Virāṭa-parva, Adhyāya 12 — Concealed Service in Matsya and Bhīma’s Arena Victory
अश्चानां प्रकृतिं वेझि विनयं चापि सर्वश: । दुष्टानां प्रतिपत्तिं च कृत्स्नं चैव चिकित्सितम्,नकुल बोले--शत्रुदमन! सुनिये, पाँचों पाण्डवोंमें जो बड़े भ्राता युधिष्ठिर हैं, उन्होंने पहले मुझे घोड़ोंकी देखभालके कामपर लगा रखा था। मैं घोड़ोंकी जाति पहचानता हूँ एवं उन्हें सब प्रकारकी शिक्षा देनेकी कला भी जानता हूँ। दुष्ट घोड़ोंकी दुष्टता-निवारणका ढंग भी मुझे मालूम है तथा घोड़ोंकी चिकित्सा भी मैं पूर्णरूपसे जानता हूँ
aśvānāṃ prakṛtiṃ vetti vinayaṃ cāpi sarvaśaḥ | duṣṭānāṃ pratipattiṃ ca kṛtsnaṃ caiva cikitsitam ||
Nakula berkata: “Aku memahami tabiat semula jadi kuda dan segala cara latihan serta disiplin. Aku juga mengetahui sepenuhnya bagaimana menangani kuda yang liar, dan seluruh ilmu rawatan serta penyembuhannya.”
नकुल उवाच
Competence joined with humility is a form of dharma: Nakula presents practical expertise—understanding temperament, disciplined training, correction of faults, and healing—as responsible service rather than mere pride.
During the Virata Parva (incognito period), Nakula introduces his qualifications related to horses—training, managing difficult animals, and veterinary treatment—so he may be assigned suitable work while remaining disguised.