
Manvantara Enumerations Begin: Svāyambhuva’s Austerity, Yajñapati’s Protection, and the Avatāras up to Hari (Gajendra Prelude)
စွဝာယမ္ဘုဝ မနု မင်းဆက်ကို ကြားပြီးနောက် ပရိက္ခစ်သည် အခြားမနုများနှင့် မနွန္တရ-အဝတာရများကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ မေးမြန်းသည်။ သုကဒေဝက ယခုကလ္ပတွင် မနု ၆ ပါး ရှိပြီး စွဝာယမ္ဘုဝသည် ပထမမနုဟု ဆိုသည်။ မနု၏ သမီးများမှတစ်ဆင့် ဘုရားသခင် ပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး ကပိလ (ယခင်က ပြောပြီး) နှင့် ယဇ္ဉပတိ/ယဇ္ဉမူရတိ ကို ယခုစတင် မိတ်ဆက်သည်။ စွဝာယမ္ဘုဝသည် ရာဇသုခကို စွန့်၍ တပသျာပြင်းထန်စွာ ကျင့်ကာ အုပနိသဒ်ဆန်သော ချီးမွမ်းခြင်းဖြင့် ပရမာတ္မာကို အလုံးစုံတွင် ပျံ့နှံ့သော သက်သေ၊ ဒွိဝါဒကို ကျော်လွန်သူ၊ ကမ္ဘာ့ကိုယ်တော်နှင့် ကမ္မဘంధမရှိသော လုပ်ဆောင်မှု၏ မော်ဒယ်ဟု ရှင်းပြပြီး လူသားတို့အား ဘုရား၏ ဓမ္မကို လိုက်နာရန် တိုက်တွန်းသည်။ သမားတော် မနုကို အဆုရာများ စားသောက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း ယဇ္ဉပတိသည် ယာမများနှင့် ဒေဝတားများနှင့်အတူ ရောက်လာကာ ရန်သူများကို ဖျက်ဆီးပြီး အိန္ဒြာရာထူးကို ထမ်းဆောင်သည်။ ထို့နောက် သုကဒေဝက နောက်မနွန္တရများ—စွဝာရောစိသ (ဝိဘု အဝတာရ), ဥတ္တမ (စတျယစေန အဝတာရ), တာမသ—ကို စာရင်းပြုကာ နောက်ဆုံး ဟရီက ဂဇေန္ဒြာကို ကယ်တင်သည့် အကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ပရိက္ခစ်၏ ကယ်တင်ခြင်းကို ကြားလိုစိတ်က နောက်အခန်းတွင် ဂဇေန္ဒြာ-မောက္ခကို အသေးစိတ် ဆက်လက်ပြောရန် ချိတ်ဆက်ပေးသည်။
Verse 1
श्रीराजोवाच स्वायम्भुवस्येह गुरो वंशोऽयं विस्तराच्छ्रुत: । यत्र विश्वसृजां सर्गो मनूनन्यान्वदस्व न: ॥ १ ॥
ဘုရင် ပရိက္ခစ် က ပြောသည်—အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်၏ ဓမ္မဂုရုတော်၊ ဆွာယံဘုဝ မနု၏ မျိုးဆက်ကို အပြည့်အဝ ကြားနာပြီးပါပြီ။ သို့သော် အခြား မနုများလည်း ရှိသဖြင့် သူတို့၏ မျိုးဆက်များကို ကျေးဇူးပြု၍ ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းပြပါ။
Verse 2
मन्वन्तरे हरेर्जन्म कर्माणि च महीयस: । गृणन्ति कवयो ब्रह्मंस्तानि नो वद शृण्वताम् ॥ २ ॥
ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏာတော်၊ မနွန္တရ အမျိုးမျိုးတွင် ဟရိဘုရား၏ အဝတားနှင့် မဟာဂုဏ်တော်ပြုလုပ်ချက်များကို ပညာရှင်များက ချီးမွမ်းဖော်ပြကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကြားနာလိုစိတ် အလွန်ပြင်းပြပါသည်; ကျေးဇူးပြု၍ ပြောကြားပါ။
Verse 3
यद्यस्मिन्नन्तरे ब्रह्मन्भगवान्विश्वभावन: । कृतवान्कुरुते कर्ता ह्यतीतेऽनागतेऽद्य वा ॥ ३ ॥
ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏာတော်၊ စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်း၍ ထိန်းသိမ်းပေးသော ဘဂဝန်သည် အတိတ် မနွန္တရများတွင် ပြုခဲ့သမျှ၊ ယခု ပြုနေသမျှ၊ အနာဂတ် မနွန္တရများတွင် ပြုမည့်သမျှ လီလာကမ္မများကို ကျေးဇူးပြု၍ ကျွန်ုပ်တို့အား ရှင်းပြပါ။
Verse 4
श्रीऋषिरुवाच मनवोऽस्मिन्व्यतीता: षट् कल्पे स्वायम्भुवादय: । आद्यस्ते कथितो यत्र देवादीनां च सम्भव: ॥ ४ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်ကြားသည်—ဤကလ္ပ၌ စွဝိုင်မ်ဘုဝ စသည့် မနု ခြောက်ပါး ကုန်လွန်ပြီးပြီ။ ထိုနေရာ၌ ပထမမနု စွဝိုင်မ်ဘုဝနှင့် ဒေဝတားတို့၏ ပေါ်ပေါက်မှုကို ငါဖော်ပြခဲ့သည်။
Verse 5
आकूत्यां देवहूत्यां च दुहित्रोस्तस्य वै मनो: । धर्मज्ञानोपदेशार्थं भगवान्पुत्रतां गत: ॥ ५ ॥
စွဝိုင်မ်ဘုဝ မနုတွင် အာကူတီ နှင့် ဒေဝဟူတီ ဟူသော သမီးနှစ်ဦးရှိသည်။ ဓမ္မနှင့် ဉာဏ်ကို သင်ကြားရန် ဘဂဝန်သည် သူတို့၏ သားအိမ်မှ ယဇ္ဉမూర్తိ နှင့် ကပိလ အဖြစ် သားတော်များအနေဖြင့် ပေါ်ထွန်းတော်မူ하였다။
Verse 6
कृतं पुरा भगवत: कपिलस्यानुवर्णितम् । आख्यास्ये भगवान्यज्ञो यच्चकार कुरूद्वह ॥ ६ ॥
ကူရုတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူရေ၊ ဒေဝဟူတီ၏ သား ကပိလ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ငါ ယခင်က ဖော်ပြပြီးပြီ။ ယခု အာကူတီ၏ သား ယဇ္ဉပတိ (ယဇ္ဉ) ၏ ကုသိုလ်ကမ္မများကို ငါ ပြောမည်။
Verse 7
विरक्त: कामभोगेषु शतरूपापति: प्रभु: । विसृज्य राज्यं तपसे सभार्यो वनमाविशत् ॥ ७ ॥
ရှတရူပါ၏ ခင်ပွန်း စွဝိုင်မ်ဘုဝ မနုသည် ကာမဘောဂများ၌ မကပ်လျက်ရှိ하였다။ ထို့ကြောင့် သူသည် နိုင်ငံတော်ကို စွန့်၍ ဇနီးနှင့်အတူ တပသ္စာအတွက် တောသို့ ဝင်ရောက်하였다။
Verse 8
सुनन्दायां वर्षशतं पदैकेन भुवं स्पृशन् । तप्यमानस्तपो घोरमिदमन्वाह भारत ॥ ८ ॥
ဘာရတ မျိုးနွယ်ရေ၊ စွဝိုင်မ်ဘုဝ မနုသည် တောသို့ ဝင်ပြီးနောက် စုနန္ဒာ မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ခြေတစ်ဖက်တည်းဖြင့် မြေကိုထိကာ ရာနှစ်တိုင်တိုင် ပြင်းထန်သော တပသ္စာကို ကျင့်하였다။ ထိုတပသ္စာအတွင်း သူသည် ဤသို့ ပြော하였다။
Verse 9
मनुरुवाच येन चेतयते विश्वं विश्वं चेतयते न यम् । यो जागर्ति शयानेऽस्मिन्नायं तं वेद वेद स: ॥ ९ ॥
မနုက ပြောသည်—ဤလောကကို အသိဉာဏ်နှင့် လှုပ်ရှားမှုရှိစေသူမှာ အမြင့်ဆုံးသော သက်ရှိတော်ဖြစ်ပြီး၊ လောကက သူ့ကို မဖန်ဆင်းနိုင်။ အရာအားလုံး တိတ်ဆိတ်၍ အိပ်စက်နေချိန်တွင် သူသည် သက်သေတော်အဖြစ် နိုးနေသည်။ ဇီဝသည် သူ့ကို မသိသော်လည်း သူသည် အရာအားလုံးကို သိသည်။
Verse 10
आत्मावास्यमिदं विश्वं यत् किञ्चिज्जगत्यां जगत् । तेन त्यक्तेन भुञ्जीथा मा गृध: कस्यस्विद्धनम् ॥ १० ॥
ဤလောက၌ လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ အားလုံးကို ပရမာတ္မာက လွှမ်းခြုံထားသည်။ ထို့ကြောင့် စွန့်လွှတ်သဘောဖြင့် ကိုယ့်အတွက် ခွဲဝေပေးထားသည့် အပိုင်းကိုသာ ခံစားယူပါ; သူတစ်ပါး၏ ဥစ္စာကို မလိုချင်ပါနှင့်။
Verse 11
यं पश्यति न पश्यन्तं चक्षुर्यस्य न रिष्यति । तं भूतनिलयं देवं सुपर्णमुपधावत ॥ ११ ॥
အမြင့်ဆုံးသော ဘုရားသခင်သည် လောက၏ လုပ်ရပ်များကို အမြဲကြည့်ရှုသော်လည်း မည်သူမျှ သူ့ကို မမြင်နိုင်။ ထို့ကြောင့် ‘သူ မမြင်ဘူး’ ဟု မထင်ပါနှင့်; သူ၏ မြင်နိုင်စွမ်းသည် မည်သည့်အခါမျှ မလျော့နည်း။ ထို့ကြောင့် ဇီဝနှင့် မိတ်ဆွေကဲ့သို့ အတူနေသော ပရမာတ္မာကို ပူဇော်ပါ။
Verse 12
न यस्याद्यन्तौ मध्यं च स्व: परो नान्तरं बहि: । विश्वस्यामूनि यद् यस्माद् विश्वं च तदृतं महत् ॥ १२ ॥
အမြင့်ဆုံးသော ဘုရားသခင်တွင် အစမရှိ၊ အဆုံးမရှိ၊ အလယ်လည်းမရှိ။ သူသည် တစ်ဦးတစ်ယောက် သို့မဟုတ် တစ်နိုင်ငံတစ်မျိုး၏ ပိုင်ဆိုင်မှုမဟုတ်၊ အတွင်း-အပြင် ဟူသော ခွဲခြားမှုလည်းမရှိ။ လောက၌ တွေ့ရသော အစ-အဆုံး၊ ငါ့-သူ့ စသည့် ဒွိသဘောများသည် သူ၌ မရှိ။ သူထံမှ ပေါ်ထွန်းလာသော စကြဝဠာသည်လည်း သူ၏ အင်္ဂါရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် အမြင့်ဆုံးသော သစ္စာတရား၊ ပြည့်စုံသော မဟာတန်ခိုးရှင်ဖြစ်သည်။
Verse 13
स विश्वकाय: पुरुहूत ईश: सत्य: स्वयंज्योतिरज: पुराण: । धत्तेऽस्य जन्माद्यजयात्मशक्त्या तां विद्ययोदस्य निरीह आस्ते ॥ १३ ॥
သူသည် အရှင်ဧကရာဇ်၊ အမည်ပေါင်းများစွာဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခံရသူ၊ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအဖြစ် ထမ်းဆောင်ထားသူဖြစ်သည်။ သူသည် သစ္စာတရား၊ ကိုယ်တိုင်တောက်ပသူ၊ မမွေးဖွားသူ၊ ရှေးဦးဘုရားဖြစ်သည်။ မအနိုင်ယူနိုင်သော အာတ္မာ-శక్తi ဖြင့် ပြင်ပစွမ်းအင်မှတစ်ဆင့် စကြဝဠာ၏ ဖြစ်ပေါ်-တည်တံ့-ပျက်ကွယ်မှုကို ထင်ရှားစေသော်လည်း၊ ဗိဒ္ယာဖြင့် မာယာကို ဖယ်ရှားကာ မိမိ၏ ဝိညာဉ်ရေးစွမ်းအင်၌ မထိခိုက်ဘဲ နေတော်မူသည်။
Verse 14
अथाग्रे ऋषय: कर्माणीहन्तेऽकर्महेतवे । ईहमानो हि पुरुष: प्रायोऽनीहां प्रपद्यते ॥ १४ ॥
ထို့ကြောင့် မဟာရိရှီတို့သည် လူတို့ကို အရင်ဆုံး သာස්တရအညွှန်းအတိုင်း အကျိုးရလဒ်ရှိသော ကမ္မများတွင် ပါဝင်စေကြပြီး၊ နောက်တဖြည်းဖြည်း အကျိုးမကပ်သော နိရှ္ကာမ ကမ္မအဆင့်သို့ ရောက်စေသည်။ သာස්တရအတိုင်း မစတင်လျှင် မောက္ခ သို့မဟုတ် တုံ့ပြန်မှုမရှိသော ကမ္မအဆင့်သို့ မရောက်နိုင်။
Verse 15
ईहते भगवानीशो न हि तत्र विसज्जते । आत्मलाभेन पूर्णार्थो नावसीदन्ति येऽनु तम् ॥ १५ ॥
ဘဂဝန် အီရှဝရသည် ကိုယ်တိုင်၏ အတ္တလဘဖြင့် ပြည့်စုံသော်လည်း ဤလောကကို ဖန်ဆင်း၊ ထိန်းသိမ်း၊ ဖျက်ဆီးသော လီလာကို ဆောင်ရွက်သည်။ သို့ရာတွင် မည်သည့်အခါမျှ မကပ်ငြိမိ။ ထို့ကြောင့် သူ၏ ခြေရာကို လိုက်သော ဘက္တတို့လည်း မကပ်ငြိမိကြ။
Verse 16
तमीहमानं निरहङ्कृतं बुधं निराशिषं पूर्णमनन्यचोदितम् । नृञ् शिक्षयन्तं निजवर्त्मसंस्थितं प्रभुं प्रपद्येऽखिलधर्मभावनम् ॥ १६ ॥
ကျွန်ုပ်သည် ထိုအရှင်ကို အားကိုးရှာဖွေ၏—လူသားကဲ့သို့ ကမ္မကို ဆောင်ရွက်သော်လည်း အဟင်္ကာရမရှိ၊ ပညာရှိ၊ အကျိုးကို မမျှော်လင့်၊ ပြည့်စုံ၍ အခြားသူ၏ လှုံ့ဆော်မှုမလိုသော လွတ်လပ်သူ။ လူသားလောက၏ အမြင့်ဆုံး ဆရာအဖြစ် မိမိ၏ လုပ်ဆောင်ပုံလမ်းကို သင်ကြားကာ သာသနာဓမ္မ၏ အမှန်လမ်းကို တည်ထောင်သည်; အားလုံးက သူ့ကို လိုက်နာကြပါစေ။
Verse 17
श्रीशुक उवाच इति मन्त्रोपनिषदं व्याहरन्तं समाहितम् । दृष्ट्वासुरा यातुधाना जग्धुमभ्यद्रवन् क्षुधा ॥ १७ ॥
ရှရီရှုကဒေဝက ပြောသည်—ဤသို့ စွာယမ္ဘူဝ မနုသည် သမာဓိ၌ တည်ငြိမ်ကာ ဥပနိရှဒ်ဟု ခေါ်သော ဝေဒမန်တရများကို ရွတ်ဆိုနေသည်။ ထိုသူကို မြင်သော အလွန်ဆာလောင်သည့် ရာක්ෂသနှင့် အဆုရတို့သည် သူ့ကို စားသောက်လို၍ အလျင်အမြန် လိုက်ပြေးလာကြသည်။
Verse 18
तांस्तथावसितान् वीक्ष्य यज्ञ: सर्वगतो हरि: । यामै: परिवृतो देवैर्हत्वाशासत् त्रिविष्टपम् ॥ १८ ॥
သူတို့သည် ထိုသို့ တိုက်ခိုက်ရန် ပြင်ဆင်နေသည်ကို မြင်၍၊ အားလုံး၏ နှလုံးသား၌ တည်ရှိသော စကြဝဠာလုံးဆိုင်ရာ ဟရီသည် ယဇ్ఞပတိအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ယာမဟု အမည်ရသော သားတော်များနှင့် အခြား ဒေဝတို့ ဝန်းရံလျက်၊ ရာක්ෂသနှင့် အဆုရတို့ကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် အိန္ဒြာရာထူးကို လက်ခံကာ ကောင်းကင်နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်하였다။
Verse 19
स्वारोचिषो द्वितीयस्तु मनुरग्ने: सुतोऽभवत् । द्युमत्सुषेणरोचिष्मत्प्रमुखास्तस्य चात्मजा: ॥ १९ ॥
အဂ္နိ၏သား စွာရောစိရှ သည် ဒုတိယ မနု ဖြစ်လာ하였다။ သူ၏သားများတွင် ဒျုမတ်၊ စုရှೇဏ၊ ရောစိရှမတ် စသည့်သူတို့က အဓိက ဖြစ်ကြသည်။
Verse 20
तत्रेन्द्रो रोचनस्त्वासीद् देवाश्च तुषितादय: । ऊर्जस्तम्भादय: सप्त ऋषयो ब्रह्मवादिन: ॥ २० ॥
စွာရောစိရှ မနုခေတ်တွင် ရောစန သည် အင်ဒြာ ဖြစ်하였다။ တုရှိတ စသည့် ဒေဝများက အဓိက ဖြစ်ကြပြီး၊ ဥူရ္ဇ၊ စတမ္ဘ စသည့် ခုနှစ်ဦး ရှိများသည် ဗြဟ္မဝါဒင်များနှင့် ဘုရားသခင်၏ ဘက္တများ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 21
ऋषेस्तु वेदशिरसस्तुषिता नाम पत्न्यभूत् । तस्यां जज्ञे ततो देवो विभुरित्यभिविश्रुत: ॥ २१ ॥
ဝေဒသိရာ ဟူသော ရှိသည် အလွန်ကျော်ကြား하였다။ သူ၏ ဇနီး တုရှိတာ ၏ ဝမ်းမှ ‘ဝိဘု’ ဟု နာမည်ကြီးသော ဒေဝအဝတာရ ပေါ်ထွန်းလာ하였다။
Verse 22
अष्टाशीतिसहस्राणि मुनयो ये धृतव्रता: । अन्वशिक्षन्व्रतं तस्य कौमारब्रह्मचारिण: ॥ २२ ॥
ဝိဘု သည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ကုမာရ ဗြဟ္မစာရီအဖြစ် နေ၍ မင်္ဂလာမဆောင်ခဲ့။ သူထံမှ သစ္စာဝတ္တရားကိုင်စွဲသော မုနိ ၈၈,၀၀၀ ယောက်က ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှု၊ တပဿာ စသည့် အကျင့်များကို သင်ယူ하였다။
Verse 23
तृतीय उत्तमो नाम प्रियव्रतसुतो मनु: । पवन: सृञ्जयो यज्ञहोत्राद्यास्तत्सुता नृप ॥ २३ ॥
အို မင်းကြီး၊ တတိယ မနုမှာ ‘ဥတ္တမ’ ဟု အမည်ရပြီး ဘုရင် ပရိယဝရတ၏ သား ဖြစ်သည်။ သူ၏သားများတွင် ပဝန၊ စೃဉ္ဇယ၊ ယဇ္ဉဟောတရ စသည့်သူတို့ ပါဝင်သည်။
Verse 24
वसिष्ठतनया: सप्त ऋषय: प्रमदादय: । सत्या वेदश्रुता भद्रा देवा इन्द्रस्तु सत्यजित् ॥ २४ ॥
တတိယ မနု၏ အုပ်ချုပ်ခေတ်တွင် ဝသိဋ္ဌ၏ ပရမဒ စသော သားများသည် စပ္တရိရှီ ဖြစ်ကြသည်။ သတ္တျ၊ ဝေဒရှရုတ၊ ဘဒ္ဒရ တို့သည် ဒေဝတားများ ဖြစ်ပြီး သတ္တျဇိတ် သည် အင်ဒြာ (ကောင်းကင်ဘုရင်) အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
Verse 25
धर्मस्य सूनृतायां तु भगवान्पुरुषोत्तम: । सत्यसेन इति ख्यातो जात: सत्यव्रतै: सह ॥ २५ ॥
ဤ မနွန္တရတွင် ဓမ္မဒေဝ၏ ဇနီး စုနြတာ၏ ဝမ်းမှ ဘဂဝန် ပုရုရှိုတ္တမ ပေါ်ထွန်းတော်မူသည်။ အရှင်ကို ‘သတ္တျစေန’ ဟု ချီးမွမ်းခေါ်ကြပြီး ‘သတ္တျဝရတ’ ဟုခေါ်သော ဒေဝတားများနှင့်အတူ ပေါ်ထွန်းတော်မူသည်။
Verse 26
सोऽनृतव्रतदु:शीलानसतो यक्षराक्षसान् । भूतद्रुहो भूतगणांश्चावधीत् सत्यजित्सख: ॥ २६ ॥
သတ္တျစေနသည် မိတ်ဆွေ သတ္တျဇိတ် (အင်ဒြာ) နှင့်အတူ အမှန်တရားမလိုက်နာသော၊ အဓမ္မနှင့် အကျင့်ဆိုးသော ယက္ခ၊ ရက္ခသ နှင့် အခြားသရဲသဘောရှိ သတ္တဝါများကို သတ်နှိမ်ခဲ့သည်၊ သူတို့သည် အခြားသတ္တဝါများကို ဒုက္ခပေးသူများ ဖြစ်သည်။
Verse 27
चतुर्थ उत्तमभ्राता मनुर्नाम्ना च तामस: । पृथु: ख्यातिर्नर: केतुरित्याद्या दश तत्सुता: ॥ २७ ॥
တတိယ မနု၏ ညီအစ်ကို ဥတ္တမသည် ‘တာမသ’ ဟု နာမည်ကျော်ကြားကာ စတုတ္ထ မနု ဖြစ်လာသည်။ တာမသတွင် ပೃထု၊ ချျာတိ၊ နရ၊ ကေတု စသော သား ၁၀ ယောက် ရှိသည်။
Verse 28
सत्यका हरयो वीरा देवास्त्रिशिख ईश्वर: । ज्योतिर्धामादय: सप्त ऋषयस्तामसेऽन्तरे ॥ २८ ॥
တာမသ မနု၏ အုပ်ချုပ်ခေတ်တွင် ဒေဝတားများအနက် သတ္တျက၊ ဟရီ၊ ဝီရ တို့ ရှိကြသည်။ အင်ဒြာမှာ တြိသိခ ဖြစ်သည်။ ထိုမနွန္တရတွင် စပ္တရိရှီဓာမ၏ ရိရှီများကို ဂျျိုတိရ္ဓာမ စသောသူများ ဦးဆောင်ကြသည်။
Verse 29
देवा वैधृतयो नाम विधृतेस्तनया नृप । नष्टा: कालेन यैर्वेदा विधृता: स्वेन तेजसा ॥ २९ ॥
အို မင်းကြီး၊ ဝိဓෘတိ၏ သားများကို “ဝೈဓෘတိ” ဟု ခေါ်ကြပြီး ဒေဝတားများ ဖြစ်လာကြသည်။ ကာလကြာလာသဖြင့် ဝေဒ၏ အာဏာပျောက်ကွယ်သော်လည်း သူတို့သည် ကိုယ်ပိုင်တေဇဖြင့် ဝေဒဓမ္မကို ကာကွယ်ခဲ့သည်။
Verse 30
तत्रापि जज्ञे भगवान्हरिण्यां हरिमेधस: । हरिरित्याहृतो येन गजेन्द्रो मोचितो ग्रहात् ॥ ३० ॥
ထိုမန်ဝန္တရတွင်လည်း အမြင့်ဆုံးဘုရား ဝိෂ္ဏုသည် ဟရိမေဓ၏ ဇနီး ဟရိဏီ၏ ဝမ်းမှ မွေးဖွား၍ “ဟရီ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဟရီသည် မိမိ၏ ဘက္တ ဂဇೇಂದ್ರကို မိကျောင်း၏ ပါးစပ်မှ ကယ်တင်ခဲ့သည်။
Verse 31
श्रीराजोवाच बादरायण एतत् ते श्रोतुमिच्छामहे वयम् । हरिर्यथा गजपतिं ग्राहग्रस्तममूमुचत् ॥ ३१ ॥
ရှရီရာဇာက ပြောသည်—အို ဘာဒရာယဏီ၊ မိကျောင်းက ဖမ်းဆီးထားသော ထို ဂဇပတိကို ဟရီက မည်သို့ ကယ်တင်ခဲ့သည်ကို အသေးစိတ် နားထောင်လိုပါသည်။
Verse 32
तत्कथासु महत् पुण्यं धन्यं स्वस्त्ययनं शुभम् । यत्र यत्रोत्तमश्लोको भगवान्गीयते हरि: ॥ ३२ ॥
အမြင့်ဆုံးကဗျာတော်များဖြင့် ချီးမွမ်းခံရသော ဘဂဝန် ဟရီကို သီဆိုဂုဏ်ပြုသည့် ကഥာများသည် အမှန်တကယ် မဟာပုဏ္ဏကောင်းမှု၊ ဂုဏ်တင်ဖွယ်၊ မင်္ဂလာပေးဖွယ်၊ သုခချမ်းသာပေးဖွယ်နှင့် အကျိုးကောင်းစုံလင်သည်။
Verse 33
श्रीसूत उवाच परीक्षितैवं स तु बादरायणि: प्रायोपविष्टेन कथासु चोदित: । उवाच विप्रा: प्रतिनन्द्य पार्थिवं मुदा मुनीनां सदसि स्म शृण्वताम् ॥ ३३ ॥
ရှရီစူတက ပြောသည်—အို ဘြာဟ္မဏတို့၊ သေမင်းနီးကပ်လာသဖြင့် ပရాయိုပဝေသဖြင့် ထိုင်နေသော ပရိက္ခစ် မဟာရာဇာက ဤသို့ ဘာဒရာယဏီ (ရှုကဒေဝ) ကို တောင်းဆိုသောအခါ၊ ရှုကဒေဝ ဂိုಸ್ವာမီသည် ရာဇာကို ဂౌరవပြု၍ နားထောင်လိုသော မုနိများ၏ စည်းဝေးခန်းမ၌ ဝမ်းမြောက်စွာ ကഥာကို ဟောကြား하였다။
His renunciation models vairāgya and dharma: rulership is not for sense-enjoyment but for duty, and the culmination of duty is God-realization. Manu’s tapas and Upaniṣadic stuti teach that the Lord is the unseen witness and that one should live by what is allotted (without encroaching on others), progressing from regulated action toward liberation.
Yajñapati is an avatāra of Viṣṇu appearing through Ākūti, associated with yajña and cosmic order. In 8.1 he protects Svāyambhuva Manu from Rākṣasas and asuras, arrives with the Yāmas and devatās, destroys the aggressors, and assumes the post of Indra—showing divine governance and protection within manvantara administration.
The chapter begins enumerating the Manus of the present kalpa, highlighting at least the first four (Svāyambhuva, Svārociṣa, Uttama, Tāmasa) and their arrangements (Indra, devatās, sages) along with key avatāras (Vibhu, Satyasena, Hari). The listing establishes manvantara as a structured sacred history and prepares for the detailed avatāra episode of Hari saving Gajendra.
It grounds ethics and bhakti in theology: although no one sees the Supersoul, He sees all actions without diminution. Therefore one should not presume impunity, should respect others’ property, and should worship the Paramātmā who accompanies the jīva as a friend—linking cosmic metaphysics to daily conduct.