Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Adhyāya 14: Sudēṣṇā Sends Sairandhrī to Kīcaka’s House (सुदेष्णा–सैरन्ध्री–कीचक संवादः)

लक्ष्मी: पद्मालया का त्वमथ भूति: सुमध्यमे । ह्वी: श्री: कीर्तिरथो कान्तिरासां का त्वं वरानने,'सुमध्यमे! तुम कमलोंमें निवास करनेवाली लक्ष्मी हो अथवा साकार विभूति? सुमुखि! लज्जा, श्री, कीर्ति और कान्ति--इन देवियोंमेंसे तुम कौन हो?

lakṣmīḥ padmālayā kā tvam atha bhūtiḥ sumadhyame | hrīḥ śrīḥ kīrtir atho kāntir āsāṃ kā tvaṃ varānane ||

Vaiśampāyana berkata: “Wahai yang berpinggang ramping, siapakah engkau? Adakah engkau Lakṣmī yang bersemayam di teratai, atau Bhūti—kemakmuran yang menjelma? Wahai yang berwajah elok—antara dewi-dewi ini, Hrī (malu/santun), Śrī (seri dan tuah), Kīrti (kemasyhuran), dan Kānti (cahaya pesona)—yang manakah engkau?”

लक्ष्मीःLakṣmī (goddess of fortune)
लक्ष्मीः:
Karta
TypeNoun
Rootलक्ष्मी
FormFeminine, Nominative, Singular
पद्मालयाःthe lotus-dwelling one
पद्मालयाः:
Karta
TypeNoun
Rootपद्मालय
FormFeminine, Nominative, Singular
काwho?
का:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormFeminine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
अथor/then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
भूतिःprosperity; manifest glory
भूतिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूति
FormFeminine, Nominative, Singular
सुमध्यमेO slender-waisted one
सुमध्यमे:
TypeAdjective
Rootसुमध्यमा
FormFeminine, Vocative, Singular
ह्रीःmodesty; shame (personified)
ह्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootह्री
FormFeminine, Nominative, Singular
श्रीःsplendor; Śrī (goddess)
श्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Nominative, Singular
कीर्तिःfame (personified)
कीर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootकीर्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
अथोor else/and also
अथो:
TypeIndeclinable
Rootअथ
कान्तिःbeauty; radiance (personified)
कान्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootकान्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
आसाम्of these (feminine ones)
आसाम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Genitive, Plural
काwhich? who?
का:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormFeminine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
वराननेO fair-faced one
वरानने:
TypeAdjective
Rootवरानना
FormFeminine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
L
Lakṣmī
B
Bhūti
H
Hrī
Ś
Śrī
K
Kīrti
K
Kānti

Educational Q&A

The verse highlights how true excellence is perceived as a convergence of virtues—prosperity, modesty, splendor, good fame, and radiance—suggesting that ethical qualities (like hrī) are integral to what society recognizes as ‘fortune’ and ‘beauty,’ not merely external appearance.

A narrator’s voice (Vaiśampāyana) reports someone addressing an exceptionally impressive woman, so striking that she is compared to Lakṣmī and other personified virtues; the speaker asks which divine quality she embodies.