Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

अर्जुनस्य अन्त्येष्टि, द्वारकाप्लावनम्, कलिप्रवेशः, कालोपदेशः

भीष्मद्रोणाङ्गराजाद्यास् तथा दुर्योधनादयः यत्प्रभावेन निर्दग्धाः स कृष्णस् त्यक्तवान् भुवम्

bhīṣmadroṇāṅgarājādyās tathā duryodhanādayaḥ yatprabhāvena nirdagdhāḥ sa kṛṣṇas tyaktavān bhuvam

Bhīṣma, Droṇa, raja Aṅga, serta Duryodhana dan yang lain—mereka hangus oleh pengaruh kuasa-Nya; Kṛṣṇa yang sama kini telah meninggalkan bumi ini.

भीष्मद्रोणाङ्गराजाद्याःBhishma, Drona, the king of Anga, and others
भीष्मद्रोणाङ्गराजाद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीष्म (प्रातिपदिक) + द्रोण (प्रातिपदिक) + अङ्गराज (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; ‘आदि’समासान्त-समूहवाचकः
तथाand likewise
तथा:
Modifier (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/उपमानार्थ-अव्ययम् (adverb/conjunctive)
दुर्योधनादयःDuryodhana and others
दुर्योधनादयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्योधन (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘आदयः’ = आदि-शब्दान्त समूहः
यत्whose
यत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; सम्बन्धे (in compound with प्रभावेन)
प्रभावेनby (his) power
प्रभावेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्
निर्दग्धाःburnt up, destroyed
निर्दग्धाः:
Karta (Subject in passive sense/कर्ता)
TypeVerb
Root√दह् (धातु) + निर्- उपसर्ग
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
कृष्णःKrishna
कृष्णः:
Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम
त्यक्तवान्has abandoned
त्यक्तवान्:
Kriya (Predicate/क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त (Perfect active participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
भुवम्the earth
भुवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभुव्/भू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

K
Krishna
B
Bhishma
D
Drona
K
Karna (Angaraja)
D
Duryodhana
P
Pandavas (implied)
B
Bharata war (implied)

FAQs

It signals the completion of the avatāra’s worldly purpose—having re-established dharma through the fall of adharma-aligned powers, the Lord withdraws His manifest presence while remaining the Supreme Reality.

He presents their fall as occurring under the overriding ‘prabhāva’ (sovereign potency) associated with Krishna—highlighting divine governance behind historical events rather than mere human causality.

Krishna is portrayed as the supreme controller whose presence brings decisive turning points in cosmic and moral order; His departure underscores that avatāra-manifestation is voluntary and purposeful, not bound by karma.