Ramayana — Bala Kanda, Sarga 74, Shloka 21

परशुरामप्रादुर्भावः

The Appearance of Parasurama on the Return from Mithila

Devanagari script

तं दृष्ट्वा भीमसङ्काशं ज्वलन्तमिव पावकम्।वसिष्ठप्रमुखा विप्रा जपहोमपरायणा:।।।।सङ्गता मुनयस्सर्वे सञ्जजल्पुरथो मिथ:।

Transliteration

taṃ dṛṣṭvā bhīmasaṅkāśaṃ jvalantam iva pāvakam |

vasiṣṭhapramukhā viprā japahomapārāyaṇāḥ |

saṅgatā munayaḥ sarve sañjajalpur atho mithaḥ ||

Translation

Melihat Bhārgava Rāma, menggerunkan rupanya, menyala bagaikan api, para resi brāhmaṇa yang diketuai Vasiṣṭha—yang tekun dalam japa mantra dan homa persembahan api—berhimpun semuanya, lalu berbisik-bisik bermusyawarah sesama mereka.

Word by Word

• प्रतिगृह्य: having accepted
• प्रतिगृह्य: Kriya (क्रिया-अनुबंध/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-√ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund) from √ग्रह् with उपसर्ग प्रति-; अर्थः: having accepted

• तु: then
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (indeed/and then)

• ताम्: that
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• पूजाम्: honour/worship
• पूजाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ऋषिदत्ताम्: given by the sages
• ऋषिदत्ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ऋषि + दत्त (कृदन्त, प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) from √दा (to give) 'दत्त'; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋषिभिः दत्ता/ऋषिणा दत्ता = given by sages); विशेषण पूजाम्

• प्रतापवान्: valiant, mighty
• प्रतापवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रतापवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण रामः (जामदग्न्यः)

• रामम्: Rāma
• रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दाशरथिम्: son of Daśaratha
• दाशरथिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दाशरथि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; patronymic

• रामः: Rāma (Paraśurāma)
• रामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अत्र परशुराम-नाम

• जामदग्न्यः: Jāmadagnya
• जामदग्न्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जामदग्न्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to रामः

• अभ्यभाषत: addressed/spoke to
• अभ्यभाषत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√भाष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग अभि-

Context

King Janaka, lord of the Videhas, gave plenty of gifts to his daughters and followed king Dasaratha for some distance on his journey to Ayodhya.

Characters & Entities

• Paraśurāma (Rāma Jāmadagnya / Bhārgava)
• Vasiṣṭha
• Munis (sages)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here appears as prudent restraint: the sages respond to a potentially dangerous ascetic-warrior not with provocation but with careful counsel and measured speech.

What is the narrative situation?

After the wedding events, Paraśurāma arrives in a fearsome mood; the assembled sages quietly confer about how to respond.

Which character virtue is emphasized?

The sages’ विवेक (discernment) and self-control in crisis.