
Vāmanadeva Praises Bali; the Measure of Three Steps; Śukrācārya Warns Against the Gift
ဝါမန–ဘလိ တွေ့ဆုံမှု ဆက်လက်ဖြစ်ပွားရာတွင် ဝါမနဒေဝသည် ဘလိ၏ ယဉ်ကျေး၍ ဓမ္မအခြေခံသော စကားကို တုံ့ပြန်ကာ ဒိုင်တျာ မျိုးရိုး၏ ရိုးရာလှူဒါန်းသဘောနှင့် ထိုမျိုးရိုး၏ အလှတရားဖြစ်သော ပရာဟ္လာဒကို ချီးမွမ်းသည်။ ထို့နောက် သခင်သည် ဟိရဏ္ယာက္ရှ နှင့် ဟိရဏ္ယကသိပု တို့၏ သမိုင်းကို ပြန်လည်ဖော်ပြကာ ထိန်းမနိုင်သော ဒေါသနှင့် မဟာလိုလားမှုကို ဘလိ၏ သာသနာရေး ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြသည်။ ထို့ပြင် သခင်သည် မြေကို သုံးလှမ်းသာ တောင်းကာ သံတောသ (ကျေနပ်တင်းတိမ်မှု) နှင့် ထိန်းချုပ်မှုသည် ဗြာဟ္မဏ၏ ကမ္မချည်နှောင်မှုမှ ကာကွယ်ရာဖြစ်ကြောင်း၊ အာရုံလိုက် စုဆောင်းခြင်းသည် မည်သည့်အခါမျှ မပြည့်စုံကြောင်း သင်ကြားသည်။ ဘလိက တောင်းဆိုမှုကို ကလေးဆန်သည်ဟု ထင်ကာ ပိုတောင်းရန် တိုက်တွန်းပြီး ရေဖြင့် လှူဒါန်းမှုကို အတည်ပြုရန် ပြင်ဆင်သည်။ ထိုအရေးကြီးခဏတွင် ဆုကရာချာရျာ ဝင်ရောက်တားဆီးကာ အငယ်ကောင်သည် ဗိဿနု ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ပြီး လှူဒါန်းလျှင် ဘလိ၏ နိုင်ငံ၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ဆုံးရှုံးစေမည်ဟု သတိပေးသည်။ ထို့နောက် အရေးပေါ် လူမှုအခြေအနေတွင် မမှန်ကန်စကားကိုပင် ခွင့်ပြုနိုင်ကြောင်းဆိုကာ ယုတိတရားဖြင့် ငြင်းပယ်ရန် အကြံပေးပြီး နောက်အခန်းတွင် ဖြစ်မည့် စတျယ-ဝရတ (အမှန်တရားကတိ) နှင့် ဂုရုအမိန့်အောက်ရှိ ကိုယ်ကာကွယ်ရေးတို့၏ ဓမ္မဆိုင်ရာ တိုက်ခိုက်မှုကို တည်ဆောက်ပေးသည်။
Verse 1
श्रीशुक उवाच इति वैरोचनेर्वाक्यं धर्मयुक्तं स सूनृतम् । निशम्य भगवान्प्रीत: प्रतिनन्द्येदमब्रवीत् ॥ १ ॥
သုကဒေဝ ဂေါသွာမိက ဆက်လက်မိန့်ကြားသည် - ဘုရားသခင် ဝါမနဒေဝသည် ဗာလိမဟာရာဇာ၏ တရားဓမ္မနှင့် ညီညွတ်သော စကားများကို ကြားသောအခါ အလွန် ကျေနပ်အားရတော်မူပြီး သူ့ကို ချီးမွမ်းစကား ဆိုလေသည်။
Verse 2
श्रीभगवानुवाच वचस्तवैतज्जनदेव सूनृतं कुलोचितं धर्मयुतं यशस्करम् । यस्य प्रमाणं भृगव: साम्पराये पितामह: कुलवृद्ध: प्रशान्त: ॥ २ ॥
သခင်ဘုရားက မိန့်တော်မူသည်—အို မင်းကြီး၊ သင်၏စကားသည် အမှန်တရားဖြစ်၍ နူးညံ့သိမ်မွေ့ကာ မိသားစုဂုဏ်နှင့် ကိုက်ညီပြီး ဓမ္မနှင့် သဟဇာတဖြစ်သဖြင့် ဂုဏ်သတင်းကို တိုးစေသည်။ ထိုစကား၏ သက်သေမှာ ဘൃဂုဝంశ ဘြာဟ္မဏများဖြစ်ပြီး၊ နောင်ဘဝလမ်းကို ညွှန်ပြသူမှာ သင်၏ အဘိုး၊ မျိုးရိုးအကြီးအကဲ၊ ငြိမ်းချမ်းသော ပရဟ္လာဒ မဟာရာဇာ ဖြစ်သည်။
Verse 3
न ह्येतस्मिन्कुले कश्चिन्नि:सत्त्व: कृपण: पुमान् । प्रत्याख्याता प्रतिश्रुत्य यो वादाता द्विजातये ॥ ३ ॥
သင်၏ မျိုးရိုးတွင် ယနေ့တိုင် စိတ်နိမ့်သူ သို့မဟုတ် ကပ်စေးနည်းသူ မည်သူမျှ မပေါ်ထွန်းခဲ့ပါ။ ဘြာဟ္မဏများ တောင်းဆိုသော် မည်သူမျှ ဒါနကို မငြင်းပယ်ခဲ့သကဲ့သို့၊ ဒါနပေးမည်ဟု ကတိပေးပြီးနောက် ကတိဖောက်သူလည်း မရှိခဲ့ပါ။
Verse 4
न सन्ति तीर्थे युधि चार्थिनार्थिता: पराङ्मुखा ये त्वमनस्विनो नृप । युष्मत्कुले यद्यशसामलेन प्रह्लाद उद्भाति यथोडुप: खे ॥ ४ ॥
အို မင်းကြီး၊ သင်၏ မျိုးရိုးတွင် တီရ္ထနေရာ၌ ဘြာဟ္မဏများ တောင်းဆိုသော် ဒါနကို မျက်နှာလွှဲသူ၊ သို့မဟုတ် စစ်မြေပြင်၌ က္ଷတ္တရိယများနှင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းမှ နောက်ဆုတ်သူကဲ့သို့ စိတ်နိမ့်သော ဘုရင် မပေါ်ထွန်းခဲ့ပါ။ ထို့ပြင် သင်တို့ မျိုးရိုး၏ ဂုဏ်သတင်းတွင် ပရဟ္လာဒ မဟာရာဇာသည် မိုးကောင်းကင်၏ လှပသော လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပနေသည်။
Verse 5
यतो जातो हिरण्याक्षश्चरन्नेक इमां महीम् । प्रतिवीरं दिग्विजये नाविन्दत गदायुध: ॥ ५ ॥
သင်၏ မျိုးရိုးတွင် ဟိရဏ္ယာක්ෂ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ သူသည် တစ်ယောက်တည်း၊ မိမိ၏ ဂဒါကိုသာ လက်နက်အဖြစ် ကိုင်ဆောင်ကာ အကူအညီမရှိဘဲ အရပ်လေးမျက်နှာကို အောင်နိုင်ရန် မြေကမ္ဘာတစ်လျှောက် လှည့်လည်ခဲ့ပြီး၊ တွေ့ဆုံသမျှ သူရဲကောင်းတို့အနက် သူနှင့် တန်းတူသူ မရှိခဲ့ပါ။
Verse 6
यं विनिर्जित्य कृच्छ्रेण विष्णु: क्ष्मोद्धार आगतम् । आत्मानं जयिनं मेने तद्वीर्यं भूर्यनुस्मरन् ॥ ६ ॥
ဂర్భೋದက သမုဒ္ဒရာမှ မြေကြီးကို မြှောက်တင်ကယ်တင်ရန် ဝရာဟ အဝတားအဖြစ် ကြွလာသော ဗိဿဏုဘုရားသည် ပြင်းထန်သော စစ်ပွဲတွင် အလွန်ခက်ခဲစွာ ဟိရဏ္ယာක්ෂကို သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ၏ ထူးကဲသော သတ္တိဗလကို မကြာခဏ သတိရလျက် ဘုရားသည် မိမိကိုယ်ကို အမှန်တကယ် အောင်နိုင်သူဟု ခံယူတော်မူသည်။
Verse 7
निशम्य तद्वधं भ्राता हिरण्यकशिपु: पुरा । हन्तुं भ्रातृहणं क्रुद्धो जगाम निलयं हरे: ॥ ७ ॥
ညီဖြစ်သူ သတ်ခံရသည့် သတင်းကို ကြားသော် ဟိရန်ယကသိပုသည် အလွန်ဒေါသထွက်၍ ညီကိုသတ်သော သခင်ဗိဿဏုကို သတ်လိုသဖြင့် သူ၏ နေရာသို့ သွားလေ၏။
Verse 8
तमायान्तं समालोक्य शूलपाणिं कृतान्तवत् । चिन्तयामास कालज्ञो विष्णुर्मायाविनां वर: ॥ ८ ॥
လက်တွင် သုံးခွဆူးကိုင်ကာ သေမင်းကဲ့သို့ လာနေသော ဟိရန်ယကသိပုကို မြင်သော် ကာလ၏ လှုပ်ရှားမှုကို သိသူ၊ မာယာယောဂီတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော သခင်ဗိဿဏုသည် ဤသို့ စဉ်းစားလေ၏။
Verse 9
यतो यतोऽहं तत्रासौ मृत्यु: प्राणभृतामिव । अतोऽहमस्य हृदयं प्रवेक्ष्यामि पराग्दृश: ॥ ९ ॥
ငါ ဘယ်နေရာသို့ သွားသော်လည်း ဟိရန်ယကသိပုသည် သက်ရှိတို့နောက်သို့ သေမင်းလို ငါ့ကိုလိုက်မည်။ ထို့ကြောင့် ငါသည် သူ၏ နှလုံးအတွင်းအနက်သို့ ဝင်မည်; သူသည် အပြင်ပန်းသာမြင်သူဖြစ်၍ ငါ့ကို မမြင်နိုင်။
Verse 10
एवं स निश्चित्य रिपो: शरीर- माधावतो निर्विविशेऽसुरेन्द्र । श्वासानिलान्तर्हितसूक्ष्मदेह- स्तत्प्राणरन्ध्रेण विविग्नचेता: ॥ १० ॥
ဤသို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် မာဓဝသည် အင်အားကြီးစွာ လိုက်ပြေးနေသော ရန်သူ အဆုရဘုရင်၏ ကိုယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လေ၏။ ဟိရန်ယကသိပု မသိနိုင်သော အလွန်သိမ်မွေ့သည့် ကိုယ်ဖြင့် ဗိဿဏုသည် သူ၏ အသက်ရှူလေနှင့်အတူ နှာခေါင်းပေါက်မှတဆင့် အတွင်းသို့ ဝင်လေ၏။
Verse 11
स तन्निकेतं परिमृश्य शून्य- मपश्यमान: कुपितो ननाद । क्ष्मां द्यां दिश: खं विवरान्समुद्रान् विष्णुं विचिन्वन् न ददर्श वीर: ॥ ११ ॥
ဗိဿဏု၏ နေရာသည် လွတ်နေသည်ကို မြင်သော် သူသည် မတွေ့ရသဖြင့် ဒေါသထွက်ကာ အော်ဟစ်လေ၏။ မြေပြင်၊ ကောင်းကင်၊ အရပ်ရပ်၊ အာကာသ၊ ဂူများနှင့် သမုဒ္ဒရာများအပါအဝင် စကြဝဠာတစ်လျှောက် ရှာဖွေသော်လည်း ထိုသူရဲကောင်းသည် ဗိဿဏုကို မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မမြင်ရ။
Verse 12
अपश्यन्निति होवाच मयान्विष्टमिदं जगत् । भ्रातृहा मे गतो नूनं यतो नावर्तते पुमान् ॥ १२ ॥
သူ့ကို မမြင်ရသဖြင့် ဟိရဏ္ယကသိပုက ပြောသည်— “ငါသည် စကြဝဠာတစ်လျှောက်လုံး ရှာဖွေခဲ့သော်လည်း ငါ့ညီကို သတ်သော ဝိષ્ણုကို မတွေ့။ ထို့ကြောင့် မည်သူမျှ ပြန်မလာသော နေရာသို့ သေချာပေါက် သွားပြီးသားဖြစ်မည်”။
Verse 13
वैरानुबन्ध एतावानामृत्योरिह देहिनाम् । अज्ञानप्रभवो मन्युरहंमानोपबृंहित: ॥ १३ ॥
ဤလောက၌ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူတို့၏ ရန်ငြိုးဆက်နွယ်မှုသည် သေဆုံးချိန်အထိသာ တည်တံ့သည်။ မသိမှုမှ ပေါက်ဖွားသော ဒေါသသည် အဟင်္ကာရ၏ အားဖြင့် ပိုမိုကြီးထွားသည်။
Verse 14
पिता प्रह्लादपुत्रस्ते तद्विद्वान्द्विजवत्सल: । स्वमायुर्द्विजलिङ्गेभ्यो देवेभ्योऽदात् स याचित: ॥ १४ ॥
သင်၏ဖခင် ဝိရောစန၊ မဟာရာဇ ပရဟ္လာဒ၏ သားတော်သည် ဘြာဟ္မဏများကို အလွန်ချစ်ခင်သူဖြစ်သည်။ ဘြာဟ္မဏဝတ်စုံဖြင့် လာသူတို့သည် ဒေဝတားများဟု သိလျက်နှင့်ပင် သူတို့၏ တောင်းဆိုချက်အရ မိမိ၏ အသက်ကာလကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။
Verse 15
भवानाचरितान्धर्मानास्थितो गृहमेधिभि: । ब्राह्मणै: पूर्वजै: शूरैरन्यैश्चोद्दामकीर्तिभि: ॥ १५ ॥
သင်လည်း အိမ်ထောင်ရှင် ဘြာဟ္မဏများ၊ သင်၏ ဘိုးဘွားများနှင့် အလွန်ကျော်ကြားသော သူရဲကောင်းမဟာပုရుషများ ကျင့်သုံးခဲ့သော ဓမ္မတရားများကို လိုက်နာခဲ့သည်။
Verse 16
तस्मात् त्वत्तो महीमीषद् वृणेऽहं वरदर्षभात् । पदानि त्रीणि दैत्येन्द्र सम्मितानि पदा मम ॥ १६ ॥
ထို့ကြောင့်၊ ဒိုင်တျာတို့၏ ဘုရင်ကြီး၊ ပေးကမ်းရာ၌ အမြတ်ဆုံးသော အလှူရှင်ရေ၊ ကျွန်ုပ်သည် သင်ထံမှ မြေပြင်အနည်းငယ်သာ တောင်းခံပါသည်— ကျွန်ုပ်၏ ခြေလှမ်းအတိုင်းအတာဖြင့် သုံးလှမ်းသာ။
Verse 17
नान्यत् ते कामये राजन्वदान्याज्जगदीश्वरात् । नैन: प्राप्नोति वै विद्वान्यावदर्थप्रतिग्रह: ॥ १७ ॥
အို မင်းကြီး၊ ကမ္ဘာလောက၏ အရှင်! သင်သည် အလွန်ရက်ရောသော်လည်း မလိုအပ်သော အရာကို သင့်ထံမှ မတောင်းလိုပါ။ လိုအပ်သလောက်သာ အလှူကို လက်ခံသော ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏသည် အပြစ်ကံတွင် မချုပ်နှောင်ရ။
Verse 18
श्रीबलिरुवाच अहो ब्राह्मणदायाद वाचस्ते वृद्धसम्मता: । त्वं बालो बालिशमति: स्वार्थं प्रत्यबुधो यथा ॥ १८ ॥
ဘလိမဟာရာဇာက ပြောသည်—အို ဘြာဟ္မဏ၏ သားတော်၊ သင်၏ အမိန့်တော်များသည် အရွယ်ကြီး ပညာရှိတို့၏ စကားကဲ့သို့ ယုံကြည်ထိုက်သည်။ သို့သော် သင်သည် ကလေးငယ်ဖြစ်၍ ဉာဏ်သည် ကလေးဆန်ကာ ကိုယ့်အကျိုးကို မသိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 19
मां वचोभि: समाराध्य लोकानामेकमीश्वरम् । पदत्रयं वृणीते योऽबुद्धिमान् द्वीपदाशुषम् ॥ १९ ॥
သင်သည် ချိုမြိန်သော စကားများဖြင့် လောကတို့၏ တစ်ဦးတည်းသော အရှင်ဖြစ်သော ကျွန်ုပ်ကို ပျော်ရွှင်စေပြီးမှ၊ သုံးလှမ်းမြေတင်သာ တောင်းသည်မှာ မပညာရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်သည် သုံးလောက၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်၍ သင့်အား ကျွန်းတစ်ကျွန်းတောင် ပေးနိုင်သည်။
Verse 20
न पुमान् मामुपव्रज्य भूयो याचितुमर्हति । तस्माद् वृत्तिकरीं भूमिं वटो कामं प्रतीच्छ मे ॥ २० ॥
အို ကလေးငယ်၊ ကျွန်ုပ်ထံ လာ၍ တောင်းသောသူသည် နောက်ထပ် အခြားနေရာတွင် ထပ်မံတောင်းရန် မလိုအပ်သင့်။ ထို့ကြောင့် သင်လိုလျှင် သင့်လိုအပ်ချက်အတိုင်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရန် လုံလောက်သော မြေကို ကျွန်ုပ်ထံမှ လက်ခံပါ။
Verse 21
श्रीभगवानुवाच यावन्तो विषया: प्रेष्ठास्त्रिलोक्यामजितेन्द्रियम् । न शक्नुवन्ति ते सर्वे प्रतिपूरयितुं नृप ॥ २१ ॥
ဘုရားသခင်က မိန့်တော်မူသည်—အို မင်းကြီး၊ အင်ဒြိယများ မထိန်းချုပ်နိုင်သူကို သုံးလောကအတွင်းရှိ အနှစ်သက်ဆုံး အာရုံအရာအားလုံးပင် စိတ်ကျေနပ်အောင် မဖြည့်ဆည်းနိုင်။
Verse 22
त्रिभि: क्रमैरसन्तुष्टो द्वीपेनापि न पूर्यते । नववर्षसमेतेन सप्तद्वीपवरेच्छया ॥ २२ ॥
ခြေလှမ်းသုံးလှမ်းမြေတောင် မကျေနပ်သူသည်၊ နှစ်ရာသီ(ဝර්ෂ)ကိုးခုပါသော ကျွန်းခုနစ်ကျွန်းထဲမှ ကျွန်းတစ်ကျွန်းကိုပိုင်ဆိုင်သော်လည်း မပြည့်စုံနိုင်; တစ်ကျွန်းရပြီးလည်း အခြားကျွန်းများကို ဆက်လက်လိုချင်မည်။
Verse 23
सप्तद्वीपाधिपतयो नृपा वैन्यगयादय: । अर्थै: कामैर्गता नान्तं तृष्णाया इति न: श्रुतम् ॥ २३ ॥
ကျွန်ုပ်တို့ကြားဖူးသည်မှာ ဝိုင်နျ (ပೃထု) နှင့် ဂယ မဟာရာဇာတို့ကဲ့သို့ ကျွန်းခုနစ်ကျွန်း၏ အုပ်စိုးရှင် မင်းကြီးများပင် ငွေကြေးနှင့် ကာမဆန္ဒတို့ကြောင့် တဏှာ၏ အဆုံးကို မရောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
Verse 24
यदृच्छयोपपन्नेन सन्तुष्टो वर्तते सुखम् । नासन्तुष्टस्त्रिभिर्लोकैरजितात्मोपसादितै: ॥ २४ ॥
မိမိ၏ ကံကြမ္မာအရ ရရှိသမျှကို ကျေနပ်နိုင်သူသည် သာယာစွာနေထိုင်နိုင်သည်။ မကျေနပ်ဘဲ ကိုယ်ကိုမထိန်းနိုင်သူသည် သုံးလောကကိုပိုင်ဆိုင်သော်လည်း မပျော်ရွှင်နိုင်။
Verse 25
पुंसोऽयं संसृतेर्हेतुरसन्तोषोऽर्थकामयो: । यदृच्छयोपपन्नेन सन्तोषो मुक्तये स्मृत: ॥ २५ ॥
ငွေကြေးနှင့် ကာမဆန္ဒတို့အပေါ် မကျေနပ်မှုသည် လူ၏ သံသရာ (မွေး-သေ ထပ်ခါတလဲလဲ) ကို ဆက်လက်ဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ ကံကြမ္မာအရ ရရှိသမျှကို ကျေနပ်ခြင်းကို မုက္ခတရားသို့ သင့်လျော်မှုဟု ဆိုကြသည်။
Verse 26
यदृच्छालाभतुष्टस्य तेजो विप्रस्य वर्धते । तत् प्रशाम्यत्यसन्तोषादम्भसेवाशुशुक्षणि: ॥ २६ ॥
ကံကြမ္မာအရ ရရှိသမျှကို ကျေနပ်သော ဗြာဟ္မဏ၏ တေဇော (ဝိညာဉ်ရေး အလင်းတန်ခိုး) သည် တိုးပွားလာသည်။ သို့သော် မကျေနပ်မှုကြောင့် ထိုတန်ခိုးသည် ရေဖြန်းလျှင် မီးအားလျော့သကဲ့သို့ လျော့နည်းသွားသည်။
Verse 27
तस्मात् त्रीणि पदान्येव वृणे त्वद् वरदर्षभात् । एतावतैव सिद्धोऽहं वित्तं यावत्प्रयोजनम् ॥ २७ ॥
ထို့ကြောင့် အရှင်မင်းကြီး၊ ဒါနပေးသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ ကျွန်ုပ်သည် မြေကို သုံးခြေလှမ်းသာ တောင်းပါသည်။ ထိုမျှသော ဒါနဖြင့်ပင် ကျွန်ုပ် စိတ်ကျေနပ်မည်၊ အမှန်တကယ်လိုအပ်သလောက်သာ ဥစ္စာသည် အကျိုးရှိသည်။
Verse 28
श्रीशुक उवाच इत्युक्त: स हसन्नाह वाञ्छात: प्रतिगृह्यताम् । वामनाय महीं दातुं जग्राह जलभाजनम् ॥ २८ ॥
သီရှုကဒေဝါ ပြောသည်—ဘုရားသခင် ထိုသို့ မိန့်တော်မူသော် ဘလိသည် ပြုံးရယ်ကာ “နှစ်သက်ရာကို လက်ခံပါ” ဟု ဆို하였다။ ဝာမနဒေဝအား တောင်းသောမြေကို ပေးမည်ဟု ကတိကို အတည်ပြုရန် ရေခွက်ကို ကိုင်ယူ하였다။
Verse 29
विष्णवे क्ष्मां प्रदास्यन्तमुशना असुरेश्वरम् । जानंश्चिकीर्षितं विष्णो: शिष्यं प्राह विदां वर: ॥ २९ ॥
ဝိဿနု၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို သိမြင်သော ပညာရှင်အထွတ်အမြတ် ရှုကရာချာရျသည် ဝာမနဒေဝအား မြေကို ပေးအပ်မည့် အဆုရဘုရင် ဘလိ (သူ၏ တပည့်) ထံသို့ ချက်ချင်း အကြံပေးစကား ပြော하였다။
Verse 30
श्रीशुक्र उवाच एष वैरोचने साक्षाद् भगवान्विष्णुरव्यय: । कश्यपाददितेर्जातो देवानां कार्यसाधक: ॥ ३० ॥
ရှုကရာချာရျက ပြောသည်—ဗိရိုချန၏သားရေ၊ ဤ အငယ်ရုပ်ရှိ ဘြဟ္မချာရီသည် တကယ်တမ်း မပျက်မယွင်းသော ဘဂဝန် ဝိဿနုတော်ပင် ဖြစ်သည်။ ကရှျပကို ဖခင်၊ အဒိတိကို မိခင်အဖြစ် လက်ခံကာ ဒေဝတို့၏ အကျိုးကိစ္စကို ပြီးမြောက်စေရန် ပေါ်ထွန်းလာခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 31
प्रतिश्रुतं त्वयैतस्मै यदनर्थमजानता । न साधु मन्ये दैत्यानां महानुपगतोऽनय: ॥ ३१ ॥
မသိမမြင်ဘဲ သူ့အား မြေ ပေးမည်ဟု သင်ကတိပြုထားခြင်းသည် အန္တရာယ်ကြီးကို ခေါ်ဆောင်လာမည်။ ငါသည် ထိုကတိကို ကောင်းသည်ဟု မထင်; ဒိုင်တျများအတွက် ကြီးမားသော ထိခိုက်နစ်နာမှု ဖြစ်မည်။
Verse 32
एष ते स्थानमैश्वर्यं श्रियं तेजो यश: श्रुतम् । दास्यत्याच्छिद्य शक्राय मायामाणवको हरि: ॥ ३२ ॥
ဗြဟ္မစာရီလို မိမိကိုယ်ကို လိမ်လည်ပြသနေသူသည် အမှန်တကယ် အမြင့်ဆုံးဘုရား ဟရီ ဖြစ်သည်။ သူသည် သင်၏ မြေယာ၊ စည်းစိမ်၊ သီရိ၊ တေဇ၊ ဂုဏ်သတင်းနှင့် ပညာအားလုံးကို လုယူပြီး၊ ရန်သူ အိန္ဒြာထံ ပေးအပ်မည်။
Verse 33
त्रिभि: क्रमैरिमाल्लोकान्विश्वकाय: क्रमिष्यति । सर्वस्वं विष्णवे दत्त्वा मूढ वर्तिष्यसे कथम् ॥ ३३ ॥
သင်သည် သုံးလှမ်းမြေကို လှူမည်ဟု ကတိပေးခဲ့သော်လည်း၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကိုယ်တော်ဖြစ်သော သူသည် သုံးလှမ်းဖြင့် သုံးလောကကို လွှမ်းမိုးမည်။ အို မိုက်သူ! ဗိဿဏုထံ အားလုံးပေးပြီးနောက် သင်ဘယ်လို အသက်မွေးမည်နည်း?
Verse 34
क्रमतो गां पदैकेन द्वितीयेन दिवं विभो: । खं च कायेन महता तार्तीयस्य कुतो गति: ॥ ३४ ॥
ဝါမနဒေဝသည် ပထမလှမ်းဖြင့် မြေပြင်ကို၊ ဒုတိယလှမ်းဖြင့် ကောင်းကင်လောကကို လွှမ်းမိုးမည်။ ထို့နောက် မဟာကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကိုယ်တော်ဖြင့် အာကာသကိုပါ ပြည့်စုံစေမည်။ ထိုအခါ တတိယလှမ်းကို ဘယ်မှာထားမည်နည်း?
Verse 35
निष्ठां ते नरके मन्ये ह्यप्रदातु: प्रतिश्रुतम् । प्रतिश्रुतस्य योऽनीश: प्रतिपादयितुं भवान् ॥ ३५ ॥
သင်သည် ကတိကို မဖြည့်ဆည်းနိုင်မည်မှာ သေချာသည်။ ကတိထားပြီး ပေးမနိုင်သူ၏ နိစ္စနေရာသည် နရက ဖြစ်မည်ဟု ကျွန်ုပ် ထင်မြင်သည်။
Verse 36
न तद्दानं प्रशंसन्ति येन वृत्तिर्विपद्यते । दानं यज्ञस्तप: कर्म लोके वृत्तिमतो यत: ॥ ३६ ॥
မိမိ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော လှူဒါန်းမှုကို ပညာရှင်များ မချီးမွမ်းကြ။ လှူဒါန်းခြင်း၊ ယဇ္ဈ၊ တပဿ၊ နှင့် ကမ္မတို့သည် သင့်တင့်စွာ အသက်မွေးနိုင်သူအတွက်သာ ဖြစ်နိုင်သည်။
Verse 37
धर्माय यशसेऽर्थाय कामाय स्वजनाय च । पञ्चधा विभजन्वित्तमिहामुत्र च मोदते ॥ ३७ ॥
ထို့ကြောင့် ဉာဏ်ပြည့်ဝသူသည် စုဆောင်းထားသော ဥစ္စာကို ငါးပိုင်းခွဲ၍—ဓမ္မအတွက်၊ ဂုဏ်သတင်းအတွက်၊ စည်းစိမ်တိုးပွားရေးအတွက်၊ အာရုံခံပျော်ရွှင်မှုအတွက်၊ နှင့် မိသားစုကို ထောက်ပံ့ရန်အတွက် သုံးစွဲသင့်သည်။ ထိုသူသည် ဤလောကနှင့် နောက်လောကတွင်လည်း ပျော်ရွှင်သည်။
Verse 38
अत्रापि बह्वृचैर्गीतं शृणु मेऽसुरसत्तम । सत्यमोमिति यत् प्रोक्तं यन्नेत्याहानृतं हि तत् ॥ ३८ ॥
အို အဆုရတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ Bahvṛca-śruti တွင် သီဆိုထားသော အထောက်အထားကို ငါ့ထံမှ နားထောင်လော့။ ‘အိုမ်’ ဖြင့် အစပြု၍ ပြောသော ကတိစကားသည် အမှန်; ‘အိုမ်’ မပါဘဲ ပြောသောသည် မမှန်ဟု ဆိုသည်။
Verse 39
सत्यं पुष्पफलं विद्यादात्मवृक्षस्य गीयते । वृक्षेऽजीवति तन्न स्यादनृतं मूलमात्मन: ॥ ३९ ॥
ဝေဒများက ကိုယ်ခန္ဓာဟူသော သစ်ပင်၏ အမှန်တကယ်သော အကျိုးရလဒ်သည် ထိုသစ်ပင်မှ ထွက်ပေါ်သော ပန်းနှင့် အသီးဟု ဆိုသည်။ သို့သော် သစ်ပင်မရှိလျှင် အမှန်ပန်းအသီး မဖြစ်နိုင်။ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အမြစ်ကို မမှန်ဟု ဆိုသော်လည်း ကိုယ်သစ်ပင်၏ အထောက်အကူမရှိဘဲ အမှန်အသီးပန်း မရနိုင်။
Verse 40
तद् यथा वृक्ष उन्मूल: शुष्यत्युद्वर्ततेऽचिरात् । एवं नष्टानृत: सद्य आत्मा शुष्येन्न संशय: ॥ ४० ॥
အမြစ်ပါပဲ ဆွဲထုတ်ထားသော သစ်ပင်သည် ချက်ချင်းလဲကျပြီး မကြာခင် ခြောက်သွေ့သွားသကဲ့သို့၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို ထောက်ထားသော ‘မမှန်’၏ အမြစ် ပျက်သွားလျှင် ကိုယ်ခန္ဓာလည်း ချက်ချင်း ခြောက်သွေ့သွားသည်—သံသယမရှိ။
Verse 41
पराग् रिक्तमपूर्णं वा अक्षरं यत् तदोमिति । यत् किञ्चिदोमिति ब्रूयात् तेन रिच्येत वै पुमान् । भिक्षवे सर्वम्ॐ कुर्वन्नालं कामेन चात्मने ॥ ४१ ॥
ခွဲထုတ်ခြင်း၊ လွတ်လပ်အောင်လုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် မပြည့်စုံခြင်းကို ဆိုလိုသော အက္ခရာကို ‘အိုမ်’ ဟု ခေါ်သည်။ ‘အိုမ်’ ဟု ဆိုကာ ပေးလိုက်သမျှကြောင့် လူသည် အမှန်တကယ် ရိက္ခ (ဗလာ) ဖြစ်သွားသည်။ အထူးသဖြင့် ဆင်းရဲသူ/တောင်းစားသူကို လှူဒါန်းရာတွင် အရာအားလုံးကို ‘အိုမ်’ လုပ်ကာ ပေးလျှင်၊ ဆန္ဒလည်း မပြည့်၊ အတွင်းစိတ်တೃप्तမှုလည်း မရ။
Verse 42
अथैतत् पूर्णमभ्यात्मं यच्च नेत्यनृतं वच: । सर्वं नेत्यनृतं ब्रूयात् स दुष्कीर्ति: श्वसन्मृत: ॥ ४२ ॥
ထို့ကြောင့် အန္တရာယ်ကင်းဆုံးလမ်းမှာ “မဟုတ်” ဟုဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မမှန်ကန်သော်လည်း ထိုစကားသည် အပြည့်အဝကာကွယ်ပေးပြီး အခြားသူတို့၏ကရုဏာကို ကိုယ့်ဘက်သို့ဆွဲဆောင်ကာ သူတစ်ပါးထံမှ ငွေကြေးစုဆောင်းရန် အခွင့်အလမ်းပြည့်ဝစေသည်။ သို့သော် အမြဲတမ်း “ကျွန်ုပ်မှာ ဘာမှမရှိ” ဟုဆိုနေသူသည် အပြစ်တင်ခံရပြီး အသက်ရှင်လျက်သေသူကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ အသက်ရှူနေသော်လည်း ဖယ်ရှားသင့်သူကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 43
स्त्रीषु नर्मविवाहे च वृत्त्यर्थे प्राणसङ्कटे । गोब्राह्मणार्थे हिंसायां नानृतं स्याज्जुगुप्सितम् ॥ ४३ ॥
မိန်းမကို ထိန်းချုပ်ရန် ချိုသာသောချီးမွမ်းစကားတွင်၊ ဟာသပြောဆိုမှုတွင်၊ မင်္ဂလာအခမ်းအနားတွင်၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက်၊ အသက်အန္တရာယ်ကြုံချိန်တွင်၊ နွားနှင့် ဘရာဟ္မဏယဉ်ကျေးမှုကို ကာကွယ်ရန်၊ သို့မဟုတ် ရန်သူလက်မှ လူတစ်ဦးကို ကယ်တင်ရန်—ဤအခြေအနေများတွင် မမှန်ကန်မှုကို မကဲ့ရဲ့ကြ။
On the surface it models brāhmaṇical restraint—taking only what is needed to avoid sinful entanglement. Theologically it is deliberate līlā: the Lord’s “small” request exposes the limits of material proprietorship and prepares the revelation of Trivikrama, where the Supreme measures and reclaims the cosmos while honoring the devotee’s vow.
Satisfaction is linked to self-control, not to the quantity of possessions. The text argues that uncontrolled senses remain dissatisfied even with the three worlds, while a person content with what destiny provides becomes fit for liberation and gains spiritual strength (brahma-tejas).
Śukrācārya is the Daityas’ preceptor and a master of policy and ritual learning. He recognizes Vāmana as Viṣṇu acting for the devas’ interest and warns that the promised gift will result in total dispossession, endangering Bali’s livelihood and the Daitya cause; thus he urges refusal as protective strategy.
The passage lists narrow social exceptions where falsity is traditionally not condemned (e.g., protecting life, cows, and brāhmaṇical culture). Yet the narrative context problematizes Śukrācārya’s counsel by placing it against Bali’s pledged satya and the presence of Viṣṇu; the next narrative movement tests whether expediency can override a vow made in a sacred charitable act.