Shloka 6

आभरण-प्रत्यभिज्ञानम्

Recognition of Sītā’s Ornaments

Devanagari script

रसातले वा वर्तन्तीं वर्तन्ती वा नभस्थलेअहमानीय दास्यामि तव भार्यामरिन्दम।।।4.6.6।।

Transliteration

rasātale vā vartantīṃ vartantī vā nabhasthale | aham ānīya dāsyāmi tava bhāryām arindama || 4.6.6 ||

Translation

Wahai penunduk musuh, sekalipun dia berada di Rasātala (alam bawah) atau bergerak di angkasa, aku akan membawakan isterimu kembali dan menyerahkannya kepadamu.

Word by Word

• रसातले: in the underworld
• रसातले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रसातल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण; 7th case), एकवचन; स्थानवाचक

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध; विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)

• वर्तन्तीम्: being / staying
• वर्तन्तीम्: Karma (कर्म; ताम्/भार्याम् प्रति विशेषण)
• Type: Verb
• Root: √वृत् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘staying/being’

• वर्तन्ती: being / staying
• वर्तन्ती: Visheshana (विशेषण)
• Type: Verb
• Root: √वृत् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पाठान्तर/पुनरुक्ति)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध; विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय

• नभस्थले: in the sky-region
• नभस्थले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नभस्-स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नभसि स्थलम्)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• आनीय: having brought
• आनीय: Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: आ + √नी (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive); ‘having brought’

• दास्यामि: I will give
• दास्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: लृट् (Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• तव: your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध; 6th case), एकवचन

• भार्याम्: wife
• भार्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म; 2nd case), एकवचन

• अरिन्दम: O subduer of enemies
• अरिन्दम: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अरि-दम (प्रातिपदिक; √दम् (धातु) कर्तरि)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (अरिं दमयति)

Context

'O subduer of enemies! I will restore her to you even if she is kept in the bowels of the earth or in the vaults of heaven.

Characters & Entities

• Sugriva
• Rama
• Sita (implied)
• Rasatala (underworld)
• Sky (nabhas)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is steadfast duty to help a righteous ally: Sugriva’s promise implies tireless effort and responsibility until the wrong is corrected.

What is the narrative situation?

Sugriva intensifies his vow, stating that no realm—earth below or sky above—will prevent Sita’s recovery.

Which character virtue is emphasized?

Determination and protective friendship—commitment that transcends obstacles.