Shloka 10

The Greatness of Prayāga

Merits of Māgha Rites and Northern River Fords

Devanagari script

अहीनांगो ह्यरोगश्च पंचेन्द्रियसमन्वितः । यावंति रोमकूपाणि तस्य गात्रस्य देहिनः

Transliteration

ahīnāṃgo hyarogaśca paṃcendriyasamanvitaḥ | yāvaṃti romakūpāṇi tasya gātrasya dehinaḥ

Translation

Dia menjadi sempurna anggota tubuhnya, bebas daripada penyakit, serta dikurniai lima indria; dan sebanyak mana liang roma pada anggota tubuh makhluk berjasad itu, sebanyak itulah…

Word by Word

• अ-हीन-अङ्गः: having no deficient limbs; whole-limbed
• अ-हीन-अङ्गः: विशेषण (predicate adjective of subject)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्) + हीन (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नञ्-बहुव्रीहि (यस्य अङ्गानि न हीनानि सः)

• हि: indeed
• हि: सम्बन्धसूचक (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/causal particle)

• अ-रोगः: free from disease
• अ-रोगः: विशेषण (predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्) + रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नञ्-समास (अ-रोगः = disease-free)

• च: and
• च: सम्बन्धसूचक (conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• पञ्च-इन्द्रिय-समन्वितः: endowed with the five senses
• पञ्च-इन्द्रिय-समन्वितः: विशेषण (predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (पञ्चभिः इन्द्रियैः समन्वितः)

• यावन्ति: as many as
• यावन्ति: विशेषण (quantifier of noun)
• Type: Adjective
• Root: यावत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; परिमाणवाचक (quantifier)

• रोम-कूपाणि: hair-pores
• रोम-कूपाणि: कर्ता/वाक्यविषय (subject/topic)
• Type: Noun
• Root: रोम (प्रातिपदिक) + कूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष (रोम्णः कूपाः)

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• गात्रस्य: of the body/limb
• गात्रस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• देहिनः: of the embodied being
• देहिनः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

Speaker

Unspecified (context-dependent within Svarga-khaṇḍa 3.44)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: अहीनांगो = अ-हीन-अङ्गः; ह्यरोगश्च = हि अ-रोगः च; पंचेन्द्रियसमन्वितः = पञ्च-इन्द्रिय-समन्वितः

FAQs

What is the main promise (phala) described in this verse?

It describes bodily well-being as a spiritual result: becoming whole-limbed, free from disease, and fully endowed with the five senses.

Why does the verse mention hair-pores (romakūpa)?

It uses hair-pores as a poetic measure for an immense number, implying an extensive or countless result whose full statement continues beyond this half-verse.

Does this verse teach an ethical or devotional principle directly?

Indirectly: it reflects the Purāṇic theme that dharmic or devotional acts yield tangible benefits, including health and completeness, alongside spiritual merit.