Shloka 12

ति तस्य ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।अभवल्लक्ष्मणः प्रीतः प्रेम्णा चैवमुवाच ह।।।।

iti tasya bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ | abhaval lakṣmaṇaḥ prītaḥ premṇā caivam uvāca ha ||

Tatkala Sugrīva yang berhati agung berkata demikian, Lakṣmaṇa pun berasa gembira lalu, dengan penuh kasih, menjawab begini.

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन (Singular)
ब्रुवाणस्यof (him) speaking
ब्रुवाणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootब्रू (धातु) + शतृ (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
सुग्रीवस्यof Sugriva
सुग्रीवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
महात्मनःof the great-souled
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषणम् (qualifier) सुग्रीवस्य
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपदम्
लक्ष्मणःLakshmana
लक्ष्मणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे कृदन्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; लक्ष्मणस्य विशेषणम्
प्रेम्णाwith affection
प्रेम्णा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रेमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भाव (instrument/cause)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
एवम्thus/in this way
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपदम्
indeed
:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय, स्मरण/निश्चयार्थक निपात (particle, emphatic/indeed)

'O Sugriva, king of monkeys! when you are extending due courtesy to my brother,he has a guardian in you by all means.

S
Sugrīva
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Dharma is shown in the acceptance of sincere apology: when repentance is genuine, the righteous response is to soften anger and speak with goodwill.

After Sugrīva’s words of apology/explanation, Lakṣmaṇa’s mood changes from severity to pleased affection, and he prepares to respond.

Lakṣmaṇa’s self-control and fairness—he can shift from sternness to kindness when truth and humility are displayed.