HomeVamana PuranaAdh. 34Shloka 43
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Shiva's Kedara Tirtha, Shloka 43

Shiva’s Kedara-Tirtha and the Rise of Mura: From Shaiva Pilgrimage to Vaishnava Theology

स कदाचिन्महीपृष्ठं समायातो महासुरः एकाकी कुञ्जरारूढं सरयूं निम्नगां प्रति

sa kadācinmahīpṛṣṭhaṃ samāyāto mahāsuraḥ ekākī kuñjarārūḍhaṃ sarayūṃ nimnagāṃ prati

Pada suatu ketika, Asura yang agung itu datang ke permukaan bumi, seorang diri, menunggang gajah, menuju ke sungai Sarayū.

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; pronoun
kadācitonce/sometime
kadācit:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkadācit (अव्यय)
FormAvyaya, adverb of time (कालवाचक क्रियाविशेषण)
mahī-pṛṣṭhamthe earth’s surface
mahī-pṛṣṭham:
Karma (कर्म) / Gati-karman (गतिकर्म)
TypeNoun
Rootmahī (प्रातिपदिक) + pṛṣṭha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; तत्पुरुषः—‘महीयाः पृष्ठम्’ = surface of the earth
samāyātaḥarrived/came
samāyātaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-ā-yā (धातु)
FormPast participle (क्त), Masculine, Nominative Singular; ‘having come/arrived’
mahā-asuraḥthe great demon
mahā-asuraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + asura (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative Singular; कर्मधारयः—‘महान् असुरः’
ekākīalone
ekākī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootekākin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative Singular; adjective qualifying saḥ/mahā-asuraḥ
kuñjara-ārūḍhammounted on an elephant
kuñjara-ārūḍham:
Karma (कर्म) (as object/goal of motion, describing him in acc.)
TypeAdjective
Rootkuñjara (प्रातिपदिक) + ārūḍha (कृदन्त from ā-ruh धातु)
FormMasculine, Accusative Singular; तत्पुरुषः—‘कुञ्जरे आरूढम्’ (mounted on an elephant)
sarayūmSarayū (river)
sarayūm:
Karma (कर्म) (goal toward)
TypeNoun
Rootsarayū (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
nimnagāmthe flowing river
nimnagām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootnimnagā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative Singular; adjective qualifying sarayūm
pratitowards
prati:
Gati (गति)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय/उपसर्ग)
FormAvyaya, preposition-like particle indicating direction (प्रत्यर्थक)
Narratorial voice (Purāṇic narrator).
Transition from celestial/otherworldly sphere to terrestrial geographyPilgrimage-route style movement toward a named riverApproach to a royal-sacrificial scene

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Sarayū is a major sacred river of North India, strongly associated with Ayodhyā and the Rāma-cycle. In many Purāṇas it functions as a tirtha-bearing river where royal rites, vows, and encounters are staged.

It suggests movement from another realm—often subterranean (pātāla) or an Asura domain—into the human world, a common narrative device to initiate contact with kings, sages, and sacrificial arenas.

Yes. ‘Ekākī’ highlights a deliberate, possibly covert or confident approach, while the elephant mount signals royal/warrior status and power, setting the tone for an encounter with a king.