Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

अविमुक्तक्षेत्रमाहात्म्य

The Greatness of Avimukta–Vārāṇasī and Viśveśvara

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां काशीविश्वेश्वरज्योतिर्लिङ्गमाहात्म्यवर्णनंनामत्रयोविंशोध्याय

iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ kāśīviśveśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanaṃnāmatrayoviṃśodhyāya

Demikianlah, dalam Śrī Śiva Mahāpurāṇa, pada bahagian keempat yang dinamakan Koṭirudrasaṃhitā, berakhirlah bab kedua puluh tiga yang bertajuk “Huraian Keagungan Jyotirliṅga Kāśī Viśveśvara.”

इतिthus
इति:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थ-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formसमाप्ति/उद्धरण-निपात (closing/quotative particle)
श्रीशिवमहापुराणेin the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
श्रीशिवमहापुराणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootश्री + शिव + महापुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—कर्मधारय/बहुपद-समास (Locative singular; ‘in the venerable Śiva Mahāpurāṇa’)
चतुर्थ्याम्in the fourth (book)
चतुर्थ्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootचतुर्थी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Feminine, Locative, Singular)
कोटिरुद्रसंहितायाम्in the Koṭirudra-saṃhitā
कोटिरुद्रसंहितायाम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootकोटि + रुद्र + संहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (Locative singular; ‘in the Koṭirudra-saṃhitā’)
काशीविश्वेश्वरज्योतिर्लिङ्गमाहात्म्यवर्णनम्the description of the glory of the Kāśī Viśveśvara Jyotirliṅga
काशीविश्वेश्वरज्योतिर्लिङ्गमाहात्म्यवर्णनम्:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootकाशी + विश्वेश्वर + ज्योतिर् + लिङ्ग + माहात्म्य + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष-समास (Nominative singular; chapter-title compound)
नामnamed
नाम:
Nāmadheya-dyotaka (नामधेय-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; ‘named/called’ (indeclinable used in titles)
त्रयोविंशःtwenty-third
त्रयोविंशः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रयोविंश (प्रातिपदिक/संख्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्यावाचक (Masculine, Nom, Singular; ordinal ‘twenty-third’)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/heading)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

Suta Goswami

Jyotirlinga: Visvanatha

Sthala Purana: Colophon verse marking the conclusion of the chapter specifically dedicated to the māhātmya of the Kāśī Viśveśvara Jyotirliṅga.

Significance: Textual framing reinforces Viśveśvara as the focal sacred presence of Kāśī within the Śiva Purāṇa’s Jyotirliṅga theology.

S
Shiva
K
Kashi
V
Vishveshvara
J
Jyotirlinga

FAQs

This is a colophon verse marking the completion of Adhyāya 23, formally sealing the teaching on the māhātmya (spiritual glory) of the Kāśī Viśveśvara Jyotirliṅga—affirming Kāśī as a foremost locus of Śiva’s grace and liberation-oriented worship.

By naming “Viśveśvara Jyotirliṅga,” it frames Śiva’s worship through the Jyotirliṅga—Saguna access to the Nirguna reality—where the luminous liṅga signifies Śiva as transcendent yet compassionately present for devotees’ upāsanā.

As a chapter-ending prompt, it supports concluding practices such as liṅga-abhisheka, japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya), and bhakti-filled remembrance of Viśveśvara in Kāśī as a direct means toward śuddhi (purification) and mokṣa-oriented devotion.