Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 65

Rishi: Yājñavalkya-line transmission (general VS 12 attribution)
Devata: Nirṛti (countered by Bhūti/Prosperity)
Chandas: Triṣṭubh (with an additional closing formula)

यं ते॑ दे॒वी निरृ॑तिराब॒बन्ध॒ पाशं॑ ग्री॒वास्व॑विचृ॒त्यम् । तं ते॒ वि ष्या॒म्यायु॑षो॒ न मध्या॒दथै॒तं पि॒तुम॑द्धि॒ प्रसू॑तः । नमो॒ भूत्यै॒ येदं च॒कार॑

yáṃ te devī nirṛ́tir ābabándha pā́śaṃ grīvā́sv avicṛ́tyam | táṃ te ví syāmy ā́yuṣo ná madhyā́d athaítáṃ pítum addhí prasūtáḥ | námo bhū́tyai yédáṃ cakā́ra

Tali yang Dewi Nirṛti ikatkan pada tengkukmu—tali yang disangka tidak dapat diputus—itulah yang aku longgarkan bagimu, bukan dari pertengahan umurmu. Kemudian makanlah santapan pemeliharaan ini, setelah didorong dengan semestinya. Sembah sujud bagi Bhūti (Kemakmuran), yang telah menjadikan (pembebasan) ini.

यम् । ते । देवी । निरृतिः । आ-बबन्ध । पाशम् । ग्रीवासु । अवि-चृत्यम् । तम् । ते । वि । स्यामि । आयुषः । न । मध्यात् । अथ । एतम् । पितुम् । अद्धि । प्र-सूतः । नमः । भूत्यै । यत् । इदम् । चकार ।

यम्whom/which (that)
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana
TypeNoun (vocative)
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
निरृतिःNirṛti (goddess of dissolution/misfortune)
निरृतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootनिरृति (प्रातिपदिक)
आबबन्धhas bound
आबबन्ध:
Kriyā
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु)
पाशम्noose/bond
पाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
ग्रीवासुon the necks
ग्रीवासु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootग्रीवा (प्रातिपदिक)
अविचृत्यम्not-to-be-loosened / unloosened
अविचृत्यम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective (participle)
Rootवि-चृत्/चृ (धातु) + अवि- (निषेध) → अविचृत्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
तम्that (noose)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
ष्यामिI loosen / I unbind
ष्यामि:
Kriyā
TypeVerb
Rootश्यै/श्या (धातु: ‘to cut/loosen’ in Vedic usage)
आयुषःfrom (your) life-span
आयुषः:
Apādāna
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
मध्यात्from the middle
मध्यात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
एतम्this
एतम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पितुम्to drink
पितुम्:
Prayojana
TypeVerbal noun (infinitive)
Rootपा (धातु) → पितु (कृदन्त-प्रातिपदिक; infinitive)
अद्धिeat / partake
अद्धि:
Kriyā
TypeVerb
Rootअद् (धातु)
प्रसूतःhaving been impelled/sent forth
प्रसूतः:
Kartā (implicit ‘you’ addressed) / or predicate
TypeParticiple
Rootप्र-√सू (धातु) → प्रसूत (कृदन्त)
नमःsalutation
नमः:
Karma
TypeNoun (indeclinable-like in usage)
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
भूत्यैto prosperity/welfare
भूत्यै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootभूति (प्रातिपदिक)
यत्which/that
यत्:
Karma (relative)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चकारhas done/made
चकार:
Kriyā
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
N
Nirṛti
B
Bhūti (Prosperity)