Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Adhyāya 76: Kuṇḍina-praveśaḥ, Bhīmena satkāraḥ, Ṛtuparṇa-kṣamā, Aśvahṛdaya-pratyarpanam

Nala’s Reception and Reconciliation

दमयन्त्या ब्रुवन्त्यास्तु सर्वमेतदरिंदम । शोकजं वारि नेत्राभ्यामसुखं प्रास्रवद्‌ बहु,शत्रुदमन युधिष्ठिर! दमयन्ती जब ये सब बातें कह रही थी, उस समय नलके नेत्रोंसे शोकजनित दुःखपूर्ण आँसुओंकी अजस््र धारा बहती जा रही थी

bṛhadaśva uvāca | damayantyā bruvantyās tu sarvam etad ariṃdama | śokajaṃ vāri netrābhyām asukhaṃ prāsravad bahu ||

Bṛhadaśva berkata: Ketika Damayantī mengucapkan semua kata-kata itu, wahai penunduk musuh, mengalirlah dari mata Nala suatu arus besar air yang lahir daripada dukacita—air mata yang pedih—tanpa henti. Demikianlah, bahkan seorang raja yang perkasa, apabila ditimpa sesal dan perpisahan, dapat dilihat tenggelam dalam kesedihan apabila kebenaran diungkapkan dengan terus terang di hadapannya.

दमयन्त्याःof Damayantī
दमयन्त्याः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदमयन्ती
FormFeminine, Genitive, Singular
ब्रुवन्त्याःwhile (she) was speaking
ब्रुवन्त्याः:
Adhikarana
TypeVerb
Rootब्रुवती (√ब्रू)
FormFeminine, Genitive, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अरिंदमO foe-tamer (epithet)
अरिंदम:
TypeNoun
Rootअरिंदम
FormMasculine, Vocative, Singular
शोकजम्born of grief
शोकजम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशोकज
FormNeuter, Accusative, Singular
वारिwater (tears)
वारि:
Karma
TypeNoun
Rootवारि
FormNeuter, Accusative, Singular
नेत्राभ्याम्with (his) two eyes
नेत्राभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootनेत्र
FormNeuter, Instrumental, Dual
असुखम्painful, full of distress
असुखम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रास्रवत्flowed forth
प्रास्रवत्:
TypeVerb
Rootप्र + √स्रु
FormImperfect, 3rd, Singular
बहुmuch, abundantly
बहु:
Karma
TypeAdjective
Rootबहु
FormNeuter, Accusative, Singular

बृहदश्चव उवाच

B
Bṛhadaśva
D
Damayantī
N
Nala
Y
Yudhiṣṭhira