Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

सम्पाति

अङ्गदसंवादः / Sampati and Angada: Genealogy, Jatayu, and the Search Vow

राजा कृत्स्नस्य जगत इक्ष्वाकूणां महारथः।रामो दाशरथिः श्रीमान्प्रविष्टो दण्डकावनम्।।4.57.14।।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया।पितुर्निदेशनिरतो धर्म्यं पन्थानमाश्रितः।।4.57.15।।

rājā kṛtsnasya jagata ikṣvākūṇāṃ mahārathaḥ |

rāmo dāśarathiḥ śrīmān praviṣṭo daṇḍakāvanam || (4.57.14)

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā |

pitur nideśa-nirato dharmyaṃ panthānam āśritaḥ || (4.57.15)

Sekali lagi ditegaskan: Rāma, putera Daśaratha, memasuki rimba Daṇḍaka bersama Lakṣmaṇa dan Vaidehī; dengan tekad mematuhi titah ayahandanya serta berpegang pada jalan Dharma.

rājāking
rājā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
kṛtsnasyaof the entire
kṛtsnasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootkṛtsna (प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī, Ekavacana; modifies jagataḥ
jagataḥof the world
jagataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
ikṣvākūṇāmof the Ikshvakus
ikṣvākūṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootikṣvāku (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Bahuvacana
mahārathaḥgreat warrior
mahārathaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + ratha (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya, Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
dāśarathiḥDasharatha's son
dāśarathiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdāśarathi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
śrīmānillustrious
śrīmān:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
praviṣṭaḥentered
praviṣṭaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-viś (धातु) + kta
Formक्त-प्रत्ययान्त, Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
daṇḍakāvanamDandaka forest
daṇḍakāvanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdaṇḍaka + vana (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa, Napumsaka, Dvitīyā, Ekavacana
lakṣmaṇenawith Lakshmana
lakṣmaṇena:
Sahakāraka (सह)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana
sahawith
saha:
Sahakāraka (सह)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
FormUpapada avyaya with instrumental
bhrātrāwith brother
bhrātrā:
Sahakāraka (सह)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana
vaidehyāwith Vaidehi
vaidehyā:
Sahakāraka (सह)
TypeNoun
Rootvaidehī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle
bhāryayāwith wife
bhāryayā:
Sahakāraka (सह)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana
pituḥof father
pituḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
nideśanirataḥintent on the command
nideśanirataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnideśa + nirata (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa, Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
dharmyamrighteous
dharmyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdharmya (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana
panthānampath
panthānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpanthā (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
āśritaḥadopted/taken refuge
āśritaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-śri (धातु) + kta
Formक्त-प्रत्ययान्त, Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana

'The great warrior Rama is the son of Dasaratha, the scion of the Ikshvaku race and the king of the entire world. He entered Dandaka forest along with his brother Lakshmana and consort Vaidehi obeying his father's command following a righteous path.

R
Rāma
D
Daśaratha
I
Ikṣvāku dynasty
D
Daṇḍaka forest
L
Lakṣmaṇa
V
Vaidehī (Sītā)

FAQs

The reiterated dharma is obedience to rightful authority and commitment to righteousness even when it leads to suffering.

A repeated/overlapping recital in the excerpt, reinforcing the ethical frame of Rāma’s exile as dharma-driven.

Rāma’s steadfastness in satya (truthfulness) and dharma (righteous duty).