Shloka 20

The Greatness of the Kāliṇdī (Yamunā): Merit of Bathing, Charity, and Faith

Devanagari script

अस्थिस्तंभं स्नायुबंधं मांसक्षतज लेपनम् । चर्मावनद्ध दुर्गंधं पूर्णं मूत्रपुरीषयोः

Transliteration

asthistaṃbhaṃ snāyubaṃdhaṃ māṃsakṣataja lepanam | carmāvanaddha durgaṃdhaṃ pūrṇaṃ mūtrapurīṣayoḥ

Translation

Ia adalah kerangka tulang, diikat oleh urat, disaluti daging dan darah; dibalut kulit, berbau busuk, dan penuh dengan air kencing serta najis.

Word by Word

• अस्थि-स्तम्भम्: a pillar/framework of bones
• अस्थि-स्तम्भम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्थि (प्रातिपदिक) + स्तम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष (अस्थिभिः स्तम्भः/अस्थीनां स्तम्भः)

• स्नायु-बन्धम्: a binding of sinews
• स्नायु-बन्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नायु (प्रातिपदिक) + बन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष (स्नायूनां बन्धः)

• मांस-क्षत-ज-लेपनम्: a coating/smearing of flesh and blood
• मांस-क्षत-ज-लेपनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक) + क्षत (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक) + लेपन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (मांस-क्षतजेन लेपनम् = smeared with flesh-and-blood)

• चर्म-अवनद्धम्: covered with skin
• चर्म-अवनद्धम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चर्म (प्रातिपदिक) + अवनद्ध (कृदन्त; नह् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (चर्मणा अवनद्धम्)

• दुर्गन्धम्: foul-smelling
• दुर्गन्धम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण

• पूर्णम्: filled
• पूर्णम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (कृदन्त; पॄ/पॢ धातु)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण

• मूत्र-पुरीषयोः: of urine and feces
• मूत्र-पुरीषयोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मूत्र (प्रातिपदिक) + पुरीष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), द्विवचन; द्वन्द्व-समास (मूत्रं च पुरीषं च)

Speaker

Unspecified (narrative voice within Svarga-khaṇḍa context)

Verse Rasa

Primary Rasa: bibhatsa

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: मांसक्षतज लेपनम् → मांस-क्षत-ज-लेपनम्; चर्मावनद्ध → चर्म-अवनद्ध; मूत्रपुरीषयोः → मूत्र-पुरीषयोः (द्वन्द्व).

FAQs

What is the central teaching of this shloka?

It cultivates vairāgya (detachment) by portraying the physical body as materially impure and unpleasant, discouraging pride and sensual fixation.

Does the verse condemn the body or its misuse?

The emphasis is on reducing attachment and ego-identification with the body; it functions as a contemplative critique of bodily obsession rather than a denial of disciplined bodily life.

How is this verse used in spiritual practice?

It supports contemplation on impermanence and impurity (aśubha-bhāvanā), helping redirect attention from bodily craving toward dharma, devotion, and liberation-oriented living.