Previous Verse
Next Verse

Shloka 130

पम्पा

तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka

तमाश्रमं पुण्यसुखं शरण्यं सदैव शाखामृगसेवितान्तम्।त्रस्ताश्च दृष्ट्वा हरयोऽभिजग्मुर्महौजसौ राघवलक्ष्मणौ तौ।।।।

tam āśramaṃ puṇyasukhaṃ śaraṇyaṃ sadaiva śākhāmṛgasevitāntam | trastāś ca dṛṣṭvā harayo 'bhijagmur mahaujasau rāghavalakṣmaṇau tau ||

Melihat kedua-duanya—Rāghava dan Lakṣmaṇa—yang berwibawa besar, para kera yang ketakutan segera berlari ke pertapaan itu, tempat perlindungan yang suci dan menenteramkan, sentiasa diziarahi kaum kera.

tamthat
tam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); demonstrative pronoun used adjectivally
āśramamhermitage
āśramam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootāśrama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
puṇya-sukhamholy and pleasant
puṇya-sukham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक) + sukha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); कर्मधारय: 'puṇyaṃ ca tat sukham ca' (sacred/auspicious and pleasant) qualifying āśramam
śaraṇyama refuge-worthy, safe
śaraṇyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśaraṇya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); qualifying āśramam
sadaivaalways
sadaiva:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsadā + eva (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
śākhā-mṛga-sevitāntamwhose precincts are frequented by tree-dwelling animals (monkeys)
śākhā-mṛga-sevitāntam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśākhā (प्रातिपदिक) + mṛga (प्रातिपदिक) + sevita (कृदन्त, क्त) + anta (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुष/समास-श्रृंखला: 'śākhā-mṛgaiḥ sevitaḥ antaḥ yasya' = whose interior/region is frequented by tree-dwelling animals; qualifying āśramam
trastāḥfrightened
trastāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottrasta (कृदन्त, क्त from √tras (त्रस्) )
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); past participle used adjectivally for harayaḥ
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश्) (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), 'having seen'
harayaḥmonkeys
harayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
abhijagmuḥapproached, went towards
abhijagmuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi + √gam (गम्) (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन); parasmaipada
mahaujasauthe two of great strength
mahaujasau:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ojas (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Dual (द्विवचन); बहुव्रीहि: 'mahat ojaḥ yayor asti' qualifying rāghava-lakṣmaṇau
rāghava-lakṣmaṇauRama and Lakshmana
rāghava-lakṣmaṇau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक) + lakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Dual (द्विवचन); द्वन्द्व (itaretara): Rama and Lakshmana as a pair
tauthose two
tau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Dual (द्विवचन); demonstrative pronoun

Having seen the mighty Rama and Lakshmana, all other monkeys got frightened and ran into a sacred and safe hermitage.ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডে প্রথমস্সর্গঃ৷৷Thus ends the first sarga of Kishkindakanda of the Holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

R
Rama (Raghava)
L
Lakshmana
M
Monkeys (Harayaḥ)
H
Hermitage (Āśrama)

FAQs

Dharma recognizes the role of śaraṇa (refuge): when fear arises, beings naturally seek protected, sacred spaces rather than escalating conflict.

Other monkeys, alarmed at the sight of the powerful strangers, retreat into a nearby hermitage that serves as a safe haven.

Collective prudence and the instinct to preserve life; implicitly, the sanctity of an āśrama as a non-violent refuge.