Previous Verse

Shloka 23

अङ्गद

उपदेशः — Hanuman’s Counsel to Angada on Succession and Strategy

प्रियकामश्च ते मातुस्तदर्थं चास्य जीवितम्।तस्यापत्यं च नास्त्यन्यत्तस्मादङ्गद गम्यताम्।।।।

priyakāmaś ca te mātuḥ tad-arthaṁ cāsya jīvitam |

tasyāpatyaṁ ca nāsty anyat tasmād aṅgada gamyatām ||

Baginda hanya ingin menyenangkan hati ibumu, dan nyawanya sendiri terikat demi dirinya; baginda tidak mempunyai zuriat selain engkau. Maka, wahai Aṅgada, pulanglah.

प्रियकामःdesiring what is dear (to her) / wishing to please
प्रियकामः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय-काम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
मातुःof (your) mother
मातुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तदर्थम्for that purpose
तदर्थम्:
Hetu/Prayojana (हेतु/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootतद्-अर्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverbial)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
अस्यhis
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
जीवितम्life
जीवितम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
तस्यof her/of him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
अपत्यम्offspring
अपत्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअपत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अस्तिis
अस्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
अन्यत्another
अन्यत्:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इति हेत्वर्थक-निपात (ablatival adverb: therefore)
अङ्गदO Angada
अङ्गद:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
गम्यताम्let (you) go / go back
गम्यताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; विधिलिङ्गार्थे आज्ञा (let it be gone)

'Your mother is his life and he would love to please her. He has no offspring other than you. Therefore, go back.'ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডে চতুষ্পঞ্চাশস্সর্গঃ৷৷Thus ends the fiftyfourth sarga in Kishkindakanda of the first epic, the Holy Ramayana composed by sage Valmiki.

A
Angada
T
Tara
S
Sugriva

FAQs

Dharma includes protecting lineage and honoring family bonds; the rightful heir should be safeguarded and reintegrated, not alienated by fear.

Hanuman strengthens his persuasion by pointing to Sugrīva’s attachment to Tārā and the absence of any other child, urging Angada to return safely.

Hanuman’s compassion and diplomatic insight: he uses relational truths to dissolve suspicion and restore trust.