Previous Verse
Next Verse

Shloka 116

Tīrtha-yātrā: Prayāga-saṅgama and Gayaśiras—Rājarṣi Gaya’s Mahāyajña

कुरु क्षिप्रं वचो5स्माकं तत: श्रेयोडभिपत्स्यसे । “महीपाल! प्रभास आदि तीथर्थों, महेन्द्र आदि पर्वतों, गंगा आदि नदियों तथा प्लक्ष आदि वृक्षोंका हम आपके साथ दर्शन करना चाहते हैं। जनेश्वर! यदि आपके मनमें ब्राह्मणोंके प्रति कुछ प्रेम है तो आप हमारी बात शीघ्र मान लीजिये; इससे आपका कल्याण होगा

kuru kṣipraṃ vaco ’smākaṃ tataḥ śreyo ’bhipatsyase |

Vaiśampāyana berkata: “Tunaikanlah permintaan kami dengan segera; maka engkau akan mencapai manfaat yang sebenar. Wahai pelindung bumi, kami ingin bersama-sama denganmu menziarahi tīrtha suci bermula dari Prabhāsa, gunung-ganang bermula dari Mahendra, sungai-sungai bermula dari Gaṅgā, dan pohon-pohon suci bermula dari Plakṣa. Wahai tuan manusia, jika di hatimu ada kasih walau sedikit terhadap para brāhmaṇa, terimalah permohonan kami tanpa berlengah—di situlah terletak kesejahteraanmu.”

कुरुdo; perform
कुरु:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (imperative), 2, singular, परस्मैपद
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
वचःword; request
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
अस्माकम्of us; our
अस्माकम्:
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, genitive, plural
ततःthen; thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
श्रेयःwelfare; good
श्रेयः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रेयस् (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
अभिपत्स्यसेyou will attain; you will reach
अभिपत्स्यसे:
TypeVerb
Rootअभि-√पत् (धातु)
Formलृट् (simple future), 2, singular, आत्मनेपद

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
mahīpāla (king)
P
Prabhāsa
M
Mahendra
G
Gaṅgā
P
Plakṣa
B
brāhmaṇas
T
tīrthas
M
mountains
R
rivers
T
trees

Educational Q&A

A ruler’s welfare (śreyas) is linked to prompt, respectful responsiveness to brāhmaṇas and to dharmic acts such as accompanying them to sacred places; honoring spiritual counsel is presented as a source of lasting good.

The speaker urges a king to comply quickly with a request: to accompany them in visiting renowned tīrthas, mountains, rivers, and sacred trees—beginning with Prabhāsa, Mahendra, Gaṅgā, and Plakṣa—framing the request as a test of his regard for brāhmaṇas and as beneficial for him.