Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

सम्पातिवाक्यम्

Sampāti’s Counsel and the Revelation of Laṅkā

तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता।ह्रियमाणा मया दृष्टा रावणेन दुरात्मना।।4.58.15।।क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च भामिनी।भूषणान्यपविध्यन्ती गात्राणि च विधुन्वती।।4.58.16।।

taruṇī rūpasampannā sarvābharaṇabhūṣitā |

hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rāvaṇena durātmanā || 4.58.15 ||

Aku melihat seorang gadis muda, elok rupanya, berhias dengan segala perhiasan, sedang dilarikan oleh Rāvaṇa yang berhati jahat.

तरुणीa young woman
तरुणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतरुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रूपसम्पन्नाbeautiful in appearance
रूपसम्पन्ना:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरूप + सम्पन्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘रूपेण सम्पन्ना’ (endowed with beauty)
सर्वाभरणभूषिताadorned with all ornaments
सर्वाभरणभूषिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व + आभरण + भूषित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP) ‘adorned’; तत्पुरुष: ‘सर्वैः आभरणैः भूषिता’
ह्रियमाणाbeing carried away
ह्रियमाणा:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootहृ (धातु) → ह्रियमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमान-कृदन्त (Present passive participle/शानच्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being carried away’
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
दृष्टाwas seen
दृष्टा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘seen’
रावणेनby Ravana
रावणेन:
Kartr̥ (कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
दुरात्मनाby the evil-minded one
दुरात्मना:
Kartr̥ (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुर् + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारय: ‘दुष्ट आत्मा यस्य’
क्रोशन्तीcrying aloud
क्रोशन्ती:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootक्रुश् (धातु) → क्रोशन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमान-कृदन्त (Present active participle/शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘crying out’
रामO Rama
राम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; संबोधन-प्रयोग (vocative)
रामO Rama
राम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; पुनरुक्ति
इतिthus
इति:
Discourse (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय (quotative)
लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
इतिthus
इति:
Discourse (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणार्थक अव्यय
and
:
Discourse (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
भामिनीthe lovely lady
भामिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भूषणानिornaments
भूषणानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अपविध्यन्तीthrowing down
अपविध्यन्ती:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअप + विध् (धातु) → अपविध्यन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमान-कृदन्त (Present active participle/शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘casting away’
गात्राणिlimbs
गात्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
Discourse (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
विधुन्वतीwriggling/shaking
विधुन्वती:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + धुन् (धातु) → विधुन्वती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमान-कृदन्त (Present active participle/शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘shaking/wriggling’

'I saw a young lady of beautiful appearance, adorned with all kinds of ornaments borne away by the evilminded Ravana. That dainty lady was calling out, 'O Rama, O Lakshmana' and was crying aloud. She was throwing away her ornaments and was wriggling to get out of Ravana's grip.

R
Rāvaṇa
S
Sītā (not yet named here, but implied by context)

FAQs

Condemnation of adharma: abducting and violating the freedom of a virtuous woman is portrayed as wickedness; truthful witness becomes a step toward restoring justice.

Sampāti begins his eyewitness account of a woman (Sītā) being abducted by Rāvaṇa.

Truthful reporting (satya) in service of dharma: providing accurate information to aid rescue and righteous action.