Shloka 11

The Greatness of Puruṣottama

Goloka-tattva and Rādhā–Kṛṣṇa Upāsanā

Devanagari script

ज्योतिरंतरतः प्रोक्तं यद्रूपं श्यामसुंदरम् । शिवेन दृष्टं तद्रूपं कदाचिद्ध्यानगोचरम् ॥ ११ ॥

Transliteration

jyotiraṃtarataḥ proktaṃ yadrūpaṃ śyāmasuṃdaram | śivena dṛṣṭaṃ tadrūpaṃ kadāciddhyānagocaram || 11 ||

Translation

Rupa yang gelap lagi indah, yang disebut sebagai Cahaya batin, itulah rupa yang pernah disaksikan oleh Śiva—kadang-kadang hanya dapat dicapai dalam lingkungan meditasi.

Word by Word

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• अन्तरतः: from within
• अन्तरतः: अधिकरण (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: 'from within/inside')

• प्रोक्तम्: proclaimed/said
• प्रोक्तम्: क्रिया-विशेषण (predicate participle)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भाव (said/proclaimed)

• यत्: which
• यत्: सम्बन्ध (relative link)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative)

• रूपम्: form
• रूपम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• श्याम-सुन्दरम्: dark and beautiful
• श्याम-सुन्दरम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: श्याम (प्रातिपदिक) + सुन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण; समासः कर्मधारयः (dark and beautiful)

• शिवेन: by Shiva
• शिवेन: करण (Instrument/कर्ता-करण in passive)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• दृष्टम्: seen
• दृष्टम्: क्रिया-विशेषण (predicate participle)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: सम्बन्ध (correlative link)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशवाचक (correlative)

• रूपम्: form
• रूपम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• कदाचित्: sometimes
• कदाचित्: कालाधिकरण (Time adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb: 'sometimes/at some time')

• ध्यान-गोचरम्: accessible to meditation
• ध्यान-गोचरम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक) + गोचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण; समासः तत्पुरुषः (dhyānasya gocaraḥ = within the range of meditation)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It identifies the Supreme as both the indwelling Light (jyotiḥ antarataḥ) and a personal, beautiful form (śyāma-sundara), indicating that realization culminates in inner illumination and devotional vision.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By describing the Lord as a lovable, personal form accessible through dhyāna, it supports bhakti as meditative remembrance that ripens into darśana (direct spiritual vision).

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique is taught in this verse; the practical takeaway is dhyāna-yoga—disciplined contemplation and inward focus to perceive the antar-jyoti (inner divine light).