Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Adhyaya 72The Reconciliation Rite, Sarasvati Sacrifice, and the Birth of Uttama Manu (Auttama Manvantara Prelude)

तव पुत्रो महावीर्यो भविष्यति नराधिप ।

तस्माप्रतिहतं चक्रमस्यां भुवि भविष्यति ॥

tava putro mahāvīryo bhaviṣyati narādhipa | tasmāpratihataṃ cakram asyāṃ bhuvi bhaviṣyati ||

“Wahai tuan manusia, puteramu akan memiliki keberanian yang besar; maka di bumi ini roda kekuasaannya akan berputar tanpa halangan.”

तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महावीर्यःof great valor
महावीर्यः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to पुत्रः)
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नराधिपO king
नराधिप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनराधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/from that)
अप्रतिहतम्unhindered, irresistible
अप्रतिहतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण) (to चक्रम्)
TypeAdjective
Rootअ- + प्रति-√हन् (धातु) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनञ्-समास/उपसर्गयुक्त क्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘not repelled/unchecked’
चक्रम्wheel/discus (sovereign power)
चक्रम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (here as subject of ‘will be’)
अस्याम्in this
अस्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; निर्देश (in this)
भुविon earth
भुवि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Nāgarājasutā to the king
Royal legitimacyProphecyImperial sovereignty (cakra)

FAQs

Power is portrayed as dharmically conditioned: ‘unobstructed dominion’ is implied to arise from merit and proper order, not mere conquest.

Vaṃśānucarita with a Manvantara link: the rise of a ruler whose scope anticipates Manu-status (lawgiver/epochal sovereign).

The ‘cakra’ symbolizes cosmic order in motion—when dharma aligns, the wheel turns without friction (obstruction), mirroring ṛta-like harmony in kingship.