Next Mantra

Mantra 1

Rishi: Yājñavalkya (traditional White Yajurveda attribution for VS strata; to be verified per anuvāka colophons)
Devata: Multiple (Prajāpati, Agni, Sarasvatī, Aśvins, Soma-Pūṣan, Sūrya, Tvaṣṭṛ, Vāyu, Indra, Viṣṇu)
Chandas: Yajus (prose formula)

अश्व॑स्तूप॒रो गो॑मृ॒गस्ते प्रा॑जाप॒त्याः कृ॒ष्णग्री॑व आग्ने॒यो र॒राटे॑ पु॒रस्ता॑त्सारस्व॒ती मे॒ष्यधस्ता॒द्धन्वो॑राश्वि॒नाव॒धोरा॑मौ बा॒ह्वोः सौ॑मापौ॒ष्णः श्या॒मो नाभ्या॑ᳪ सौर्यया॒मौ श्वे॒तश्च॑ कृ॒ष्णश्च॑ पा॒र्श्वयो॑स्त्वा॒ष्ट्रौ लो॑म॒शस॑क्थौ स॒क्थ्योर्वा॑य॒व्य॒: श्वे॒तः पुच्छ॒ इन्द्रा॑य स्वप॒स्या॒य वे॒हद्वै॑ष्ण॒वो वा॑म॒नः

áśvas tū́paro gómṛgas te prājāpatyā́ḥ | kṛ́ṣṇagrīva āgneyó rarā́ṭe purástāt sārasvatī́ meṣy ádhastād dhánvor āśvinā́v ádhorāmau bāhvóḥ | saumāpauṣṇáḥ śyāmó nā́bhyām | sauryayāmáu śvetáś ca kṛ́ṣṇaś ca pārśváyos tvā́ṣṭrau lomaśasákthau sákthyór vāyavyàḥ śvetáḥ púccha índrāya svapasyā́ya véhad vaiṣṇavó vā́manaḥ

Seekor kuda, bongkok belakangnya, berwarna seperti lembu–kijang; bahagian-bahagianmu adalah milik Prajāpati. Yang berleher hitam adalah milik Agni, pada dahi di bahagian hadapan; milik Sarasvatī ialah induk biri-biri betina di bawah, pada rahang; milik Aśvin ialah dua biri-biri jantan bawah pada kedua lengan; milik Soma dan Pūṣan ialah yang gelap pada pusat; milik Surya ialah dua yang surya: yang putih dan yang hitam pada kedua sisi; milik Tvaṣṭṛ ialah yang berbulu, berkaki-betis; pada kedua betis milik Vāyu ialah yang putih; ekor (dipersembahkan) bagi Indra, bagi Svapasyā; yang melangkah ialah milik Viṣṇu, yang kerdil (Vāmana).

अश्वः । तूपरः । गो-मृगः । ते । प्राजापत्याः । कृष्ण-ग्रीवः । आग्नेयः । रराटे । पुरस्तात् । सारस्वती । मेषी । अधस्तात् । हन्वोः । आश्विनौ । अधो-रामौ । बाह्वोः । सौमापौष्णः । श्यामः । नाभ्याम् । सौर्य-यामौ । श्वेतः । च । कृष्णः । च । पार्श्वयोः । त्वाष्ट्रौ । लोमश-सक्थौ । सक्थ्योः । वायव्यः । श्वेतः । पुच्छः । इन्द्राय । स्वपस्याय । वेहत् । वैष्णवः । वामनः

अश्वःthe horse
अश्वः:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
स्तूपरःhaving a tuft/crest (stūpara)
स्तूपरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootस्तूपर (प्रातिपदिक)
गोमृगःthe gomṛga (a bovine/antelope-like animal)
गोमृगः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो-मृग (समास-प्रातिपदिक)
तेof you/thy
ते:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
प्राजापत्याःPrajāpati’s / belonging to Prajāpati
प्राजापत्याः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्राजापत्य (प्रातिपदिक)
कृष्णग्रीवःblack-necked
कृष्णग्रीवः:
Kartā
TypeAdjective
Rootकृष्ण-ग्रीव (समास-प्रातिपदिक)
आग्नेयःbelonging to Agni
आग्नेयः:
Kartā
TypeAdjective
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
रराटेon the forehead
रराटे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरराट (प्रातिपदिक)
पुरस्तात्in front / at the fore
पुरस्तात्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात् (अव्यय)
सारस्वती(the deity) Sārasvatī
सारस्वती:
Kartā
TypeNoun
Rootसारस्वती (प्रातिपदिक)
मेषीthe ewe
मेषी:
Kartā
TypeNoun
Rootमेषी (प्रातिपदिक)
अधस्तात्below
अधस्तात्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअधस्तात् (अव्यय)
धन्वोःof/at the two jaws (lit. two bows; here ‘jaws’)
धन्वोः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootधनु (प्रातिपदिक)
आश्विनौbelonging to the Aśvins (dual)
आश्विनौ:
Kartā
TypeAdjective
Rootआश्विन (प्रातिपदिक)
अधोःof the lower part
अधोः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअधस् (प्रातिपदिक)
रामौthe two rāmā (a pair; name/type of animals)
रामौ:
Kartā
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
बाह्वोःof/at the two arms
बाह्वोः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
सौमापौष्णःbelonging to Soma and Pūṣan
सौमापौष्णः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसौमापौष्ण (समास-प्रातिपदिक)
श्यामःdark/black
श्यामः:
Kartā
TypeAdjective
Rootश्याम (प्रातिपदिक)
नाभ्याम्at/with the two navels
नाभ्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
सौर्ययामौthe two ‘saurya-yāma’ (a paired set; solar-related)
सौर्ययामौ:
Kartā
TypeNoun
Rootसौर्य-याम (समास-प्रातिपदिक)
श्वेतःwhite
श्वेतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
कृष्णःblack
कृष्णः:
Kartā
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
पार्श्वयोःof/at the two sides
पार्श्वयोः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
त्वाष्ट्रौbelonging to Tvaṣṭṛ (dual)
त्वाष्ट्रौ:
Kartā
TypeAdjective
Rootत्वाष्ट्र (प्रातिपदिक)
लोमशसक्थौthe two hairy thighs
लोमशसक्थौ:
Kartā
TypeAdjective
Rootलोमश-सक्थ (समास-प्रातिपदिक)
सक्थ्योःof/at the two thighs
सक्थ्योः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसक्थि/सक्थ (प्रातिपदिक)
वायव्यःbelonging to Vāyu
वायव्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवायव्य (प्रातिपदिक)
श्वेतःwhite
श्वेतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
पुच्छःthe tail
पुच्छः:
Kartā
TypeNoun
Rootपुच्छ (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
स्वपस्यायfor successful activity/service (svapasyā)
स्वपस्याय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootस्वपस्या (प्रातिपदिक)
वेहत्the ‘vehát’ (a kind of animal/steed)
वेहत्:
Kartā
TypeNoun
Rootवेहत् (प्रातिपदिक)
वैष्णवःbelonging to Viṣṇu
वैष्णवः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवैष्णव (प्रातिपदिक)
वामनःthe dwarf (Vāmana) / ‘vāmana’ (name/type)
वामनः:
Kartā
TypeNoun
Rootवामन (प्रातिपदिक)
P
Prajāpati
A
Agni
S
Sarasvatī
A
Aśvins
S
Soma
P
Pūṣan
S
Sūrya
T
Tvaṣṭṛ
V
Vāyu
I
Indra
V
Viṣṇu
R
Rudra Paśupati
P
Parjanya
V
Viśve Devāḥ
V
Vāc
A
Aditi
D
Dhātṛ
D
Devapatnīs