Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Determination of the Householder’s Dharma

Dāna: Types, Recipients, Timing, and Fruits

संक्रांत्यादिषु कालेषु दत्तं भवति चाक्षयम् । प्रयागादिषु तीर्थेषु पुण्येष्वायतनेषु च

saṃkrāṃtyādiṣu kāleṣu dattaṃ bhavati cākṣayam | prayāgādiṣu tīrtheṣu puṇyeṣvāyataneṣu ca

Sedekah yang diberikan pada waktu seperti Saṅkrānti menjadi pahala yang tidak luput; demikian juga apabila diberikan di tīrtha suci seperti Prayāga dan di tempat-tempat ibadat yang mulia.

संक्रान्ति-आदिषुon (occasions) like saṅkrānti etc.
संक्रान्ति-आदिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंक्रान्ति (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (समाहार-ग्रहण), सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), बहुवचनम्; समासः तत्पुरुषः (संक्रान्त्यादि-)
कालेषुat times
कालेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), बहुवचनम्
दत्तम्a gift given
दत्तम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदा (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘given (gift)’
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
अक्षयम्imperishable
अक्षयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (दत्तम् इत्यस्य)
प्रयाग-आदिषुat (places) like Prayāga etc.
प्रयाग-आदिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), बहुवचनम्; समासः तत्पुरुषः (प्रयागादि-)
तीर्थेषुat sacred fords/pilgrimage places
तीर्थेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), बहुवचनम्
पुण्येषुholy/meritorious
पुण्येषु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (आयतनेषु/तीर्थेषु)
आयतनेषुin abodes/shrines
आयतनेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), बहुवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्

Not specified in the provided excerpt (context needed from surrounding verses to identify the dialogue pair).

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: संक्रांत्यादिषु = संक्रान्ति-आदिषु; चाक्षयम् = च अक्षयम्; प्रयागादिषु = प्रयाग-आदिषु; पुण्येष्वायतनेषु = पुण्येषु आयतनेषु.

P
Prayāga
S
Saṅkrānti

FAQs

It teaches that charity becomes “akṣaya” (inexhaustible in merit) when performed at auspicious times like Saṅkrānti and at highly sacred locations such as Prayāga and other tīrthas or holy sanctuaries.

The verse pairs auspicious time (kāla) and auspicious place (deśa) to indicate that both can amplify the spiritual efficacy of dāna, making its merit enduring.

It encourages intentional generosity—choosing meaningful occasions and sacred settings for giving—while implying that disciplined, timely charity yields lasting spiritual benefit.