Shloka 42

महाभिषेकः

Sugriva’s Coronation and Angada’s Installation

Devanagari script

निवेद्य रामाय तदा महात्मनेमहाभिषेकं कपिवाहिनीपतिः।रुमां च भार्यं प्रतिलभ्य वीर्यवानवाप राज्यं त्रिदशाधिपो यथा।।

Transliteration

nivedya rāmāya tadā mahātmane

mahābhiṣekaṃ kapivāhinīpatiḥ |

rumāṃ ca bhāryaṃ pratilabhya vīryavān

avāpa rājyaṃ tridaśādhipo yathā ||

Translation

Maka ketika itu, raja perkasa bagi bala tentera kera mempersembahkan kepada Rāma yang berhati agung khabar tentang Mahābhiṣeka; dan setelah memperoleh kembali permaisurinya Rūmā, baginda meraih semula kerajaannya—laksana Indra, penguasa para dewa.

Word by Word

• निवेद्य: having reported
• निवेद्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नि + वेद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having reported/informed)

• रामाय: to Rama
• रामाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; सम्प्रदान (recipient)

• तदा: then
• तदा: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (then)

• महात्मने: to the great-souled (one)
• महात्मने: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; रामस्य विशेषणरूपेण दत्तिः

• महाभिषेकम्: the great consecration
• महाभिषेकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + अभिषेक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म; कर्मधारय (महान् अभिषेकः)

• कपिवाहिनीपतिः: lord of the monkey army
• कपिवाहिनीपतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कपि + वाहिनी + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता; षष्ठी-तत्पुरुष (कपिवाहिन्याः पतिः = lord of the monkey-army)

• रुमाम्: Ruma
• रुमाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म

• च: and
• च: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• भार्यम्: (his) wife
• भार्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म; रुमाया विशेषणम् (apposition)

• प्रतिलभ्य: having regained
• प्रतिलभ्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्रति + लभ् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having regained/obtained)

• वीर्यवान्: valiant
• वीर्यवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषणम्

• अवाप: obtained/secured
• अवाप: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; सकर्मक

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म

• त्रिदशाधिपः: lord of the gods (Indra)
• त्रिदशाधिपः: Upamana (उपमान)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान (Indra); षष्ठी-तत्पुरुष (त्रिदशानाम् अधिपः)

• यथा: as/like
• यथा: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमावाचक (comparative particle: like/as)

Context

The beautiful city of Kishkinda situated in a mountain-cave, decorated with banners and flags was filled with happy, well-fed citizens.

Characters & Entities

• Sugrīva (kapivāhinīpati)
• Rāma
• Rumā
• Indra (tridaśādhipa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is accountability and truthful reporting: even after gaining power, Sugrīva acknowledges Rāma, informs him of the consecration, and frames his restoration as rightful—not self-made.

What is the narrative situation?

After his installation and reunion with Rumā, Sugrīva formally informs Rāma of the completed royal consecration, and the text compares his regained sovereignty to Indra’s.

Which character virtue is emphasized?

Sugrīva’s gratitude and propriety—he recognizes the alliance and maintains truthful, respectful communication with Rāma.