Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

अक्रूर-सत्कारः, मथुरायात्रा-विरहः, यमुनातटे दिव्यदर्शनम्, चतुर्व्यूह-नमस्कारः

सर्वार्थास् त्वम् अज विकल्पनाभिर् एतद् देवाद्यं जगद् अखिलं त्वम् एव विश्वम् विश्वात्मंस् त्वम् इति विकारभावहीनः सर्वस्मिन् न हि भवतो ऽस्ति किंचिद् अन्यत्

sarvārthās tvam aja vikalpanābhir etad devādyaṃ jagad akhilaṃ tvam eva viśvam viśvātmaṃs tvam iti vikārabhāvahīnaḥ sarvasmin na hi bhavato 'sti kiṃcid anyat

Engkaulah segala tujuan dan segala makna, wahai Yang Tidak Lahir. Oleh pembezaan fikiran, seluruh jagat—bermula dari para dewa—tampak beraneka; namun pada hakikatnya hanyalah Engkau. Engkaulah alam semesta; Engkaulah Ātman di dalamnya. Maka walau disebut pelbagai, Engkau tetap tanpa perubahan; kerana dalam segala sesuatu tiada apa pun selain Engkau.

sarva-arthāḥall entities/meanings
sarva-arthāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः ('सर्वे अर्थाः')
tvamyou
tvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ajaO Unborn
aja:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
vikalpanābhiḥby (various) conceptions
vikalpanābhiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvikalpanā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
etatthis
etat:
Visheshya (Demonstrative/विशेष्य)
TypeNoun
Rootetat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
deva-ādyambeginning with the gods
deva-ādyam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdeva (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः ('देवाः आदयः यस्य' / 'beginning with gods'); विशेषणम् (of jagat)
jagatworld
jagat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
akhilamentire
akhilam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootakhila (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम् (of jagat)
tvamyou
tvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
evaindeed, alone
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
viśvamthe universe
viśvam:
Karma/Predicative (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
viśva-ātmanO Soul of the universe
viśva-ātman:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः ('विश्वस्य आत्मा')
tvamyou
tvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formइति-उद्धरण-अव्यय (quotative particle)
vikāra-bhāva-hīnaḥdevoid of change and becoming
vikāra-bhāva-hīnaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvikāra (प्रातिपदिक) + bhāva (प्रातिपदिक) + hīna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः ('विकार-भावेन हीनः'); विशेषणम् (of tvam/bhavān)
sarvasminin everything
sarvasmin:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
nanot
na:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
hiindeed
hi:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
bhavataḥof you
bhavataḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
astithere is
asti:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (अस्)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
kiṃcitanything
kiṃcit:
Karta/Predicative (Existential subject/विधेय)
TypeNoun
Rootkiṃcid (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अनिश्चित-प्रयोग (indefinite)
anyatother
anyat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम् (of kiṃcit)

Sage Parāśara (teaching Maitreya; verse within a theological praise describing Viṣṇu as the all-pervading Supreme)

V
Vishnu
D
Devas

FAQs

The verse says plurality is perceived through vikalpa—mental differentiation—while the underlying reality of all names and forms is Vishnu alone.

He describes Vishnu as both the universe (viśva) and its indwelling Self (viśvātman), present in all things without undergoing any change (nirvikāra).

Vishnu is affirmed as the sole, unborn, all-pervading Supreme Reality—so comprehensive that nothing exists anywhere apart from Him, even while the world appears diverse.