Mantra 40
Rishi: Yajurvedic ritual lineage attribution (Śukla tradition).
Devata: Agni (Vibhāvasu).
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
सुजा॑तो॒ ज्योति॑षा स॒ह शर्म॒ वरू॑थ॒माऽस॑द॒त्स्व॑: । वासो॑ अग्ने वि॒श्वरू॑प॒ᳪ सं व्य॑यस्व विभावसो
Transliteration
sujā́to jyótiṣā sahá śárma várūtham ā́sadat svàḥ | vā́so agne viśvárūpaṁ sáṁ vyàyasva vibhāvaso
Translation
Terlahir mulia, bersama cahaya, bersama kebahagiaan dan perlindungan, bersemayamlah di syurga. Bentangkanlah, wahai Agni, pakaianmu yang serba-rupa—wahai yang bercahaya gemilang.
Padapatha (Word Analysis)
सु॒-जा॒तः । ज्योति॑षा । स॒ह । शर्म॑ । वरू॑थम् । आऽस॑दत् । स्वः । वासः । अ॒ग्ने । वि॒श्व-रू॑पम् । सम् । वि । अ॒य॒स्व । वि॒भा॒व॒सो॒ इति ।
Word by Word
सुजातःwell-born; nobly born
सुजातः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-जात (√जन्) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ज्योतिषाwith light; by radiance
ज्योतिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
सहtogether with
सह:
(सह-योगे) सहकारक-सम्बन्धः
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
शर्मshelter; comfort
शर्म:
Karma
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
वरूथम्protection; defense
वरूथम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरूथ (प्रातिपदिक)
आtowards; hither
आ:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
असदत्sat down; took seat; came to rest
असदत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) + आ (उपसर्ग) → आसीदत्
स्वःin heaven; in the luminous world
स्वः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootस्वर्/स्वः (अव्यय/नाम)
वासःgarment; clothing
वासः:
Karma
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विश्व-रूपम्all-formed; of all forms
विश्व-रूपम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व + रूप (समास-प्रातिपदिक)
सम्together; completely
सम्:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
व्ययस्वspread out; unfold; put on (spread as a garment)
व्ययस्व:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वी (वयति/व्ययति) + वि (उपसर्ग) → वि-व्यय
विभावसोO radiant one; O shining (Agni)
विभावसो:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभावसु (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (Vibhāvasu)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes