Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Virāṭa’s Mobilization to Recover the Cattle (गोधनरक्षणार्थ विराटस्य सैन्यसमायोजनम्)

यथोद्देश॑ च गच्छाम: सहितास्तत्र कौरवै: । सुशर्मा च यथोद्दिष्टं देशं यातु महारथ: । त्रिगर्ती: सहितो राजा समग्रबलवाहन:,ये यान्तु सहितास्तत्र विराटनगरं प्रति । क्षिप्रं गोपान्‌ समासाद्य गृह्नन्तु विपुलं धनम्‌ “तत्रिगर्त-सैनिक एक साथ मिलकर तुरंत विराट-नगरपर चढ़ाई करें और पहले ग्वालोंके पास पहुँचकर वहाँके बढ़े हुए गोधनपर अधिकार कर लें

yathoddeśaṁ ca gacchāmaḥ sahitās tatra kauravaiḥ | suśarmā ca yathoddiṣṭaṁ deśaṁ yātu mahārathaḥ | trigartīḥ sahito rājā samagrabalavāhanaḥ ye yāntu sahitās tatra virāṭanagaraṁ prati | kṣipraṁ gopān samāsādya gṛhṇantu vipulaṁ dhanam |

Vaiśampāyana berkata: “Marilah kita bergerak ke sana menurut rancangan, bersama para Kaurava. Dan biarlah pahlawan kereta agung Suśarmā pergi ke wilayah yang telah ditetapkan baginya. Biarlah raja Trigarta, bersama orang-orangnya, dengan bala tentera dan kenderaan yang lengkap berhimpun, mara serentak menuju kota Virāṭa. Setelah segera sampai kepada para penggembala, rampaslah kekayaan yang melimpah di sana—yakni kawanan lembu yang besar.”

यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
उद्देशम्the indicated direction/plan
उद्देशम्:
Karma
TypeNoun
Rootउद्देश
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
गच्छामःwe go
गच्छामः:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent, First, Plural, Parasmaipada
सहिताःtogether, accompanied
सहिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
कौरवैःwith the Kauravas
कौरवैः:
Karana
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Instrumental, Plural
सुशर्माSusharman
सुशर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootसुशर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यथाas
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
उद्दिष्टम्as instructed/pointed out
उद्दिष्टम्:
TypeAdjective
Rootउद्दिष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
देशम्region, place
देशम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेश
FormMasculine, Accusative, Singular
यातुlet (him) go
यातु:
TypeVerb
Rootया
FormImperative, Third, Singular, Parasmaipada
महारथःthe great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रिगर्तीःthe Trigartas
त्रिगर्तीः:
Karta
TypeNoun
Rootत्रिगर्त
FormMasculine, Nominative, Plural
सहितःtogether, accompanied
सहितः:
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
समग्रबलवाहनाःhaving complete forces and vehicles
समग्रबलवाहनाः:
TypeAdjective
Rootसमग्र-बल-वाहन
FormMasculine, Nominative, Plural
येwho (those who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
यान्तुlet them go
यान्तु:
TypeVerb
Rootया
FormImperative, Third, Plural, Parasmaipada
सहिताःtogether
सहिताः:
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
विराटनगरम्to the city of Virata
विराटनगरम्:
Karma
TypeNoun
Rootविराट-नगर
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रतिtowards
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्रम्
गोपान्cowherds
गोपान्:
Karma
TypeNoun
Rootगोप
FormMasculine, Accusative, Plural
समासाद्यhaving reached/approached
समासाद्य:
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
गृह्णन्तुlet them seize
गृह्णन्तु:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormImperative, Third, Plural, Parasmaipada
विपुलम्abundant, great
विपुलम्:
TypeAdjective
Rootविपुल
FormNeuter, Accusative, Singular
धनम्wealth (cattle/booty)
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kauravas
S
Suśarmā
T
Trigartas
V
Virāṭa-nagara (city of Virāṭa)
C
cowherds (gopāḥ)
C
cattle/wealth (vipulaṁ dhanam)

Educational Q&A

The verse highlights how political ambition and military planning can target economic lifelines (cattle/wealth). Ethically, it frames a dharmic tension: organized power seeks gain through coercion, foreshadowing consequences when wealth is pursued without rightful claim.

Instructions are being laid out for a coordinated move: Suśarmā and the Trigarta forces are directed to march toward Virāṭa’s city and swiftly reach the cowherds to seize the large cattle-wealth, as part of a planned raid involving the Kauravas.