विराटसभायां पाण्डवानां प्रवेशः — Arjuna’s Encomium of Yudhiṣṭhira in Virāṭa’s Court
युधिष्ठिरस्यास्मि निदेशकारी पार्थस्तृतीयो युधि संस्थिती5स्मि । तदर्थमावृत्य मुखं प्रयच्छ नरेन्द्रवृत्तं समर धार्तराष्ट्र,अर्जुन बोले--धृतराष्ट्रके पुत्र! तू युद्धसे पीठ दिखाकर क्यों भागा जा रहा है? अरे! ऐसा करके तू अपनी कीर्ति और विशाल यशसे हाथ धो बैठा है। आज तेरे विजयके बाजे पहले-जैसे नहीं बज रहे हैं। तूने जिन्हें राज्यसे उतार दिया है, उन्हीं महाराज युधिष्ठिरका आज्ञाकारी मैं तीसरा पाण्डव युद्धके लिये खड़ा हूँ। अतः तू मेरा सामना करनेके लिये लौटकर अपना मुँह तो दिखा। राजाका आचार-व्यवहार कैसा होना चाहिये, इसकी याद तो कर ले
arjuna uvāca | yudhiṣṭhirasya asmi nideśakārī pārthas tṛtīyo yudhi saṃsthito 'smi | tad-artham āvṛtya mukhaṃ prayaccha narendra-vṛttaṃ smara dhārtarāṣṭra ||
Arjuna berkata: “Aku bertindak menurut perintah Yudhiṣṭhira; aku Pāṇḍava yang ketiga, teguh berdiri di medan perang. Maka berpalinglah kembali dan tunjukkan wajahmu untuk menemuiku, wahai Dhārtarāṣṭra. Ingatlah adab yang layak bagi seorang raja—jangan mencari selamat dengan lari apabila maruah dan dharma memanggilmu untuk berdiri dan bertempur.”
अजुन उवाच
The verse upholds kṣatriya-dharma and rāja-dharma: a warrior-king should not abandon the battlefield out of fear, and must maintain honor through steadfastness; Arjuna also models disciplined obedience by acting as Yudhiṣṭhira’s appointed agent.
Arjuna addresses a Dhārtarāṣṭra warrior who is retreating, declaring his own identity as the third Pāṇḍava acting under Yudhiṣṭhira’s command, and challenges the opponent to turn back and fight while recalling the proper conduct expected of a king.