Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Abstract ends/powers (Utsāda, Pramuda, Svapna, Adharma, Pavitra, Prajñā, etc.)
Chandas: Yajus-catalogue (non-metrical/irregular)

उ॒त्सा॒देभ्य॑: कु॒ब्जं प्र॒मुदे॑ वाम॒नं द्वा॒र्भ्यः स्रा॒मᳪ स्वप्ना॑या॒न्धमध॑र्माय बधि॒रं प॒वित्रा॑य भि॒षजं॑ प्र॒ज्ञाना॑य नक्षत्रद॒र्शमा॑शि॒क्षायै॑ प्र॒श्निन॑मुपशि॒क्षाया॑ अभिप्र॒श्निनं॑ म॒र्यादा॑यै प्रश्नविवा॒कम्

utsāde̱bhyaḥ kubjáṃ pramúde vāmanáṃ dvā̱rbhyaḥ srā̱maṃ svapnā́yāndhámádharmā́ya badhiráṃ pavítrāya bhiṣájaṃ prajñā́nāya nakṣatradarśámāśíkṣāyai praśnínamupaśíkṣāyā abhipraśnínaṃ maryā́dāyai praśnavivā́kam

Untuk kejatuhan-kejatuhan (kutetapkan) si bongkok; untuk kegembiraan, si kerdil; untuk para penjaga pintu, si tempang; untuk tidur, si buta; untuk ketidakbenaran (adharma), si pekak; untuk penyaring (pavitra), tabib; untuk pembedaan (prajñāna), penilik bintang; untuk pengajaran, si penanya; untuk pengajaran lanjut, si penyoal-silang; untuk batas (maryādā), pemutus perkara melalui soal-jawab.

उत्सादेभ्यः । कुब्जम् । प्रमुदे । वामनम् । द्वार्भ्यः । स्रामम् । स्वप्नाय । अन्धम् । अधर्माय । बधिरम् । पवित्राय । भिषजम् । प्रज्ञानाय । नक्षत्रदर्शम् । आशिक्षायै । प्रश्निनम् । उपशिक्षायाः । अभिप्रश्निनम् । मर्यादायै । प्रश्नविवाकम्

उत्सादेभ्यःfrom swellings / eruptions
उत्सादेभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootउत्साद (प्रातिपदिक)
कुब्जम्a hunchback
कुब्जम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootकुब्ज (प्रातिपदिक)
प्रमुदेfor/unto joy, delight
प्रमुदे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्रमुद (प्रातिपदिक)
वामनम्a dwarf
वामनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवामन (प्रातिपदिक)
द्वार्भ्यःfrom doors / from the doorways
द्वार्भ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
स्रामम्a lame person / lameness
स्रामम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootस्राम (प्रातिपदिक)
स्वप्नायfor sleep
स्वप्नाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
अन्धम्a blind person
अन्धम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
अधर्मायfor unrighteousness / for adharma
अधर्माय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअधर्म (प्रातिपदिक)
बधिरम्a deaf person
बधिरम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootबधिर (प्रातिपदिक)
पवित्रायfor purification / for the purifier
पवित्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
भिषजम्a physician
भिषजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभिषज् (प्रातिपदिक)
प्रज्ञानायfor discernment / higher knowledge
प्रज्ञानाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्रज्ञान (प्रातिपदिक)
नक्षत्रदर्शम्a star-gazer / one who observes the constellations
नक्षत्रदर्शम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootनक्षत्र-दर्श (समास; प्रातिपदिक)
आशिक्षायैfor instruction / teaching
आशिक्षायै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआ-शिक्षा (प्रातिपदिक)
प्रश्निनम्a questioner / inquisitive one
प्रश्निनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootप्रश्निन् (प्रातिपदिक)
उपशिक्षायैfor subsidiary instruction / training
उपशिक्षायै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootउप-शिक्षा (प्रातिपदिक)
अभिप्रश्निनम्an earnest questioner / one who questions closely
अभिप्रश्निनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootअभि-प्रश्निन् (प्रातिपदिक)
मर्यादायैfor boundary / rule / limit
मर्यादायै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमर्यादा (प्रातिपदिक)
प्रश्नविवाकम्one who decides/settles questions; an adjudicator of disputes
प्रश्नविवाकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रश्न-विवाक (समास; प्रातिपदिक)
U
Utsāda (Downfall/decline)
P
Pramuda (Gladness/joy)
D
Dvāra (Door-keepers/threshold powers)
S
Svapna (Sleep/dream)
A
Adharma (Unrighteousness/disorder)
P
Pavitra (Purifier/strainer principle)
P
Prajñā (Discernment)
Ś
Śikṣā (Instruction)
U
Upaśikṣā (Further instruction)
M
Maryādā (Boundary/limit)