Shloka 54

सम्भग्नाः पादपाश्चैमेक्षिपतेहासुरीं तनुम्।समन्तादाद्योजनं पूर्णमाश्रमं मामकं यदि4.11.54।।आगमिष्यति दुर्बुद्धिर्व्यक्तं स न भविष्यति।

sambhagnāḥ pādapāś ca ime kṣipatehāsurīṃ tanum |

samantād ād-yojanaṃ pūrṇam āśramaṃ māmakam yadi || 4.11.54 ||

āgamiṣyati durbuddhir vyaktaṃ sa na bhaviṣyati |

“Pohon-pohon ini pun telah dipatahkan oleh dia yang melemparkan jasad asura itu. Jika si dungu berhati jahat itu datang dalam lingkungan satu yojana mengelilingi pertapaanku, nyata dia tidak akan hidup.”

सम्भग्नाःbroken
सम्भग्नाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-√भञ्ज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'broken' (predicate of पादपाः)
पादपाःtrees
पादपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपादप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Subject
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
इमेthese
इमे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; demonstrative 'these'
क्षिपताby the hurler
क्षिपता:
Kartr (कर्ता/agent)
TypeNoun
Root√क्षिप् (धातु)
Formकृदन्त (तृ-प्रत्ययान्त/agent noun), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; 'by the thrower'
इहhere
इह:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
आसुरीम्demonic
आसुरीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआसुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'demonic' (qualifies तनुम्)
तनुम्body
तनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समन्तात्all around
समन्तात्:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (all around)
up to
:
Parimana (परिमाण/extent)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय (preposition) with accusative of extent: 'up to/as far as'
योजनम्a yojana (distance)
योजनम्:
Parimana (परिमाण)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; extent
पूर्णम्entire
पूर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक; √पॄ, क्त/PPP)
Formकृदन्त/विशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'entire/filled' (qualifies आश्रमम्)
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मामकम्my
मामकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमामक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; possessive adjective 'my' (qualifies आश्रमम्)
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional conjunction)
आगमिष्यतिwill come
आगमिष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
दुर्बुद्धिःthe evil-minded one
दुर्बुद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; used as masculine by sense (wicked person)
व्यक्तम्clearly
व्यक्तम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगवत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative): 'clearly/indeed'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
भविष्यतिwill be / will survive
भविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

'Whoever has broken the trees all over this forest and has thrown the demon's body will not survive if he enters within a radius of one yojana of my hermitage.

Ā
āśrama (hermitage)
Y
yojana (measure of distance)

FAQs

Dharma protects sanctuaries through clear limits: when violence disrupts the natural and spiritual order, boundaries are established to prevent repeat harm.

The sage notes the collateral damage (broken trees) and extends the prohibition to a defined radius around his hermitage.

Firmness in safeguarding the vulnerable—setting enforceable rules to preserve a protected domain.