Shloka 1

Adhyaya 0Invocatory Introduction

यद्योगिभिर्भवभयार्तिविनाशयोग्यम् आसाद्य वन्दितमतीव विवक्तचित्तैः ।

तद्वः पुनातु हरिपादसरोजयुग्मम् अविर्भवत्क्रमविलङ्घितभूर्भुवः स्वः ॥

yadyogibhir bhavabhayārtivināśayogyam āsādya vanditam atīva vivaktacittaiḥ |

tad vaḥ punātu haripādasarojayugmam avirbhavat-kramavilaṅghita-bhūr-bhuvaḥ-svaḥ ||

Semoga sepasang kaki teratai Hari (Viṣṇu) menyucikan kamu—kaki yang dicapai dan disembah oleh para yogin, dengan minda yang ditarik masuk secara mendalam serta kebijaksanaan pembezaan, sebagai yang layak memusnahkan derita yang lahir daripada ketakutan terhadap saṃsāra; dan yang, ketika menzahirkan diri, melangkaui alam Bhūḥ, Bhuvaḥ, dan Svaḥ dengan satu langkah-Nya.

yatwhich (that)
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd; प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन); relative pronoun
yogibhiḥby yogis
yogibhiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootyogin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
bhava-bhaya-ārti-vināśa-yogyamfit to destroy the distress of fear of worldly existence
bhava-bhaya-ārti-vināśa-yogyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbhava + bhaya + ārti + vināśa + yogya (प्रातिपदिकानि)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd; प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन); compound adjective qualifying 'yat'
āsādyahaving attained
āsādya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootā√sad (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), indeclinable verbal form; sense: 'having reached/attained'
vanditampraised, worshipped
vanditam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvandita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √vand धातु)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd; प्रथमा/द्वितीया), Singular (एकवचन); past passive participle (क्त) qualifying 'yat'
atīvaexceedingly
atīva:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootatīva (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
vivakta-cittaiḥby those with detached minds
vivakta-cittaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootvivakta + citta (प्रातिपदिकानि)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); 'with minds detached/discriminated'
tatthat
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); demonstrative pronoun referring to 'haripādasarojayugmam'
vaḥof you / for you
vaḥ:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive/Dative (6th/4th; षष्ठी/चतुर्थी), Plural (बहुवचन); enclitic pronoun
punātumay (it) purify
punātu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√pū (धातु)
FormOptative/Benedi ctive (विधिलिङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
hari-pāda-saroja-yugmamthe pair of Hari’s lotus-feet
hari-pāda-saroja-yugmam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari + pāda + saroja + yugma (प्रातिपदिकानि)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); 'pair of lotus-feet of Hari'
avirbhavatmanifesting, appearing
avirbhavat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootavirbhavat (कृदन्त-प्रातिपदिक; √bhū धातु)
FormPresent active participle (शतृ), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular (एकवचन); qualifying 'haripādasarojayugmam'
krama-vilaṅghitahaving overstepped in strides
krama-vilaṅghita:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkrama + vilaṅghita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √laṅgh धातु)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular (एकवचन); past passive participle (क्त) in compound; qualifying 'haripādasarojayugmam'
bhūḥearth (bhū-loka)
bhūḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhū (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); used as one of the worlds
bhuvaḥmid-region (bhuvar-loka)
bhuvaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhuvas (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); Vedic form for 'bhuvaḥ' as world-name
svaḥheaven (svar-loka)
svaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsvar/svaḥ (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); world-name
Narrator (invocatory benediction; not framed as dialogue in this opening verse)
Hari (Viṣṇu)
MaṅgalācaraṇaPurification (pāvana)Yoga and liberationTranscendence of the three worldsVaiṣṇava devotion

FAQs

Liberation is portrayed as the cessation of saṃsāra-born fear and distress through steady attainment (āsādya) and reverent contemplation (vandita) of the supreme refuge. The emphasis on vivakta-citta suggests disciplined discrimination and interior withdrawal as prerequisites for transformative devotion.

This verse functions as maṅgalācaraṇa (an auspicious invocation) rather than one of the five pancalakṣaṇa topics (sarga, pratisarga, vaṃśa, manvantara, vaṃśānucarita). It is a conventional preface establishing spiritual authority and auspiciousness before entering purāṇic narration.

Hari’s ‘stride’ transcending Bhūḥ–Bhuvaḥ–Svaḥ evokes the Vāmana/Trivikrama symbolism: the Supreme is beyond all conditioned planes of experience. For yogic reading, ‘lotus-feet’ indicate the stable locus of meditation; transcending the three worlds signifies surpassing waking, dreaming, and deep sleep (or gross, subtle, causal levels) toward the unconditioned.