Mantra 10
Rishi: Ṛgvedic Aśvamedha tradition (sectional attribution).
Devata: Aśva (as consecrated victim), Vanaspati, Agni, and the Devas collectively.
Chandas: Jagatī/triṣṭubh mixture typical of cited Ṛgvedic material (approximate).
Samhita Patha (Devanagari)
अश्वो॑ घृ॒तेन॒ त्मन्या॒ सम॑क्त॒ उप॑ दे॒वाँ२ ऋ॑तु॒शः पाथ॑ एतु । वन॒स्पति॑र्देवलो॒कं प्र॑जा॒नन्न॒ग्निना॑ ह॒व्या स्व॑दि॒तानि॑ वक्षत्
Transliteration
áśvo ghṛténa tmanā́ sámakta úpa devā́m̐ r̥tuśáḥ pā́tha etu | vanáspátir devalokáṃ prajānán agnínā havyā́ svaditā́ni vakṣat |
Translation
Biarlah kuda itu, disapukan ghee oleh kekuatannya sendiri, pergi kepada para Dewa melalui jalan pada waktunya. Biarlah Vanaspati, yang mengetahui alam para Dewa, bersama Agni menyampaikan persembahan-persembahan yang dibuat enak rasanya kepada mereka.
Padapatha (Word Analysis)
अश्वः । घृ॒तेन । त्मन्या॒ । सम॑क्तः । उप । दे॒वान् । ऋ॒तु-शः । पाथः । एतु । वन॒स्पतिः । दे॒व-लोकम् । प्र॒जानन् । अ॒ग्निना॑ । ह॒व्या । स्व॑दि॒तानि । वक्षत्
Word by Word
अश्वःthe horse
अश्वः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
घृतेनwith ghee
घृतेन:
करण
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
त्मन्याwith (his) self / by his own power
त्मन्या:
करण
TypeNoun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक)
समक्तःsmeared/anointed
समक्तः:
कर्तृ (अश्वस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसम् + अञ्ज् (धातु) → समक्त (कृदन्त, क्त)
उपtowards, near
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ऋतुशःseason by season, in due order
ऋतुशः:
—
TypeIndeclinable
Rootऋतुशस् (अव्यय; ऋतु + शस्)
पाथःpath, course
पाथः:
कर्म
TypeNoun
Rootपाथस् (प्रातिपदिक)
एतुlet (him/it) go
एतु:
—
TypeVerb
Rootइ (धातु)
वनस्पतिःthe lord of the forest (tree/wood)
वनस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
देवलोकम्the world/realm of the gods
देवलोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेवलोक (प्रातिपदिक)
प्रजानन्knowing, recognizing
प्रजानन्:
कर्तृ (वनस्पतेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्र + ज्ञा (धातु) → प्रजानत् (कृदन्त, शतृ)
अग्निनाwith Agni / by fire
अग्निना:
करण
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हव्यानिoblations
हव्यानि:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
स्वदितानिmade sweet/pleasant, well-tasted
स्वदितानि:
कर्म (हव्यानि-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्वद् (धातु) → स्वदित (कृदन्त, क्त)
वक्षत्let (him/it) carry/bring
वक्षत्:
—
TypeVerb
Rootवह् (धातु) [वेदिक: वक्षति]
Entities Mentioned
A
Aśva (consecrated horse)V
VanaspatiA
AgniD
Devas (collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes