
Lord Śiva Bewildered by Mohinī (Viṣṇu’s Yoga-māyā and the Limits of Ascetic Power)
သမုဒ္ဒရာမွှေပြီးနောက် ဗိဿဏု၏ မိုဟိနီရုပ်ဖြင့် ဒေဝတို့ အမృతကို ရရှိခဲ့သည့်အကြောင်းအပြီးတွင်၊ သုကဒေဝက ပုံပြင်ကို ဆက်လက်ပြောရာ၌ သီဝဘုရားသည် ထိုအံ့ဩဖွယ်ရုပ်ကို မြင်လိုသည့် ဆန္ဒဖြစ်ပေါ်လာကြောင်း ဖော်ပြသည်။ သီဝသည် အုမာနှင့် ဂဏာများနှင့်အတူ မဓုသူဒန (ဗိဿဏု) ထံသို့ သွားကာ ဗိဿဏုကို ရုပ်ဝတ္ထုမဟုတ်သော အမြင့်ဆုံးအကြောင်းရင်း၊ အကြောင်းနှင့် အကျိုး၏ တစ်ရပ်တည်းဖြစ်မှုဟု ချီးမွမ်းပြီး၊ ဝေဒန္တ၊ မီမಾಂသာ၊ သာင်ခယ၊ ပါတဉ္ဇလ၊ ပဉ္စရာတြ စသည့် အပိုင်းပိုင်းဖတ်ရှုမှုများသည် ဘဂဝန်ကို အပြည့်အဝမသိမြင်လျှင် မပြည့်စုံကြောင်း ဆိုသည်။ ဗိဿဏုက သဘောတူ၍ တောအတွင်း မိုဟိနီကို ထင်ရှားစေရာ၊ သူမ၏ အလှက သီဝ၏ စိတ်ကို လှုပ်ရှားစေပြီး လိုက်လံကာ မာယာအောက်တွင် မိမိကိုယ်ကို မထိန်းနိုင်သဖြင့် သုက္ကရည် ထွက်သွားသည်ဟု ဆိုကာ နောက်တွင် ရွှေ၊ ငွေ သတ္တုတွင်းများ ဖြစ်လာကြောင်းလည်း ဖော်ပြသည်။ မာယာပျောက်ကွယ်သည့်အခါ သီဝသည် သတိပြန်ရ၍ ဗိဿဏု၏ အနှိုင်းမဲ့ သက္တိကို သိမြင်ကာ တည်ကြည်မှုအတွက် ချီးမွမ်းခံရသည်။ ဗိဿဏုသည် မူလရုပ်သို့ ပြန်လာပြီး သီဝသည် ကိုင်လာသို့ ပြန်ကာ ဘဝာနီအား ဘုရား၏ မာယာအာဏာ၏ အံ့ဩဖွယ်ကျယ်ပြန့်မှုကို သင်ကြားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဤလီလာများကို နားထောင်ခြင်းက ဒုက္ခကို ဖျက်ဆီး၍ ဘုရားကို ဂုဏ်ပြုသတိရခြင်းသို့ ချိတ်ဆက်ပေးကြောင်း အတည်ပြုသည်။
Verse 1
श्रीबादरायणिरुवाच वृषध्वजो निशम्येदं योषिद्रूपेण दानवान् । मोहयित्वा सुरगणान्हरि: सोममपाययत् ॥ १ ॥ वृषमारुह्य गिरिश: सर्वभूतगणैर्वृत: । सह देव्या ययौ द्रष्टुं यत्रास्ते मधुसूदन: ॥ २ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ဆိုသည်—ဟရီသည် မိန်းမရုပ်ကို ခံယူ၍ အဆူရများကို မောဟစေကာ ဒေဝတাগဏကို အမృతကို သောက်စေ하였다။ ဤလီလာကို ကြားသိပြီးနောက် နွားတံဆိပ်ရှိသော ဂိရိရှ (ရှီဝ) သည် ဘူတဂဏများဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ဒေဝီ ဥမာနှင့်အတူ မဓုসূဒန နေထိုင်ရာသို့ သွားကာ ထိုမိန်းမရုပ်ကို ကြည့်ရှုလိုက်သည်။
Verse 2
श्रीबादरायणिरुवाच वृषध्वजो निशम्येदं योषिद्रूपेण दानवान् । मोहयित्वा सुरगणान्हरि: सोममपाययत् ॥ १ ॥ वृषमारुह्य गिरिश: सर्वभूतगणैर्वृत: । सह देव्या ययौ द्रष्टुं यत्रास्ते मधुसूदन: ॥ २ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ဆိုသည်—ဟရီသည် မိန်းမရုပ်ကို ခံယူ၍ အဆူရများကို မောဟစေကာ ဒေဝတাগဏကို အမృతကို သောက်စေ하였다။ ဤသတင်းကို ကြားသိပြီးနောက် ဝృషဓွဇ ဂိရိရှ (ရှီဝ) သည် ဘူတဂဏများဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ဒေဝီ ဥမာနှင့်အတူ မဓုসূဒန ရှိရာသို့ ထိုမိန်းမရုပ်ကို မြင်ရန် သွား하였다။
Verse 3
सभाजितो भगवता सादरं सोमया भव: । सूपविष्ट उवाचेदं प्रतिपूज्य स्मयन्हरिम् ॥ ३ ॥
ဘဂဝန်သည် ဘဝ (ရှီဝ) နှင့် ဆိုမယာ (ဥမာ) ကို လေးစားစွာ ကြိုဆို하였다။ သက်တောင့်သက်သာ ထိုင်ပြီးနောက် ရှီဝသည် သင့်တော်သလို ပူဇော်ကာ ဟရီကို ပြုံးလျက် ဤသို့ ပြော하였다။
Verse 4
श्रीमहादेव उवाच देवदेव जगद्वयापिञ्जगदीश जगन्मय । सर्वेषामपि भावानां त्वमात्मा हेतुरीश्वर: ॥ ४ ॥
သီရိမဟာဒေဝက မိန့်တော်မူသည်—ဒေဝတို့၏ ဒေဝတော်၊ အလုံးစုံကို ဖြန့်ကျက်တော်မူသော လောကဣရှ၊ သင်၏ သက္တိကြောင့် သင်သည် စကြဝဠာအဖြစ် ထင်ရှား၏။ အရာအားလုံး၏ အာတ္မာ၊ မူလအကြောင်းနှင့် ပရမေရှ್ವರသည် သင်တော်မူ၏။
Verse 5
आद्यन्तावस्य यन्मध्यमिदमन्यदहं बहि: । यतोऽव्ययस्य नैतानि तत् सत्यं ब्रह्म चिद्भवान् ॥ ५ ॥
ဤစကြဝဠာ၏ အစ-အဆုံး၊ အလယ်၊ ထင်ရှား-မထင်ရှား၊ အဟင်္ကာရနှင့် အလုံးစုံသော ပြန့်ကားမှုတို့သည် သင်ထံမှပင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ သို့သော် သင်သည် မပျက်မယွင်းသော သစ္စာ၊ ချစ်(စိတ်)သဘာဝ ပရဗြဟ္မ ဖြစ်သဖြင့် မွေးဖွားခြင်း၊ သေဆုံးခြင်းတို့က သင်၌ မရှိ။
Verse 6
तवैव चरणाम्भोजं श्रेयस्कामा निराशिष: । विसृज्योभयत: सङ्गं मुनय: समुपासते ॥ ६ ॥
အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုး (śreyas) ကို လိုလားသော အလိုဆန္ဒမဲ့ မုနိတို့သည် လောကီနှင့် သုခလောကီ အဆက်အသွယ်တို့ကို စွန့်၍ သင်၏ ကြာပန်းတော်ခြေကို အမြဲတမ်း ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။
Verse 7
त्वं ब्रह्म पूर्णममृतं विगुणं विशोक- मानन्दमात्रमविकारमनन्यदन्यत् । विश्वस्य हेतुरुदयस्थितिसंयमाना- मात्मेश्वरश्च तदपेक्षतयानपेक्ष: ॥ ७ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်သည် ပြည့်စုံသော ပရဗြဟ္မ—အမရ၊ ဂုဏသုံးပါးကို ကျော်လွန်၍ ဝမ်းနည်းမှုမရှိ၊ အာနန္ဒသဘာဝသာဖြစ်ပြီး မပြောင်းလဲသူ။ စကြဝဠာ၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ တည်တံ့ခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်းတို့၏ မူလအကြောင်းနှင့် သတ္တဝါအားလုံး၏ အတွင်းဣရှဝရ သင်တော်မူ၏။ အားလုံးသည် သင်ကို မူတည်သော်လည်း သင်သည် အမြဲလွတ်လပ်တော်မူ၏။
Verse 8
एकस्त्वमेव सदसद्द्वयमद्वयं च स्वर्णं कृताकृतमिवेह न वस्तुभेद: । अज्ञानतस्त्वयि जनैर्विहितो विकल्पो यस्माद् गुणव्यतिकरो निरुपाधिकस्य ॥ ८ ॥
အရှင်ဘုရား၊ အကြောင်းနှင့် အကျိုး၊ စတ်နှင့် အစတ်ဟူ၍ နှစ်မျိုးထင်ရသော်လည်း သင်သည် တစ်ပါးတည်း အဒွယဖြစ်သည်။ အလှဆင်ပစ္စည်းရှိ ရွှေနှင့် သတ္တုတွင်းရှိ ရွှေ မကွာသကဲ့သို့ပင်။ အဝိဒ္ယာကြောင့် လူတို့သည် သင်၌ နှစ်ခွဲကွာခြားမှုကို စိတ်ကူးကြသည်။ သင်သည် အခြေအနေမကပ်သော သန့်ရှင်းသူ ဖြစ်ပြီး စကြဝဠာသည် သင်၏ အလွန်လောကီမဟုတ်သော ဂုဏ်တော်များ၏ အကျိုးဖြစ်သည်။
Verse 9
त्वां ब्रह्म केचिदवयन्त्युत धर्ममेकेएके परं सदसतो: पुरुषं परेशम् । अन्येऽवयन्ति नवशक्तियुतं परं त्वांकेचिन्महापुरुषमव्ययमात्मतन्त्रम् ॥ ९ ॥
အရှင်ဘုရား၊ ဝေဒန္တဝါဒီအချို့က သင့်ကို နိရ္ဂုဏ ဘြဟ္မန်ဟု မြင်ကြသည်။ မီမာံသကတို့က သင့်ကို ဓမ္မ၏ရုပ်သဘောဟု ဆိုကြသည်။ စာင်ချယာတို့က သင့်ကို ပရကృతిနှင့် ပုရုෂကို ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံး ပုရုෂ၊ ဒေဝတাদেরတောင် အုပ်စိုးသူဟု သိကြသည်။ ပဉ္စရာတြာ ဘက္တများက သင့်ကို ကိုးပါးသော သက္တိများနှင့် ယုက်သော ပရမေရှဝရဟု ပူဇော်ကြပြီး၊ ပတဉ္ဇလိ ယောဂီများက သင့်ကို လွတ်လပ်အာဏာရှိသော၊ အဗျယ၊ တန်းတူမရှိသော အမြင့်ဆုံး ဘဂဝန်ဟု ခံယူကြသည်။
Verse 10
नाहं परायुर्ऋषयो न मरीचिमुख्याजानन्ति यद्विरचितं खलु सत्त्वसर्गा: । यन्मायया मुषितचेतस ईश दैत्य-मर्त्यादय: किमुत शश्वदभद्रवृत्ता: ॥ १० ॥
အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ် အင်ဒြာတောင်မှ၊ ဘြဟ္မာနှင့် မရီချိတို့ကဲ့သို့ ရှင်ရသီကြီးများ—စတ္တဝဂုဏ်မှ ပေါ်ပေါက်လာသူများဖြစ်သော်လည်း—သင်ဖန်ဆင်းထားသော ဤစကြဝဠာ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို မသိနိုင်ကြပါ။ သင်၏ မာယာက ကျွန်ုပ်တို့၏ စိတ်ကိုပင် မောဟစေသည်; ထို့ကြောင့် ရဇ‑တမိုဂုဏ်တွင် နေထိုင်သော ဒೈత్య၊ လူသား စသည်တို့ကဲ့သို့ အမြဲအမင်္ဂလာအကျင့်ရှိသူများက သင့်ကို မည်သို့ သိနိုင်မည်နည်း။
Verse 11
स त्वं समीहितमद: स्थितिजन्मनाशंभूतेहितं च जगतो भवबन्धमोक्षौ । वायुर्यथा विशति खं च चराचराख्यंसर्वं तदात्मकतयावगमोऽवरुन्त्से ॥ ११ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်သည် ဉာဏ်တရား၏ အမြင့်ဆုံးရုပ်သဘောဖြစ်ပြီး ဤစကြဝဠာ၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်း၊ တည်တံ့ခြင်း၊ ပျက်ကွယ်ခြင်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဇီဝများ၏ ကြိုးပမ်းမှုအားလုံးကိုလည်းကောင်း သိမြင်တော်မူသည်—ထိုကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် သူတို့သည် သံသရာချည်နှောင်မှုတွင် ပိတ်မိသော်လည်းကောင်း မောက္ခသို့ လွတ်မြောက်သော်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။ လေသည် အာကာသကျယ်ထဲသို့လည်း ဝင်၍ လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများထဲသို့လည်း ဝင်သကဲ့သို့ သင်သည် အရာအားလုံးတွင် နေရာတိုင်းရှိ၍ ထို့ကြောင့် အားလုံးကို သိတော်မူသည်။
Verse 12
अवतारा मया दृष्टा रममाणस्य ते गुणै: । सोऽहं तद्द्रष्टुमिच्छामि यत् ते योषिद्वपुर्धृतम् ॥ १२ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်၏ အလွန်မြတ်သော ဂုဏ်တရားများတွင် ပျော်မြူးလျက် သင်ပြသခဲ့သော အဝတာရများကို ကျွန်ုပ် မြင်ဖူးပါသည်။ ယခု သင်သည် မိန်းမရုပ်ကို ဆောင်ထားသဖြင့် ထိုရုပ်သဏ္ဌာန်ကိုလည်း ကျွန်ုပ် မြင်လိုပါသည်။
Verse 13
येन सम्मोहिता दैत्या: पायिताश्चामृतं सुरा: । तद् दिदृक्षव आयाता: परं कौतूहलं हि न: ॥ १३ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သင်သည် ဒೈత్యများကို အပြည့်အဝ မောဟစေပြီး ဒေဝများကို အမృతကို သောက်ခွင့်ပေးခဲ့သော ထိုရုပ်သဏ္ဌာန်ကို မြင်လိုသဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ ဤနေရာသို့ လာရောက်ကြပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့တွင် အလွန်ကြီးမားသော စိတ်ဝင်စားမှုရှိပြီး၊ ကျွန်ုပ်သည် ထိုရုပ်ကို မြင်လိုစိတ် အလွန်ပြင်းပြပါသည်။
Verse 14
श्रीशुक उवाच एवमभ्यर्थितो विष्णुर्भगवान् शूलपाणिना । प्रहस्य भावगम्भीरं गिरिशं प्रत्यभाषत ॥ १४ ॥
ရှရီရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ပြောသည်—သုံးခွဆူးကိုင်သော ဂိရီရှ သီဝက ဤသို့ တောင်းပန်သဖြင့် ဘဂဝန် ဝိෂ္ဏုသည် ဂంభီရသဘောဖြင့် ပြုံး၍ သီဝအား ပြန်လည် မိန့်တော်မူ၏။
Verse 15
श्रीभगवानुवाच कौतूहलाय दैत्यानां योषिद्वेषो मया धृत: । पश्यता सुरकार्याणि गते पीयूषभाजने ॥ १५ ॥
ဘဂဝန် မိန့်တော်မူသည်—အဆုရာတို့က အမృతအိုးကို လုယူသွားသောအခါ၊ ဒေဝတို့၏ အကျိုးအတွက် သူတို့ကို မိုဟ်စေ၍ လှည့်စားရန် ကျွန်ုပ်သည် လှပသော မိန်းမရုပ်ကို ခံယူခဲ့သည်။
Verse 16
तत्तेऽहं दर्शयिष्यामि दिदृक्षो: सुरसत्तम । कामिनां बहु मन्तव्यं सङ्कल्पप्रभवोदयम् ॥ १६ ॥
ဟေ ဒေဝတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ—သင်မြင်လိုသောကြောင့် ကာမစွဲလမ်းသူတို့ အလွန်နှစ်သက်သော ကျွန်ုပ်၏ ထိုရုပ်ကို သင်ရှေ့တွင် ပြသမည်; ကာမ၏ ထွန်းကားမှုသည် စိတ်ကူးစံကိန်းမှ ပေါ်ပေါက်သည်။
Verse 17
श्रीशुक उवाच इति ब्रुवाणो भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत । सर्वतश्चारयंश्चक्षुर्भव आस्ते सहोमया ॥ १७ ॥
ရှရီရှုကဒေဝ ဆက်လက်ပြောသည်—ဤသို့ မိန့်ပြီးနောက် ဘဂဝန် ဝိෂ္ဏုသည် ထိုနေရာ၌ပင် ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ထို့နောက် ဥမာနှင့်အတူ သီဝသည် မျက်လုံးများ လှုပ်ရှားကာ အရပ်ရပ်တွင် သူ့ကို ရှာဖွေကြည့်နေ၏။
Verse 18
ततो ददर्शोपवने वरस्त्रियंविचित्रपुष्पारुणपल्लवद्रुमे । विक्रीडतीं कन्दुकलीलया लसद्-दुकूलपर्यस्तनितम्बमेखलाम् ॥ १८ ॥
ထို့နောက် အနီးရှိ လှပသော တောဥယျာဉ်တွင်—နီရောင်ပေါက်ရွက်နုများနှင့် ပန်းမျိုးစုံဖြင့် ပြည့်နေသော သစ်ပင်များကြား—သီဝသည် ဘောလုံးကစားနေသော အလွန်လှပသည့် မိန်းမတစ်ဦးကို မြင်၏။ သူမ၏ တောက်ပသော စာရီသည် တင်ပါးပေါ်တွင် လျှောကျနေပြီး ခါးပတ်ကလည်း လှပစွာ တန်ဆာဆင်ထားသည်။
Verse 19
आवर्तनोद्वर्तनकम्पितस्तन-प्रकृष्टहारोरुभरै: पदे पदे । प्रभज्यमानामिव मध्यतश्चलत्-पदप्रवालं नयतीं ततस्तत: ॥ १९ ॥
ဘောလုံးက ကျသွားပြီး ပြန်ခုန်တက်နေသဖြင့် သူမကစားစဉ် ရင်သားနှစ်ဖက် တုန်လှုပ်လာသည်။ ရင်သားအလေးနှင့် ပန်းမော်လီအလေးကြောင့် ခြေလှမ်းတိုင်းမှာ ခါးက မပြတ်မလားဟု ထင်ရသည်။ ပုလဲကျောက်နီလို နီမြန်းသော နူးညံ့သော ခြေဖဝါးများက ဟိုဒီ လှုပ်ရှားနေသည်။
Verse 20
दिक्षु भ्रमत्कन्दुकचापलैर्भृशंप्रोद्विग्नतारायतलोललोचनाम् । स्वकर्णविभ्राजितकुण्डलोल्लसत्-कपोलनीलालकमण्डिताननाम् ॥ २० ॥
ဘောလုံးက အရပ်ရပ်သို့ လှုပ်ရှားလှည့်ပတ်သဖြင့် သူမ၏ ကြီးမားလှပသော မျက်လုံးများက အလွန်အမင်း မငြိမ်မသက် လှုပ်ရှားကြသည်။ နားတွင် တောက်ပသော နားကပ်များက တောက်လက်သော ပါးပြင်ကို အလှဆင်ပြီး မျက်နှာပေါ်သို့ ကျလာသော အနက်နီလောင်ဆံပင်များက ပိုမိုလှပစေသည်။
Verse 21
श्लथद् दुकूलं कबरीं च विच्युतांसन्नह्यतीं वामकरेण वल्गुना । विनिघ्नतीमन्यकरेण कन्दुकंविमोहयन्तीं जगदात्ममायया ॥ २१ ॥
ဘောလုံးကစားနေစဉ် သူမ၏ အဝတ်အစားက လျော့လျားလာပြီး ဆံပင်အုပ်စုလည်း ပြိုကွဲသွားသည်။ သူမသည် လှပသော ဘယ်လက်ဖြင့် ဆံပင်ကို ပြန်ချည်ရန် ကြိုးစားရင်း တစ်ပြိုင်နက် ညာလက်ဖြင့် ဘောလုံးကို ထိုးကန်ကစားနေသည်။ ဤသို့ဖြင့် လောက၏ အတ္တမန်ဖြစ်သော ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ အတွင်းမాయာဖြင့် အားလုံးကို မောဟစေ하였다။
Verse 22
तां वीक्ष्य देव इति कन्दुकलीलयेषद्-व्रीडास्फुटस्मितविसृष्टकटाक्षमुष्ट: । स्त्रीप्रेक्षणप्रतिसमीक्षणविह्वलात्मानात्मानमन्तिक उमां स्वगणांश्च वेद ॥ २२ ॥
သခင် ရှင်ကာရ (ရှီဝ) သည် သူမ၏ ဘောလုံးကစားလီလာကို ကြည့်ရှုနေစဉ်၊ သူမက တခါတရံ ရှက်သွေးဖြင့် အနည်းငယ် ပြုံးကာ မျက်စောင်းထိုးကြည့်သည်။ အပြန်အလှန် ကြည့်ရှုမှုကြောင့် ရှီဝ၏ စိတ်သည် လှုပ်ရှားဝေဝါးကာ မိမိကိုယ်ကိုလည်း၊ အုမာဒေဝီကိုလည်း၊ အနီးရှိ ဂဏများကိုလည်း မေ့လျော့သွားသည်။
Verse 23
तस्या: कराग्रात् स तु कन्दुको यदागतो विदूरं तमनुव्रजत्स्त्रिया: । वास: ससूत्रं लघु मारुतोऽहरद्भवस्य देवस्य किलानुपश्यत: ॥ २३ ॥
ဘောလုံးက သူမ၏ လက်ဖျားမှ ခုန်ထွက်၍ အဝေးသို့ ကျသွားသောအခါ၊ ထိုမိန်းမသည် အနောက်လိုက်သွားသည်။ သို့သော် ဒေဝ ဘဝ (ရှီဝ) ကြည့်နေစဉ်ပင် ပေါ့ပါးသော လေတစ်ချက်က သူမ၏ ပါးလွှာသော အဝတ်နှင့် ခါးကြိုးကို ချက်ချင်း လွင့်ယူသွားသည်။
Verse 24
एवं तां रुचिरापाङ्गीं दर्शनीयां मनोरमाम् । दृष्ट्वा तस्यां मनश्चक्रे विषज्जन्त्यां भव: किल ॥ २४ ॥
ဤသို့ဖြင့် သခင်ရှီဝသည် မျက်ဝန်းအလှတင့်တယ်၍ မြင်ရသန့်ရှင်းလှပသော မိန်းမကို မြင်တော်မူ၏။ ထိုမိန်းမလည်း သူ့ကို ကြည့်၏။ သူမက မိမိအပေါ် စိတ်ဝင်စားနေသည်ဟု ထင်၍ ရှီဝ၏စိတ်လည်း သူမအပေါ် အလွန်ဆွဲဆောင်ခံရ၏။
Verse 25
तयापहृतविज्ञानस्तत्कृतस्मरविह्वल: । भवान्या अपि पश्यन्त्या गतह्रीस्तत्पदं ययौ ॥ २५ ॥
ထိုမိန်းမကြောင့် ရှီဝ၏ သတိပညာ များ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး ကာမစိတ်ကြောင့် လှုပ်ရှားဝေဒနာဖြစ်၏။ ဘဝါနီ ကြည့်နေသော်လည်း အရှက်မရှိဘဲ သူမထံသို့ ချဉ်းကပ်သွား၏။
Verse 26
सा तमायान्तमालोक्य विवस्त्रा व्रीडिता भृशम् । निलीयमाना वृक्षेषु हसन्ती नान्वतिष्ठत ॥ २६ ॥
ထိုလှပသောမိန်းမသည် အစကတည်းက အဝတ်မဝတ်ထားခဲ့သည်။ ရှီဝက မိမိထံလာနေသည်ကို မြင်သော် အလွန်အရှက်ရ၍၊ ပြုံးရင်း သစ်ပင်များကြားတွင် ပုန်းကွယ်ကာ တစ်နေရာတည်း မနေခဲ့။
Verse 27
तामन्वगच्छद् भगवान् भव: प्रमुषितेन्द्रिय: । कामस्य च वशं नीत: करेणुमिव यूथप: ॥ २७ ॥
အာရုံများ လှုပ်ရှားသဖြင့် ဘဝ (ရှီဝ) သည် ကာမ၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်ကာ သူမနောက်လိုက်သွား၏။ ကာမတက်သော ဆင်ထီးက ဆင်မနောက်လိုက်သကဲ့သို့။
Verse 28
सोऽनुव्रज्यातिवेगेन गृहीत्वानिच्छतीं स्त्रियम् । केशबन्ध उपानीय बाहुभ्यां परिषस्वजे ॥ २८ ॥
အလွန်မြန်မြန်လိုက်ပြီး ရှီဝသည် မလိုလားသော မိန်းမကို ဆံပင်ချည်မှ ဖမ်းကာ အနီးသို့ ဆွဲခေါ်လာပြီး လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဖက်လှုပ်အုပ်ဖက်၏။
Verse 29
सोपगूढा भगवता करिणा करिणी यथा । इतस्तत: प्रसर्पन्ती विप्रकीर्णशिरोरुहा ॥ २९ ॥ आत्मानं मोचयित्वाङ्ग सुरर्षभभुजान्तरात् । प्राद्रवत्सा पृथुश्रोणी माया देवविनिर्मिता ॥ ३० ॥
အထီးဆင်က အမဆင်ကို ဖက်တွယ်သကဲ့သို့ ဘဂဝန် ရှီဝက သူမကို ပွေ့ဖက်ခဲ့သည်။ ဆံပင်ပြန့်ကျဲနေသော သူမသည် မြွေမကဲ့သို့ ဒီဘက်ဟိုဘက် လှုပ်ရှားလှည့်ကွေ့နေ하였다။
Verse 30
सोपगूढा भगवता करिणा करिणी यथा । इतस्तत: प्रसर्पन्ती विप्रकीर्णशिरोरुहा ॥ २९ ॥ आत्मानं मोचयित्वाङ्ग सुरर्षभभुजान्तरात् । प्राद्रवत्सा पृथुश्रोणी माया देवविनिर्मिता ॥ ३० ॥
အို မင်းကြီး၊ ကျယ်ဝန်းမြင့်မားသော တင်ပါးရှိသည့် သူမသည် အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ ယောဂမာယာဖြစ်သည်။ သူမသည် ရှီဝ၏ ချစ်ခင်ဖက်တွယ်မှုမှ မည်သို့မည်ပုံ လွတ်မြောက်ကာ ပြေးထွက်သွား하였다။
Verse 31
तस्यासौ पदवीं रुद्रो विष्णोरद्भुतकर्मण: । प्रत्यपद्यत कामेन वैरिणेव विनिर्जित: ॥ ३१ ॥
ကာမဆန္ဒဟူသော ရန်သူကြောင့် အနိုင်ယူခံရသကဲ့သို့ ရုဒ္ဒရသည် အံ့ဖွယ်ကောင်းသော ကర్మပြုသူ ဗိဿဏု (မိုဟိနီရုပ်) ၏ လမ်းကြောင်းကို လိုက်လံသွား하였다။
Verse 32
तस्यानुधावतो रेतश्चस्कन्दामोघरेतस: । शुष्मिणो यूथपस्येव वासितामनुधावत: ॥ ३२ ॥
ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်သော အမဆင်ကို မူးယစ်မောသော အထီးဆင်က လိုက်သကဲ့သို့ အင်အားကြီး ရှီဝသည် ထိုလှပသော မိန်းမကို လိုက်၍ အမိုဃ (မပျက်မကွက်) သော သုက်ရည် ထွက်ကျလာ하였다။
Verse 33
यत्र यत्रापतन्मह्यां रेतस्तस्य महात्मन: । तानि रूप्यस्य हेम्नश्च क्षेत्राण्यासन्महीपते ॥ ३३ ॥
အို မင်းကြီး၊ မြေပြင်ပေါ်တွင် မဟာသတ္တဝါ ရှီဝ၏ သုက်ရည် ကျသည့် နေရာတိုင်း၌ နောက်ကာလတွင် ရွှေနှင့် ငွေ သတ္တုတွင်းများ ပေါ်ထွန်းလာ하였다။
Verse 34
सरित्सर:सु शैलेषु वनेषूपवनेषु च । यत्र क्व चासन्नृषयस्तत्र सन्निहितो हर: ॥ ३४ ॥
မောဟိနီကိုလိုက်၍ သီဝဘုရားသည် နေရာအနှံ့သွားလေ၏—မြစ်နှင့်ကန်ကမ်းပါးများ၊ တောင်တန်းအနီး၊ တောအုပ်နှင့်ဥယျာဉ်များတွင်; မဟာရိရှီများနေထိုင်ရာရာတွင် ဟရ (သီဝ) သည် နီးကပ်စွာရှိနေ하였다။
Verse 35
स्कन्ने रेतसि सोऽपश्यदात्मानं देवमायया । जडीकृतं नृपश्रेष्ठ सन्न्यवर्तत कश्मलात् ॥ ३५ ॥
အို မဟာရာဇာ ပရိက္ခိတ်၊ သီဝဘုရား၏ သုတ်ရည် အပြည့်အဝ စွန့်ထုတ်ပြီးနောက်၊ အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင်၏ ဒေဝမာယာကြောင့် မိမိကိုယ်တိုင် လှည့်ဖြားခံရကြောင်း မြင်သိလာသည်။ ထို့ကြောင့် မောဟကလုရှမှ ပြန်လှည့်ကာ နောက်ထပ် မာယာကို မလိုက်တော့하였다။
Verse 36
अथावगतमाहात्म्य आत्मनो जगदात्मन: । अपरिज्ञेयवीर्यस्य न मेने तदुहाद्भुतम् ॥ ३६ ॥
ထို့နောက် သီဝဘုရားသည် မိမိ၏အနေအထားနှင့် လောကအာတ್ಮာဖြစ်သော အကန့်အသတ်မဲ့ အာနုဘော်ရှိသည့် အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင်၏ မဟာတန်ခိုးကို နားလည်သိမြင်하였다။ ထိုသဘောပေါက်မှုကြောင့် ဝိෂ္ဏုဘုရားက မိမိအပေါ် ပြုလုပ်သည့် အံ့ဩဖွယ် လီလာကို လုံးဝ မအံ့သြတော့하였다။
Verse 37
तमविक्लवमव्रीडमालक्ष्य मधुसूदन: । उवाच परमप्रीतो बिभ्रत्स्वां पौरुषीं तनुम् ॥ ३७ ॥
သီဝဘုရားသည် စိတ်မလှုပ်ရှားဘဲ အရှက်မရှိသကဲ့သို့ ရှိနေသည်ကို မြင်၍ မဓုဆူဒန (ဝိෂ္ဏု) သည် အလွန်ပျော်ရွှင်하였다။ ထို့နောက် မိမိ၏ မူလပုရుషရূপကို ပြန်လည်ခံယူကာ ဤသို့ မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 38
श्रीभगवानुवाच दिष्टया त्वं विबुधश्रेष्ठ स्वां निष्ठामात्मना स्थित: । यन्मे स्त्रीरूपया स्वैरं मोहितोऽप्यङ्ग मायया ॥ ३८ ॥
အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင် မိန့်တော်မူသည်—အို ဒေဝတို့တွင် အမြတ်ဆုံးသူ၊ ငါ၏ မိန်းမရূপဖြင့် ပေါ်လွင်သော လွတ်လပ်မယာကြောင့် မောဟိတဖြစ်ခဲ့သော်လည်း သင်သည် ကိုယ်တိုင်၏ အာတ్మဗလဖြင့် မိမိနိဋ္ဌာ၌ တည်မြဲနေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သင်၌ အလုံးစုံ မင်္ဂလာ ဖြစ်ပါစေ။
Verse 39
को नु मेऽतितरेन्मायां विषक्तस्त्वदृते पुमान् । तांस्तान्विसृजतीं भावान्दुस्तरामकृतात्मभि: ॥ ३९ ॥
အို သမ္ဘုဘုရားရှင်၊ ဤရုပ်ဝတ္ထုလောက၌ သင်မရှိဘဲ ငါ၏ မာယာကို မည်သူ ကျော်လွှားနိုင်မည်နည်း။ လူတို့သည် အာရုံခံစားမှုအပျော်အပါး၌ ကပ်လျက်နေ၍ ထိုသက်ရောက်မှုကြောင့် အနိုင်ယူခံရသည်။ သဘာဝရုပ်ဝတ္ထု၏ အာဏာသည် မိမိကို မထိန်းနိုင်သူတို့အတွက် အလွန်ခက်ခဲသည်။
Verse 40
सेयं गुणमयी माया न त्वामभिभविष्यति । मया समेता कालेन कालरूपेण भागश: ॥ ४० ॥
သုံးဂုဏ်ပါသော ဤမာယာသည် ဖန်ဆင်းမှု၌ ငါနှင့်အတူ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ပြီး အချိန်(ကာလ)အဖြစ် အပိုင်းပိုင်း ထင်ရှားသော်လည်း၊ ယခုမှစ၍ သင်ကို ထပ်မံ မ भ्रमစေနိုင်တော့။
Verse 41
श्रीशुक उवाच एवं भगवता राजन् श्रीवत्साङ्केन सत्कृत: । आमन्त्र्य तं परिक्रम्य सगण: स्वालयं ययौ ॥ ४१ ॥
ရှုကဒೇವ ဂိုಸ್ವာမီက မိန့်ကြားသည်—အို မင်းကြီး၊ ရင်ဘတ်၌ သ்ரீဝတ္ဆ အမှတ်တံဆိပ်ရှိသော ဘဂဝန်က ဤသို့ ချီးမွမ်းကာ ဂုဏ်ပြုသဖြင့်၊ သီဝဘုရားသည် သူ့ကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ကာ၊ ခွင့်တောင်းပြီးနောက် မိမိ၏ နေရာ ကိုင်လာသသို့ မိမိ၏ ဂဏများနှင့်အတူ ပြန်သွားလေ၏။
Verse 42
आत्मांशभूतां तां मायां भवानीं भगवान्भव: । सम्मतामृषिमुख्यानां प्रीत्याचष्टाथ भारत ॥ ४२ ॥
အို ဘာရတ မျိုးဆက်၊ ထိုအခါ ပျော်ရွှင်လန်းဆန်းသော ဘဝ (သီဝ) ဘုရားသည်၊ ဗိဿနု၏ သက္တိဖြစ်သော မာယာဟု မဟာရိရှီတို့က လက်ခံထားသည့် မိမိဇနီး ဘဝာနီကို ချစ်ခင်စွာ ပြောကြားလေ၏။
Verse 43
अयि व्यपश्यस्त्वमजस्य मायांपरस्य पुंस: परदेवताया: । अहं कलानामृषभोऽपि मुह्येययावशोऽन्ये किमुतास्वतन्त्रा: ॥ ४३ ॥
သီဝဘုရား မိန့်တော်မူသည်—အို ဒေဝီ၊ သင်သည် ယခု အမွေးမရှိသော အမြင့်ဆုံး ပုရုရှ၊ အားလုံး၏ အရှင်၊ ဒေဝတားတို့၏ ဒေဝတားဖြစ်သော သူ၏ မာယာကို မြင်တွေ့ပြီးပြီ။ ငါသည် သူ၏ အဓိက ကလာတစ်ပါးဖြစ်သော်လည်း ထိုစွမ်းအားအောက်၌ မောဟဖြစ်ခဲ့သည်; ထို့ကြောင့် မာယာပေါ် အပြည့်အဝ မူတည်နေသူ အခြားသူတို့ကို မည်သို့ ဆိုရမည်နည်း။
Verse 44
यं मामपृच्छस्त्वमुपेत्य योगात्समासहस्रान्त उपारतं वै । स एष साक्षात् पुरुष: पुराणोन यत्र कालो विशते न वेद: ॥ ४४ ॥
ကျွန်ုပ်သည် ယောဂသမာဓိဖြင့် တစ်ထောင်နှစ်ပတ်လုံး တပသ်ကို ပြီးစီးသောအခါ သင်သည် အနီးသို့လာ၍ ကျွန်ုပ်သည် မည်သူကို သာဓကထား၍ သမားဓိပြုနေသနည်းဟု မေးခဲ့သည်။ ယခု ဤသူသည် ကာလမဝင်ရောက်နိုင်သော၊ ဝေဒများကလည်း အပြည့်အဝ မသိနိုင်သော ပုရာဏပုရုရှ အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်တော် ဖြစ်သည်။
Verse 45
श्रीशुक उवाच इति तेऽभिहितस्तात विक्रम: शार्ङ्गधन्वन: । सिन्धोर्निर्मथने येन धृत: पृष्ठे महाचल: ॥ ४५ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ပြောသည်—အို မင်းကြီး၊ ရေနို့သမုဒ္ဒရာကို မွှေရာတွင် မဟာတောင်ကို မိမိကျောပေါ်တွင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူသည် ‘ရှာရင်္ဂဓန်ဝါ’ ဟု ခေါ်သော အမြင့်ဆုံး ဘဂဝန်တော်တည်း။ သူ၏ အာနုဘော်ကို ငါသည် သင်အား ရှင်းပြပြီးပြီ။
Verse 46
एतन्मुहु: कीर्तयतोऽनुशृण्वतो न रिष्यते जातु समुद्यम: क्वचित् । यदुत्तमश्लोकगुणानुवर्णनं समस्तसंसारपरिश्रमापहम् ॥ ४६ ॥
ဤဇာတ်ကြောင်းကို မကြာခဏ နားထောင်သူ သို့မဟုတ် ချီးမွမ်းပြောဆိုသူ၏ ကြိုးပမ်းမှုသည် မည်သည့်အခါမျှ အလဟသ မဖြစ်။ အကြောင်းမှာ အုတ်တမရှ္လိုက ဘဂဝန်တော်၏ ဂုဏ်တော်များကို သီဆိုချီးမွမ်းခြင်းသည် သံသရာလောက၏ ဒုက္ခပင်ပန်းမှုအားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးသော လမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
Verse 47
असदविषयमङ्घ्रिं भावगम्यं प्रपन्ना- नमृतममरवर्यानाशयत् सिन्धुमथ्यम् । कपटयुवतिवेषो मोहयन्य: सुरारीं- स्तमहमुपसृतानां कामपूरं नतोऽस्मि ॥ ४७ ॥
အရွယ်ရောက်သော မိန်းမငယ်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ယူ၍ အဆုရများကို မောဟစေကာ၊ ရေနို့သမုဒ္ဒရာမွှေခြင်းမှ ထွက်ပေါ်လာသော အမృతကို မိမိ၏ ဘက္တများဖြစ်သော ဒေဝများထံ ဖြန့်ဝေတော်မူသော အမြင့်ဆုံး ဘဂဝန်တော်အား ကျွန်ုပ် ဦးညွှတ်နမස්ကာရ ပြုပါသည်။ သံသရာမဟုတ်သော အရာများကို ကျော်လွန်သည့် ခြေတော်ကိုင်ရာ၊ ဘာဝ-ဘက္တိဖြင့်သာ ရောက်နိုင်ပြီး၊ ရှరణလာသူတို့၏ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းတော်မူသော အရှင်တော်တည်း။
Śiva’s request is framed as wonder and theological inquiry: Mohinī is not ordinary beauty but Viṣṇu’s yoga-māyā that accomplished an impossible task—bewildering the asuras and securing amṛta for the devas. Śiva’s desire to witness it highlights that even the greatest devas seek direct darśana of the Lord’s līlā-śakti, and it sets up a teaching moment about māyā’s supremacy under Bhagavān.
The chapter’s point is not Śiva’s “weakness” but Viṣṇu’s limitless potency. Māyā here is explicitly the Lord’s own yoga-māyā; it can overwhelm even elevated beings when the Lord chooses to demonstrate His sovereignty. Śiva’s restoration of composure and his lack of shame underscore his greatness, while the incident establishes that no one surpasses the Lord’s illusory energy without His grace.
Śiva identifies Viṣṇu as Parameśvara beyond material change, the source of manifestation and dissolution, and the inner knower present like air within all beings. He also integrates multiple darśanas—showing how various schools partially apprehend the Supreme—while affirming Bhagavān as the complete reality. This culminates in rejecting a simplistic ‘Brahman true, world false’ reading by asserting the world’s dependence as an effect of the Lord’s real qualities.
Within Purāṇic symbolism, the detail functions as a cosmological etiological note (explaining origins of substances) and as a theological marker: even what is involuntarily emitted by a mahādeva is potent and consequential. It also emphasizes the extraordinary intensity of the Lord’s māyā-display, while keeping the narrative’s focus on Viṣṇu’s supremacy and Śiva’s eventual self-mastery.
The chapter uses sensual description to demonstrate the binding force of kāma under māyā, even for the exalted, thereby warning conditioned beings against complacency. Its resolution is explicitly devotional: recognition of the Lord’s śakti, humility before māyā, and the prescription of śravaṇa-kīrtana as the means to destroy suffering and re-center the mind on Bhagavān rather than sense objects.