုလားဘဲ အရှင်၏ အံ့ဩဖွယ် မင်္ဂလာလီလာများကို နားထောင်ကာ သီဆိုကာ အာနန္ဒသမုဒ္ဒရာ၌ နစ်မြုပ်နေကြသည်။ ကျွန်ုပ်သည် မပျက်မယွင်းသော ပရဗြဟ္မ၊ အမြင့်ဆုံး အရှင်၊ မမြင်နိုင်သော အဝျက်တ၊ ဘက္တိ-ယောဂဖြင့်သာ ရောက်နိုင်သော၊ အင်ဒြိယများကို ကျော်လွန်၍ အလွန်သိမ်မွေ့သဖြင့် အဝေးကဲ့သို့ ထင်ရသော၊ အနန္တ၊ အာဒိကာရဏ၊ ပြည့်စုံသော ဘဂဝန်ကို ဂုဏ်ပြု၍ နမස්ကာရ ပြုပါသည်။
Verse 22
यस्य ब्रह्मादयो देवा वेदा लोकाश्चराचरा: । नामरूपविभेदेन फल्ग्व्या च कलया कृता: ॥ २२ ॥ यथार्चिषोऽग्ने: सवितुर्गभस्तयो निर्यान्ति संयान्त्यसकृत् स्वरोचिष: । तथा यतोऽयं गुणसम्प्रवाहो बुद्धिर्मन: खानि शरीरसर्गा: ॥ २३ ॥ स वै न देवासुरमर्त्यतिर्यङ् न स्त्री न षण्ढो न पुमान् न जन्तु: । नायं गुण: कर्म न सन्न चासन् निषेधशेषो जयतादशेष: ॥ २४ ॥
အရှင်ဘုရားထံမှ ဘြဟ္မာစသော ဒေဝတားများ၊ ဝေဒများနှင့် လှုပ်ရှား/မလှုပ်ရှားသော လောကအားလုံးသည် နာမ-ရုပ် ကွဲပြားမှုဖြင့် သူ၏ သေးငယ်သော်လည်း အာနုဘော်ရှိသော အင်အားကြောင့် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ မီးစက်ကလေးများနှင့် နေရောင်ခြည်ကဲ့သို့ အရင်းအမြစ်မှ ထွက်ပေါ်ပြီး ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းသကဲ့သို့၊ ဉာဏ် (ဘုဒ္ဓိ)၊ စိတ် (မန)၊ အင်ဒြိယများ၊ ထူထဲ/သိမ်မွေ့ ကိုယ်ခန္ဓာများနှင့် ဂုဏ်သုံးပါး၏ ပြောင်းလဲစီးဆင်းမှုတို့သည် အရှင်ထံမှ ထွက်ပေါ်၍ ပြန်လည် အရှင်ထဲသို့ လယဝင်သည်။ သူသည် ဒေဝမဟုတ်၊ အဆုရမဟုတ်၊ လူမဟုတ်၊ တိရစ္ဆာန်မဟုတ်; မိန်းမမဟုတ်၊ ယောက်ျားမဟုတ်၊ နပုংসကမဟုတ်။ ဂုဏ်မဟုတ်၊ ကမ္မမဟုတ်၊ ရှိခြင်းမဟုတ်၊ မရှိခြင်းမဟုတ်—“မဟုတ်ဒါ၊ မဟုတ်ဒါ” ဟူသော နിഷേധ၏ အဆုံးတွင် ကျန်ရစ်သော အနန္တပရမတတ္တဝါ; ထို ဘဂဝန်၏ ဂုဏ်တော်များ အမြဲတမ်း ထင်ရှားပါစေ။
Verse 23
यस्य ब्रह्मादयो देवा वेदा लोकाश्चराचरा: । नामरूपविभेदेन फल्ग्व्या च कलया कृता: ॥ २२ ॥ यथार्चिषोऽग्ने: सवितुर्गभस्तयो निर्यान्ति संयान्त्यसकृत् स्वरोचिष: । तथा यतोऽयं गुणसम्प्रवाहो बुद्धिर्मन: खानि शरीरसर्गा: ॥ २३ ॥ स वै न देवासुरमर्त्यतिर्यङ् न स्त्री न षण्ढो न पुमान् न जन्तु: । नायं गुण: कर्म न सन्न चासन् निषेधशेषो जयतादशेष: ॥ २४ ॥
မြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း၊ နတ်များနှင့် ဗေဒပညာအပါအဝင် သက်ရှိအားလုံးကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ မီးပွားများသည် မီးမှထွက်လာပြီး ပြန်လည်ဝင်ရောက်သကဲ့သို့ စိတ်၊ ဉာဏ်နှင့် အာရုံများသည် ဘုရားသခင်ထံမှ ဆင်းသက်လာကြသည်။ ကိုယ်တော်သည် နတ်မဟုတ်၊ လူမဟုတ်၊ တိရစ္ဆာန်မဟုတ်ပါ။ ကိုယ်တော်သည် ကျား၊ မ မဟုတ်ပါ။ ကိုယ်တော်သည် အကန့်အသတ်မရှိသော အရှင်မြတ်ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 24
यस्य ब्रह्मादयो देवा वेदा लोकाश्चराचरा: । नामरूपविभेदेन फल्ग्व्या च कलया कृता: ॥ २२ ॥ यथार्चिषोऽग्ने: सवितुर्गभस्तयो निर्यान्ति संयान्त्यसकृत् स्वरोचिष: । तथा यतोऽयं गुणसम्प्रवाहो बुद्धिर्मन: खानि शरीरसर्गा: ॥ २३ ॥ स वै न देवासुरमर्त्यतिर्यङ् न स्त्री न षण्ढो न पुमान् न जन्तु: । नायं गुण: कर्म न सन्न चासन् निषेधशेषो जयतादशेष: ॥ २४ ॥
မြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း၊ နတ်များနှင့် ဗေဒပညာအပါအဝင် သက်ရှိအားလုံးကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ မီးပွားများသည် မီးမှထွက်လာပြီး ပြန်လည်ဝင်ရောက်သကဲ့သို့ စိတ်၊ ဉာဏ်နှင့် အာရုံများသည် ဘုရားသခင်ထံမှ ဆင်းသက်လာကြသည်။ ကိုယ်တော်သည် နတ်မဟုတ်၊ လူမဟုတ်၊ တိရစ္ဆာန်မဟုတ်ပါ။ ကိုယ်တော်သည် ကျား၊ မ မဟုတ်ပါ။ ကိုယ်တော်သည် အကန့်အသတ်မရှိသော အရှင်မြတ်ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 25
जिजीविषे नाहमिहामुया कि- मन्तर्बहिश्चावृतयेभयोन्या । इच्छामि कालेन न यस्य विप्लव- स्तस्यात्मलोकावरणस्य मोक्षम् ॥ २५ ॥
အတွင်းရော အပြင်ပါ အဝိဇ္ဇာဖုံးလွှမ်းနေတဲ့ ဒီဆင်ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ကျွန်ုပ် ဆက်မနေချင်တော့ပါဘူး။ ဒီခန္ဓာကိုယ်က ဘာအသုံးဝင်မှာလဲ။ အချိန်ကာလက မဖျက်ဆီးနိုင်တဲ့ အဝိဇ္ဇာအဖုံးအကာကနေ ထာဝရ လွတ်မြောက်မှုကိုပဲ ကျွန်ုပ် လိုလားပါတယ်။
Verse 26
सोऽहं विश्वसृजं विश्वमविश्वं विश्ववेदसम् । विश्वात्मानमजं ब्रह्म प्रणतोऽस्मि परं पदम् ॥ २६ ॥
ယခုအခါ လောကီဘဝမှ လွတ်မြောက်လိုသော ဆန္ဒပြင်းပြစွာဖြင့် စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်းရှင်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးကန်တော့ပါ၏။ ကိုယ်တော်သည် စကြဝဠာ၏ ပုံသဏ္ဍာန်ဖြစ်သော်လည်း ဤလောကကို ကျော်လွန်တော်မူ၏။ ကိုယ်တော်သည် မွေးဖွားခြင်းမရှိသော အရှင်၊ အမြင့်မြတ်ဆုံး ပန်းတိုင်ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 27
योगरन्धितकर्माणो हृदि योगविभाविते । योगिनो यं प्रपश्यन्ति योगेशं तं नतोऽस्म्यहम् ॥ २७ ॥
ဘက္ကတိယောဂ ကျင့်စဉ်ဖြင့် ကံကြမ္မာ၏ အကျိုးဆက်များမှ လွတ်မြောက်ပြီး စိတ်နှလုံး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော ယောဂီများသည် မိမိတို့၏ နှလုံးသားထဲတွင် မြင်တွေ့ရသော ယောဂအရှင်သခင် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးကန်တော့ပါ၏။
Verse 28
नमो नमस्तुभ्यमसह्यवेग- शक्तित्रयायाखिलधीगुणाय । प्रपन्नपालाय दुरन्तशक्तये कदिन्द्रियाणामनवाप्यवर्त्मने ॥ २८ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင့်အား ထပ်ခါထပ်ခါ ဦးချတင်ပါ၏—သုံးမျိုးသော သက္တိ၏ မခံနိုင်သော အရှိန်ကို ထိန်းချုပ်သူ၊ ဉာဏ်နှင့် ဂုဏ်တရားအားလုံး၏ အရင်းအမြစ်၊ အလျှော့ပေး၍ ခိုလှုံသူတို့၏ ကာကွယ်ရှင် ဖြစ်တော်မူ၏။ သင့်အင်အား အနန္တဖြစ်သော်လည်း အင်္ဒြိယမထိန်းနိုင်သူတို့ မရောက်နိုင်သော လမ်းတော် ဖြစ်၏။
Verse 29
नायं वेद स्वमात्मानं यच्छक्त्याहंधिया हतम् । तं दुरत्ययमाहात्म्यं भगवन्तमितोऽस्म्यहम् ॥ २९ ॥
သင်၏ မာယာသက္တိကြောင့် ‘ငါ’ ‘ငါ့ဟာ’ ဟူသော ကိုယ်ခန္ဓာအယူအဆဘုဒ္ဓိဖြင့် ဖုံးကွယ်ခံရသော ဇီဝသည် မိမိ၏ အမှန်တကယ် အတ္တသဘောကို မသိနိုင်ပါ။ မဟိမကို နားလည်ရန် ခက်ခဲသော ဘဂဝန်ထံ၌ ကျွန်ုပ် ခိုလှုံ၍ ဦးချတင်ပါ၏။
Verse 30
श्रीशुक उवाच एवं गजेन्द्रमुपवर्णितनिर्विशेषं ब्रह्मादयो विविधलिङ्गभिदाभिमाना: । नैते यदोपससृपुर्निखिलात्मकत्वात् तत्राखिलामरमयो हरिराविरासीत् ॥ ३० ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ဆက်လက်ဆိုသည်—ဂဇೇಂದ್ರသည် မည်သည့်သီးသန့်ဒေဝတားကိုမျှ မဖော်ပြဘဲ အမြင့်ဆုံး အာဏာကို ချီးမွမ်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘြဟ္မာ၊ ရှိဝ၊ အိန္ဒြ၊ စန္ဒြ စသည့် မိမိတို့၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကွဲပြားမှုအပေါ် အဟင်္ကာရရှိသူတို့ မလာကြ။ သို့သော် ဟရိသည် စర్వအာတ္မာ ပုရုရှೋတ္တမ ဖြစ်သောကြောင့် ဂဇೇಂದ್ರရှေ့၌ ပေါ်ထွန်းတော်မူ하였다။
Verse 31
तं तद्वदार्तमुपलभ्य जगन्निवास: स्तोत्रं निशम्य दिविजै: सह संस्तुवद्भि: । छन्दोमयेन गरुडेन समुह्यमान- श्चक्रायुधोऽभ्यगमदाशु यतो गजेन्द्र: ॥ ३१ ॥
ဂဇೇಂದ್ರ၏ ဒုက္ခရောက်နေမှုကို သိမြင်၍ သူ၏ စတိုးတရကို ကြားနာပြီးနောက်၊ အလုံးစုံ၌ နေထိုင်တော်မူသော ဟရိဘုရားသည် မိမိကို ချီးမွမ်းနေသော ဒေဝတားများနှင့်အတူ လာတော်မူ၏။ ချက်ကရနှင့် အခြားအာယုဓများကို ကိုင်ဆောင်ကာ၊ ဝేదဆန်သော ဂရုဍပေါ် စီးနင်း၍ မိမိအလိုတော်အတိုင်း အလွန်လျင်မြန်စွာ ဂဇേന്ദ്രရှိရာသို့ ရောက်လာတော်မူ하였다။
Verse 32
सोऽन्त:सरस्युरुबलेन गृहीत आर्तो दृष्ट्वा गरुत्मति हरिं ख उपात्तचक्रम् । उत्क्षिप्य साम्बुजकरं गिरमाह कृच्छ्रा- न्नारायणाखिलगुरो भगवन् नमस्ते ॥ ३२ ॥
ရေကန်အတွင်း မိကျောင်း၏ အလွန်ကြီးမားသော အင်အားဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရ၍ ဂဇೇಂದ್ರသည် ပြင်းထန်စွာ နာကျင်နေ하였다။ သို့သော် ကောင်းကင်၌ ဂရုဍပေါ် စီးနင်း၍ ချက်ကရကို ကိုင်ဆောင်လာသော နာရာယဏကို မြင်သော်၊ သူသည် ချက်ချင်း စွန့်တံဖြင့် ကြာပန်းကို မြှောက်ကာ နာကျင်မှုကြောင့် ခက်ခဲစွာ ပြော하였다—“နာရာယဏာ၊ အလုံးစုံ၏ ဂုရုတော်၊ ဘဂဝန်၊ သင့်အား ဦးချတင်ပါ၏။”
Verse 33
तं वीक्ष्य पीडितमज: सहसावतीर्य सग्राहमाशु सरस: कृपयोज्जहार । ग्राहाद् विपाटितमुखादरिणा गजेन्द्रं संपश्यतां हरिरमूमुचदुच्छ्रियाणाम् ॥ ३३ ॥
ဂဇೇန္ဒရသည် အလွန်ဒုက္ခရောက်နေသည်ကို မြင်၍ မမွေးဖွားသော အရှင်ဟရီသည် ကရုဏာတော်ကြောင့် ချက်ချင်း ဂရုဍာ၏ ကျောပေါ်မှ ဆင်းလာကာ မိကျောင်းနှင့်အတူ ရေကန်မှ ဆွဲထုတ်တော်မူသည်။ နတ်တို့ကြည့်ရှုနေစဉ် စုဒർശနချက္ကရဖြင့် မိကျောင်း၏ ပါးစပ်ကို ကိုယ်ခန္ဓာမှ ဖြတ်တောက်၍ ဂဇೇန္ဒရကို ကယ်တင်တော်မူသည်။
Frequently Asked Questions
The text emphasizes that Gajendra praised the Supreme Authority without naming a particular deva and without seeking intermediary shelter. Since devas operate within delegated jurisdiction and karma-bound cosmic roles, they were not invoked; Hari, as Paramātmā and Puruṣottama, is the universal witness and independent protector, and thus He personally responded to pure surrender directed to the Supreme.
Verse 1 frames remembrance as both prior saṁskāra (Indradyumna’s past spiritual training) and Kṛṣṇa’s grace enabling recollection under crisis. The implication is that bhakti impressions are never lost; when danger strips away false supports, the Lord can awaken dormant devotion, making remembrance itself an act of mercy and a doorway to deliverance.
It functions as direct śaraṇāgati to Vāsudeva, identifying the Supreme Person as the root cause and indwelling Lord of all beings. In the chapter’s progression, it anchors Gajendra’s movement from philosophical glorification of the Absolute to personal reliance on Bhagavān, culminating in Hari’s visible intervention.
The prayer distinguishes between material limitation and transcendental form. Bhagavān is not conditioned by prakṛti, yet He manifests by internal potency (antarāṅgā-śakti) in avatāra forms for līlā and protection. This preserves transcendence while affirming personal theism: the Lord is beyond guṇas yet can accept functional relation to them for cosmic purpose.
Gajendra states the Lord is unreachable by mind, words, or ordinary consciousness, yet is realized by pure devotees in bhakti-yoga. The narrative then validates the claim: in a condition where physical power and strategy fail, heartfelt surrender and glorification draw the Lord’s immediate presence, showing bhakti as both epistemology (how He is known) and soteriology (how one is saved).