Adhyaya 15
Bali Mahārāja’s Empowerment and Conquest of Indra’s City (Prelude to Vāmana’s Petition)
ပရိက္ခစ်မင်းသည် ဝါမန–ဘလိ ဇာတ်လမ်း၏ သာသနာရေးတင်းမာမှုကို မေးမြန်းသည်—အရာအားလုံး၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သော ဘုရားသခင်က မြေသုံးခြေလှမ်းသာ တောင်းပြီး နောက်တွင် ဘလိကို ဖမ်းဆီးသနည်း။ သုကဒေဝသည် ထို “ဆန့်ကျင်မှု” ကို နားလည်စေမည့် နောက်ခံကို စတင်ဖော်ပြသည်။ ယခင်ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် သုကြာစာရျက ပြန်လည်အသက်သွင်းကာ ဘလိသည် ဘೃဂု ဘြာဟ္မဏများ၏ တပည့်ဖြစ်လာပြီး ဝိශ්ဝဇိတ် ယဇ္ဉာအတွက် သန့်စင်ခံရသည်။ ထိုယဇ္ဉာမှ ရထား၊ လက်နက်များ၊ ကာကွယ်ရေးဝတ်စုံ၊ မညှိုးမနွမ်း ပန်းကုံးနှင့် သင်္ခေါင်းတို့ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ brahma-tejas အာနုဘော်ဖြင့် ဘလိသည် အာသူရတပ်ကြီးကို စုစည်းကာ အင်ဒရပူရီ မြို့တော်သို့ ချီတက်သည်။ အင်ဒရသည် မတားဆီးနိုင်သဖြင့် ဗြဟ္မစပတိထံ အကြံယူရာ၊ မဟာဘုရားသာ ဘလိကို နှိမ်နင်းနိုင်ပြီး ဘလိ၏ ကျဆုံးမှုသည် ဘြာဟ္မဏများကို မလေးစားမိသည့်အခါ ဖြစ်လာမည်ဟု အကြံပေးသည်။ ဒေဝများ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး ဘလိသည် ကောင်းကင်ဘုံကို သိမ်းယူကာ ဘೃဂုများက အရှွမေဓ ၁၀၀ ကြိမ် ပြုလုပ်ပေးသဖြင့် သူ၏ ဂုဏ်သတင်းနှင့် စည်းစိမ် တိုးပွားကာ နောက်တစ်ပိုင်းတွင် ဝါမန ရောက်လာရန် အခြေခံတည်ဆောက်သည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीराजोवाच बले: पदत्रयं भूमे: कस्माद्धरिरयाचत । भूतेश्वर: कृपणवल्लब्धार्थोऽपि बबन्ध तम् ॥ १ ॥ एतद् वेदितुमिच्छामो महत्कौतूहलं हि न: । याच्ञेश्वरस्य पूर्णस्य बन्धनं चाप्यनागस: ॥ २ ॥
မဟာရာဇာ ပရိက္ခစ် မေးမြန်းသည်—အရာအားလုံး၏ ပိုင်ရှင် ဟရီသည် ဘလီထံမှ မြေသုံးခြေလှမ်းကို ဆင်းရဲသူကဲ့သို့ အဘယ်ကြောင့် တောင်းယူသနည်း။ တောင်းသော ဒါနကို ရပြီးနောက်တောင် ဘူတေရှဝရသည် ဘလီကို အဘယ်ကြောင့် ချည်နှောင်သနည်း။ ဤဆန့်ကျင်မှု၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကို သိလိုစိတ် အလွန်ကြီးမားသည်; ပြည့်စုံသော ယဇ္ဉေရှဝရက အပြစ်မရှိသူကို ချည်နှောင်ခြင်း မည်သို့နည်း။
Verse 2
श्रीराजोवाच बले: पदत्रयं भूमे: कस्माद्धरिरयाचत । भूतेश्वर: कृपणवल्लब्धार्थोऽपि बबन्ध तम् ॥ १ ॥ एतद् वेदितुमिच्छामो महत्कौतूहलं हि न: । याच्ञेश्वरस्य पूर्णस्य बन्धनं चाप्यनागस: ॥ २ ॥
မဟာရာဇာ ပရိက္ခစ် မေးသည်—အရာအားလုံး၏ အရှင် ဟရီသည် ဘလီထံမှ မြေသုံးခြေလှမ်းကို ဆင်းရဲသူကဲ့သို့ အဘယ်ကြောင့် တောင်းယူသနည်း။ ဒါနကို ရပြီးနောက်တောင် ဘူတေရှဝရသည် ဘလီကို အဘယ်ကြောင့် ချည်နှောင်သနည်း။ ဤအရာကို သိလိုစိတ် အလွန်ပြင်းပြသည်; ပြည့်စုံသော ယဇ္ဉေရှဝရက အပြစ်မရှိသူကို ချည်နှောင်ခြင်း မည်သို့နည်း။
Verse 3
श्रीशुक उवाच पराजितश्रीरसुभिश्च हापितो हीन्द्रेण राजन्भृगुभि: स जीवित: । सर्वात्मना तानभजद् भृगून्बलि: शिष्यो महात्मार्थनिवेदनेन ॥ ३ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုಸ್ವာမီက မိန့်သည်—အရှင်ဘုရင်၊ အိန္ဒြာ၏ အနိုင်ယူမှုကြောင့် ဘလီသည် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် စည်းစိမ်ကို ဆုံးရှုံးကာ စစ်ပွဲတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘൃဂုမုနိ၏ မျိုးဆက်ဖြစ်သော ရှုကရာချာရျာက သူ့ကို ပြန်လည် အသက်သွင်း하였다။ ထို့ကြောင့် မဟာတ္မာ ဘလီသည် သင်္ခန်းသားဖြစ်ကာ ဘൃဂုတို့ကို ယုံကြည်ခြင်းကြီးစွာဖြင့် ဆည်းကပ်ပြီး၊ အတ္တနိဗေဒနဖြင့် မိမိရှိသမျှကို အပ်နှံလှူဒါန်း하였다။
Verse 4
तं ब्राह्मणा भृगव: प्रीयमाणा अयाजयन्विश्वजिता त्रिणाकम् । जिगीषमाणं विधिनाभिषिच्य महाभिषेकेण महानुभावा: ॥ ४ ॥
ဘೃဂုမျိုးဆက် ဘရာဟ္မဏများသည် ဘလီကို အလွန်နှစ်သက်ကြသည်။ အိန္ဒြာ၏ တြိဏာက နန်းတော်ကို အနိုင်ယူလိုသော ဘလီကို သူတို့သည် စည်းကမ်းတကျ သန့်စင်ကာ ရေချိုးပေးပြီး မဟာအဘိသေကဖြင့် အဘိသေကတင်မြှောက်ကာ ‘ဝိශ්ဝဇိတ’ ဟုခေါ်သော ယဇ္ဉကို ဆောင်ရွက်စေ하였다။
Verse 5
ततो रथ: काञ्चनपट्टनद्धो हयाश्च हर्यश्वतुरङ्गवर्णा: । ध्वजश्च सिंहेन विराजमानो हुताशनादास हविर्भिरिष्टात् ॥ ५ ॥
ထို့နောက် ယဇ္ဉာမီးထဲသို့ ဂျီ(နို့ဆီသန့်) ကို ဟဝိအဖြစ် ပူဇော်သွင်းလျှင် မီးထဲမှ ရွှေနှင့် ပိုးထည်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသော ဒိဗ္ဗရထားတစ်စီး ပေါ်ထွက်လာသည်။ အင်ဒြာ၏ ဟရျရှွများကဲ့သို့ အဝါရောင် မြင်းများနှင့် စင်္ဟအမှတ်ပါသော အလံလည်း ထင်ရှားလာသည်။
Verse 6
धनुश्च दिव्यं पुरटोपनद्धं तूणावरिक्तौ कवचं च दिव्यम् । पितामहस्तस्य ददौ च माला- मम्लानपुष्पां जलजं च शुक्र: ॥ ६ ॥
ရွှေဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ဒိဗ္ဗလေး၊ မလွဲမသွေ မြားများဖြင့် ပြည့်နေသော မြားအိတ်နှစ်လုံးနှင့် ဒိဗ္ဗကာဝချာလည်း ပေါ်ထွက်လာသည်။ ထို့နောက် အဘိုးဖြစ်သော ပရဟ္လာဒ မဟာရာဇာက မညှိုးမနွမ်း ပန်းမော်လီကို ပေးအပ်ပြီး၊ သုကြာချာရျယက သင်္ခ (ခရုခွံ) ကို ဆက်ကပ်하였다။
Verse 7
एवं स विप्रार्जितयोधनार्थ- स्तै: कल्पितस्वस्त्ययनोऽथ विप्रान् । प्रदक्षिणीकृत्य कृतप्रणाम: प्रह्लादमामन्त्र्य नमश्चकार ॥ ७ ॥
ဤသို့ ဘြာဟ္မဏများညွှန်ကြားသော အထူး မင်္ဂလာကర్మ (svastyayana) ကို ဆောင်ရွက်ပြီး၊ သူတို့၏ ကရုဏာကြောင့် စစ်ရေးကိရိယာများကို ရရှိသဖြင့် မဟာရာဇာ ဘလီသည် ဘြာဟ္မဏများကို ပတ်လည်လှည့်ကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်하였다။ ထို့ပြင် ပရဟ္လာဒ မဟာရာဇာကိုလည်း အလေးပြု၍ ပရဏာမ ဆက်ကပ်하였다။
Verse 8
अथारुह्य रथं दिव्यं भृगुदत्तं महारथ: । सुस्रग्धरोऽथ सन्नह्य धन्वी खड्गी धृतेषुधि: ॥ ८ ॥ हेमाङ्गदलसब्दाहु: स्फुरन्मकरकुण्डल: । रराज रथमारूढो धिष्ण्यस्थ इव हव्यवाट् ॥ ९ ॥
ထို့နောက် ဘೃဂုဝంశ သုကြာချာရျယ ပေးအပ်သော ဒိဗ္ဗရထားကို တက်စီး၍ မဟာရഥီ ဘလီသည် လှပသော ပန်းမော်လီကို ဆင်မြန်းကာ ကာဝချာကို ဝတ်ဆင်ပြီး လေးကို ကိုင်၊ ဓားကို ဆွဲ၊ မြားအိတ်ကို ဆောင်하였다။ ရွှေဘောင်လက်ကောက်များဖြင့် အလှဆင်ထားသော လက်မောင်းများနှင့် တောက်ပသော မကရကွန်ဒလများဖြင့် အလှဆင်ထားသော နားများနှင့်အတူ ရထားအာසနပေါ် ထိုင်သော် ယဇ္ဉာဝေဒီပေါ်ရှိ ပူဇော်ခံ မီးကဲ့သို့ တေဇောဖြင့် တောက်ပ하였다။
Verse 9
अथारुह्य रथं दिव्यं भृगुदत्तं महारथ: । सुस्रग्धरोऽथ सन्नह्य धन्वी खड्गी धृतेषुधि: ॥ ८ ॥ हेमाङ्गदलसब्दाहु: स्फुरन्मकरकुण्डल: । रराज रथमारूढो धिष्ण्यस्थ इव हव्यवाट् ॥ ९ ॥
ထို့နောက် ဘೃဂုဝంశ သုကြာချာရျယ ပေးအပ်သော ဒိဗ္ဗရထားကို တက်စီး၍ မဟာရഥီ ဘလီသည် လှပသော ပန်းမော်လီကို ဆင်မြန်းကာ ကာဝချာကို ဝတ်ဆင်ပြီး လေးကို ကိုင်၊ ဓားကို ဆွဲ၊ မြားအိတ်ကို ဆောင်하였다။ ရွှေဘောင်လက်ကောက်များဖြင့် အလှဆင်ထားသော လက်မောင်းများနှင့် တောက်ပသော မကရကွန်ဒလများဖြင့် အလှဆင်ထားသော နားများနှင့်အတူ ရထားအာಸနပေါ် ထိုင်သော် ယဇ္ဉာဝေဒီပေါ်ရှိ ပူဇော်ခံ မီးကဲ့သို့ တေဇောဖြင့် တောက်ပ하였다။
Verse 10
तुल्यैश्वर्यबलश्रीभि: स्वयूथैर्दैत्ययूथपै: । पिबद्भिरिव खं दृग्भिर्दहद्भि: परिधीनिव ॥ १० ॥ वृतो विकर्षन् महतीमासुरीं ध्वजिनीं विभु: । ययाविन्द्रपुरीं स्वृद्धां कम्पयन्निव रोदसी ॥ ११ ॥
မိမိတပ်ဖွဲ့နှင့် အင်အား၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ အလှတရား တူညီသော ဒೈတျယခေါင်းဆောင်များက ဝိုင်းရံထားသော ဘလီမဟာရာဇာသည် မျက်စိဖြင့် ကောင်းကင်ကို သောက်သလို၊ အရပ်အနှံ့ကို လောင်ကျွမ်းစေသလို ထင်ရှား하였다။
Verse 11
तुल्यैश्वर्यबलश्रीभि: स्वयूथैर्दैत्ययूथपै: । पिबद्भिरिव खं दृग्भिर्दहद्भि: परिधीनिव ॥ १० ॥ वृतो विकर्षन् महतीमासुरीं ध्वजिनीं विभु: । ययाविन्द्रपुरीं स्वृद्धां कम्पयन्निव रोदसी ॥ ११ ॥
ဤသို့ အကြီးမားသော အာသူရတပ်တော်ကို ရှေ့သို့ ဆွဲခေါ်ကာ ဘလီမဟာရာဇာသည် စည်ပင်ကြွယ်ဝသော အင်ဒြပူရီသို့ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး မြေမျက်နှာပြင်တစ်လျှောက် လှုပ်ခတ်သကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။
Verse 12
रम्यामुपवनोद्यानै: श्रीमद्भिर्नन्दनादिभि: । कूजद्विहङ्गमिथुनैर्गायन्मत्तमधुव्रतै: । प्रवालफलपुष्पोरुभारशाखामरद्रुमै: ॥ १२ ॥
အင်ဒြ၏ မြို့တော်သည် နန္ဒနဥယျာဉ်ကဲ့သို့ သာယာလှပသော ဥယျာဉ်များဖြင့် ပြည့်နှက်၍၊ ငှက်အတွဲများ ချီချာသံနှင့် ပျားများ မধုမူး၍ သီချင်းဆိုကာ လှည့်လည်ကြပြီး၊ ပန်း‑ရွက်‑အသီး (ပရဝါလ်ကဲ့သို့) အလေးချိန်ကြောင့် အမရသစ်ပင်ခက်များ ကွေးညွတ်နေ하였다။
Verse 13
हंससारसचक्राह्वकारण्डवकुलाकुला: । नलिन्यो यत्र क्रीडन्ति प्रमदा: सुरसेविता: ॥ १३ ॥
ဟင်္သာ၊ စာရသ၊ ချက်ကရဝါက နှင့် ဘတ်တက်များဖြင့် ပြည့်နှက်သော ကြာကန်များရှိရာ၌၊ ဒေဝတားတို့က ကာကွယ်သော လှပသည့် မိန်းမများ ကစားပျော်ရွှင်နေ하였다။
Verse 14
आकाशगङ्गया देव्या वृतां परिखभूतया । प्राकारेणाग्निवर्णेन साट्टालेनोन्नतेन च ॥ १४ ॥
မြို့တော်ကို “အာကာသဂင်္ဂါ” ဟုခေါ်သော ဒေဝဂင်္ဂါရေဖြင့် ပြည့်သော ချောင်းကာ (ခေါင်) က ဝိုင်းရံထားပြီး၊ မီးရောင်တောက်သော မြင့်မားသည့် တံတိုင်းနှင့် တိုက်ပွဲအတွက် ကာကွယ်တန်းများလည်း ရှိ하였다။
Verse 15
रुक्मपट्टकपाटैश्च द्वारै: स्फटिकगोपुरै: । जुष्टां विभक्तप्रपथां विश्वकर्मविनिर्मिताम् ॥ १५ ॥
မြို့တံခါးများကို ထူထဲသော ရွှေပြားများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး တံခါးမုခ်များကို သန့်စင်သော ကြည်လင်ကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ အများပြည်သူလမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသော မြို့တစ်မြို့လုံးကို ဝိශ්ဝကರ್ಮာက ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
Verse 16
सभाचत्वररथ्याढ्यां विमानैर्न्यर्बुदैर्युताम् । शृङ्गाटकैर्मणिमयैर्वज्रविद्रुमवेदिभि: ॥ १६ ॥
မြို့သည် စည်းဝေးခန်းမများ၊ လမ်းမကြီးများနှင့် ခြံဝင်းများဖြင့် ပြည့်စုံကာ မရေမတွက်နိုင်သော (နျာဘုဒ) ဝိမာနများဖြင့် တင့်တယ်နေသည်။ လမ်းဆုံများမှာ ရတနာဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး စိန်နှင့် ပုလဲကျောက် (ပုလဲ/ပုလဲမဟုတ်—ပုလဲမဟုတ်) မဟုတ်၊ ပုလဲမဟုတ်—ပုလဲမဟုတ်၊ သန္တာဖြင့် 만든 ထိုင်ရာဗေဒိကာများ ရှိသည်။
Verse 17
यत्र नित्यवयोरूपा: श्यामा विरजवासस: । भ्राजन्ते रूपवन्नार्यो ह्यर्चिर्भिरिव वह्नय: ॥ १७ ॥
အဲဒီမှာ အမြဲတမ်း ယောဝနနှင့် အလှတရားကို ထိန်းထားသော၊ “ရှျာမာ” လက္ခဏာရှိပြီး သန့်ရှင်းသော အဝတ်အစားဝတ်ဆင်သည့် အလှပမိန်းမများသည် မီးလျှံပါသော မီးကဲ့သို့ တောက်ပနေကြသည်။
Verse 18
सुरस्त्रीकेशविभ्रष्टनवसौगन्धिकस्रजाम् । यत्रामोदमुपादाय मार्ग आवाति मारुत: ॥ १८ ॥
အဲဒီမှာ လမ်းများပေါ်တွင် လေညင်းသည် နတ်မိန်းမများ၏ ဆံပင်မှ ကျသွားသော အသစ်နံ့သင်းပန်းမော်လေးများ၏ အနံ့ကို သယ်ဆောင်ကာ မွှေးကြိုင်စွာ တိုက်ခတ်နေသည်။
Verse 19
हेमजालाक्षनिर्गच्छद्धूमेनागुरुगन्धिना । पाण्डुरेण प्रतिच्छन्नमार्गे यान्ति सुरप्रिया: ॥ १९ ॥
ရွှေကွန်ယက်ပုံစံ ပြတင်းပေါက်များမှ ထွက်လာသော အဂုရုနံ့သင်းသော ဖြူဖွေးမီးခိုးက လမ်းများကို ဖုံးလွှမ်းထားရာ၊ အပ္စရာများ (နတ်တို့၏ချစ်သူမများ) သည် ထိုလမ်းများပေါ်တွင် လျှောက်လှမ်းကြသည်။
Verse 20
मुक्तावितानैर्मणिहेमकेतुभि- र्नानापताकावलभीभिरावृताम् । शिखण्डिपारावतभृङ्गनादितां वैमानिकस्त्रीकलगीतमङ्गलाम् ॥ २० ॥
မြို့တော်သည် ပုလဲဖြင့်အလှဆင်ထားသော မိုးကာများကြောင့် အရိပ်ရခဲ့ပြီး နန်းတော်အမိုးခေါင်များပေါ်တွင် ပုလဲနှင့် ရွှေတံခွန်များ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ မော်ရ်၊ ခိုနှင့် ပျားတို့၏အသံများ မြဲမြံစွာကြားရပြီး အပေါ်က ဝိမာနများတွင် လှပသောမိန်းမများ မင်္ဂလာသီချင်းများကို သီဆိုကာ ပျံသန်းနေသည်။
Verse 21
मृदङ्गशङ्खानकदुन्दुभिस्वनै: सतालवीणामुरजेष्टवेणुभि: । नृत्यै: सवाद्यैरुपदेवगीतकै- र्मनोरमां स्वप्रभया जितप्रभाम् ॥ २१ ॥
မြို့တော်တွင် မৃদင်္ဂ၊ သင်္ခ၊ အာနက၊ ဒုန္ဒုဘိ၊ တာလ၊ ဝီဏာ၊ မုရဇ နှင့် ချိုမြိန်သော ဝေဏုသံများ ပေါင်းစည်း၍ မြည်ဟည်းနေသည်။ အကနှင့် တီးဝိုင်း မပြတ်မလပ်ရှိပြီး ဂန္ဓဗ္ဗများ သီဆိုကြသည်; အင်ဒြပူရီ၏ အလှတရားသည် အလှတရားကိုပင် အနိုင်ယူသကဲ့သို့။
Verse 22
यां न व्रजन्त्यधर्मिष्ठा: खला भूतद्रुह: शठा: । मानिन: कामिनो लुब्धा एभिर्हीना व्रजन्ति यत् ॥ २२ ॥
အဓမ္မကျင့်သူ၊ ဆိုးယုတ်သူ၊ သတ္တဝါများကို ထိခိုက်စေသူ၊ လိမ်လည်ကောက်ကျစ်သူ၊ မုသာအဟင်္ကာရှိသူ၊ ကာမလွန်ကဲသူ သို့မဟုတ် လောဘကြီးသူတို့သည် ထိုမြို့သို့ မဝင်နိုင်ကြ။ ထိုနေထိုင်သူများသည် ဤအပြစ်များမှ ကင်းလွတ်ကြသည်။
Verse 23
तां देवधानीं स वरूथिनीपति- र्बहि: समन्ताद् रुरुधे पृतन्यया । आचार्यदत्तं जलजं महास्वनं दध्मौ प्रयुञ्जन्भयमिन्द्रयोषिताम् ॥ २३ ॥
စစ်သည်အရေအတွက်မကန့်သတ်သော တပ်မတော်၏ စစ်ဦးစီး ဘလိမဟာရာဇာသည် အင်ဒြ၏ ဒီဝဓာနီကို အပြင်ဘက်မှ အရပ်ရပ်တွင် ဝိုင်းရံကာ တိုက်ခိုက်하였다။ ဆရာ သုက္ရာချာရျက ပေးအပ်သော မဟာသံရှိ သင်္ခကို သူ ဖူးသဖြင့် အင်ဒြကာကွယ်ထားသော မိန်းမများတွင် ကြောက်ရွံ့မှု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
Verse 24
मघवांस्तमभिप्रेत्य बले: परममुद्यमम् । सर्वदेवगणोपेतो गुरुमेतदुवाच ह ॥ २४ ॥
ဘလိမဟာရာဇာ၏ မပင်ပန်းသော ကြိုးပမ်းမှုနှင့် သူ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို နားလည်သိမြင်၍ မဂ္ဃဝါ အင်ဒြသည် အခြားဒေဝတাগဏများနှင့်အတူ မိမိ၏ ဆရာ ဘృဟஸပတိ ထံသို့ သွားရောက်ကာ ဤသို့ ပြော하였다။
Verse 25
भगवन्नुद्यमो भूयान्बलेर्न: पूर्ववैरिण: । अविषह्यमिमं मन्ये केनासीत्तेजसोर्जित: ॥ २५ ॥
အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ရှေးဟောင်းရန်သူ ဘလီ မဟာရာဇာသည် ယခု အသစ်သော စိတ်အားထက်သန်မှုဖြင့် ထမြောက်လာပါသည်။ အံ့ဩဖွယ် အင်အားနှင့် တေဇောကို ရရှိသဖြင့် သူ၏ အာနုဘော်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မတားဆီးနိုင်မည်ဟု ထင်ပါသည်။
Verse 26
नैनं कश्चित् कुतो वापि प्रतिव्योढुमधीश्वर: । पिबन्निव मुखेनेदं लिहन्निव दिशो दश । दहन्निव दिशो दृग्भि: संवर्ताग्निरिवोत्थित: ॥ २६ ॥
ဘလီ၏ စစ်တပ်ဖွဲ့စည်းမှုကို မည်သူမျှ မည်သည့်နေရာတွင်မှ တားဆီးမနိုင်ပါ။ သူသည် ပါးစပ်ဖြင့် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို သောက်သုံးမည့်ပုံ၊ လျှာဖြင့် ဒသဒిశကို လျှက်မည့်ပုံ၊ မျက်စိဖြင့် အရပ်ရပ်ကို လောင်ကျွမ်းစေမည့်ပုံ ထင်ရှားပြီး၊ «သံဝတ္တက» ပျက်စီးမီးကဲ့သို့ ထမြောက်လာသည်။
Verse 27
ब्रूहि कारणमेतस्य दुर्धर्षत्वस्य मद्रिपो: । ओज: सहो बलं तेजो यत एतत्समुद्यम: ॥ २७ ॥
ကျေးဇူးပြု၍ ပြောပါ—ကျွန်ုပ်၏ရန်သူ ဘလီ မဟာရာဇာသည် အဘယ်ကြောင့် ဤမျှ မတားဆီးနိုင်သနည်း။ သူ၏ အိုဇ်၊ သတ္တိ၊ အင်အား၊ တေဇောနှင့် ဤစိတ်အားထက်သန်မှုသည် ဘယ်ကလာသနည်း။
Verse 28
श्रीगुरुरुवाच जानामि मघवञ्छत्रोरुन्नतेरस्य कारणम् । शिष्यायोपभृतं तेजो भृगुभिर्ब्रह्मवादिभि: ॥ २८ ॥
ဒေဝတို့၏ ဂုရု ဘృဟஸပတိ က ပြောသည်—အို အိန္ဒြာ၊ သင်၏ရန်သူ အင်အားကြီးလာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကို ငါသိသည်။ ဘೃဂု မုနိ၏ မျိုးဆက် ဘြာဟ္မဏများ (ဗြဟ္မဝါဒီများ) သည် မိမိတို့၏ တပည့် ဘလီ မဟာရာဇာကို နှစ်သက်၍ အထူးသဖြင့် ဝိညာဉ်တေဇောကို ပေးအပ်ခဲ့ကြသည်။
Verse 29
ओजस्विनं बलिं जेतुं न समर्थोऽस्ति कश्चन । भवद्विधो भवान्वापि वर्जयित्वेश्वरं हरिम् । विजेष्यति न कोऽप्येनं ब्रह्मतेज:समेधितम् । नास्य शक्त: पुर: स्थातुं कृतान्तस्य यथा जना: ॥ २९ ॥
အလွန်အင်အားကြီးသော ဘလီကို အနိုင်ယူနိုင်သူ မည်သူမျှ မရှိပါ။ သင်ကဲ့သို့သူများ သို့မဟုတ် သင်ကိုယ်တိုင်ပင်၊ အမြင့်ဆုံးဘုရား ဟရီကို မပါဘဲ၊ သူကို မအနိုင်ယူနိုင်ပါ။ သူသည် ဘြဟ္မတေဇောဖြင့် ပြည့်ဝလာပြီး၊ ယမရာဇာရှေ့တွင် မည်သူမျှ မရပ်တည်နိုင်သကဲ့သို့ ယခု ဘလီ မဟာရာဇာရှေ့တွင်လည်း မည်သူမျှ မရပ်တည်နိုင်ပါ။
Verse 30
तस्मान्निलयमुत्सृज्य यूयं सर्वे त्रिविष्टपम् । यात कालं प्रतीक्षन्तो यत: शत्रोर्विपर्यय: ॥ ३० ॥
ထို့ကြောင့် သင်တို့အားလုံးသည် တြိဝိဋ္ဌပ (ကောင်းကင်ဘုံ) ကို စွန့်၍ အခြားနေရာသို့ သွားကြလော့။ ရန်သူတို့၏ အခြေအနေ ပြောင်းပြန်ဖြစ်လာသည့်အချိန်ထိ စောင့်ဆိုင်းကြပြီး၊ သူတို့မမြင်နိုင်သောနေရာ၌ နေကြလော့။
Verse 31
एष विप्रबलोदर्क: सम्प्रत्यूर्जितविक्रम: । तेषामेवापमानेन सानुबन्धो विनङ्क्ष्यति ॥ ३१ ॥
ဗိရောချန၏သား ဘလီမဟာရာဇာသည် ဗြာဟ္မဏတို့၏ ကောင်းချီးကြောင့် ယခု အလွန်တန်ခိုးကြီးလာပြီ။ သို့သော် နောက်တစ်ချိန်တွင် ဗြာဟ္မဏတို့ကို မထီမဲ့မြင်ပြုလျှင် မိတ်ဆွေများနှင့် အကူအညီပေးသူများসহ အနိုင်ယူခံ၍ ပျက်စီးလိမ့်မည်။
Verse 32
एवं सुमन्त्रितार्थास्ते गुरुणार्थानुदर्शिना । हित्वा त्रिविष्टपं जग्मुर्गीर्वाणा: कामरूपिण: ॥ ३२ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုಸ್ವာမီက ဆက်လက်ဆိုသည်—ဘృဟஸပတိ ဂုရုက အကျိုးရှိသော အကြံပေးမှုကို ပေးသဖြင့် ဒေဝတို့သည် ချက်ချင်း လက်ခံကြသည်။ မိမိတို့ ဆန္ဒအတိုင်း ရုပ်သဏ္ဌာန်များကို ယူကာ ကောင်းကင်နိုင်ငံကို စွန့်ပြီး အဆုရာတို့ မမြင်နိုင်အောင် ခွဲခွာပျံ့နှံ့သွားကြသည်။
Verse 33
देवेष्वथ निलीनेषु बलिर्वैरोचन: पुरीम् । देवधानीमधिष्ठाय वशं निन्ये जगत्त्रयम् ॥ ३३ ॥
ဒေဝတို့ ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ ဗိရောချန၏သား ဘလီမဟာရာဇာသည် ကောင်းကင်မြို့တော် ဒေဝဓာနီသို့ ဝင်ရောက်ကာ ထိုနေရာကို အခြေစိုက်ပြီး သုံးလောကကို မိမိအာဏာအောက်သို့ ဆောင်ယူ하였다။
Verse 34
तं विश्वजयिनं शिष्यं भृगव: शिष्यवत्सला: । शतेन हयमेधानामनुव्रतमयाजयन् ॥ ३४ ॥
ကမ္ဘာလုံးကို အနိုင်ယူသော မိမိတို့၏ တပည့်အပေါ် ပျော်ရွှင်ကြသော ဘൃဂုမျိုးဆက် ဗြာဟ္မဏတို့သည် တပည့်ကို ချစ်ခင်လျက် မိမိတို့၏ ဝတ္တရားနှင့် ပူဇော်နည်းအတိုင်း အရှွမေဓ ယဇ် ၁၀၀ ကြိမ် ဆောင်ရွက်စေ하였다။
Verse 35
ततस्तदनुभावेन भुवनत्रयविश्रुताम् । कीर्तिं दिक्षु वितन्वान: स रेज उडुराडिव ॥ ३५ ॥
ထိုယဇ်ပူဇော်မှုတို့၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဘလီ မဟာရာဇာ၏ ဂုဏ်သတင်းသည် သုံးလောကနှင့် အရပ်ရပ်သို့ ပျံ့နှံ့သွားပြီး၊ မိုးကောင်းကင်ရှိ တောက်ပသော လကဲ့သို့ မိမိအဆင့်၌ ထွန်းလင်းတောက်ပ하였다။
Verse 36
बुभुजे च श्रियं स्वृद्धां द्विजदेवोपलम्भिताम् । कृतकृत्यमिवात्मानं मन्यमानो महामना: ॥ ३६ ॥
ဗြာဟ္မဏတို့၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ဘလီ မဟာရာဇာသည် အလွန်ကြွယ်ဝသော သီရိသမ္ပတ္တိကို ခံစားရ하였다။ မဟာမနာဖြစ်သော သူသည် မိမိကိုယ်ကို ကိစ္စပြီးမြောက်ပြီဟု ထင်ကာ နိုင်ငံတော်၏ သာယာမှုကို ခံစားလေ၏။
Frequently Asked Questions
Because Bali’s strength was amplified by brāhmaṇical benedictions (brahma-tejas) obtained through regulated yajña and guru-service; such consecrated power is not easily countered by mere military force. Bṛhaspati’s counsel protects the devas (poṣaṇa) while awaiting divine intervention, since only the Supreme Lord can ultimately subdue Bali without violating the deeper order sustained by brāhmaṇical sanction.
After being revived and accepting Śukrācārya as guru, Bali serves with faith and undergoes purification rites. The Bhṛgu brāhmaṇas engage him in the Viśvajit yajña, from which celestial weapons and royal insignia appear. This ritual empowerment—combined with guru-kr̥pā and brāhmaṇical favor—produces extraordinary influence described as brahma-tejas, enabling him to overtake Indra’s realm.
Indrapurī is portrayed as architecturally perfect and morally guarded—entry is barred to the sinful, envious, violent, and greedy—indicating that heavenly enjoyment is linked to merit and regulated virtue. Its splendor heightens the narrative contrast: even such a refined realm becomes vulnerable when cosmic administration is disrupted, preparing the reader to see why the Lord’s intervention (via Vāmana) is required to restore balance.
Both, in complementary roles. Śukrācārya revives Bali, accepts him as disciple, and provides guidance and symbols (such as the conch and chariot), while the Bhṛgu brāhmaṇas, pleased with Bali, ritually empower him through purification and the Viśvajit yajña, culminating in the manifestation of divine armaments and the rise of brahma-tejas.