Verse 2
Yagyavalkya
तदेकॆ प्राजापत्यामेवेष्टिं कुर्वन्ति। अथ वा न कुर्यात्—आग्नेय्यामेव कुर्यात्। अग्निर्हि प्राणः। प्राणमेवैतया करोति। त्रैधातवीयामेव कुर्यात्। एतयैव त्रयो धातवो यदुत सत्त्वं रजस्तम इति। “अयं ते योनिरृत्विजो यतो जातो अरोचथाः। तं जानन्नग्न आरोहाथानो वर्धया रयिम्” इत्यनेन मन्त्रेणाग्निमाजिघ्रेत्। “एष वा अग्नेर्योनिर्यः प्राणं गच्छ स्वां योनिं गच्छ स्वाहा” इत्येवमेवैतदाह॥२॥
तत् । एके । प्राजापत्याम् । एव । इष्टिम् । कुर्वन्ति । अथ । वा । न । कुर्यात् । आग्नेय्याम् । एव । कुर्यात् । अग्निः । हि । प्राणः । प्राणम् । एव । एतया । करोति । त्रैधातवीयाम् । एव । कुर्यात् । एतया । एव । त्रयः । धातवः । यत्-उत । सत्त्वम् । रजः । तमः । इति । अयम् । ते । योनिः । ऋत्विजः । यतः । जातः । अरोचथाः । तम् । जानन् । अग्ने । आरोह । अथ । नः । वर्धय । रयिम् । इति । अनेन । मन्त्रेण । अग्निम् । आजिघ्रेत् । एषः । वा । अग्नेः । योनिः । यः । प्राणम् । गच्छ । स्वाम् । योनिम् । गच्छ । स्वाहा । इति । एवम् । एव । एतत् । आह ॥२॥
tad eke prājāpatyām eveṣṭiṃ kurvanti. atha vā na kuryāt—āgneyyām eva kuryāt. agnir hi prāṇaḥ. prāṇam evaitayā karoti. traidhātavīyām eva kuryāt. etayaiva trayo dhātavo yad uta sattvaṃ rajas tama iti. “ayaṃ te yonir ṛtvijo yato jāto arocathāḥ. taṃ jānann agna ārohāthāno vardhayā rayim” ity anena mantreṇāgnim ājighret. “eṣa vā agner yonir yaḥ prāṇaṃ gaccha svāṃ yoniṃ gaccha svāhā” ity evam evaitad āha.||2||
Ada yang melakukan tepat persembahan Prajāpati (iṣṭi). Atau seseorang boleh tidak melakukannya dan hanya melakukan persembahan kepada Agni. Kerana Agni sesungguhnya ialah prāṇa, nafas kehidupan; dengan ini seseorang menegakkan prāṇa itu sendiri. Hendaklah dilakukan hanya upacara Traidhātavīya; dengannya, tiga unsur—sattva, rajas, dan tamas—disapa dalam ritual. Dengan mantra: “Inilah rahimmu, wahai para ṛtvij, darinya engkau lahir lalu bersinar; mengetahuinya, wahai Agni, naikilah; kemudian tambahkanlah kekayaan kami,” hendaklah ia menghidu api. Dan dikatakan: “Inilah rahim Agni; wahai prāṇa, pergilah, kembalilah ke asalmu sendiri—svāhā.” Demikianlah ia dinyatakan.
Some perform precisely the Prajāpati-offering (iṣṭi). Or one may omit it and perform only the Agni-offering. For Agni indeed is the vital breath (prāṇa); by this one establishes (or ‘makes’) prāṇa itself. One should perform only the Traidhātavīya rite; by this, indeed, the three constituents—namely sattva, rajas, and tamas—are (ritually) addressed. With the mantra, “This is your womb, O priests, from which, when born, you shone forth; knowing that, O Agni, ascend it; then increase our wealth,” one should smell (inhale the scent of) the fire. (And one says:) “This indeed is Agni’s womb: O prāṇa, go; go to your own source—svāhā.” Thus, indeed, it is said.