Mantra 55
Rishi: Vājasaneyin transmission (Yājñavalkya lineage attribution)
Devata: Bhavāḥ (Rudra-gaṇa)
Chandas: Yajus-formula (non-strict metrical liturgical prose)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒स्मिन् म॑ह॒त्य॒र्ण॒वे ऽन्तरि॑क्षे भ॒वा अधि॑ । तेषा॑ᳪ सहस्रयोज॒नेऽव॒ धन्वा॑नि तन्मसि
Transliteration
a̱smín mahátyarṇavé ’ntárikṣe bhavā́ ádhi | téṣāṃ sahasrayojané’vá dhánvāni tánmasi
Translation
Di samudera agung ini, di antara-angkasa, para Bhava bersemayam; pada jarak seribu yojana dari sini, letakkanlah busur-busur mereka.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒स्मिन् । म॒ह॒ति । अ॒र्ण॒वे । अ॒न्तरि॑क्षे । भ॒वाः । अधि॑ । तेषा॑म् । स॒हस्र-यो॒ज॒ने । अव॒ । धन्वा॑नि । तत् । म॒सि ।
Word by Word
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्मद्-प्रयोग
महत्great
महत्:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
अर्णवेin the flood/ocean
अर्णवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षेin the mid-air/atmosphere
अन्तरिक्षे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
भवाःbeings/creatures
भवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभू (धातु) → भव (कृदन्त/नामधातु-प्रातिपदिक) अथवा ‘भव’ (प्रातिपदिक) बहुवचन-प्रयोग
अधिupon/over
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रयोजनेat a thousand yojanas (distance)
सहस्रयोजने:
अधिकरण
TypeAdjective (compound)
Rootसहस्र-योजन (समास: कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुष-भावः; प्रातिपदिक)
अवdown/away
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
धन्वानिdry tracts/deserts
धन्वानि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधन्वन्/धन्व (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मसिyou measure/mete out
मसि:
—
TypeVerb
Rootमा (धातु; ‘मिमीते/माति’ = मापन/निर्माण) → मसि (लट्)
Entities Mentioned
B
Bhavāḥ (Rudra-gaṇa)R
Rudra (implied lord of the gaṇas)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes