Shloka 15

सुग्रीवस्य शतवलि-प्रेषणम्

Sugriva’s Commission to Satavali for the Northern Search

Devanagari script

ततस्सोमाश्रमं गत्वा देवगन्धर्वसेवितम्।कालं नाम महासानुं पर्वतं तु गमिष्यथ।।।।

Transliteration

tataḥ somāśramaṃ gatvā deva-gandharva-sevitam |

kālaṃ nāma mahā-sānuṃ parvataṃ tu gamiṣyatha ||4.43.15||

Translation

Kemudian, setelah pergi ke pertapaan Soma yang sering diziarahi para dewa dan gandharva; hendaklah kamu meneruskan perjalanan ke gunung bernama Kāla, yang bersisi lereng luas.

Word by Word

• तम्: that (mountain)
• तम्: Karma (कर्म/Object of ‘having passed’)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अतिक्रम्य: having crossed/passed
• अतिक्रम्य: Kriya (क्रिया/Converb)
• Type: Verb
• Root: अति + क्रम् (धातु) → अतिक्रम्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund/absolutive)

• शैलेन्द्रम्: the mountain-lord
• शैलेन्द्रम्: Karma (कर्म/Apposition to तम्)
• Type: Noun
• Root: शैल + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (शैलानाम् इन्द्रः = lord of mountains)

• हेमगर्भम्: gold-filled, having gold within
• हेमगर्भम्: Karma-samānādhikaraṇa (कर्मसमानााधिकरण/Attribute)
• Type: Adjective
• Root: हेम + गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (हेमस्य गर्भः यस्य) qualifying शैलेन्द्रम्/महागिरिम्

• महागिरिम्: great mountain
• महागिरिम्: Karma (कर्म/Apposition)
• Type: Noun
• Root: महा + गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महान् गिरिः)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक अव्यय

• सुदर्शनम्: Sudarsana
• सुदर्शनम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सु + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः कर्मधारयः (सुन्दरं दर्शनं यस्य) as name

• नाम: named
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-निपात (naming particle)

• गन्तुम्: to go
• गन्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गन्तुम् (कृदन्त)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)

• अर्हथ: you should, you are fit to
• अर्हथ: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘you ought/are fit’

• पर्वतम्: mountain
• पर्वतम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

'Look for that great lady, Rama's consort, in the big caves and caverns all over the mountain.

Characters & Entities

• Devas
• Gandharvas
• Kala (mountain)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes reverence for sacred spaces while remaining committed to one’s mission—moving through holy regions without abandoning the task.

What is the narrative situation?

Sugrīva outlines the search route, naming a hermitage and a mountain to be covered in sequence.

Which character virtue is emphasized?

Orderly planning and steadfastness—virtues necessary for collective action and successful exploration.