Mantra 15
Rishi: Yājñavalkya (traditional Śukla-Yajurvedic attribution for VS liturgical strata)
Devata: Medhā as sought from Varuṇa, Agni-Prajāpati, Indra-Vāyu, and Dhātṛ
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a fixed ṛgvedic metre)
Samhita Patha (Devanagari)
मे॒धां मे॒ वरु॑णो ददातु मे॒धाम॒ग्निः प्र॒जाप॑तिः । मे॒धामिन्द्र॑श्च वा॒युश्च॑ मे॒धां धा॒ता द॑दातु मे॒ स्वाहा॑
Transliteration
mēdhā́m mē váruṇo dadātu mēdhā́m agníḥ prajā́patiḥ | mēdhā́m índraś ca vāyúś ca mēdhā́m dhātā́ dadātu mē svā́hā ||
Translation
Semoga Varuṇa mengurniakan kepadaku medhā (kecerdasan/pemahaman); semoga Agni, yakni Prajāpati, mengurniakan medhā. Semoga Indra dan Vāyu mengurniakan medhā; semoga Dhātṛ mengurniakan medhā kepadaku: Svāhā!
Padapatha (Word Analysis)
मेधाम् । मे । वरुणः । ददातु । मेधाम् । अग्निः । प्रजापतिः । मेधाम् । इन्द्रः । च । वायुः । च । मेधाम् । धाता । ददातु । मे । स्वाहा ।
Word by Word
मेधाम्intelligence; sacred insight
मेधाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक) अथवा मेधस्- (नपुंसक)
मेto me / for me
मे:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्ता
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
ददातुmay (he) give
ददातु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (दाने)
मेधाम्intelligence; sacred insight
मेधाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक) अथवा मेधस्- (नपुंसक)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्ता
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
कर्ता (अग्निः-प्रजापतिः समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
मेधाम्intelligence; sacred insight
मेधाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक) अथवा मेधस्- (नपुंसक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्ता
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच
वायुःVāyu
वायुः:
कर्ता
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
चand
च:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच
मेधाम्intelligence; sacred insight
मेधाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक) अथवा मेधस्- (नपुंसक)
धाताDhātṛ (the Creator/Sustainer)
धाता:
कर्ता
TypeNoun
Rootधातृ (प्रातिपदिक; √धा ‘धारणे/विधाने’ से कर्तृ-प्रत्यय)
ददातुmay (he) give
ददातु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (दाने)
मेto me / for me
मे:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
स्वाहाsvāhā (ritual exclamation)
स्वाहा:
(उद्गार/सम्बोधन-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
Entities Mentioned
V
VaruṇaA
AgniP
PrajāpatiI
IndraV
VāyuD
DhātṛRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes