Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Virāṭa’s Mobilization to Recover the Cattle (गोधनरक्षणार्थ विराटस्य सैन्यसमायोजनम्)

“मैं समझता हूँ; इसके लिये उपयुक्त अवसर प्राप्त हुआ है। यह हमारे लिये अत्यन्त आवश्यक कार्य है। हम प्रचुर धन-धान्यसे सम्पन्न मत्स्यराष्ट्रपर चढ़ाई करें ।। आददामो<स्य रत्नानि विविधानि वसूनि च । ग्रामान्‌ राष्ट्राणि वा तस्य हरिष्यामो विभागश:,“राजा विराटके यहाँ नाना प्रकारके रत्न और धन हैं। हम वे सब ले लेंगे और उनके गाँव तथा सम्पूर्ण राष्ट्रको जीतकर आपसमें बाँट लेंगे

vaiśampāyana uvāca | “manye; asya kṛte yuktam avasaram prāptam asti | etad asmākaṁ atyantaṁ āvaśyakaṁ kāryam | vayaṁ prabhūta-dhana-dhānya-sampannaṁ matsya-rāṣṭram abhyāyāmaḥ || ādādāmo ’sya ratnāni vividhāni vasūni ca | grāmān rāṣṭrāṇi vā tasya hariṣyāmo vibhāgaśaḥ || rājā virāṭa—iha nānā-vidhāni ratnāni dhanaṁ ca santi | tāni sarvāṇi gṛhītvā tasya grāmān samagraṁ rāṣṭraṁ ca jitvā parasparaṁ vibhajiṣyāmaḥ”

Vaiśampāyana berkata: “Pada hematku, saat yang tepat telah tiba untuk hal ini. Ini suatu tugas yang amat mendesak bagi kita. Marilah kita mara menyerang kerajaan Matsya, yang kaya dengan bijirin dan harta. Kita akan merampas pelbagai permata dan barang berharga; kita akan merampas desa-desa, bahkan seluruh negerinya, lalu membahagikan rampasan sesama kita. Raja Virāṭa memiliki kekayaan yang melimpah di sini—kita ambil semuanya, menakluk penempatan dan seluruh negeri, lalu mengagihkan segala-galanya antara kita.”

आददामःwe take
आददामः:
Karta
TypeVerb
Rootदा (आ + दा)
FormLat, Present indicative, 1, Plural, Parasmaipada
अस्यof him/of this (kingdom)
अस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
रत्नानिgems
रत्नानि:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न
FormNeuter, Accusative, Plural
विविधानिvarious
विविधानि:
Karma
TypeAdjective
Rootविविध
FormNeuter, Accusative, Plural
वसूनिwealth/treasures
वसूनि:
Karma
TypeNoun
Rootवसु
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
ग्रामान्villages
ग्रामान्:
Karma
TypeNoun
Rootग्राम
FormMasculine, Accusative, Plural
राष्ट्राणिkingdoms/territories
राष्ट्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootराष्ट्र
FormNeuter, Accusative, Plural
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
तस्यof that (king)
तस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
हरिष्यामःwe will seize/carry off
हरिष्यामः:
Karta
TypeVerb
Rootहृ
FormLrt, Simple future, 1, Plural, Parasmaipada
विभागशःby division; separately; in shares
विभागशः:
TypeIndeclinable
Rootविभागशस्

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Matsya-rāṣṭra (Matsya kingdom)
V
Virāṭa (King Virāṭa)
R
ratnāni (jewels)
V
vasūni (valuables/wealth)
G
grāmān (villages)
R
rāṣṭram (realm/country)

Educational Q&A

The passage highlights the ethical danger of framing aggression and plunder as “necessary work” and “timely opportunity.” It implicitly contrasts expedient, wealth-driven conquest with dharmic restraint, reminding readers how greed and political calculation can normalize adharma.

The speaker (as narrated by Vaiśampāyana) reports a proposal to attack the prosperous Matsya kingdom ruled by Virāṭa, seize jewels and valuables, and divide the captured villages and territory among the attackers as shares of booty.